SNO 12/12

Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny2012-03-22
SNinneodpowiedzialność dyscyplinarna sędziówWysokanajwyższy
sędziadyscyplinaprzeniesieniepowaga stanowiskasąd najwyższysąd dyscyplinarnyustrój sądów

Sąd Najwyższy uchylił uchwałę o przeniesieniu sędziego na inne miejsce służbowe w części dotyczącej wskazania nowego miejsca pracy, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania sądowi niższej instancji.

Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie sędziego na uchwałę Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego o przeniesieniu go na inne miejsce służbowe. Sąd Apelacyjny przeniósł sędziego ze względu na potrzebę ochrony powagi stanowiska, wskazując konkretny sąd. Sąd Najwyższy uznał, że choć przesłanki do przeniesienia były zasadne, to wskazanie konkretnego sądu było zbyt dolegliwe i wymagało ponownego rozważenia przez sąd niższej instancji, uwzględniając całokształt okoliczności.

Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny rozpoznał zażalenie sędziego X. Y. na uchwałę Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia 21 stycznia 2012 r., która przeniosła go na inne miejsce służbowe do Sądu Rejonowego w B. z uwagi na potrzebę ochrony powagi stanowiska. Sąd Apelacyjny uznał, że liczne spory faktyczne i prawne, w które uwikłany był sędzia, w tym zarzuty dotyczące mobbingu, molestowania seksualnego, konflikty z Prezes Sądu Rejonowego oraz zainteresowanie mediów, naraziły powagę jego stanowiska. Sędzia X. Y. złożył zażalenie, podnosząc zarzuty dotyczące niewłaściwości sądu dyscyplinarnego, przekroczenia kompetencji w zakresie wskazania konkretnego sądu, braku przesłanek do przeniesienia oraz rażącej niesprawiedliwości orzeczenia. Sąd Najwyższy uznał zarzuty dotyczące niewłaściwości sądu i kompetencji do wskazania konkretnego sądu za nieuzasadnione, powołując się na przepisy ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych i orzecznictwo. Uzasadniony okazał się jednak zarzut dotyczący zbyt dużej dolegliwości przeniesienia do konkretnego sądu. Sąd Najwyższy stwierdził, że choć przeniesienie nie ma charakteru sankcji, powinno być jak najmniej dolegliwe dla sędziego, a sąd dyscyplinarny powinien uwzględnić całokształt okoliczności, w tym odległość od miejsca zamieszkania, stopień uciążliwości dojazdu oraz sytuację osobistą. W związku z tym Sąd Najwyższy uchylił zaskarżoną uchwałę w części dotyczącej wskazania nowego miejsca służbowego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu – Sądowi Dyscyplinarnemu, zalecając uwzględnienie wszystkich okoliczności.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny w X. był sądem właściwym miejscowo, mimo że sędzia uzyskał awans poziomy, a przepisy dotyczące awansu poziomego budziły wątpliwości konstytucyjne.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy powołał się na przepisy ustawy nowelizującej Prawo o ustroju sądów powszechnych, które zniosły możliwość awansu poziomego, a także na stanowisko Prokuratora Generalnego, Sejmu RP i własne orzecznictwo, zgodnie z którym sędziowie ci zachowują status sędziów sądów rejonowych. Podkreślono, że przepisy te korzystają z domniemania zgodności z Konstytucją.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie w części i przekazanie do ponownego rozpoznania

Strona wygrywająca

X. Y. (sędzia)

Strony

NazwaTypRola
X. Y.osoba_fizycznasędzia (skarżący)
Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarnyinstytucjaorgan orzekający

Przepisy (9)

Główne

u.s.p. art. 75 § § 2 pkt 3

Prawo o ustroju sądów powszechnych

Przeniesienie sędziego na inne miejsce służbowe ze względu na potrzebę ochrony powagi stanowiska sędziego.

