SNO 21/13

Sygn. akt SNO 21/13
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 30 sierpnia 2013 r.
Sąd Najwyższy - Sąd Dyscyplinarny w składzie:
SSN Michał Laskowski (przewodniczący)
‎
SSN Zbigniew Hajn
‎
SSN Jan Górowski (sprawozdawca)
Protokolant Anna Kuras
przy udziale Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego oraz przedstawiciela Krajowej Rady Sądownictwa
‎
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 sierpnia 2013 r.
‎
sprawy
R. F.
Prezesa Sądu Okręgowego w […] i
W. M.
sędziego Sądu Okręgowego w […],
w związku z odwołaniami Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów Sądów Powszechnych i Krajowej Rady Sądownictwa
‎
od wyroku Sądu Apelacyjnego - Sądu Dyscyplinarnego w […] z dnia 15 marca 2013 r.,
uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Apelacyjnemu - Sądowi Dyscyplinarnemu do ponownego rozpoznania.
UZASADNIENIE
Rzecznik Dyscyplinarny Sędziów Sądów Powszechnych przy Krajowej Radzie Sądownictwa wniósł o rozpoznanie sprawy dyscyplinarnej:
- R. F. - Prezesa Sadu Okręgowego w […] obwinionego
o to, że w związku z obwieszczeniem Ministra Sprawiedliwości w Monitorze Polskim
z 2011 r. Nr 31, poz. 363 o wolnym stanowisku sędziowskim w Sądzie Rejonowym w
[…] podejmując czynności urzędowe związane z procedurą obsadzenia tego
stanowiska, w dniu 15 czerwca 2011 r. wydał sędziemu Sądu Okręgowego
W. M. pisemne polecenia dokonania oceny pracy pięciorga
kandydatów na wakujące stanowisko sędziowskie, a następnie nie podjął działań
zmierzających do powstrzymania się przez tego wizytatora od przedstawienia tych
ocen w dniu 12 grudnia 2011 r. podczas posiedzenia Kolegium Sądu Okręgowego
w […] i od głosowania nad kandydaturami wszystkich osób ubiegających się
o to stanowisko w celu przedstawienia ich na Zgromadzeniu Ogólnym Sędziów
Sądu Okręgowego w […], a także nie podjął działań zmierzających do
powstrzymania się przez sędziego W. M. od głosowania w dniu 19
grudnia 2011 r. nad tymi kandydaturami na tym Zgromadzeniu w celu
przedstawienia tych osób Krajowej Radzie Sądownictwa - w sytuacji, gdy jednym z
kandydatów ubiegających się o stanowisko sędziego Sądu Rejonowego w […]
był syn tego wizytatora – asystent sędziego […], co mogło wywołać wrażenie
przeprowadzenia tej procedury kwalifikacyjnej z naruszeniem zasad równych szans
wszystkich kandydatów, a także naruszyło zasady wyrażone w art. 5 ust. 2 Zbioru
zasad etyki zawodowej sędziów stanowiącego załącznik do uchwały Nr 16/2003
Krajowej Rady Sądownictwa, co spowodowało, że Krajowa Rada Sadownictwa w
dniu 8 maja 2012 r. podjęła uchwałę Nr 140/2012 o nieprzedstawieniu Prezydentowi
wniosku o powołanie do pełnienia urzędu na stanowisko sędziego Sądu Rejonowego
w […].
