SK 90/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSkarga konstytucyjna została wniesiona przez M.L., Prezesa Sądu Okręgowego w O., który zakwestionował zgodność art. 426 § 1 ustawy Kodeks postępowania karnego z art. 78 i art. 176 ust. 1 Konstytucji RP. Problem dotyczył braku możliwości zaskarżenia orzeczeń Sądu Najwyższego wydanych jako orzeczenia pierwszoinstancyjne. Skarżący został ukarany karą pieniężną przez Sąd Najwyższy za niewykonanie polecenia przesłania akt osobowych, a jego zażalenie na to postanowienie zostało pozostawione bez biegu na podstawie art. 426 § 1 k.p.k. Skarżący argumentował, że takie ukształtowanie przepisu narusza jego prawo do zaskarżenia i zasadę dwuinstancyjności, zwłaszcza gdy orzeczenie Sądu Najwyższego dotyczy kwestii incydentalnych i ingeruje w sferę jego praw. Trybunał Konstytucyjny, po analizie, umorzył postępowanie, stwierdzając, że M.L. występował w charakterze organu władzy publicznej (Prezesa Sądu Okręgowego), a nie jako „każdy” w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji, co skutkowało brakiem zdolności skargowej. Wskazano, że działania skarżącego były związane z wykonywaniem funkcji organu władzy publicznej, a nie realizacją jego własnych praw i wolności.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że organy władzy publicznej nie posiadają zdolności skargowej do wniesienia skargi konstytucyjnej, nawet jeśli kwestionują przepisy, które miały wpływ na ich działalność.
Dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy podmiot wnoszący skargę konstytucyjną działa w charakterze organu władzy publicznej.
Zagadnienia prawne (2)
Czy Prezes Sądu Okręgowego, działając w charakterze organu władzy publicznej, posiada zdolność skargową do wniesienia skargi konstytucyjnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, Prezes Sądu Okręgowego, działając w charakterze organu władzy publicznej, nie posiada zdolności skargowej do wniesienia skargi konstytucyjnej.
Uzasadnienie
Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że podmioty pełniące funkcje władzy publicznej nie są adresatami konstytucyjnych praw i wolności, lecz gwarantami ich realizacji. Skarżący, M.L., występując jako Prezes Sądu Okręgowego w O. i kwestionując orzeczenie Sądu Najwyższego dotyczące nałożenia kary pieniężnej, działał w ramach sfery publicznoprawnej, a nie jako osoba fizyczna dochodząca ochrony swoich praw. W związku z tym nie miał zdolności skargowej.
Czy art. 426 § 1 k.p.k., w zakresie, w jakim nie rozróżnia możliwości zaskarżenia orzeczeń Sądu Najwyższego wydanych jako orzeczenia pierwszoinstancyjne, jest zgodny z art. 78 zdanie pierwsze w związku z art. 176 ust. 1 Konstytucji RP?
Odpowiedź sądu
Kwestia ta nie została merytorycznie rozpoznana z powodu umorzenia postępowania z powodu braku zdolności skargowej.
Uzasadnienie
Trybunał Konstytucyjny umorzył postępowanie na etapie badania dopuszczalności skargi, stwierdzając brak zdolności skargowej skarżącego. W związku z tym nie przystąpił do merytorycznej oceny zgodności kwestionowanego przepisu k.p.k. z Konstytucją.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M.L. – Prezes Sądu Okręgowego w O. | organ_państwowy | skarżący |
Przepisy (8)
Główne
k.p.k. art. 426 § § 1
Ustawa – Kodeks postępowania karnego
Przepis ten, w przyjętej przez Sąd Najwyższy wykładni, stanowił podstawę do uznania postanowienia o nałożeniu kary pieniężnej za niezaskarżalne, co skarżący uznał za naruszenie konstytucyjnych praw.
Konstytucja art. 78 § zdanie pierwsze
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do zaskarżenia orzeczeń wydanych w pierwszej instancji.
Konstytucja art. 176 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada dwuinstancyjności postępowania sądowego.
u.o.t.p.TK art. 79 § ust. 1
Ustawa o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
Podstawa prawna wniesienia skargi konstytucyjnej przez każdego, czyje konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone.
u.o.t.p.TK art. 59 § ust. 1
Ustawa o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
Podstawa prawna umorzenia postępowania przez Trybunał Konstytucyjny (pkt 2 - brak zdolności skargowej).
Pomocnicze
k.p.k. art. 287 § § 1
Ustawa – Kodeks postępowania karnego
Podstawa prawna nałożenia kary pieniężnej przez Sąd Najwyższy na Prezesa Sądu Okręgowego.
k.p.k. art. 439 § § 1
Ustawa – Kodeks postępowania karnego
Określa przesłanki, których wystąpienie powoduje, że orzeczenie nie może być wydane.
k.p.k. art. 426 § § 2
Ustawa – Kodeks postępowania karnego
Określa wyjątki od zasady niezaskarżalności orzeczeń sądu odwoławczego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Prezes Sądu Okręgowego, działając jako organ władzy publicznej, nie posiada zdolności skargowej do wniesienia skargi konstytucyjnej.
Odrzucone argumenty
Art. 426 § 1 k.p.k. narusza prawo do zaskarżenia i zasadę dwuinstancyjności, gdy Sąd Najwyższy orzeka jako pierwsza instancja. • Postanowienie o nałożeniu kary pieniężnej przez Sąd Najwyższy było błędnie wydane i powinno podlegać zaskarżeniu.
Godne uwagi sformułowania
Podmioty pełniące funkcje władzy publicznej – niezależnie od formy organizacyjnej i zakresu – nie są adresatami konstytucyjnych praw i wolności, lecz gwarantami ich realizacji. • W niniejszej sprawie skarżący nie wykazał, że działa jako osoba fizyczna dochodząca ochrony swoich konstytucyjnych wolności. • To nie jednostka, lecz urząd, którego funkcję pełnił skarżący, jest faktycznym inicjatorem postępowania.
Skład orzekający
Bartłomiej Sochański
przewodniczący
Wojciech Sych
sprawozdawca
Bogdan Święczkowski
członek
Michał Warciński
członek
Rafał Wojciechowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że organy władzy publicznej nie posiadają zdolności skargowej do wniesienia skargi konstytucyjnej, nawet jeśli kwestionują przepisy, które miały wpływ na ich działalność."
Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy podmiot wnoszący skargę konstytucyjną działa w charakterze organu władzy publicznej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej w prawie konstytucyjnym – zdolności skargowej organów władzy publicznej. Pokazuje, jak Trybunał Konstytucyjny rozgranicza ochronę praw jednostki od funkcjonowania aparatu państwowego.
“Czy Prezes Sądu może skarżyć Konstytucję? Trybunał Konstytucyjny odpowiada: nie, jeśli działa jako władza.”
Zdanie odrębne
Bogdan Święczkowski
Sędzia Bogdan Święczkowski zgłosił zdanie odrębne, nie zgadzając się z decyzją większości o umorzeniu postępowania. Uważał, że ocena zdolności skargowej skarżącego wymagała głębszej analizy, w tym ustalenia, czy nałożona kara pieniężna została uiszczona i przez kogo. Podkreślił, że Trybunał nie zebrał wystarczających informacji i podjął decyzję przedwcześnie.
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.