Pomocnicze

u.s.p. art. 110 § § 3

Prawo o ustroju sądów powszechnych

Określa właściwość sądu dyscyplinarnego w sprawach dotyczących sędziów sądów okręgowych.

k.p.k. art. 425 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Reguluje możliwość wniesienia zażalenia na orzeczenie.

k.p.k. art. 427 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Określa wymogi formalne środka odwoławczego.

k.p.k. art. 438 § pkt 2 i 3

Kodeks postępowania karnego

Wymienia bezwzględne przyczyny odwoławcze.

k.p.k. art. 439 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania karnego

Określa bezwzględne przyczyny nieważności postępowania.

k.p.k. art. 440

Kodeks postępowania karnego

Reguluje skutki uwzględnienia środka odwoławczego.

k.p.k. art. 437

Kodeks postępowania karnego

Reguluje sposób orzekania przez sąd odwoławczy.

Ustawa o zmianie ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw art. 4 § pkt 1

Reguluje status sędziów, którzy uzyskali awans poziomy przed wejściem w życie ustawy.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zarzut naruszenia art. 75 § 2 pkt 3 u.s.p. w zakresie orzeczenia o przeniesieniu sędziego do Sądu Rejonowego w B. z uwagi na zbyt dużą dolegliwość i brak uwzględnienia całokształtu okoliczności. Niewystarczające uzasadnienie Sądu Apelacyjnego co do stopnia dolegliwości przeniesienia.

Odrzucone argumenty

Zarzut nieważności postępowania ze względu na naruszenie art. 110 § 3 u.s.p. (niewłaściwość sądu dyscyplinarnego). Zarzut naruszenia art. 75 § 2 pkt 3 i § 3 u.s.p. poprzez wskazanie w orzeczeniu o przeniesieniu do konkretnego sądu. Zarzut naruszenia art. 75 § 2 pkt 3 u.s.p. mający polegać na braku przesłanek do orzeczenia o przeniesieniu.

Godne uwagi sformułowania

powaga stanowiska sędziowskiego obiektywny wydźwięk konglomeratu różnorodnych sytuacji faktycznych naraziły i narażają w dalszym ciągu zajmowane przez niego stanowisko na brak powagi przeniesienie w trybie art. 75 § 2 pkt 3 u.s.p. powinno więc stanowić możliwie najmniejszą dolegliwość dla sędziego.

Skład orzekający

Piotr Hofmański

przewodniczący

Bogusław Cudowski

sprawozdawca

Józef Iwulski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przenoszenia sędziów na inne miejsca służbowe ze względu na powagę stanowiska, w tym zasady oceny dolegliwości takiego przeniesienia."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji sędziów uwikłanych w konflikty i postępowania, które mogą wpływać na powagę ich stanowiska.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy konfliktu w sądzie, zarzutów o mobbing i molestowanie, a także przeniesienia sędziego. Pokazuje złożoność sytuacji w sądownictwie i trudności w ocenie zachowań sędziów.

Sędzia przeniesiony z powodu 'braku powagi stanowiska' – Sąd Najwyższy bada sprawę.

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
UCHWAŁA  Z  DNIA  22  MARCA  2012  R., 
SNO  12/12 
 
Przewodniczący: sędzia SN Piotr Hofmański. 
Sędziowie SN: Bogusław Cudowski (sprawozdawca), Józef Iwulski. 
 
S ą d  N a j w y ż s z y  –  S ą d  D y s c y p l i n a r n y  z udziałem protokólanta w 
sprawie X. Y. sędziego Sądu Rejonowego po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2012 r. zaża-
lenia sędziego na uchwałę Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia 21 stycznia 
2012 r., sygn. akt ASDo (...), w przedmiocie przeniesienia sędziego na inne miejsce służ-
bowe na podstawie art. 75 § 2 pkt 3 u.s.p. 
 
uchwalił:  
1) u c h y l i ć  zaskarżoną u c h w a ł ę  w  c z ę ś c i  o z n a c z e n i a  n o w e g o  
m i e j s c a  s ł u ż b o w e g o  s ę d z i e g o  i  w  t y m  z a k r e s i e  p r z e -
k a z a ć  sprawę d o  p o n o w n e g o  r o z p o z n a n i a  Sądowi Apelacyjnemu 
– Sądowi Dyscyplinarnemu; 
2) utrzymać zaskarżoną uchwałę w mocy w pozostałym zakresie i w tej części obcią-
żyć Skarb Państwa kosztami postępowania. 
 