- W. M. sędziego Sądu Okręgowego w […] obwinionego o
to, że w ramach procedury wszczętej w związku z obwieszczeniem Ministra
Sprawiedliwości w Monitorze Polskim z 2011 r. Nr 31, poz. 363 o wolnym stanowisku
sędziowskim w Sądzie Rejonowym w […], jako sędzia wizytator w Sądzie
Okręgowym w […], wykonał pisemne polecenie prezesa tego Sądu z dnia 15
czerwca 2011 r, dokonania oceny pracy pięciorga kandydatów na wolne stanowisko
sędziego Sądu Rejonowego w […], a następnie ocenę tę przedstawił na
posiedzeniu Kolegium Sądu Okręgowego w dniu 12 grudnia 2011 i
jednocześnie nie powstrzymał się na tym posiedzeniu jako członek Kolegium od
głosowania nad kandydaturami wszystkich osób ubiegających się o to stanowisko
w celu przedstawienia ich na Zgromadzeniu Ogólnym Sędziów Sądu Okręgowego, a także w dniu 19 grudnia 2011 r. nie powstrzymał się od głosowania
nad tymi kandydaturami podczas Zgromadzenia Ogólnego Sędziów Sądu
Okręgowego przeprowadzonego w celu przedstawienia tych osób
Krajowej Rady Sądownictwa - w sytuacji, gdy jednym z kandydatów był jego syn -
asystent sędziego, co mogło wywołać wrażenie przeprowadzenia
procedury kwalifikacyjnej z naruszeniem równych szans wszystkich kandydatów, a
także naruszało zasady wyrażone w art 5 ust. 2 Zbioru zasad etyki zawodowej
sędziów stanowiącego załącznik do uchwały Nr 16/2003 Krajowej Rady Sądownictwa
co spowodowało, że Krajowa Rada Sądownictwa w dniu 8 maja 2012 r. podjęła
uchwałę Nr 140/2012 o nieprzedstawieniu Prezydentowi wniosku o powołanie do
pełnienia urzędu na stanowisko sędziego Sądu Rejonowego w […].
Obwinieni nie przyznali się do zarzucanych przewinień i złożyli wyjaśnienia.
Składali wnioski dowodowe na wykazanie, że dość powszechną praktyką w
ostatnich latach, także w innych apelacjach, było, że osoby najbliższe brały udział
w głosowaniu w postępowaniu kwalifikacyjnym kandydatów na sędziów. Na
rozprawie w dniu 15 marca 2013 r. Rzecznik Dyscyplinarny wniósł o ich oddalenie,
podnosząc, że fakty wynikające z zarzutów są niesporne. Sąd Apelacyjny je oddalił,
stwierdzając, że okoliczność stosowania takiej praktyki należy uznać za
udowodnioną i przemawiającą na korzyść obwinionych.
Sąd Apelacyjny - Sąd Dyscyplinarny wyrokiem z dnia 15 marca
2013 r. uniewinnił obwinionych od popełnienia zarzucanych im przewinień
dyscyplinarnych. Dając wiarę ich wyjaśnieniom, podniósł, że korespondują one z
dokumentami stanowiącymi dowody przedłożone przez Rzecznika Dyscyplinarnego.
Sąd ustalił, że w tym konkursie na wolne stanowisko sędziowskie w Sądzie
Rejonowym wzięły udział 22 osoby. Wśród kandydatów był asystent
sędziego – B.M., syn sędziego Sądu Okręgowego w […], pełniącego funkcję wizytatora do spraw karnych. Po wszczęciu
procesu kwalifikacyjnego, prezes Sądu Okręgowego w […] R. F.
w dniu 15 czerwca 2011 r. wydał sędziemu W. M. pisemne
polecenie dokonania oceny pięciu kandydatów na wakujące stanowisko, a ocenę
pozostałych kandydatów, w tym B. M., zlecił innym sędziom.
Obwiniony wizytator wykonał zlecenie, sporządzając pisemne opinie: S.
R. - asystentce sędziego, T. M. - Prokuratorowi
Prokuratury Rejonowej, M. P. - Prokuratorowi
Prokuratury Rejonowej, M. P. - asystentce
sędziego i I. H. - asystentce sędziego. Oceny wszystkich kandydatów były
pozytywne, niemniej różniły się w zakresie stopnia przydatności poszczególnych
osób do pełnienia funkcji sędziego. Wskazano w nich uchybienia dostrzeżone w
dotychczasowej pracy opiniowanych, jednak nie na tyle istotne, aby dyskwalifikowały
kandydatów.
Syn obwinionego W. M. – B. M. ze względu na to, że
początkowo był asystentem sędziego, a potem referendarzem w księgach
wieczystych w Sądzie Rejonowym, był oceniany przez wizytatora do
spraw cywilnych i jego opinia ograniczała się do oceny przebiegu pracy i
osiągniętych wyników z zakresu prawa cywilnego.
