SNO 14/05

WYROK  Z  DNIA  20  KWIETNIA  2005  R. 
SNO  14/05 
 
 
Przewodniczący: sędzia SN Dorota Rysińska (sprawozdawca). 
Sędziowie SN: Zbigniew Myszka, Rafał Malarski. 
 
Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny na rozprawie z udziałem Zastępcy 
Rzecznika Dyscyplinarnego sędziego Sądu Okręgowego oraz protokolanta po 
rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2005 r. sprawy sędziego Sądu Rejonowego w 
związku z odwołaniem obwinionego sędziego od wyroku Sądu Apelacyjnego – 
Sądu Dyscyplinarnego z dnia 26 listopada 2004 r., sygn. akt (...)  
 
I. 
Zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że: 
1. jako datę popełnienia przewinienia służbowego ustalił dzień 29 
stycznia 2002 r.; 
2. na podstawie art. 108 § 2 ustawy – Prawo o ustroju sądów 
powszechnych (Dz. U. z 2001 r., Nr 98, poz. 1070 ze zm.) umorzył 
postępowanie w zakresie wymierzenia kary dyscyplinarnej; 
II. 
W pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymał w mocy; 
III. 
Kosztami postępowania dyscyplinarnego obciążył Skarb Państwa. 
 
 
U z a s a d n i e n i e 
 
Wyrokiem z dnia 26 listopada 2004 r. Sąd Apelacyjny – Sąd 
Dyscyplinarny uznał sędziego Sądu Rejonowego za winną przewinienia 
służbowego, określonego w art. 107 § 1 ustawy – Prawo o ustroju sądów 
powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.), polegającego na tym, że jako 
Przewodnicząca Wydziału II Karnego Sądu Rejonowego w dniu 19 stycznia 
2002 r., wydala zarządzenie wykonania wyroku w sprawie sygn. II K 542/01, 
pomimo ze orzeczenie to nie było prawomocne, na skutek czego Zdzisław B. 
osadzony został w Areszcie Śledczym, gdzie przebywał od dnia 26 lutego 2002 
r. do dnia 4 września 2002 r., co stanowiło oczywistą i rażącą obrazę przepisów 
prawa, i za tak opisany czyn, na podstawie art. 109 § 1 pkt 1 u.s.p. wymierzył jej 
karę upomnienia. 
Powyższy 
wyrok 
zaskarżyła 
obwiniona. 
W 
złożonym 
środku 
odwoławczym skarżąca zarzuciła: 
1. obrazę przepisów prawa materialnego, a to art. 1 § 2 i art. 115 § 2 k.k. przez 
ustalenie, że stopień społecznej szkodliwości jest znaczny, podczas gdy 
okoliczności przedmiotowej sprawy nie wykluczają przyjęcia, że czyn 
cechuje się znikomym stopniem społecznej szkodliwości; 

 
2 
2. błędy w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia przez 
przyjęcie, że przewinienie służbowe spowodowało odbywanie przez 
Zdzisława B. kary pozbawienia wolności przez okres 6 miesięcy i 7 dni oraz, 
że uprzednio udzielono obwinionej, w trybie art. 37 ust. 4 u.s.p., wytyków 
służbowych w 2001 r. i 2003 r., które to błędy miały wpływ na treść 
zaskarżonego wyroku; 
3. sprzeczność pomiędzy treścią wyroku a sporządzonym uzasadnieniem w 
części dotyczącej daty popełnienia przypisanego jej czynu. 
Stawiając powyższe zarzuty, odwołująca się wniosła o uchylenie 
zaskarżonego wyroku i umorzenie postępowania, ewentualnie o przyjęcie – na 
podstawie art. 109 § 5 u.s.p. – że przewinienie dyscyplinarne było mniejszej 
wagi i odstąpienie od wymierzenia kary. 
W toku rozprawy odwoławczej sędzia Sądu Rejonowego poparła 
wniesione odwołanie, składając dodatkowy wniosek o zastosowanie normy art. 
108 § 2 u.s.p. Z kolei Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego wniósł o korektę 
zaskarżonego wyroku jedynie w zakresie daty popełnienia przewinienia 
służbowego, a ponadto złożył wniosek o umorzenie postępowania – na 
podstawie art. 108 § 2 u.s.p. – w zakresie wymierzenia kary dyscyplinarnej. 
Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył, co następuje: 
Wniesiony środek odwoławczy okazał się zasadny jedynie w niewielkim 
zakresie. 
Rozważając prezentowany w punkcie 3 odwołania zarzut sprzeczności 
między treścią zaskarżonego wyroku a jego uzasadnieniem, Sąd Najwyższy – 
Sąd Dyscyplinarny stwierdził, iż zarzut ten należy w istocie traktować jako 
zarzut błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę tego orzeczenia. 
Zarówno bowiem w treści przypisanego obwinionej w wyroku czynu, jak i w 
motywacyjnej jego części (s. 2 pisemnego uzasadnienia), Sąd Apelacyjny – Sąd 
Dyscyplinarny ustalił, iż będące przedmiotem osądu zarządzenie o wykonaniu 
wyroku w sprawie sygn. II K 542/01 zapadło w dniu 19 stycznia 2002 r. Jedynie 
omawiając treść wyjaśnień obwinionej (s. 3 motywów) Sąd ten, w ślad za jej 
depozycjami, jako datę wydania zarządzenia przytoczył dzień 29 stycznia 2002 
r., lecz do faktu tego nie przywiązał żadnego znaczenia. W tej zatem sytuacji, 
nie może być mowy o wskazywanej w odwołaniu sprzeczności, lecz o zarzucie 
błędu w ustaleniu daty popełnienia przewinienia dyscyplinarnego. Tak zaś 
zakwalifikowany zarzut należy uznać za oczywiście trafny, bowiem z treści 
zalegającego w aktach sprawy dokumentu w postaci zarządzenia o wykonaniu 
wyroku wynika jednoznacznie, iż decyzja ta została podjęta nie w dniu 19 
stycznia 2002 r. (tą datą określono w zarządzeniu moment uprawomocnienia się 
wyroku), lecz w dniu 29 stycznia 2002 r. W uwzględnieniu powyższego, 
stwierdzając, iż opisywany błąd miał wpływ na treść zaskarżonego wyroku, Sąd 
Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny dokonał zmiany orzeczenia we wskazanej 
części, odnoszącej się do daty popełnienia przewinienia dyscyplinarnego. 