U z a s a d n i e n i e  
 
Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny uchwałą z dnia 20 grudnia 2011 r. przeniósł 
X. Y. – sędziego – Sądu Rejonowego w A. na inne miejsce służbowe, tj. na stanowisko 
sędziego Sądu Rejonowego w B., gdyż wymaga tego wzgląd na powagę stanowiska. 
W uzasadnieniu uchwały stwierdzono przede wszystkim, że Kolegium Sądu Okrę-
gowego podjęło dnia 23 listopada 2011 r. uchwałę, w której jednogłośnie, pozytywnie 
zaopiniowało wniosek Prezesa Sądu Rejonowego w A., jednocześnie wnosząc do Sądu 
Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego o przeniesienie X. Y. sędziego Sądu Rejonowego 
na inne miejsce służbowe, ponieważ wymaga tego wzgląd na powagę stanowiska sędzie-

 
2 
go (art. 75 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszech-
nych – Dz. U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.; dalej u.s.p.). 
W dalszej części uzasadnienia podniesiono, że zebrany w sprawie materiał dowo-
dowy wskazuje, że atmosfera w Sądzie Rejonowym w A. jest bardzo napięta. Istnieje 
konflikt, którego uczestnikami są sędziowie tego Sądu, w tym jego Prezes oraz pracowni-
cy administracyjni. 
Pismem z dnia 23 lutego 2011 r. Prezes Sądu Rejonowego w A. zwróciła się do X. 
Y. sędziego Sądu Rejonowego z żądaniem zaprzestania praktyk noszących znamiona mo-
bbingu, a polegających na szykanowaniu pracowników sekretariatu, rzucaniu aktami, 
zwracaniu się do sekretarzy „na ty", używaniu wulgaryzmów oraz na różnicowaniu pra-
cowników. Dodała, że uprzednio zwracała uwagę sędziemu na takie zachowania. Sędzia 
Sądu Rejonowego – X. Y. złożył odpowiedź na powyższe pismo. Zaprzeczył stawianym 
mu zarzutom. Jednocześnie sędzia zwrócił się do Prezesa Sądu Okręgowego o wszczęcie 
postępowania wyjaśniającego w sprawie pisma pani Prezes z dnia 23 lutego 2011 r. 
Na początku 2011 r. w Sądzie Rejonowym w A. została przeprowadzona przez Pań-
stwową Inspekcję Pracy kontrola, która wykazała istnienie szeregu uchybień w funkcjo-
nowaniu jednostki, w tym możliwość występowania mobbingu. Anonimowe informacje 
na temat sytuacji panującej wśród pracowników Sądu Rejonowego w A. docierały rów-
nież do Prezesa Sądu Apelacyjnego. Prezes Sądu Apelacyjnego zwrócił się z odpowied-
nimi zaleceniami do Prezes Sądu Rejonowego w A. Swoje uwagi Prezesowi Sądu Apela-
cyjnego przedstawił również X. Y. – sędzia Sądu Rejonowego. 
Po powrocie, po długotrwałej nieobecności w pracy (choroba, urlop), sędzia X. Y. – 
sędzia Sądu Rejonowego złożył m. in. wniosek o wyłączenie go od rozpoznawania w 19 
sprawach, z uwagi na to, że jednym z biegłych psychiatrów opiniujących w tych sprawach 
był mąż sędziego E. D.-Z. Przewodniczącej II Wydziału Karnego, w którym pracuje rów-
nież sędzia X. Y. Sąd Rejonowy w A., któremu przewodniczyła Prezes tego Sądu, odmó-
wił wyłączenia sędziego. Krytyczne uwagi wobec treści zapadłych postanowień X. Y. – 
sędzia Sądu Rejonowego zawarł w piśmie z dnia 21 listopada 2011 r. skierowanym do 
Prezesa Sądu Apelacyjnego. 
Złożono zawiadomienie w prokuraturze o podejrzeniu popełnienia przestępstwa 
przez X. Y. – sędziego Sądu Rejonowego, polegającego na nadużyciu przez tego sędziego 
stosunku zależności i doprowadzeniu S. L. – pracownika administracyjnego Sądu Rejo-