W dniu 12 grudnia 2011 r. odbyło się pod przewodnictwem obwinionego
Prezesa posiedzenie Kolegium Sądu Okręgowego w […], na którym
sędziowie dokonujący oceny kandydatów przedstawili je. Sędzia W. M.,
w tym czasie członek Kolegium, także przedstawił dokonane przez siebie oceny
kandydatów. Po przedstawieniu wszystkich kandydatów odbyło się tajne głosowanie,
w celu przedstawienia ich na Zgromadzeniu Ogólnym. Kolegium obradowało w
sześcioosobowym składzie i każdy jego członek mógł na poszczególną kandydaturę
oddać głos „za", „przeciw", albo „wstrzymać się", przy czym w wypadku w wypadku
oddania głosu „za", zgodnie z zaleceniem Krajowej Rady Sądownictwa, w celu
określenia „mocy poparcia", każdemu kandydatowi przyznał punkty w skali od 1 do 6.
Po przeliczeniu oddanych głosów okazało się, że jedynym kandydatem, który
otrzymał maksymalnie 6 głosów poparcia i największą ilość 31 punktów był B.
M. Drugą pozycję osiągnęła S. R., która otrzymała 5 głosów
poparcia i 24 punkty. Z pozostałych kandydatów jedna osoba otrzymała 3 głosy
poparcia, inna 2 głosy poparcia i była też osoba z 1 głosem poparcia,
natomiast 14 opiniowanych nie otrzymało ani jednego głosu poparcia. Uczestniczący
w głosowaniu sędzia W. M. oddał głos poparcia na swojego syna.
W dniu 19 grudnia 2011 odbyło się posiedzenie Zgromadzenia Ogólnego
Sędziów Sądu Okręgowego w […], na którym przedstawione zostały
kandydatury osób ubiegających się o stanowisko sędziowskie w Sądzie Rejonowym
w […]. Obwiniony sędzia przedstawiał na nim kandydatów, których opiniował i
wziął udział w tajnym głosowaniu nad zgłoszonymi kandydaturami. Największe
poparcie Zgromadzenia uzyskała A. M. - referendarz sądowy, otrzymując
18 głosów poparcia i 101 punktów, drugi wynik osiągnął B. M. uzyskując 15
głosów poparcia i 81 punktów. Karty do głosowania na poszczególnych kandydatów
na wolne stanowisko sędziowskie, zarówno na Kolegium Sądu, jak i na
Zgromadzeniu Sędziów były zbiorcze, co oznaczało, że obwiniony W. M.
w przypadku powstrzymania się od głosu na syna, powstrzymałby się od głosowania
na wszystkich kandydatów.
W toku dalszej procedury kwalifikacyjnej Krajowa Rada Sądownictwa w dniu
8 maja 2012 r. podjęła uchwałę, w której zanegowała wynik procedury kwalifikacyjnej
na wolne stanowisko sędziego Sądu Rejonowego oraz uchwałę w
przedmiocie skierowania sprawy do Rzecznika Dyscyplinarnego dotyczącą sędziego
W. M. i Prezesa Sądu Okręgowego w […], według jej oceny przynajmniej tolerującego taki przebieg procedury kwalifikacyjnej na wolne stanowisko sędziego Sadu Rejonowego w […]. W okresie wcześniejszym zdarzały się wypadki udzielania poparcia przez członków rodzin będących jednocześnie członkami zgromadzeń ogólnych sądów okręgowych osobom ubiegającym się o wolne stanowiska sędziowskie w danym okręgu.
Krajowa Rada Sądownictwa w informacji z dnia 5 grudnia 2012 r. ujawniła analogiczne zdarzenie, gdzie matka osoby ubiegającej się o wolne stanowisko sędziowskie w Sądzie Rejonowym, będąc członkiem Kolegium Sądu Okręgowego i członkiem Zgromadzenia brała udział w głosowaniu nad wszystkimi kandydatami. Kandydatka ta pomimo uzyskania najwyższego poparcia nie została przez Krajową Radę Sądownictwa przedstawiona Prezydentowi z wnioskiem o powołanie, a w uzasadnieniu uchwały miedzy innymi stwierdzono, że uzyskane w tych warunkach poparcie środowiska sędziowskiego budzi daleko idące wątpliwości. W tym wypadku Krajowa Rada Sądownictwa nie podejmowała żadnych działań natury dyscyplinarnej.
