SK 45/12

22/2/A/2014 POSTANOWIENIE z dnia 18 lutego 2014 r. Sygn. akt SK 45/12 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Mirosław Granat – przewodniczący Maria Gintowt-Jankowicz – sprawozdawca Marek Kotlinowski Andrzej Wróbel Marek Zubik, po rozpoznaniu, na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 lutego 2014 r., skargi konstytucyjnej R.R. o zbadanie zgodności: art. 57 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94, ze zm.) w zakresie, w jakim pozbawia pracownika, z którym w sposób niezgodny z prawem rozwiązano umowę o pracę bez wypowiedzenia, a następnie przywrócono do pracy, prawa do dochodzenia pełnego odszkodowania za cały okres pozostawiania bez pracy, z art. 2, art. 24 zdanie pierwsze, art. 64 ust. 2 oraz art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: na podstawie art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, z 2000 r. Nr 48, poz. 552 i Nr 53, poz. 638, z 2001 r. Nr 98, poz. 1070, z 2005 r. Nr 169, poz. 1417, z 2009 r. Nr 56, poz. 459 i Nr 178, poz. 1375, z 2010 r. Nr 182, poz. 1228 i Nr 197, poz. 1307 oraz z 2011 r. Nr 112, poz. 654) umorzyć postępowanie ze względu na niedopuszczalność wydania wyroku. UZASADNIENIE I 1. W skardze konstytucyjnej R.R. zakwestionowany został art. 57 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94, ze zm.; dalej: k.p. lub kodeks pracy) w zakresie, w jakim pozbawia pracownika, z którym w sposób niezgodny z prawem rozwiązano umowę o pracę bez wypowiedzenia, a następnie przywrócono do pracy, prawa do dochodzenia pełnego odszkodowania za cały okres pozostawania bez pracy, z art. 2, art. 24 zdanie pierwsze, art. 64 ust. 2 oraz art. 32 Konstytucji. Skarga konstytucyjna została przedstawiona z związku z następującym stanem faktycznym i prawnym: Pracodawca rozwiązał ze skarżącym umowę o pracę na podstawie art. 52 § 1 pkt 1 kodeksu pracy tj. bez wypowiedzenia z winy pracownika, z dniem 13 grudnia 2002 r. Prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego z 21 marca 2007 r. (sygn. akt IV 1 Pa 377/06) skarżący został przywrócony do pracy na dotychczasowych warunkach. W związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego o sygn. SK 18/05 skarżący, w oparciu o przepisy kodeksu cywilnego, wniósł pozew o odszkodowanie za cały okres pozostawania bez pracy na skutek niezgodnego z prawem rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia. Wyrokiem wstępnym z 18 marca 2011 r. Sąd Okręgowy w Częstochowie, IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, uznał roszczenie powoda za usprawiedliwione co do zasady. Sąd Apelacyjny w Katowicach, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, zmienił zaskarżony wyrok i oddalił powództwo o odszkodowanie (wyrok z 30 września 2011 r., sygn. akt III APa 18/11). Sąd Apelacyjny w uzasadnieniu podkreślił, że wyrok Trybunału dotyczył jedynie art. 58 k.p., a skutków tego wyroku nie można przenosić na inne sytuacje prawne i odnosić do innych przepisów kodeksu pracy. Skarżący, uzasadniając niezgodność art. 57 § 1 k.p., oparł się na następującej argumentacji: Naruszenia wskazanych wzorców kontroli skarżący upatruje nie w brzmieniu zaskarżonego przepisu, ale w wykładni przyjętej przez sądy powszechne oraz Sąd Najwyższy, która wyklucza dochodzenie przez pracownika bezprawnie zwolnionego, a następnie przywróconego do pracy, dalej idących roszczeń, niż przewidziane w art. 57 § 1 k.p. Zdaniem skarżącego, zarówno art. 57 jak i art. 58 k.p. dotyczą analogicznych stanów faktycznych – sytuacji pracowników bezprawnie zwalnianych z pracy. Jednak tylko pracownik, którego zwolniono z pracy, a następnie zasądzono na jego rzecz odszkodowanie, ma możliwość dochodzenia