 
3 
Nie zasługują natomiast na uwzględnienie pozostałe, podniesione w 
odwołaniu zarzuty i sformułowane na ich podstawie wnioski. 
Nie można zaprzeczyć słuszności podniesionego w odwołaniu argumentu, 
iż nie ma przeszkód prawnych dla traktowania przewinień służbowych w 
kategoriach znikomej ich szkodliwości. Jest bowiem oczywiste, iż szkodliwość 
społeczna popełnionego przewinienia dyscyplinarnego podlega stopniowaniu, a 
w zależności od ustaleń poczynionych w tym przedmiocie może dojść do 
uznania, że czyn nie stanowi przewinienia – z uwagi na znikomy ładunek 
szkodliwości, że stanowi wypadek mniejszej wagi – gdy szkodliwość jest 
większa niż znikoma, wreszcie, iż przewinienie należy do kategorii czynów, 
które – ze względu na stopień szkodliwości – podlegają ukaraniu jedną z 
kolejnych, przewidzianych przepisem art. 109 § 1 u.s.p. kar dyscyplinarnych. Na 
tej jednak podstawie nie sposób zgodzić się ze skarżącą, iż w niniejszej sprawie 
doszło do wskazanej w odwołaniu obrazy prawa materialnego.  
Przypomnieć należy, iż z obrazą prawa materialnego mamy do czynienia 
wówczas, gdy sąd zastosował błędny przepis prawa do ustalonych w sprawie 
faktów, albo też nie zastosował przepisu prawa, do czego był zobowiązany w 
konkretnie ustalonych okolicznościach faktycznych. W realiach niniejszej 
sprawy o wskazanej podstawie odwoławczej można by zatem mówić wówczas, 
gdyby sąd pierwszej instancji ustalił, że stopień szkodliwości rozważanego 
czynu był znikomy, a mimo to uznał, iż stanowi on przewinienie dyscyplinarne, 
bądź też (nawiązując do uzasadnienia wniesionego odwołania), że szkodliwość 
ta jest znikoma w stopniu przemawiającym za stwierdzeniem mniejszej wagi 
przewinienia i nie kwalifikującym do wymierzenia kary, i orzekł wbrew temu 
ustaleniu. Taka sytuacja w sprawie nie miała jednak miejsca, co zresztą 
dostrzega sama obwiniona, podnosząc w odwołaniu, że Sąd Apelacyjny – Sąd 
Dyscyplinarny przyjął znaczny stopień szkodliwości przypisanego jej czynu. 
Nie ulega zatem wątpliwości, że kwestionując zasadność zaskarżonego 
rozstrzygnięcia, skarżąca stawia w istocie zarzut błędnych ustaleń faktycznych 
wyroku, odnoszących się do stopnia szkodliwości przypisanego jej przewinienia 
dyscyplinarnego, wynikających z nieprawidłowej oceny ujawnionych w sprawie 
okoliczności. 
Ze stanowiskiem tym nie sposób się zgodzić. Przede wszystkim trzeba 
zauważyć, że – wbrew podnoszonym w odwołaniu twierdzeniom – ciężar oceny 
przypisanego sędziemu przewinienia nie tkwi w kwestionowanych przez niego 
szczegółach wskazanych w zarzucie 2 odwołania i rozwiniętych w pisemnej 
motywacji skargi. Stopień szkodliwości tego czynu wyznaczają fakty odnoszące 
się, z jednej strony, do stopnia oczywistości przypisanego sędziemu naruszenia 
prawa, z drugiej zaś, nasilenia jego rażącego charakteru, objawiającego się w 
skutkach dla dobra wymiaru sprawiedliwości. Sąd Apelacyjny – Sąd 
Dyscyplinarny uznał, iż obraza art. 445 § 2 k.p.k. w postępowaniu obwinionego 
sędziego miała – w świetle jednoznacznego brzmienia tego przepisu i 
utrwalonych, 
przytoczonych 
w 
uzasadnieniu 
poglądów 
judykatury 
i 