W rozważaniach prawnych Sąd Apelacyjny - Sąd Dyscyplinarny podniósł, że przewinienie służbowe albo dyscyplinarne przewidziane w art. 107 § 1 u.s.p. może być popełnione tylko z winy umyślnej, i w rezultacie wynik sprawy zależał od ustalenia, czy obwinieni chcieli bądź godzili się na popełnienie zarzucanych im występków. W jego ocenie, obwinieni nie mieli świadomości, że ich działanie uchybia godności sędziego, skoro z ich wyjaśnień wynikało, że w innych okręgach głosownie w kolegium i na zgromadzeniu ogólnym przez członków rodzin kandydatów ubiegających się o wolne stanowisko sędziowskie była powszechna i
nie budziła do czasu podjęcia uchwały z dnia 8 maja 2012 r. przez Krajową Radę Sądownictwa wątpliwości ani sprzeciwu.
Podkreślił, że obwiniony sędzia W. M. sporządzał opinie kontrkandydatów syna z pionu karnego. Były one rzetelne i w tym zakresie nie można wizytatorowi nic zarzucić. Tymczasem B. M. zajmował stanowisko referendarza i był opiniowany przez wizytatora do spraw cywilnych. W jego ocenie fakt, że opinie konkurujących z synem obwinionego kandydatów sporządzone były z innej dziedziny prawa, w której brane są pod uwagę nieco inne kryteria, dowodzi, że W. M. nie mógł mieć wpływu na konkurencyjność pod względem merytorycznym sporządzonych opinii kandydatów. Z tych względów, jego zdaniem, nie można było obwinionemu Prezesowi Sądu Okręgowego przypisać zarzutu nieprawidłowego działania przez zlecenie sporządzenia opinii z zakresu prawa karnego sędziemu W. M. Podkreślił, że R. F. nie dysponował żadnymi instrumentami przewidzianymi przez prawo, które pozwoliłyby mu na powstrzymanie wizytatora do spraw karnych - jako członka Kolegium oraz Zgromadzenia - od wzięcia w nich udziału w głosowaniu.
Odwołując się do podobnego przypadku, w którym Krajowa Rada
Sądownictwa nie podjęła działań wobec sędziego z innego okręgu, wskazał, że za
uniewinnieniem obwinionych przemawiała zasada równości wszystkich wobec prawa.
Jako argument przemawiający na korzyść obwinionych podniósł także, że
zagadnienie oceny kwalifikacji kandydatów na wolne stanowiska sędziowskie przez
małżonków, krewnych, powinowatych oraz osób pozostających w takim stosunku
prawnym, który może budzić wątpliwości co do bezstronności wizytatora, zostało
uregulowane dopiero z dniem 28 marca 2012 r. przez dodanie do ustawy- Prawo o ustroju
sądów powszechnych art. 57a, który przewiduje wprost zakaz dokonywania takiej
oceny.
Odwołanie od wyroku Sądu Apelacyjnego - Sądu Dyscyplinarnego na
niekorzyść obwinionych wniosła Krajowa Rada Sądownictwa oraz Rzecznik
Dyscyplinarny. Rada zarzuciła obrazę art. 107 § 1 ustawy
z
dnia 27 lipca 2001 r. -
Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 ze zm., dalej: u.s.p.)
przez przyjęcie, że delikt dyscyplinarny polegający na uchybieniu godności
sprawowanego przez sędziego urzędu można popełnić tylko z winy umyślnej oraz
mające wpływ na treść orzeczenia naruszenie art. 7 k.p.k. i art. 410 k.p.k., polegające
na dowolnej ocenie zgromadzonego materiału dowodowego z pominięciem zasad
etyki zawodowej sędziów. Z kolei, Rzecznik Dyscyplinarny oprócz identycznego
zarzutu dotyczącego prawa materialnego podniósł zarzut mającego wpływ na treść
orzeczenia naruszenia art. 7 k.p.k., polegającego na dowolnej ocenie wyjaśnień obu
obwinionych, z pominięciem wysokich standardów etycznych obowiązujących w
trakcie wykonywania obowiązków służbowych oraz art. 424 § 1 pkt 2 k.p.k.,
polegającego na zaniechaniu uzasadnienia odosobnionego poglądu, jakoby
przewinienie dyscyplinarne określone w art. 107 § 1 u.s.p. można popełnić wyłącznie
z winy umyślnej. Odwołujący wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie
sprawy Sądowi Apelacyjnemu - Sądowi Dyscyplinarnemu do ponownego
rozpoznania.
Sąd Najwyższy - Sąd Dyscyplinarny zważył, co następuje:
Artykuł 7 k.p.k. wyraża zasadę swobodnej oceny dowodów, która oznacza, że
sąd nie jest skrępowany żadnymi regułami dowodowymi, z góry narzucającymi
sposób jej dokonania. Ocena dowodów pozostawiona jest zatem każdemu organowi
decyzyjnemu, który obowiązany jest ją przeprowadzić z uwzględnieniem wskazań
wiedzy i doświadczenia życiowego, jak również całokształtu okoliczności
ujawnionych w toku postępowania sądowego (por. np. wyrok Sądu Najwyższego z
dnia 11 lipca 1977 r., V KR 92/77, OSNKW 1978, nr 6, poz. 67). Zarzut naruszenia
art. 7 k.p.k. wymaga wykazania wad w dokonanej przez sąd ocenie konkretnych
dowodów prowadzących do wniosku, że została przekroczona jej dopuszczalna
granica. W zaskarżonym wyroku zostały dokonane ustalenia faktyczne na
podstawie przeprowadzonych dowodów w sposób zgodny z zasadami ich
dokonywania. Sąd Apelacyjny - Dyscyplinarny dając wiarę obwinionym zwrócił
uwagę na to, że ich wyjaśnienia są spójne, wzajemnie się uzupełniają i „korespondują" z dokumentami zebranymi w sprawie.
Przedmiotem ustaleń są fakty mające istotne dla rozstrzygnięcia sprawy znaczenie. Ich wymagany zakres jest więc determinowany hipotezą normy prawa materialnego, która w procesie stosowania prawa (subsumpcja) przez organ rozstrzygający powinna zostać zastosowana. Jeżeli sąd nietrafnie dokonuje wykładni prawa materialnego, np. dochodzi do błędnego wniosku, że dany czyn dyscyplinarny można popełnić tylko z winy umyślnej, to z reguły nie wykorzystuje zgromadzonego materiału dowodowego do ustalenia faktów, które miałyby znaczenie dla oceny, czy występek ten nie został dokonany z winy nieumyślnej. W takim wypadku występuje w podstawie faktycznej wyroku luka i tym uchybieniem jest dotknięty zaskarżony wyrok. Wtedy podstawy wyroku nie stanowi całokształt okoliczności ujawnionych w toku rozprawy głównej i dochodzi do naruszenia w kwalifikowany sposób, tj. mający wpływ na treść orzeczenia, art. 410 k.p.k. Zgodnie z tym unormowaniem podstawę faktyczną wyroku może stanowić całokształt istotnych okoliczności faktycznych ujawnionych na rozprawie głównej, niemniej wynika z niego także zakaz wydania wyroku na podstawie części ujawnionego na niej materiału dowodowego (por np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 czerwca 2007 r., II KK 396/06, KZS 2007, nr 10).