odszkodowania za cały okres pozostawania bez pracy. Pracownik, którego przywrócono do pracy nie ma takiej możliwości. Tworzy to wewnętrzną sprzeczność i tym samym narusza, wyrażoną w art. 2 Konstytucji, zasadę sprawiedliwości społecznej. Stawianie pracowników, na rzecz których zasądzono odszkodowane, w korzystniejszej sytuacji niż pracowników, których przywrócono do pracy narusza także art. 24 (zróżnicowanie ochrony praw pracowników w analogicznej sytuacji), art. 32 oraz art. 64 ust. 2 Konstytucji. Skarżący wskazał, że konsekwencje, związane z pozostawaniem bez pracy, w sferze ekonomicznej pracowników są takie same, niezależnie od tego czy pracownika przywrócono następnie do pracy, czy też przyznano mu odszkodowanie. W związku z powyższym szkodę poniesioną przez obie grupy należy uznać za identyczną. Wiążę się ona z utratą dochodów, które pracownicy uzyskaliby gdyby nie zostali w sposób niezgodny z prawem zwolnieni z pracy. Ograniczenie dochodzenia szkody w pełnej wysokości tylko pracownikom, którzy otrzymali odszkodowanie stanowi dyskryminację pracowników przywróconych do pracy oraz ustanawia nierówną ochronę praw majątkowych pracowników bezprawnie zwalnianych z pracy. Skarżący, naruszenie zasady równości widzi także w różnicowaniu sytuacji prawnej pracowników i pracodawców w zakresie ich prawa do dochodzenia odszkodowania w pełnej wysokości. Chodzi o wyrządzenie szkody z winy umyślnej. Skoro pracodawca, któremu pracownik umyślnie wyrządził szkodę, ma prawo dochodzenia od tego pracownika pełnego odszkodowania, to w sytuacji odwrotnej, tj. w razie wyrządzenia szkody umyślnej przez pracodawcę, pracownik powinien także posiadać prawo dochodzenia odszkodowania w pełnej wysokości, a nie jedynie w wysokości 3-miesięcznego wynagrodzenia. W przeciwnym razie dochodzi do dyskryminacji pracownika. 2. W piśmie z 7 sierpnia 2012 r. skarżący sprecyzował przedmiot kontroli w ten sposób, że do zaskarżonego art. 57 dodał jako związkowy art. 300 k.p. Skarżący wskazał, że doprecyzowanie to jest konieczne z uwagi na to, iż samo ustanowienie w kodeksie pracy w art. 57 „swoistego ustawowego «minimum» odszkodowania per se wydaje się nie być niekonstytucyjne”. Do niekonstytucyjności zaskarżonego przepisu prowadzi dopiero limitowanie tego odszkodowania przez art. 300 k.p., rozumiane jako niemożność dochodzenia roszczeń, które wynikają z kodeksu cywilnego, a więc dalej idących niż te określone w art. 57 k.p. 3. W piśmie z 12 października 2012 r. Prokurator Generalny wniósł o uznanie, że art. 57 § 1 w związku z art. 300 k.p. w zakresie, w jakim wyłącza dochodzenie przez pracownika przywróconego do pracy innych roszczeń, związanych z niezgodnym z prawem rozwiązaniem umowy o pracę bez wypowiedzenia, niż określone w art. 57 § 1 k.p., jest zgodny z art. 64 ust. 2 w związku z art. 2 i w związku z art. 32 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 24 zdanie pierwsze Konstytucji. Swoje stanowisko Prokurator Generalny uzasadnił następująco: W kwestiach formalnych, Prokurator wskazał, że z uzasadnienia obu wyroków wydanych w sprawie skarżącego wynika, iż podstawą rozstrzygnięcia był art. 57 § 1 k.p. Jednocześnie, należało przyjąć, że art. 300 k.p. także znalazł zastosowanie w sprawie. Sąd Apelacyjny nie dopatrzył się bowiem zbiegu odpowiedzialności przewidzianej w kodeksie pracy z odpowiedzialnością cywilnoprawną. Za nieadekwatny wzorzec kontroli należało uznać art. 24 Konstytucji. Treść tego przepisu traktować należy bowiem jako jedną z zasad ustrojowych, z której nie wynikają prawa podmiotowe po stronie jednostki. Prokurator podkreślił także, że pomimo wskazania art. 2 i art. 32 Konstytucji jako samodzielnych