 
3 
nowego w A. do poddania się innej czynności seksualnej. Postępowanie zostało umorzone 
wobec braku znamion czynu zabronionego. Prokurator dokonał oceny zebranego materia-
łu dowodowego, uznając, że zachowanie sędziego nie stanowi przestępstwa z art. 199 § 1 
k.k. Jego zachowania mogą wypełniać znamiona występku prywatnoskargowego (art. 217 
§ 1 k.k.). Prokurator stwierdził także, że postępowanie sędziego w relacjach służbowych 
może nosić cechy deliktu dyscyplinarnego. Prokurator ustalił m. in., że kilkakrotnie miały 
miejsce incydenty, podczas których X. Y. – sędzia Sądu Rejonowego dotykał panią S. L. 
w różne miejsca, wypytywał ją o życie prywatne, wysyłał do niej sms-y, w których dopy-
tywał się o jej wolny czas oraz proponował spotkanie, a także zachowywał się wobec niej 
arogancko, nieuprzejmie, lekceważąco. Z wyjaśnień X. Y. – sędziego Sądu Rejonowego 
oraz z treści wniosku Prezes Sądu Rejonowego w A. wynika, że pani S. L. wniosła zaża-
lenie na postanowienie o umorzeniu śledztwa. Sędzia X. Y. wniósł do Prokuratora Gene-
ralnego skargę na postanowienie umarzające postępowanie przygotowawcze. 
Sytuacja panująca w Sądzie Rejonowym w A., w tym zarzuty skierowane wobec X. 
Y. – sędziego tego Sądu, a dotyczące wulgarnych i napastliwych zachowań oraz mole-
stowania seksualnego, stały się przedmiotem publikacji prasowych. Sędzia X. Y. podjął 
polemikę ze stawianymi mu zarzutami na łamach Dziennika (...). 
Pismem z dnia 16 listopada 2011 r. zawiadomił Prokuraturę Rejonową o podejrzeniu 
popełnienia przestępstwa przez panią S. L. (art. 238 k.k. i art. 233 § 1 k.k.). 
Pismem z dnia 5 grudnia 2011 r., niektórzy sędziowie Sądu Rejonowego w A., w 
tym X. Y. – sędzia tego Sądu, wnieśli skargę do Prezes Sądu Apelacyjnego. W jej treści 
sformułowali zarzuty wobec Prezes Sądu Rejonowego w A., konkludując, że nie widzą 
możliwości dalszej współpracy z Prezesem tego Sądu. 
Dnia 5 grudnia 2011 r. wpłynęło do Sądu Apelacyjnego pismo z dnia 30 listopada 
2011 r., do którego została dołączona informacja Prokuratora Okręgowego z dnia 28 li-
stopada 2011 r., z której wynika, że prokuratury rejonowe okręgu (...) prowadziły pięć 
postępowań dotyczących pracowników Sądu Rejonowego w A. Jednocześnie, prokurator 
przedłożył m. in. zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa przez panią S. 
L., złożone przez sędziego X. Y. 
Dnia 13 grudnia 2011 r. wpłynęło do Sądu Apelacyjnego pismo datowane na dzień 7 
grudnia 2011 r., opatrzone podpisem „Z wyrazami szacunku większość pracowników Są-
du Rejonowego w A.”. Pismo to, stanowi kolejny anonim, informujący o negatywnej sy-