Nie można także odeprzeć zarzutu obrazy art. 424 § 1 pkt 2 k.p.k. Sąd Apelacyjny - Sąd Dyscyplinarny w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku zaniechał wyjaśnienia kwestii dlaczego zarzucane obwinionym występki - wbrew utrwalonej linii judykatury - można popełnić wyłącznie z winy umyślnej. Uchybienie to w okolicznościach sprawy należało ocenić jako mające wpływ na treść orzeczenia, zwłaszcza jeśli wziąć pod uwagę, że motywy wyroku pełnią nie tylko funkcję procesową, lecz także budują autorytet wymiaru sprawiedliwości i kształtują zewnętrzne przekonanie o sprawiedliwości orzeczenia (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 listopada 2003 r.
t
V KK 74/03, OS Prok. i Pr. 2004, nr 3, poz. 13).
Przystępując do oceny zarzutów obrazy prawa materialnego należy wyraźnie na wstępie zastrzec, że w judykaturze zostało już wyjaśnione, iż delikt dyscyplinarny objęty hipotezą art. 107 u.s.p. można popełnić zarówno z winy umyślnej, jak i
nieumyślnej (por. np. wyroki Sądu Najwyższego - Sądu Dyscyplinarnego: z dnia 16 maja 2006 r., SNO 19/06, OSNSD 2006, poz. 35; z dnia 17 maja 2007 r., SNO 28/07, OSNSD 2007, poz. 45 i z dnia 19 maja 2010 r, OSNSD 2010, poz. 28), a zatem wyrażony w zaskarżonym wyroku odmienny pogląd jest błędny. Wśród przewinień dyscyplinarnych w art. 107 u.s.p. wymienione są wprost dwie ich kategorie: oczywista i rażąca obraza przepisów prawa i uchybienia godności urzędu. W sprawie, niewątpliwie w świetle postawionych obwinionym zarzutów, w rachubę mogło wchodzić popełnienie występków przynależnych do tej drugiej grupy.
Skoro sędzia jest zobowiązany postępować zgodnie ze ślubowaniem i w
służbie oraz poza służbą strzec powagi stanowiska sędziego oraz unikać
wszystkiego, co mogłoby przynieść ujmę godności sędziego lub osłabiać zaufanie
do jego bezstronności (art. 82 § 1 i 2 u.s.p.), to unormowanie to stanowi podstawę do
skonstruowania wzorca powinnego jego zachowania. W literaturze trafnie zwrócono
uwagę, że Zbiór zasad etyki zawodowej sędziów uchwalony Uchwałą nr 16/2003 r.
Krajowej Rady Sądownictwa na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 27 lipca
2001 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz. U. Nr 100, poz. 1082). stanowi
doprecyzowanie obowiązków wynikających wprost z roty ślubowania i z wymagania,
że nawet kandydat na sędziego powinien mieć nieskazitelny charakter.
Sąd
Najwyższy już w postanowieniu z dnia 18 stycznia 1933 r., II K. Adw. 7/32.
(Czasopismo adwokatów polskich dla województw zachodnich. 1933 r., nr 3-4)
stwierdził, że „przez osoby nieskazitelnego charakteru rozumieć należy osoby nie
tylko niekarane za czyny hańbiące lub antyspołeczne, lecz posiadające ponadto
kwalifikacje etyczne nieprzeciętne, bo niedopuszczające skazy, nawet takiej, którą
ogół zwykł traktować pobłażliwie". Wynikający z roty ślubowania (art. 66 u.s.p.) i z art.
82 ust 2 u.s.p. nakaz postępowania w sposób, który nie uchybia godności urzędu
obejmuje obowiązek utrzymywania nieskazitelnego charakteru także po podjęciu i
zakończeniu służby (por. wyrok Sądu Najwyższego - Sadu Dyscyplinarnego z dnia
15 września 2004 r., SNO 32/04, OSNSD 2004 , nr 2, poz. 38).
Przy skonstruowaniu więc wzorca postępowania sędziego niezbędnego dla
porównania z nim objętych zarzutami konkretnych działań lub zaniechań
obwinionych, należało mieć na uwadze, że sędzia powinien zawsze kierować się
zasadami uczciwości, godności, honoru, poczuciem obowiązku oraz przestrzegać
dobrych obyczajów; nie wolno mu wykorzystywać swego statusu i prestiżu
sprawowanego urzędu w celu wspierania interesu własnego lub innych osób, ma
dbać o autorytet swego urzędu, o dobro sądu w którym pracuje, a także o ustrojową
pozycję władzy sądowniczej (§ 2-4 Zbioru zasad etyki). Przede wszystkim trzeba
jednak podkreślić, że ma obowiązek unikania zachowań nawet nie uwzględnionych
w Zbiorze, które mogłyby przynieść ujmę godności sędziego (§ 5 pkt 2). Uchybienie
godności urzędu sędziego (art 107 § 1 u.s.p.) występuje wtedy gdy osoba pełniąca
ten zawód narusza te powinności i tym samym osłabia zaufanie do zawodu. Należy
też pamiętać, że każda ocena zachowania sędziego ma za punkt odniesienia
społeczny odbiór tego zachowania i powinna być dokonana przez pryzmat
rozsądnego i bezstronnego obserwatora. Jeżeli z takiego punktu widzenia
zachowanie sędziego jest niestosowne, to bez względu na jego rzeczywiste skutki,
należy rozważyć, czy nie doszło do uchybienia godności. Godne postępowanie
sędziego buduje publiczne zaufanie do wymiaru sprawiedliwości, natomiast
zachowanie prowadzące do zachwiania tego wizerunku uchybia godności urzędu
(por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 czerwca 2005 r., SNO 29/05, OSNSD 2005,
poz. 15). Trzeba więc było odpowiedzieć, czy oceniane zachowanie obwinionych nie
mogło osłabić społecznego zaufania do przedstawicieli wymiaru sprawiedliwości i
nie stanowiło podstawy do wypowiadania krzywdzących opinii o hermetyczności
środowiska sędziowskiego i wspieraniu członków rodzin sędziów w procedurze
nominacyjnej. Sąd Apelacyjny - Sąd Dyscyplinarny, skoro nie skonstruował
wymaganego wzorca i nie porównał z nim budzących zastrzeżenia skarżących
ujętych w zarzutach zachowań obwinionych, to tym samym dopuścił się obrazy art.
107 § 1 u.s.p.
Dodać należy, że delikt sędziego może polegać na działaniu bądź
zaniechaniu, a zawinienie może być nawet w formie niedbalstwa, tj. kiedy możemy
postawić obwinionemu tylko zarzut, że powinien przewidzieć, iż jego działanie
uchybiło godności urzędu. Sam brak pociągnięcia do odpowiedzialności innych osób
nie ma wpływu na zaistnienie przewinienia dyscyplinarnego (por. wyrok Sądu
Najwyższego Sądu Dyscyplinarnego z dnia 7 grudnia 2007 r., SNO 79/07, OSNSD
2007, poz. 91). Oczywiście rodzaj winy i jej stopień skutkują możliwością
stopniowania szkodliwości przewinień dyscyplinarnych (por. wyrok Sądu
Najwyższego Sądu Dyscyplinarnego z dnia 13 stycznia 2003 r., SNO 52/02, OSNSD
2003 r., nr 1, poz. 2). Członkowie rodzin nie powinni brać udziału w głosowaniu
dotyczącym ich krewnych, gdyż ze względu na powagę urzędu sędziego procedura
konkursowa musi się opierać na jasnych i czytelnych dla każdego obywatela, a nie
tyko dla kandydatów, kryteriach. Dość powszechna błędna praktyka nie może mieć
wpływu na sam fakt zaistnienia deliktu dyscyplinarnego, lecz jedynie co najwyżej na
wymiar kary.
Trafnie w odwołaniu podniesiono, że nieobowiązywanie w chwili dokonania
zarzucanych obwinionym występków art. 57a u.s.p, zakazującego dokonywania
oceny kandydatów na urząd sędziego przez wizytatora, którego członek rodziny w
konkretnej procedurze jest jednym z kandydatów, nie może ekskulpować
uniewinnionych. Ustawodawca mając na uwadze wypadki częstego naruszania tego
zakazu wynikającego już z zasad etycznych doszedł do wniosku, że niezbędne jest
wprowadzenie w tej materii unormowania ustawowego.
Ze wskazanych względów Sąd Najwyższy - Sąd Dyscyplinarny orzekł, jak w sentencji.