 
4 
piśmiennictwa – charakter tyle oczywisty, co jaskrawy. Sędzia Sądu 
Rejonowego fakt ten przyznała w toku postępowania dyscyplinarnego i nie 
zakwestionowała tego stanowiska w złożonym odwołaniu. Podobnie uznał sąd 
meriti, że uchybienie to miało jaskrawo rażący charakter w świetle faktu, iż 
decyzja sędziego spowodowała dla oskarżonego znaczące, jednoznacznie 
negatywne konsekwencje, wiążące się z odbyciem przez oskarżonego kary 6 
miesięcy i 7 dni pozbawienia wolności, której wykonanie, w efekcie 
późniejszego rozpoznania apelacji, zostało warunkowo zawieszone. 
Tak prezentowanej oceny, odnoszącej się zwłaszcza do skutków 
stwierdzonego uchybienia, nie sposób podważyć. Wynikają one z faktu, iż 
obrażająca 
prawo 
decyzja 
procesowa 
o 
zarządzeniu 
wykonania 
nieprawomocnego wyroku dotyczyła skazania na karę pozbawienia wolności. 
Takie zaś orzeczenia wymagają szczególnej staranności w podejmowaniu 
rozstrzygnięć co do toku postępowania i oceny wpływających pism 
procesowych. 
Nieumyślność 
działania 
sędziego, 
podjęcie 
przezeń 
natychmiastowych kroków odwracających 
skutki uprzednio 
wydanego 
zarządzenia – gdy oskarżony zwrócił uwagę, iż wyrok został przezeń 
zaskarżony – nie mogą zmienić faktu, iż omawiane przewinienie dyscyplinarne 
przyniosło zarówno poważną szkodę wymiarowi sprawiedliwości – podważając 
zaufanie do prawidłowości decyzji podejmowanych w zakresie wnoszonych 
środków odwoławczych i wykonywania orzeczeń, jak i najdotkliwsze 
konsekwencje dla oskarżonego, bowiem dotyczące sfery jego wolności. 
Przytaczane okoliczności świadczą zatem dobitnie, że stopień szkodliwości 
społecznej będącego przedmiotem osądu przewinienia został prawidłowo 
oceniony przez sąd pierwszej instancji jako znaczny, mający obciążający wpływ 
na wymiar kary dyscyplinarnej. W tym też świetle nie może ulegać wątpliwości, 
iż ocena podnoszonej w odwołaniu okoliczności, czy do uchylenia skutków 
rozważanego zarządzenia o wykonaniu nieprawomocnego wyroku mogło dojść 
– bez udziału obwinionej – już wcześniej, tj. po upływie ponad 5 miesięcy a nie 
ponad 6 miesięcy od rozpoczęcia odbywania przez oskarżonego kary 
pozbawienia wolności, mogłaby ewentualnie ważyć, jako okoliczność 
łagodząca, tylko na doborze wymierzanej kary dyscyplinarnej. Takie rozważania 
należy jednak uznać obecnie za bezprzedmiotowe o tyle, że Sąd Apelacyjny – 
Sąd Dyscyplinarny wymierzył sędziemu najłagodniejszą z przewidzianych w 
art. 109 § 1 u.s.p. kar dyscyplinarnych. Identycznej treści stwierdzenie należy 
także odnieść do rozważań, czy przy orzekaniu kary dyscyplinarnej należało 
brać pod uwagę, jako okoliczność obciążającą, fakt dwukrotnego, jak przyjęto, 
czy też jednokrotnego wytknięcia sędziemu w przeszłości uchybień w trybie art. 
37 § 4 u.s.p. Wskazane okoliczności nie mogą bowiem mieć wpływu na ocenę 
stopnia szkodliwości społecznej przypisanego przewinienia dyscyplinarnego, a 
dalej na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia. 
Z tych względów, Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny nie znalazł 
podstaw do zmiany w ustaleniach zaskarżonego orzeczenia odnośnie do 

 
5 
popełnionego przewinienia służbowego w zakresie szerszym, niż opisany na 
wstępie. Natomiast mając na uwadze fakt, iż wskazane przewinienie miało 
miejsce w dniu 29 stycznia 2002 r. i od tej chwili do daty wydania niniejszego 
orzeczenia upłynął okres ponad 3 lat, o jakim mowa w art. 108 § 1 u.s.p., Sąd 
Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny, stosując się do nakazu normy wynikającej z 
treści art. 108 § 2 zd. 2 u.s.p., umorzył postępowanie w zakresie wymierzenia 
obwinionemu sędziemu Sądu Rejonowego kary dyscyplinarnej.