SK 89/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSkarga konstytucyjna K.C. dotyczyła zgodności art. 17 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych (w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r.) z Konstytucją. Skarżąca podnosiła, że przepisy te, wyłączając prawo do świadczenia pielęgnacyjnego dla osób formalnie pozostających w stosunku pracy, ale przebywających na urlopie wychowawczym i opiekujących się niepełnosprawnym dzieckiem, naruszają jej konstytucyjne prawa do opieki rodzinnej, szczególnej pomocy państwa dla rodziny i matki, równego traktowania oraz wolności pracy. W uzasadnieniu wskazała, że wymóg rezygnacji z zatrudnienia uderza w stabilizację życia rodzinnego i emocjonalne bezpieczeństwo matki, a także stanowi nieuzasadnione zróżnicowanie sytuacji matek. Trybunał Konstytucyjny, po wstępnej analizie, stwierdził, że choć zakwestionowany przepis utracił moc obowiązującą, postępowanie powinno być kontynuowane ze względu na ochronę praw skarżącej oraz istnienie przepisów przejściowych. Kluczowe dla rozstrzygnięcia okazało się jednak ustalenie, że ta sama skarżąca wniosła wcześniej dwie inne skargi konstytucyjne (SK 50/22 i SK 87/22) dotyczące identycznego przepisu i zarzutów. W wyroku z 4 grudnia 2025 r. (sygn. SK 50/22) Trybunał uznał art. 17 ust. 1 u.ś.r. w spornej części za niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Wobec tego, że sprawa została już prawomocnie osądzona (zasada res iudicata), a cel skargi został osiągnięty poprzez derogację normy, Trybunał Konstytucyjny postanowił umorzyć postępowanie na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 ustawy o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUmorzenie postępowania przez Trybunał Konstytucyjny na podstawie zasady res iudicata, gdy identyczna sprawa została już rozstrzygnięta w innym wyroku Trybunału, a cel skargi został osiągnięty.
Dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy skarżący sam wcześniej zainicjował postępowanie zakończone korzystnym dla siebie wyrokiem.
Zagadnienia prawne (1)
Czy art. 17 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r., w zakresie, w jakim wyłącza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wobec osoby formalnie pozostającej w stosunku pracy, lecz przebywającej na urlopie wychowawczym i sprawującej opiekę nad niepełnosprawnym dzieckiem, jest zgodny z art. 18 w związku z art. 47, art. 18 w związku z art. 71 ust. 1 zdanie drugie, art. 18 w związku z art. 71 ust. 2, art. 32 ust. 1 oraz art. 65 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Postępowanie zostało umorzone ze względu na zasadę res iudicata, ponieważ identyczna sprawa została już rozstrzygnięta przez Trybunał Konstytucyjny.
Uzasadnienie
Trybunał Konstytucyjny umorzył postępowanie, ponieważ skarżąca K.C. wniosła wcześniej skargę konstytucyjną (sygn. SK 50/22) dotyczącą tego samego przepisu i tych samych zarzutów, w której Trybunał wydał wyrok uznający przepis za niezgodny z Konstytucją. Zgodnie z zasadą res iudicata, nie można ponownie orzekać w sprawie, która została już prawomocnie osądzona, zwłaszcza gdy skarżący osiągnął cel swojej skargi w poprzednim postępowaniu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K.C. | osoba_fizyczna | skarżąca |
Przepisy (7)
Główne
u.ś.r. art. 17 § ust. 1
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Przepis w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r., w zakresie, w jakim wyłącza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wobec osoby przebywającej na urlopie wychowawczym i sprawującej opiekę nad niepełnosprawnym dzieckiem.
u.ś.r. art. 3 § pkt 22
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
W związku z art. 17 ust. 1.
u.o.t.p.TK art. 59 § ust. 1 pkt 2
Ustawa o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
Przesłanka umorzenia postępowania ze względu na niedopuszczalność wydania wyroku (res iudicata).
Pomocnicze
u.o.t.p.TK art. 59 § ust. 1 pkt 4
Ustawa o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
Przesłanka umorzenia postępowania, gdy akt normatywny utracił moc obowiązującą.
u.o.t.p.TK art. 59 § ust. 3
Ustawa o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
Wyjątek od umorzenia postępowania, gdy wydanie orzeczenia jest konieczne dla ochrony konstytucyjnych praw i wolności.
u.ś.w. art. 43 § pkt 4 lit. b
Ustawa o świadczeniu wspierającym
Zmiana brzmienia art. 17 ust. 1 u.ś.r. od 1 stycznia 2024 r.
u.ś.w. art. 63 § ust. 1
Ustawa o świadczeniu wspierającym
Przepis przejściowy dotyczący stosowania przepisów dotychczasowych do praw powstałych do 31 grudnia 2023 r.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zasada res iudicata - sprawa została już prawomocnie osądzona w wyroku SK 50/22. • Cel skargi konstytucyjnej został osiągnięty w poprzednim postępowaniu.
Godne uwagi sformułowania
Orzeczenie zapadło jednogłośnie. • Trybunał Konstytucyjny bada, czy nie zachodzi którakolwiek z ujemnych przesłanek procesowych, pociągająca za sobą obligatoryjne umorzenie postępowania. • nie istnieje żaden alternatywny instrument prawny (poza ewentualnym uznaniem przepisu za niekonstytucyjny), który mógłby spowodować zmianę sytuacji prawnej ukształtowanej definitywnie, zanim ów przepis utracił moc obowiązującą • Uznanie art. 17 ust. 1 u.ś.r. [...] za niezgodny z Konstytucją otworzyło zaś możliwość wznowienia na podstawie art. 190 ust. 4 Konstytucji postępowań, w których zastosowana była zakwestionowana norma. • zasada res iudicata • zasada ne bis in idem • aktualizowała się ujemna przesłanka procesowa w postaci res iudicata, która zobligowała Trybunał do umorzenia postępowania ze względu na niedopuszczalność wydania wyroku
Skład orzekający
Jakub Stelina
przewodniczący
Stanisław Piotrowicz
członek
Wojciech Sych
sprawozdawca
Bogdan Święczkowski
członek
Rafał Wojciechowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Umorzenie postępowania przez Trybunał Konstytucyjny na podstawie zasady res iudicata, gdy identyczna sprawa została już rozstrzygnięta w innym wyroku Trybunału, a cel skargi został osiągnięty."
Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy skarżący sam wcześniej zainicjował postępowanie zakończone korzystnym dla siebie wyrokiem.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak zasady procesowe, takie jak res iudicata, wpływają na możliwość dochodzenia praw konstytucyjnych, nawet jeśli pierwotne rozstrzygnięcie było korzystne dla skarżącego.
“Trybunał Konstytucyjny umarza sprawę, mimo że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego zostało już uznane za konstytucyjne.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.