 
4 
tuacji panującej w Sądzie Rejonowym w A., a w szczególności wskazuje na nieprawidło-
we zachowania pani Prezes tego Sądu oraz pani S. L. 
Aktualnie, przed Zastępcą Rzecznika Dyscyplinarnego w Sądzie Okręgowym toczy 
się postępowanie wyjaśniające na skutek wniosku Prezesa Sądu Okręgowego, jak również 
na skutek zawiadomienia X. Y. – sędziego Sądu Rejonowego. Z wnioskiem o skierowanie 
przeciwko sędziemu Sądu Rejonowego postępowania dyscyplinarnego wystąpiła Prezes 
Sądu Rejonowego w A. Kolegium Sądu Okręgowego jednogłośnie, pozytywnie zaopi-
niowało wniosek Prezes o skierowanie sprawy X. Y. – sędziego Sądu Rejonowego do 
Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego Sądu Okręgowego. 
Mając powyższe na uwadze, Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny w dalszej części 
uzasadnienia podniósł, powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego oraz poglądy 
doktryny (uchwała SN z 9 kwietnia 2008 r., SNO 17/08, OSNKW 2008, z. 8, poz. 63; T. 
Ereciński, J. Gudowski, J. Iwulski, Prawo o ustroju sądów powszechnych, Ustawa o Kra-
jowej Radzie Sądownictwa, Komentarz, Warszawa 2010, s. 258), że powaga stanowiska 
sędziowskiego, choć jest związana z określonymi zachowaniami sędziego, jednocześnie 
jest niezależna od subiektywnej oceny jego postępowania. Podkreślono, że w sprawie Sąd 
Dyscyplinarny abstrahował od oceny trafności zarzutów podniesionych wobec X. Y. – 
sędziego Sądu Rejonowego, zarówno w toczącym się postępowaniu karnym, jak i w po-
stępowaniu prowadzonym przez Zastępcę Rzecznika Dyscyplinarnego. Poza przedmio-
tem zainteresowania Sądu Dyscyplinarnego pozostała kwestia zasadności zarzutów doty-
czących molestowania pani S. L., jak i nagannego traktowania innych pracowników sądu. 
W szczególności, Sąd Dyscyplinarny nie badał zawinienia sędziego X. Y. Istotnym ele-
mentem, poddanym analizie i badaniu przez Sąd Dyscyplinarny, była „kwestia obiektyw-
nego wydźwięku konglomeratu różnorodnych sytuacji faktycznych, w które został uwi-
kłany X. Y. – sędzia Sądu Rejonowego w kontekście powagi zajmowanego przez niego 
stanowiska sędziowskiego”. 
Stwierdzono, że niewątpliwie sędzia X. Y. jest uwikłany w liczne spory faktyczne i 
prawne. Dotyczą one relacji sędziego z pracownikami administracyjnymi Sądu Rejono-
wego w A., w tym z panią S. L., a także relacji pomiędzy nim a Prezes Sądu Rejonowego 
w A. Bez względu na to, czy ten stan rzeczy stanowi pochodną klasycznej obrony przed 
niesłusznymi zarzutami, czy też jest to swoista „obrona przez atak" wobec innych osób, 
którym też można przypisać określone naganne zachowania, został on uwikłany w okre-

 
5 
ślone sytuacje faktyczne i prawne. Konflikt, którego uczestnikiem stał się X. Y. – sędzia 
Sądu Rejonowego przekroczył granice Sądu Rejonowego w A. Wiedza na temat „konflik-
tu (...)” i zarzutów stawianych sędziemu X. Y., poprzez doniesienia prasowe, stała się 
powszechna. 
Stanowisko zajmowane przez sędziego X. Y. zostało stygmatyzowane zarzutami do-
tyczącymi molestowania, zarzutami innych negatywnych zachowań wobec personelu są-
du, toczącymi się postępowaniami karnym i wyjaśniającym przed Zastępcą Rzecznika 
Dyscyplinarnego, zainteresowaniem mediów, zainteresowaniem Prokuratora Generalne-
go, wdaniem się w spór z Prezes Sądu Rejonowego w A. 
Wskazane okoliczności, abstrahując od kwestii winy po stronie sędziego, a nawet 
bez względu na zależność określonych faktów od sędziego, naraziły i narażają w dalszym 
ciągu zajmowane przez niego stanowisko na brak powagi. Sąd Dyscyplinarny jednocze-
śnie zdaje sobie sprawę z tego, że zaistniała w Sądzie Rejonowym w A. „złożona” sytua-
cja jest wynikiem wielu przyczyn, w tym również stanowi pochodną zachowań i postę-
powania innych osób. Konstatacja ta nie wyklucza jednakże stwierdzenia obiektywnego 
uszczerbku, jakiego doznała powaga stanowiska, zajmowanego przez sędziego X. Y. 
X. Y. – sędzia Sądu Rejonowego powinien objąć stanowisko sędziego w Sądzie Re-
jonowym w B. Sąd ten znajduje się w odpowiednio znacznej odległości od Sądu Rejono-
wego w A., co spowoduje, że nowe miejsce pracy sędziego nie będzie wiązane z nega-
tywnymi konsekwencjami naruszenia powagi uprzednio zajmowanego przez niego sta-
nowiska. Odległość od miejsca zamieszkania sędziego (G.) do siedziby Sądu Rejonowego 
w B., choć niemała, nie jest przy tym na tyle znaczna, aby uniemożliwiała sędziemu wła-
ściwe pełnienie obowiązków służbowych. 
Na uchwałę Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia 20 grudnia 2011 r. 
zażalenie do Sądu Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego złożył X. Y. – sędzia Sądu Re-
jonowego. Na podstawie art. 128 u.s.p. w związku z art. 425 § 1 k.p.k. zaskarżono orze-
czenie w całości. Wskazując art. 427 § 1 k.p.k. w związku z art. 438 pkt 2 i 3 k.p.k. w 
związku z art. 439 § 1 pkt 1 k.p.k. w związku z art. 440 k.p.k., uchwale zarzucono: 1) za-
istnienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej w postaci udziału w wydaniu orzeczenia 
osób nieuprawnionych, poprzez obrazę przepisów postępowania dyscyplinarnego, tj. art. 
110 § 3 u.s.p., wobec przyjęcia, że Sąd Apelacyjny jest Sądem Dyscyplinarnym właści-
wym do rozstrzygnięcia sprawy sędziego Sądu Okręgowego w Sądzie Rejonowym w A., 

 
6 
mimo że w związku z zajmowanym stanowiskiem służbowym sądem takim powinien być 
inny Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny, wyznaczony przez Pierwszego Prezesa SN; 2) 
obrazę przepisów postępowania dyscyplinarnego, mającą wpływ na treść orzeczenia, tj. 
art. 75 § 2 pkt 3 i § 3 u.s.p., wobec przyjęcia, że Sąd Apelacyjny w X. jako Sąd Dyscypli-
narny, orzekając w tym trybie o przeniesieniu do orzekania w innym sądzie, posiadał 
kompetencję do wskazania konkretnego sądu, mimo że uprawnienie w tym zakresie przy-
sługuje wyłącznie Ministrowi Sprawiedliwości; 3) błąd w ustaleniach faktycznych przyję-
tych za podstawę orzeczenia, mający zasadniczy wpływ na jego treść, poprzez uznanie, że 
okoliczności ustalone w sprawie spełniają przesłankę do przeniesienia do orzekania w 
innym sądzie przez wzgląd na powagę Sądu Rejonowego w A., o której mowa w art. 75 § 
2 pkt 3 u.s.p., 4) rażącą niesprawiedliwość orzeczenia poprzez przeniesienie do orzekania 
w Sądzie Rejonowym w B., oddalonym o ponad 90 km od miejsca zamieszkania skarżą-
cego. 
Na podstawie art. 437 k.p.k. wniesiono o uchylenie zaskarżonej uchwały w całości i 
przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez właściwy sąd dyscyplinarny lub w 
przypadku nieuwzględnienia zażalenia o zmianę zaskarżonego orzeczenia poprzez prze-
niesienie sędziego do pełnienia czynności sędziego pobliżu swojego miejsca zamieszka-
nia, tj. w SR w X., G. lub w W. stosownie do postanowień art. 95 § 1 i 2 u.s.p. 
Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył, co następuje: 
W zażaleniu podniesione zostały cztery różnego rodzaju zarzuty. 
Po pierwsze podniesiony został zarzut nieważności postępowania ze względu na na-
ruszenie art. 110 § 3 u.s.p., mające polegać na przyjęciu, że Sąd Apelacyjny w X. nie był 
właściwy do rozstrzygnięcia sprawy. Zarzut ten jest związany z powołaniem przeniesio-
nego sędziego na stanowisko sędziego okręgowego w Sądzie Rejonowym w A. Zgodnie z 
art. 110 § 3 u.s.p. jeżeli sprawa dotyczy sędziego sądu okręgowego właściwy miejscowo 
nie jest sąd dyscyplinarny, w okręgu którego pełni służbę sędzia objęty postępowaniem 
ale inny sąd dyscyplinarny, wyznaczony na wniosek rzecznika dyscyplinarnego przez 
Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego. Zasadniczo problem ten sprowadza się do roz-
strzygnięcia o statusie sędziego objętego postępowaniem, który uzyskał tzw. awans po-
ziomy. Podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia tego problemu mają przepisy ustawy z 
dnia 19 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz 

 
7 
niektórych innych ustaw, (Dz. U. z 2009 r., Nr 1, poz. 4). Ustawa ta zniosła możliwość 
awansu poziomego sędziów. Natomiast w jej przepisie art. 4 pkt 1 uregulowany został 
status tych sędziów, którzy uzyskali awans poziomy. Zgodnie z nim, z dniem wejścia w 
życie ustawy sędziowie powołani na stanowisko sędziego sądu okręgowego w sądzie re-
jonowym stają się sędziami sądów rejonowych, które stanowią ich miejsce służbowe, za-
chowując prawo do nabytego wynagrodzenia. W związku z powyższym przepisem należy 
przyjąć, że sędziowie ci mają obecnie status sędziów sądów rejonowych. Nie zmienia te-
go, że niektórzy z nich zostali powołani, na podstawie wcześniej złożonych wniosków, na 
stanowisko sędziego okręgowego (w sądzie rejonowym) już po dniu wejścia ustawy w 
życie (22 stycznia 2009 r.). Problem właściwości został zauważony w niniejszym postę-
powaniu przez Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny w X., który uznał się za właściwy, 
czego wnoszący zażalenie nie kwestionował, co odnotowano w protokóle. W uzasadnie-
niu zażalenia podniesione zostały argumenty dotyczące niekonstytucyjności powyższego 
przepisu. Można zgodzić się z tym, że przepisy znoszące awans poziomy i określające 
status sędziów wprowadziły wiele wątpliwości i kontrowersji. Między innymi dotyczą 
one konstytucyjności przepisu art. 4 pkt 1 ustawy. Prezydent RP skierował w tej sprawie 
wniosek do Trybunału Konstytucyjnego, który nie został do tej pory rozpatrzony. Tak 
więc przepis powyższy korzysta z domniemania zgodności z Konstytucją. Można więc 
jedynie zauważyć, że we wniosku Prezydenta do TK stwierdza się, że akt powołania sę-
dziego, w ramach awansu poziomego, po wejściu w życie przepisu art. 4 ustawy jest de 
facto aktem pustym. Oznacza to więc, że sędziemu temu przysługuje dotychczasowy sta-
tus sędziego. Ponadto zarówno Prokurator Generalny, jak i Sejm RP wyrazili zgodne sta-
nowisko, że art. 4 pkt 1 ustawy nie jest niezgodny z art. 2, 178 ust. 2, 179 i 180 ust. 2 
Konstytucji RP w zakresie, w jakim stanowi, że sędziowie, o których mowa w tym prze-
pisie, stają się odpowiednio sędziami sądów rejonowych i okręgowych, które stanowią ich 
miejsca służbowe. Podobne stanowisko prezentował też Sąd Najwyższy w sprawach, 
związanych z zastosowaniem tego przepisu, o wynagrodzenie sędziów (uchwała Sądu 
Najwyższego z dnia 15 września 2011 r., II PZP 2/11, LEX nr 95124; wyrok z dnia 12 
maja 2011 r., II BP 23/10 – niepublikowany). Z tych względów zarzut powyższy (oraz 
stanowisko Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego) okazał się chybiony, co oznacza, że 
Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny w X. był sądem właściwym i w tym zakresie nie 
naruszył on przepisu art. 110 § 3 u.s.p. 

