Orzeczenie · 2015-06-23

SK 32/14

Sąd
Trybunał Konstytucyjny
Data
2015-06-23
SAOSinneprawo autorskieWysokakonstytucyjny
prawo autorskieTrybunał Konstytucyjnyskarga konstytucyjnaodszkodowanietrzykrotność wynagrodzeniaproporcjonalnośćochrona własnościprawo własności intelektualnej

Trybunał Konstytucyjny rozpoznał skargę konstytucyjną spółki UPC Polska sp. z o.o. dotyczącą zgodności art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych z Konstytucją RP. Przepis ten pozwalał uprawnionemu, którego autorskie prawa majątkowe zostały naruszone, na żądanie od naruszyciela zapłaty trzykrotności stosownego wynagrodzenia, jeśli naruszenie było zawinione. Skarżąca spółka podnosiła, że przepis ten narusza jej prawa konstytucyjne, w szczególności prawo do równej ochrony własności i innych praw majątkowych (art. 64 ust. 1 i 2), prawo do równego traktowania (art. 32) oraz zasadę sprawiedliwości społecznej (art. 2) i proporcjonalności (art. 31 ust. 3). W uzasadnieniu skargi wskazano, że zaskarżony przepis prowadzi do nieuzasadnionego uprzywilejowania podmiotów posiadających prawa autorskie, skutkując nadmiernym uszczupleniem majątku naruszyciela, a także że stanowi on przejaw wprowadzania do prawa cywilnego elementów „kary cywilnej”, wykraczając poza kompensacyjną funkcję odpowiedzialności. Trybunał, analizując stanowiska skarżącej, Rzecznika Praw Obywatelskich (który podzielił argumentację skarżącej), Prokuratora Generalnego (który uznał przepis za zgodny z Konstytucją) oraz Sejmu (który wniósł o umorzenie postępowania w części zarzutów), stwierdził, że art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych jest niezgodny z art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 31 ust. 3 i w związku z art. 2 Konstytucji RP. Trybunał uznał, że przepis ten nakłada obowiązek zapłaty sumy pieniężnej w wysokości trzykrotności stosownego wynagrodzenia, co stanowi nadmierną ingerencję w prawa majątkowe naruszyciela i nie jest proporcjonalne do celu, jakim jest naprawienie szkody. W pozostałym zakresie postępowanie umorzono.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Uzasadnienie dla oceny konstytucyjności przepisów nakładających sankcje finansowe, zwłaszcza w kontekście prawa autorskiego i własności intelektualnej. Interpretacja zasad proporcjonalności i ochrony własności w kontekście odpowiedzialności cywilnej.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznego przepisu prawa autorskiego, ale zasady mogą być stosowane do innych przepisów nakładających sankcje finansowe.

Zagadnienia prawne (1)

Czy art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, w zakresie w jakim nakłada obowiązek zapłaty trzykrotności stosownego wynagrodzenia na rzecz podmiotu uprawnionego z tytułu majątkowych praw autorskich, jest zgodny z art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 31 ust. 3 i w związku z art. 2 Konstytucji RP?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, przepis ten jest niezgodny z Konstytucją RP.

Uzasadnienie

Trybunał uznał, że zaskarżony przepis nakłada nadmierny i nieproporcjonalny obowiązek zapłaty trzykrotności wynagrodzenia, naruszając tym samym konstytucyjne zasady ochrony własności, równego traktowania i proporcjonalności. Przepis ten wykracza poza kompensacyjną funkcję odszkodowania i stanowi nadmierną ingerencję w prawa majątkowe naruszyciela.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Niezgodny z Konstytucją
Strona wygrywająca
UPC Polska sp. z o.o.

Strony

NazwaTypRola
UPC Polska sp. z o.o.spółkaskarżąca
Stowarzyszenie Filmowców Polskichinstytucjapodmiot uprawniony
Sejmorgan_państwowyuczestnik
Prokurator Generalnyorgan_państwowyuczestnik
Rzecznik Praw Obywatelskichorgan_państwowyuczestnik

Przepisy (6)

Główne

prawo autorskie art. 79 § 1 pkt 3 lit. b

Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych

Przepis w zakresie, w jakim uprawniony, którego autorskie prawa majątkowe zostały naruszone, może żądać od osoby, która naruszyła te prawa, naprawienia wyrządzonej szkody poprzez zapłatę sumy pieniężnej w wysokości odpowiadającej – w przypadku gdy naruszenie jest zawinione – trzykrotności stosownego wynagrodzenia, które w chwili jego dochodzenia byłoby należne tytułem udzielenia przez uprawnionego zgody na korzystanie z utworu.

Konstytucja art. 64 § 1 i 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Prawo do ochrony własności i innych praw majątkowych.

Konstytucja art. 31 § 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Ograniczenie praw i wolności konstytucyjnych tylko w wypadkach uzasadnionych interesem publicznym i tylko w niezbędnym zakresie.

Konstytucja art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej.

Pomocnicze

Konstytucja art. 32 § 1 i 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Prawo do równego traktowania i niedyskryminacji.

ustawa o TK art. 39 § 1 pkt 1

Ustawa o Trybunale Konstytucyjnym

Podstawa do umorzenia postępowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zaskarżony przepis nakłada nadmierny i nieproporcjonalny obowiązek zapłaty trzykrotności wynagrodzenia. • Przepis narusza konstytucyjne zasady ochrony własności, równego traktowania i proporcjonalności. • Przepis wykracza poza kompensacyjną funkcję odszkodowania i stanowi próbę wprowadzenia 'kary cywilnej'.

Odrzucone argumenty

Argumenty Prokuratora Generalnego o zgodności przepisu z Konstytucją. • Argumenty Sejmu o niedopuszczalności wydania wyroku w części zarzutów.

Godne uwagi sformułowania

nakłada obowiązek zapłaty trzykrotności stosownego wynagrodzenia • niezgodny z art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej • nadmiernie dotkliwe • nieproporcjonalnie ingerujące w sferę interesów majątkowych użytkowników tych praw • nie tyle daje podstawę do restytucji uszczerbku, jak prowadzi do przekraczających zakres szkody przesunięć majątkowych • przejawem wprowadzania do prawa autorskiego elementów «kary cywilnej» wykracza dalece poza kompensacyjną funkcję odpowiedzialności prywatnej • nie spełnia wymogów testu proporcjonalności • nie przystaje do zasad, na których opiera się polskie prawo cywilne • zasadniczym zadaniem odpowiedzialności odszkodowawczej w ujęciu polskiego prawa cywilnego jest wyrównanie szkody, a nie karanie sprawcy

Skład orzekający

Leon Kieres

przewodniczący

Teresa Liszcz

członek

Małgorzata Pyziak-Szafnicka

członek

Stanisław Rymar

członek

Piotr Tuleja

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie dla oceny konstytucyjności przepisów nakładających sankcje finansowe, zwłaszcza w kontekście prawa autorskiego i własności intelektualnej. Interpretacja zasad proporcjonalności i ochrony własności w kontekście odpowiedzialności cywilnej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego przepisu prawa autorskiego, ale zasady mogą być stosowane do innych przepisów nakładających sankcje finansowe.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia konfliktu między ochroną praw autorskich a prawami majątkowymi naruszyciela, z silnym naciskiem na konstytucyjne zasady proporcjonalności i sprawiedliwości. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego ma istotne znaczenie praktyczne dla branży.

Czy trzykrotność wynagrodzenia za naruszenie praw autorskich to kara czy odszkodowanie? TK rozstrzyga.

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst