SK 53/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSkarga konstytucyjna została wniesiona przez S.B. w związku z decyzją organów podatkowych i sądów administracyjnych, które odmówiły mu prawa do zaliczenia do kosztów uzyskania przychodu wartości wierzytelności własnej wniesionej jako wkład niepieniężny do spółki. Podstawą odmowy był art. 22 ust. 1e pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (u.p.d.o.f.) w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2014 r., który ograniczał możliwość zaliczenia do kosztów uzyskania przychodu wyłącznie do wydatków na nabycie składników już istniejących. Skarżący zarzucił naruszenie zasady szczególnej określoności prawa daninowego (art. 2 i 217 Konstytucji), zasady równości (art. 32 ust. 1 Konstytucji) oraz zasady proporcjonalności (art. 2 i 31 ust. 3 Konstytucji), argumentując, że przepis ten wprowadzał w błąd podatników i nieuzasadnienie różnicował sytuację podatników w zależności od sposobu nabycia przedmiotu wkładu (translatywne vs. konstytutywne). Rzecznik Praw Obywatelskich przyłączył się do zarzutów skarżącego, wskazując na niejasność przepisu i jego niezgodność z zasadą równości. Sejm wniósł o umorzenie postępowania, twierdząc, że kształtowanie obciążeń podatkowych leży w gestii ustawodawcy. Trybunał Konstytucyjny, po analizie przepisów i argumentacji stron, uznał art. 22 ust. 1e pkt 3 u.p.d.o.f. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2014 r. za niezgodny z art. 32 ust. 1 w związku z art. 84 i art. 217 Konstytucji. Uzasadnił to tym, że przepis ten prowadzi do nieuzasadnionego różnicowania sytuacji podatników oraz narusza zasadę szczególnej określoności prawa daninowego, ponieważ był nieprecyzyjny i budził wątpliwości interpretacyjne, co potwierdziły rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych. W pozostałym zakresie postępowanie umorzono.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja konstytucyjnych zasad dotyczących prawa podatkowego, w szczególności zasady określoności prawa daninowego i zasady równości w kontekście kosztów uzyskania przychodu.
Dotyczy stanu prawnego obowiązującego do 31 grudnia 2014 r. oraz specyfiki wnoszenia wierzytelności własnej jako wkładu niepieniężnego.
Zagadnienia prawne (3)
Czy art. 22 ust. 1e pkt 3 ustawy o PIT w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2014 r., w zakresie, w jakim uniemożliwia zaliczenie do kosztu uzyskania przychodu wydatków na nabycie składników majątku, które powstają jednocześnie z ich nabyciem (nabycie konstytutywne), jest zgodny z Konstytucją?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przepis ten jest niezgodny z art. 32 ust. 1 w związku z art. 84 i art. 217 Konstytucji RP.
Uzasadnienie
Przepis narusza zasadę równości poprzez nieuzasadnione różnicowanie podatników w zależności od sposobu nabycia przedmiotu wkładu (translatywne vs. konstytutywne) oraz narusza zasadę szczególnej określoności prawa daninowego z uwagi na jego nieprecyzyjność i budzące wątpliwości interpretacyjne sformułowania, co potwierdziło rozbieżne orzecznictwo sądów administracyjnych.
Czy art. 22 ust. 1e pkt 3 ustawy o PIT w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2014 r. narusza zasadę szczególnej określoności prawa daninowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przepis ten narusza zasadę szczególnej określoności prawa daninowego.
Uzasadnienie
Przepis był nieprecyzyjny, budził wątpliwości interpretacyjne, co prowadziło do rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych. Nie można było oczekiwać od podatnika, że samodzielnie dokona jego precyzyjnej interpretacji, a próby doprecyzowania przez sądy nie sanowały jego niekonstytucyjności.
Czy art. 22 ust. 1e pkt 3 ustawy o PIT w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2014 r. narusza zasadę równości wobec prawa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przepis ten narusza zasadę równości wobec prawa.
Uzasadnienie
Przepis nieuzasadnienie różnicuje podatników wnoszących wkład niepieniężny do spółki w zależności od tego, czy nabycie przedmiotu wkładu było translatywne (już istniejący składnik) czy konstytutywne (powstający jednocześnie z nabyciem), mimo że w obu przypadkach ponieśli oni ekonomiczny wysiłek.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| S.B. | osoba_fizyczna | skarżący |
| Dyrektor Izby Administracji Skarbowej | organ_państwowy | organ podatkowy |
| Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej | organ_państwowy | organ podatkowy |
| Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. | organ_państwowy | sąd |
| Naczelny Sąd Administracyjny | organ_państwowy | sąd |
| Rzecznik Praw Obywatelskich | organ_państwowy | uczestnik postępowania |
| Marszałek Sejmu | organ_państwowy | uczestnik postępowania |
| Prokurator Generalny | organ_państwowy | uczestnik postępowania |
Przepisy (8)
Główne
u.p.d.o.f. art. 22 § ust. 1e pkt 3
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
W brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2014 r. uniemożliwia zaliczenie do kosztu uzyskania przychodu wydatków na nabycie składników majątku, które powstają jednocześnie z ich nabyciem.
Konstytucja art. 84
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Obowiązek ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych.
Konstytucja art. 217
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Nakładanie podatków, innych danin publicznych, określanie podmiotów, przedmiotów opodatkowania i stawek podatkowych, a także zasad przyznawania ulg i umorzeń oraz kategorii podmiotów zwolnionych od podatków następuje w drodze ustawy.
Konstytucja art. 32 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada równości wobec prawa i równego traktowania przez władze publiczne.
Pomocnicze
u.p.d.o.f. art. 17 § ust. 1 pkt 9
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Określa przychód z kapitałów pieniężnych z tytułu objęcia udziałów (akcji) w zamian za wkład niepieniężny.
Konstytucja art. 64
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo własności i inne prawa majątkowe.
Konstytucja art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej.
Konstytucja art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ograniczenia praw i wolności mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Art. 22 ust. 1e pkt 3 u.p.d.o.f. narusza zasadę szczególnej określoności prawa daninowego poprzez nieprecyzyjne sformułowania i budzenie wątpliwości interpretacyjnych. • Przepis narusza zasadę równości wobec prawa, nieuzasadnienie różnicując podatników w zależności od sposobu nabycia przedmiotu wkładu (translatywne vs. konstytutywne). • Wyłączenie możliwości zaliczenia do kosztów uzyskania przychodu wydatków na nabycie składników majątku powstających jednocześnie z ich nabyciem prowadzi do opodatkowania przychodu, a nie dochodu. • Niejasność przepisu i rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych potwierdzają jego niekonstytucyjność.
Odrzucone argumenty
Stanowisko Sejmu o umorzeniu postępowania ze względu na niedopuszczalność wydania wyroku. • Argumentacja organów podatkowych i sądów administracyjnych o wąskiej wykładni pojęcia 'nabycie' i 'faktycznie poniesione'.
Godne uwagi sformułowania
„w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2014 r., w zakresie, w jakim w przypadku objęcia udziałów (akcji) w spółce albo wkładów w spółdzielni w zamian za wkład niepieniężny w innej postaci niż przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część zawęża prawo ustalenia kosztu uzyskania przychodu [...] wyłącznie do wydatków na nabycie składników już istniejących i w ten sposób pozbawia podatnika prawa do ustalenia kosztu uzyskania przychodu w wysokości wydatków na nabycie składników majątku, które powstają jednocześnie z ich nabyciem” • „zasada szczególnej określoności prawa daninowego” • „zasada równości wobec prawa” • „zasada proporcjonalności” • „nieuzasadnione różnicowanie sytuacji podatników” • „nieprecyzyjność przepisu” • „rozbieżne linie orzecznicze” • „nie można oczekiwać od podatnika, by był on w stanie dokonać tego samodzielnie”
Skład orzekający
Michał Warciński
przewodniczący
Zbigniew Jędrzejewski
członek
Rafał Wojciechowski
sprawozdawca
Jarosław Wyrembak
członek
Andrzej Zielonacki
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja konstytucyjnych zasad dotyczących prawa podatkowego, w szczególności zasady określoności prawa daninowego i zasady równości w kontekście kosztów uzyskania przychodu."
Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego obowiązującego do 31 grudnia 2014 r. oraz specyfiki wnoszenia wierzytelności własnej jako wkładu niepieniężnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia z zakresu prawa podatkowego, które miało istotny wpływ na wielu podatników i wymagało interwencji Trybunału Konstytucyjnego w celu zapewnienia zgodności przepisów z Konstytucją. Wyjaśnia złożone kwestie interpretacyjne dotyczące kosztów uzyskania przychodu.
“Czy państwo może zabrać Ci pieniądze, bo nie wiesz, jak zinterpretować niejasny przepis podatkowy? TK mówi: NIE!”
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.