wzorców kontroli, analiza uzasadnienia skargi pozwala na przyjęcie, iż wzorce te powołane zostały jako przepisy związkowe. Naruszenie powyższych wzorców kontroli skarżący wiąże z naruszeniem praw majątkowych określonych w art. 64 ust. 2 Konstytucji. Przechodząc do merytorycznej oceny Prokurator Generalny wskazał, że art. 57 oraz 58 k.p. przewidują dwa rodzaje środków usunięcia skutków wadliwego rozwiązania przez pracodawcę stosunku pracy oraz kompensaty doznanej w związku z tym szkody – niemajątkowy (przywrócenie do pracy) oraz majątkowy (orzeczenie odszkodowania). Kompensata przewidziana jest bądź w postaci wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy, bądź odszkodowania w ustawowej wysokości. Ponadto, po wyroku TK z 27 listopada 2007 r. o sygn. SK 18/05 (OTK ZU nr 10/A/2007, poz. 128), możliwe jest także dochodzenie odszkodowania w wysokości odpowiadającej poniesionej szkodzie. Zdaniem Prokuratora, skarżący mylnie uznał, że sytuacja prawna rozważona przez Trybunał w sprawie o sygn. SK 18/05 jest analogiczna do przedstawionej w niniejszej sprawie. Nie można uznać, że wspólną, prawnie istotną cechą relewantną pracowników, którzy uzyskali odpowiednie świadczenie na podstawie art. 57 § 1 k.p., albo na podstawie art. 58 k.p., jest bycie pracownikiem, z którym rozwiązano stosunek pracy bez wypowiedzenia. Orzeczenia sądowe wydane na podstawie tych przepisów tworzą bowiem różne sytuacje prawne, co wynika z odmiennego sposobu usunięcia skutków wadliwego rozwiązania stosunku pracy. Przy czym wybór formy usunięcia tych skutków należy do suwerennej decyzji pracownika. Prokurator wskazał także, że wprowadzenie przez ustawodawcę możliwości uzyskania przez pracownika, który został przywrócony do pracy, roszczeń jakich domaga się skarżący, mogłoby prowadzić do prawnej dyskryminacji pracownika, który otrzymał świadczenie na podstawie art. 58 k.p. (odszkodowanie). Wynikałoby to z przyznania w ramach art. 57 k.p. większej ochrony praw w postaci dwóch świadczeń głównych (przywrócenie do pracy i odszkodowanie). Biorąc pod uwagę powyższe, Prokurator Generalny podkreślił, że zakwestionowany przepis nie narusza zasady sprawiedliwości społecznej, określonej w art. 2 Konstytucji. Zasada ta nie wyklucza bowiem różnicowania sytuacji prawnej podmiotów, które znajdują się w innej sytuacji faktycznej. Dlatego też odmienne unormowanie sytuacji pracowników, którzy orzeczeniem sądu zostali przywróceni do pracy i tych, którzy nie uzyskali takiego orzeczenia nie może być uznane za niesprawiedliwe. 4. Skarżący ustosunkował się do stanowiska Prokuratora Generalnego w piśmie z 29 października 2012 r. Skarżący wskazał, że problemem w jego sprawie nie jest kwestia charakteru i istoty „świadczeń głównych” (tj. przywrócenia do pracy lub odszkodowania), ale świadczeń uzupełniających (wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy czy też odszkodowania za okres pozostawania bez pracy). Zdaniem skarżącego, interpretacja art. 57 i art. 58 k.p. w odniesieniu do świadczeń uzupełniających powinna być jednakowa – zasadą powinno być umożliwienie pracownikowi dochodzenia odszkodowania na podstawie kodeksu cywilnego za cały okres pozostawania bez pracy w pełnej wysokości. To właśnie zróżnicowanie pracowników w zakresie świadczeń uzupełniających, powstałe na skutek wyroku Trybunału o sygn. SK 18/05, prowadzi do naruszenia powołanych wzorców kontroli. 