 
8 
Kolejny zarzut dotyczy naruszenia art. 75 § 2 pkt 3 i § 3 u.s.p. poprzez wskazanie w 
orzeczeniu o przeniesieniu do konkretnego sądu. Także i ten zarzut okazał się nieuzasad-
niony. Zgodnie bowiem z poglądami doktryny (T. Ereciński, J. Gudowski, J. Iwulski: 
Prawo o ustroju sądów powszechnych. Ustawa o Krajowej Radzie Sądownictwa. Komen-
tarz, Warszawa 2009, s. 261) oraz orzecznictwem Sądu Najwyższego (uchwała z dnia 22 
lipca 2009 r., SNO 47/09, OSND 2009, poz. 283) należy przyjąć, że w przypadku prze-
niesienia sędziego na podstawie art. 75 § 2 pkt 3 u.s.p. sąd dyscyplinarny określa to miej-
sce, tj. konkretny sąd (por. także wyroki Sądu Najwyższego w sprawach SNO 31/05, 
OSND 2005, poz. 77 oraz SNO 34/06, OSND 2006, poz. 201 i SNO 37/07, OSND 2007, 
poz. 220). 
Kolejny zarzut dotyczył naruszenia art. 75 § 2 pkt 3 u.s.p. mającego polegać na bra-
ku przesłanek do orzeczenia o przeniesieniu. Również i ten zarzut nie okazał się uzasad-
niony. Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny właściwie uzasadnił bowiem przesłanki 
(okoliczności faktyczne) zastosowania powyższego przepisu. Zasadne było także powoła-
nie się na orzecznictwo Sądu Najwyższego w tej kwestii. Zgodnie z nim przeniesienie 
sędziego na inne miejsce służbowe bez jego zgody na podstawie art. 75 § 2 pkt 3 u.s.p. 
nie wiąże się z jakimkolwiek nagannym zachowaniem sędziego i następuje w wyniku 
stwierdzenia okoliczności niezależnych od sędziego, których zaistnienie prowadzi do 
przyjęcia, że jest to niezbędne przez wzgląd na powagę stanowiska sędziego (uchwała 
Sądu Najwyższego z dnia 9 kwietnia 2008 r., SNO 17/08, OSNKW 2008, nr 8, poz. 63). 
Tak więc przyczyny uzasadniające przeniesienie sędziego na inne miejsce służbowe mogą 
dotyczyć np. utraty wiarygodności na skutek zdarzeń na które sędzia w ogóle nie miał 
wpływu lub były niezależne od jego zachowań (por. uwagi w cytowanym wyżej komenta-
rzu, s. 258 – 259). 
Uzasadniony natomiast okazał się zarzut naruszenia art. 75 § 2 pkt 3 u.s.p. w zakre-
sie orzeczenia o przeniesieniu sędziego do Sądu Rejonowego w B. Przepis powyższy po-
winien być interpretowany zgodnie z jego celem i funkcją. Należy zgodzić się z tym, że w 
odróżnieniu od kary dyscyplinarnej, przeniesienie to nie ma charakteru sankcji i ma na 
celu zapewnienie powagi stanowiska sędziego. Taki tryb przeniesienia jest jednak porów-
nywalny z dolegliwością dyscyplinarnej kary przeniesienia. Nie ulega jednak wątpliwo-
ści, że określenie konkretnego sądu może być dla przeniesionego sędziego dolegliwe w 
różnym stopniu. Tak więc Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny powinien wziąć pod 

 
9 
uwagę zarówno konieczność zapewnienia powagi stanowiska, jak i również stopień dole-
gliwości przeniesienia. W każdym razie okoliczności powyższe powinny znaleźć swoje 
odzwierciedlenie w uzasadnieniu uchwały. Jako niewystarczające należało ocenić stwier-
dzenie Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego, że odległość od miejsca zamieszka-
nia sędziego, choć niemała, nie jest na tyle znaczna, aby uniemożliwiła właściwe pełnie-
nie obowiązków służbowych. 
Przeniesienie w trybie art. 75 § 2 pkt 3 u.s.p. powinno więc stanowić możliwie naj-
mniejszą dolegliwość dla sędziego. Konieczne jest w związku z tym uwzględnienie 
wszystkich, mających na to wpływ, okoliczności. Można tu przykładowo wskazać na od-
ległość od miejsca zamieszkania, stopień uciążliwości dojazdu, sytuację zdrowotną, mate-
rialną i osobistą (rodzinną) sędziego. Z drugiej jednak strony nie oznacza to, że zdaniem 
Sądu Najwyższego przeniesienie powinno zostać dokonane do sądu najbliższego (do Są-
du Rejonowego w G. lub X.). Ze względu na okoliczności sprawy i ich upublicznienie 
konieczne wydaje się przeniesienie sędziego do sądu poza okręgiem (...). Być może jed-
nak, po rozważeniu całokształtu okoliczności, możliwe okaże się przeniesienie sędziego 
do innego sądu rejonowego, które byłoby mniej uciążliwe niż przeniesienie do Sądu Re-
jonowego w B. 
Z powyższych względów Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny orzekł, jak w uchwa-
le.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI