SK 42/04
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuTrybunał Konstytucyjny rozpoznał połączone skargi konstytucyjne Mirosławy Jałoszyńskiej i Jacka Bąbki, dotyczące zgodności przepisów Kodeksu postępowania cywilnego (art. 48 § 1 pkt 5, art. 39313 § 2), Kodeksu pracy (art. 8) oraz ustawy o związkach zawodowych (art. 32 ust. 1 i 2) z Konstytucją. Głównym zarzutem skarżących było naruszenie prawa do sprawiedliwego procesu (art. 45 ust. 1 Konstytucji) oraz zasady równości (art. 32 ust. 1 Konstytucji), wynikające z sytuacji, w której w postępowaniach sądowych brali udział ci sami sędziowie, którzy wcześniej orzekali w sprawach, których orzeczenia zostały następnie uchylone przez Sąd Najwyższy. Skarżący podnosili, że przepisy te nie wyłączały sędziów w sytuacjach, gdy mogło to budzić wątpliwości co do ich bezstronności. Trybunał Konstytucyjny, po analizie przepisów i stanu faktycznego, uznał, że art. 48 § 1 pkt 5 KPC jest zgodny z Konstytucją, ponieważ gwarantuje wyłączenie sędziego, który brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia w instancji niższej, a dalsze rozszerzanie tego wyłączenia na wszystkie czynności procesowe nie jest konieczne dla zapewnienia konstytucyjnych gwarancji. Podobnie, art. 39313 § 2 KPC został uznany za zgodny z Konstytucją, gdyż jego wykładnia przez sądy, ograniczająca obowiązek rozpoznania sprawy w innym składzie do merytorycznego rozstrzygnięcia, nie narusza prawa do sądu ani zasady równości. Przepisy Kodeksu pracy (art. 8) i ustawy o związkach zawodowych (art. 32) również uznano za zgodne z Konstytucją, wskazując, że klauzula generalna z art. 8 KP, podobnie jak art. 5 KC, jest dopuszczalna i nie narusza zasady równości ani prawa do sądu, a przepisy ustawy o związkach zawodowych zapewniają ochronę działaczom związkowym, przy czym ich stosowanie w konkretnych przypadkach pozostaje poza kognicją Trybunału. Postępowanie w zakresie niektórych przepisów KPC zostało umorzone ze względu na niedopuszczalność orzekania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów KPC dotyczących wyłączenia sędziego i rozpoznania sprawy po kasacji, a także stosowania klauzul generalnych (art. 8 KP) w kontekście prawa do sądu i zasady równości.
Dotyczy specyficznych przepisów KPC, KP i ustawy o związkach zawodowych oraz ich interpretacji przez sądy w kontekście konstytucyjnym.
Zagadnienia prawne (4)
Czy art. 48 § 1 pkt 5 KPC, który wyłącza sędziego z mocy ustawy, gdy w instancji niższej brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jest zgodny z art. 45 ust. 1 Konstytucji (prawo do sądu) i art. 32 ust. 1 Konstytucji (zasada równości)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przepis jest zgodny z art. 45 ust. 1 Konstytucji i nie jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji.
Uzasadnienie
Trybunał uznał, że wyłączenie sędziego, który brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia w instancji niższej, jest gwarancją procesową zapewniającą prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy przez niezależny i bezstronny sąd. Dalsze rozszerzanie tego wyłączenia na wszystkie czynności procesowe nie jest konieczne dla zapewnienia konstytucyjnych gwarancji i mogłoby prowadzić do nadmiernego wydłużania postępowań.
Czy art. 39313 § 2 KPC, który stanowi, że w razie uwzględnienia kasacji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, sąd rozpoznaje ją w innym składzie, jest zgodny z art. 45 ust. 1 Konstytucji (prawo do sądu) i art. 32 ust. 1 Konstytucji (zasada równości)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przepis jest zgodny z art. 45 ust. 1 Konstytucji i nie jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji.
Uzasadnienie
Wykładnia sądu, zgodnie z którą 'rozpoznanie sprawy w innym składzie' dotyczy merytorycznego rozstrzygnięcia, a nie poszczególnych czynności procesowych, nie narusza prawa do sądu ani zasady równości. Postępowania incydentalne, jak wyłączenie sędziego czy odrzucenie pozwu, są odrębnymi sprawami i nie podlegają obowiązkowi rozpoznania w innym składzie w ramach ponownego rozpoznania sprawy głównej.
Czy art. 8 KP, będący klauzulą generalną dotyczącą zakazu nadużywania prawa, jest zgodny z art. 2 Konstytucji (państwo prawne) i art. 45 ust. 1 Konstytucji (prawo do sądu)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przepis jest zgodny z art. 2 Konstytucji i nie jest niezgodny z art. 45 ust. 1 Konstytucji.
Uzasadnienie
Art. 8 KP, podobnie jak art. 5 KC, jest klauzulą generalną, która nie narusza prawa do sądu ani zasady państwa prawnego. Jego stosowanie nie prowadzi do nadmiernej uznaniowości ani nieprzewidywalności rozstrzygnięć, a jego celem jest zapobieganie nadużyciom prawa i zapewnienie sprawiedliwości materialnej.
Czy art. 32 ust. 1 i 2 ustawy o związkach zawodowych, zapewniający ochronę działaczom związkowym, jest zgodny z art. 2 Konstytucji (państwo prawne), art. 32 ust. 1 Konstytucji (zasada równości) i art. 45 ust. 1 Konstytucji (prawo do sądu)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przepisy są zgodne z art. 2 Konstytucji i nie są niezgodne z art. 32 ust. 1 w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji.
Uzasadnienie
Przepisy te mają charakter ochronny i nie naruszają praw skarżącej. Ich stosowanie w połączeniu z art. 8 KP, nawet jeśli prowadzi do ograniczenia ochrony w konkretnych przypadkach, jest kwestią stosowania prawa, a nie jego konstytucyjności.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Mirosława Jałoszyńska | osoba_fizyczna | skarżąca |
| Jacek Bąbka | osoba_fizyczna | skarżący |
| Politechnika Wrocławska | instytucja | strona w sprawie pierwotnej |
| Sejm | organ_państwowy | uczestnik postępowania |
| Prokurator Generalny | organ_państwowy | uczestnik postępowania |
Przepisy (6)
Główne
k.p.c. art. 48 § § 1 pkt 5
Kodeks postępowania cywilnego
Wyłączenie sędziego z mocy ustawy w sprawach, w których w instancji niższej brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia. Zgodny z art. 45 ust. 1 Konstytucji.
k.p.c. art. 39313 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
W razie przekazania sprawy do ponownego rozpoznania po uwzględnieniu kasacji, sąd rozpoznaje ją w innym składzie. Zgodny z art. 45 ust. 1 Konstytucji.
k.p. art. 8
Kodeks pracy
Zakaz czynienia ze swego prawa użytku sprzecznego ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa lub zasadami współżycia społecznego. Zgodny z art. 2 Konstytucji.
u.z.z. art. 32 § ust. 1 i 2
Ustawa o związkach zawodowych
Ochrona działaczy związkowych przed wypowiedzeniem lub rozwiązaniem stosunku pracy oraz zmianą warunków pracy na niekorzyść. Zgodny z art. 2 Konstytucji.
Pomocnicze
ustawa o TK art. 39 § ust. 1 pkt 1 i ust. 2
Ustawa o Trybunale Konstytucyjnym
Podstawa umorzenia postępowania w zakresie niedopuszczalności orzekania.
k.p.c. art. 48 § § 1 pkt 1-4
Kodeks postępowania cywilnego
Umorzenie postępowania w zakresie dotyczącym badania zgodności z Konstytucją ze względu na niedopuszczalność orzekania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przepisy proceduralne (KPC) dotyczące wyłączenia sędziów i rozpoznania sprawy po kasacji są zgodne z Konstytucją. • Klauzula generalna z art. 8 KP jest zgodna z Konstytucją i nie narusza prawa do sądu ani zasady równości. • Przepisy ustawy o związkach zawodowych dotyczące ochrony działaczy związkowych są zgodne z Konstytucją.
Odrzucone argumenty
Zaskarżone przepisy KPC naruszają prawo do sądu i zasadę równości poprzez dopuszczenie do orzekania sędziów, którzy brali udział w postępowaniach zakończonych uchylonymi orzeczeniami. • Przepisy KPC są zbyt wąsko interpretowane przez sądy, co prowadzi do naruszenia prawa do sądu. • Przepisy KPC, KP i ustawy o związkach zawodowych są niezgodne z Konstytucją, ponieważ pozostawiają zbyt duży margines uznaniowości i arbitralności.
Godne uwagi sformułowania
„rozpoznanie sprawy” w innym składzie nie oznacza wszystkich czynności procesowych, a jedynie merytoryczne rozstrzygnięcie. • Klauzula generalna z art. 8 KP ma charakter ogólny i nie narusza prawa do sądu. • Prawo do sądu nie ma bezwzględnego charakteru i dopuszcza zróżnicowanie procedur.
Skład orzekający
Marian Zdyb
przewodniczący
Adam Jamróz
sprawozdawca
Wiesław Johann
członek
Mirosław Wyrzykowski
członek
Bohdan Zdziennicki
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów KPC dotyczących wyłączenia sędziego i rozpoznania sprawy po kasacji, a także stosowania klauzul generalnych (art. 8 KP) w kontekście prawa do sądu i zasady równości."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów KPC, KP i ustawy o związkach zawodowych oraz ich interpretacji przez sądy w kontekście konstytucyjnym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych zasad wymiaru sprawiedliwości, takich jak prawo do sądu i bezstronność sędziego, co jest zawsze interesujące dla prawników. Analiza przepisów proceduralnych i ich zgodności z Konstytucją stanowi cenne studium przypadku.
“Czy sędzia, który orzekał w uchylonej sprawie, może ponownie ją rozpoznać? Trybunał Konstytucyjny wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.