5. Marszałek Sejmu przedstawił swoje stanowisko w piśmie z 13 czerwca 2013 r. Marszałek Sejmu wniósł o stwierdzenie, że art. 57 § 1 w związku z art. 300 k.p. jest zgodny z art. 64 ust. 2 w związku z art. 2 oraz w związku z art. 32 Konstytucji. W pozostałym zakresie postępowanie podlega umorzeniu ze względu na niedopuszczalność wydania wyroku. Marszałek Sejmu, podobnie jak Prokurator Generalny uznał, że podstawowym wzorcem kontroli w skardze jest art. 64 ust. 2 Konstytucji. Wskazane w petitum skargi jako samodzielne wzorce kontroli art. 2 oraz art. 32 Konstytucji powinny być oceniane jako przepisy związkowe. Jednocześnie, za niedopuszczalny wzorzec kontroli Marszałek Sejmu uznał art. 24 zdanie pierwsze Konstytucji. W jego opinii, przepis ten ma charakter normy programowej i adresowany jest do władz państwowych. Nie wynika z niego natomiast jakiekolwiek prawo podmiotowe. W swoim stanowisku Marszałek Sejmu zwraca uwagę na szczególny charakter orzeczenia o przywróceniu do pracy. Jak podkreśla, orzeczenie to ma skutek konstytutywny – nie unieważnia ono bezprawnego oświadczenia pracodawcy z mocą wsteczną, ale restytuuje stosunek pracy ex nunc, tj. od dnia, w którym ziścił się ustawowy warunek w postaci zgłoszenia przez pracownika gotowości do pracy. Towarzyszące przywróceniu pracownika do pracy roszczenie ma charakter kompensacyjny – ma na celu wyrównanie szkody wyrządzonej pracownikowi w wyniku naruszenia obowiązku umownego, polegającego na niezgodnym z prawem rozwiązaniu przez pracodawcę umowy o pracę. Z uwagi na powyższe, nie ma podstaw dla dokonanego przez skarżącego utożsamienia charakteru roszczenia, o którym mowa w zaskarżonym przepisie z roszczeniami wynikającymi z art. 58 k.p. Ich natura jest bowiem odmienna i wynika z pozostawienia przez ustawodawcę do dyspozycji pracownika alternatywnych środków sanowania negatywnych skutków wadliwego rozwiązania stosunku pracy przez pracodawcę bez wynagrodzenia. Wynagrodzenie, o którym mowa w art. 57 § 1 k.p., stanowi dodatkowy instrument kompensacji szkody pracownika, uzupełniający jedynie świadczenie podstawowe, którym jest restytucja stosunku pracy. W tym wypadku ochrona praw pracownika oraz trwałości jego stosunku zatrudnienia odbywa się przede wszystkim przez przyznanie mu możliwości dalszego pobierania (od momentu przywrócenia do pracy) wynagrodzenia za wykonywaną pracę. Dlatego też nieuprawnione jest porównywanie go z głównym świadczeniem odszkodowawczym, przewidzianym przez art. 58 k.p. Marszałek Sejmu, powołując się na motywy ustne wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 22 maja 2013 r. o sygn. P 46/11, wskazał także na dopuszczalność roszczenia na podstawie art. 415 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93, ze zm.; dalej: kodeks cywilny) w sytuacji, w której rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia będzie jednocześnie nosić cechy czynu niedozwolonego w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego. W takim wypadku chodzi bowiem o inną bezprawność niż ta, której zakres określony jest w przepisach o rozwiązywaniu stosunku pracy. 6. Rzecznik Praw Obywatelskich, pismem z 28 sierpnia 2012 r., poinformował, że nie zgłasza udziału w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym. 7. Pismem z 24 stycznia 2014 r. pełnomocnik skarżącego przesłał odpis wyroku SN z 22 listopada 2012 r., sygn. akt I PK 113/12, wydanego w sprawie skarżącego wraz z uzasadnieniem. II Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. W skardze konstytucyjnej zakwestionowany został art. 57 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94, ze zm.; dalej: k.p. lub kodeks pracy) w zakresie, w jakim pozbawia pracownika, z którym w sposób niezgodny z prawem rozwiązano umowę o pracę bez wypowiedzenia, a następnie przywrócono do pracy, prawa do dochodzenia pełnego odszkodowania za cały okres pozostawania bez pracy, z art. 2, art. 24 zdanie pierwsze, art. 64 ust. 2 oraz art. 32 Konstytucji. Zdaniem skarżącego, dochodzenie roszczeń innych niż określone w kodeksie pracy powinno być możliwe niezależnie od tego jaką formę rekompensaty wybierze pracownik: przywrócenie do pracy wraz z wynagrodzeniem za okres pozostawania bez pracy (art. 57 § 1 k.p.) czy też odszkodowanie (art. 58 k.p.). W przeciwnym razie dochodzi do nierównego traktowania pracownika przywróconego do pracy – odmiennie niż pracownik, który uzyskał odszkodowanie na podstawie art. 58 k.p., nie może on dochodzić pełnego wyrównania szkody, związanej z pozostawaniem bez pracy, na podstawie przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r. poz. 121; dalej: k.c. lub kodeks cywilny). 2. Przed przystąpieniem do merytorycznej oceny zarzutów skarżącego Trybunał Konstytucyjny dokonał kontroli dopuszczalności niniejszej skargi konstytucyjnej. Zgodnie z ugruntowanym w orzecznictwie Trybunału poglądem, skład rozpoznający sprawę merytorycznie nie jest związany stanowiskiem zajętym w zarządzeniu lub postanowieniu zamykającym rozpoznanie wstępne. Kontrolowanie, czy nie zachodzi któraś z ujemnych przesłanek wydania wyroku, skutkujących obligatoryjnym umorzeniem postępowania, konieczne jest na każdym etapie postępowania (zob. postanowienia TK z: 14 września 2009 r., sygn. SK 51/08, OTK ZU nr 8/A/2009, poz. 127; 29 listopada 2010 r., sygn. SK 8/10, OTK ZU nr 9/A/2010, poz. 117 oraz powołane tam orzecznictwo). Zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji, skarga konstytucyjna może być wniesiona w sytuacji, gdy sąd lub organ administracji orzekł ostatecznie o wolnościach, prawach lub obowiązkach skarżącego na podstawie aktu normatywnego, któremu w skardze zarzuca się niekonstytucyjność. Charakter orzeczenia, o którym mowa w art. 79 ust. 1 Konstytucji, został sprecyzowany w art. 46 ust. 1 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, ze zm.; dalej: ustawa o TK), zgodnie z którym skarga konstytucyjna może być wniesiona po wyczerpaniu drogi prawnej, o ile droga ta jest przewidziana. Orzeczenie musi mieć więc walor ostateczności. Znaczy to, że złożenie skargi konstytucyjnej jest związane z bezskutecznym wyczerpaniem zwyczajnych środków zaskarżenia przewidzianych w stosownych przepisach proceduralnych (zob. postanowienia z: 5 grudnia 1997 r., sygn. Ts 1/97, OTK ZU nr 2/1998, poz. 17; 21 marca 2000 r., sygn. SK 6/99, OTK ZU nr 2/2000, poz. 66). Wynika to z subsydiarnego charakteru skargi konstytucyjnej w stosunku do innych środków służących ochronie praw i wolności konstytucyjnych (zob. postanowienie z 1 września 1998 r., sygn. Ts 97/98, OTK ZU nr 6/1998, poz. 104). Skarga nie jest bowiem samoistnym środkiem prawnym. Jest środkiem ochrony wolności i praw, który może być wykorzystany dopiero wtedy, gdy w jednostkowej sprawie sądowej lub administracyjnej postępowanie zostało przeprowadzone i ostatecznie zakończone. 3. W niniejszej sprawie skarżący w uzasadnieniu skargi wskazał jako ostateczne orzeczenie o jego konstytucyjnych wolnościach i prawach wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach, sygn. akt III APa 18/11. Skarżący w ustawowym terminie wniósł skargę konstytucyjną do Trybunału Konstytucyjnego. W międzyczasie skarżący wniósł także skargę kasacyjną do Sądu Najwyższego, która została uwzględniona. W piśmie z 24 stycznia 2014 r. pełnomocnik skarżącego poinformował Trybunał o uwzględnieniu skargi kasacyjnej oraz przesłał odpis wyroku Sądu Najwyższego z 22 listopada 2012 r. (sygn. akt I PK 113/12). W wyroku tym, Sąd Najwyższy uchylił wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach (sygn. akt III APa 18/11) oraz poprzedzający go wyrok wstępny Sądu Okręgowego w Częstochowie (sygn. akt IV 1 P 38/09) i przekazał sprawę sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu SN wskazał przede wszystkim na zasadność zarzutu skarżącego, co do naruszenia art. 57 § 1 k.p. oraz art. 415 k.c. w związku z art. 300 k.p., przez niezastosowanie przepisów ogólnych kodeksu cywilnego dotyczących odpowiedzialności odszkodowawczej z tytułu czynów niedozwolonych i w konsekwencji ograniczenie powodowi możliwości dochodzenia naprawienia szkody w pełnej wysokości. Sąd Najwyższy zauważył, że po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 27 listopada 2007 r. o sygn. SK 18/05 (OTK ZU nr 10/A/2007, poz. 128) ukształtowała się linia orzecznictwa Sądu Najwyższego, zgodnie z którą, podstawą prawną uzupełniającej odpowiedzialności odszkodowawczej pracodawcy w razie rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia są przepisy kodeksu cywilnego o odpowiedzialności deliktowej (art. 415 k.c. w związku z art. 300 k.p.). Jednocześnie, dla możliwości domagania się zasądzenia od pracodawcy odszkodowania uzupełniającego, na podstawie art. 415 k.c. w związku z art. 300 k.p., nie ma znaczenia czy pracownik został przywrócony do pracy i przyznano mu wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy, czy tylko zasądzono na jego rzecz odszkodowanie na podstawie art. 58 k.p. W obu wypadkach może domagać się odszkodowania uzupełniającego na podstawie przepisów ogólnych kodeksu cywilnego o odpowiedzialności deliktowej. Sąd Najwyższy podkreślił, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy sąd pierwszej instancji „powinien zwrócić uwagę na ukształtowaną już linię orzecznictwa w sprawach o odszkodowanie dochodzone od pracodawcy na podstawie art. 415 k.c. za niezgodne z prawem rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia”. W sytuacji, w której Sąd Najwyższy uwzględnia skargę kasacyjną, uchyla rozstrzygnięcie sądu drugiej i pierwszej instancji oraz przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania – jak miało to miejsce w sprawie skarżącego – orzeczenie wskazane w skardze konstytucyjnej traci walor ostatecznego rozstrzygnięcia w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji i art. 46 ust. 1 ustawy o TK. Ponowne rozpoznanie znaczy bowiem, że sprawa skarżącego zostanie jeszcze raz rozstrzygnięta przez sąd, którego orzeczenie zostało uchylone. Przy czym, postępowanie przed sądem, któremu SN przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, nie jest nowym postępowaniem, lecz jest kontynuacją dotychczasowego postępowania, ale z obligatoryjnym uwzględnieniem wskazówek SN (zob. Kodeks postępowania cywilnego. Tom II. Komentarz do artykułów 367-50537, red. K. Piasecki, Warszawa 2010, s. 218 i n.). Przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oznacza związanie tego sądu wykładnią prawa dokonaną przez SN (art. 39820 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego, Dz. U. z 2014 r. poz. 101). A zatem, Sąd Okręgowy w Częstochowie zbada jeszcze raz, uwzględniając ocenę prawną SN, zasadność powództwa skarżącego o odszkodowanie uzupełniające na podstawie art. 415 k.c. Nie można więc uznać, że wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 30 września 2011 r. (sygn. akt III APa 18/11) ostatecznie ukształtował sytuację skarżącego. W świetle powyższego, Trybunał Konstytucyjny stwierdza brak spełnienia podstawowej przesłanki materialnej, od której Konstytucja uzależnia dopuszczalność skargi konstytucyjnej. W tej sytuacji wydanie orzeczenia w sprawie jest niedopuszczalne, co stanowi przyczynę umorzenia postępowania na podstawie art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy o TK. Z powyższych względów Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.