SK 3/98
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSkarga konstytucyjna Leona D. dotyczyła zgodności art. 481 § 1 ustawy z dnia 19 kwietnia 1969 r. – Kodeks postępowania karnego (dalej: d. kpk) z przepisami Konstytucji RP. Skarżący zarzucił, że przepis ten narusza jego prawa, pozbawiając go możliwości wniesienia zażalenia na postanowienie sądu apelacyjnego oddalające wniosek o wznowienie postępowania karnego. W uzasadnieniu skargi podniesiono naruszenie zasady równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji) oraz prawa do dwuinstancyjności postępowania sądowego (art. 176 ust. 1 Konstytucji). Trybunał Konstytucyjny, rozpatrując sprawę, ustalił, że w dniu 1 września 1998 r. weszła w życie ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Przepisy wprowadzające Kodeks postępowania karnego, która uchyliła dotychczasowy kodeks, w tym zaskarżony przepis art. 481 § 1 d. kpk. Zgodnie z art. 39 ust. 1 pkt 3 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym, Trybunał umarza postępowanie, jeżeli akt normatywny w zakwestionowanym zakresie utracił moc obowiązującą przed wydaniem orzeczenia. Trybunał podkreślił, że utrata mocy obowiązującej oznacza nie tylko formalne uchylenie przepisu, ale także jego faktyczne wyłączenie z systemu prawnego i brak możliwości stosowania. W niniejszej sprawie, ze względu na wejście w życie nowego kodeksu postępowania karnego, zakwestionowany przepis nie mógł być już stosowany. W związku z tym, Trybunał Konstytucyjny, na podstawie wskazanej podstawy prawnej, umorzył postępowanie. Trybunał rozważył również kwestię, czy zaskarżenie przepisu, który został następnie zastąpiony nowym o identycznym brzmieniu, może prowadzić do oceny konstytucyjności nowego przepisu. Stwierdzono, że granice kognicji Trybunału wyznacza konkretny przepis wskazany przez skarżącego. Ponieważ uchylony przepis nie mógł być już stosowany, a nowy przepis nie miał jeszcze zastosowania wobec skarżącego, Trybunał nie mógł merytorycznie rozpoznać sprawy. Skarżący ma możliwość wniesienia nowej skargi konstytucyjnej po uzyskaniu ostatecznego rozstrzygnięcia w oparciu o nowy stan prawny.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUmorzenie postępowania przez Trybunał Konstytucyjny w przypadku utraty mocy obowiązującej przez zaskarżony przepis. Interpretacja pojęcia 'utraty mocy obowiązującej' oraz relacji między przepisem a normą prawną w kontekście kontroli konstytucyjności.
Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej przed Trybunałem Konstytucyjnym. Zdanie odrębne wskazuje na odmienne podejście do interpretacji przepisów proceduralnych.
Zagadnienia prawne (1)
Czy art. 481 § 1 Kodeksu postępowania karnego z 1969 r. jest zgodny z art. 32 ust. 1 (zasada równości wobec prawa) i art. 176 ust. 1 (zasada dwuinstancyjności postępowania sądowego) Konstytucji RP?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie można ocenić konstytucyjności przepisu, który utracił moc obowiązującą przed wydaniem orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny. Postępowanie w takiej sytuacji podlega umorzeniu.
Uzasadnienie
Trybunał Konstytucyjny umorzył postępowanie, ponieważ zakwestionowany przepis art. 481 § 1 d. kpk utracił moc obowiązującą w związku z wejściem w życie nowego Kodeksu postępowania karnego. Zgodnie z ustawą o TK, w takiej sytuacji postępowanie jest obligatoryjnie umarzane, co uniemożliwia merytoryczne rozpoznanie sprawy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Leon D. | osoba_fizyczna | skarżący |
Przepisy (5)
Główne
k.p.k. art. 481 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Przepis pozbawiał skarżącego prawa do wniesienia zażalenia na postanowienie sądu apelacyjnego oddalające wniosek o wznowienie postępowania karnego.
ustawa o TK art. 39 § ust. 1 pkt 3
Ustawa o Trybunale Konstytucyjnym
Podstawa do umorzenia postępowania w przypadku utraty mocy obowiązującej przez zakwestionowany przepis.
Pomocnicze
Konstytucja RP art. 32 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zarzut naruszenia zasady równości obywateli wobec prawa.
Konstytucja RP art. 176 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zarzut naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania sądowego.
k.p.k. art. 547 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Nowy przepis o identycznym brzmieniu jak zaskarżony, wprowadzony nową ustawą.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przepis art. 481 § 1 d. kpk utracił moc obowiązującą przed wydaniem orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny.
Odrzucone argumenty
Argumenty skarżącego dotyczące naruszenia zasady równości i dwuinstancyjności postępowania (nie były rozpatrywane merytorycznie z powodu umorzenia).
Godne uwagi sformułowania
akt normatywny w zakwestionowanym zakresie utracił moc obowiązującą przed wydaniem orzeczenia • uchylenie przepisu nie zawsze jest równoznaczne z utratą mocy obowiązującej • granice kognicji Trybunału Konstytucyjnego
Skład orzekający
Błażej Wierzbowski
przewodniczący
Biruta Lewaszkiewicz-Petrykowska
członek
Andrzej Mączyński
członek
Ferdynand Rymarz
sprawozdawca
Marek Safjan
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Umorzenie postępowania przez Trybunał Konstytucyjny w przypadku utraty mocy obowiązującej przez zaskarżony przepis. Interpretacja pojęcia 'utraty mocy obowiązującej' oraz relacji między przepisem a normą prawną w kontekście kontroli konstytucyjności."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej przed Trybunałem Konstytucyjnym. Zdanie odrębne wskazuje na odmienne podejście do interpretacji przepisów proceduralnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej przed Trybunałem Konstytucyjnym – umorzenia postępowania z powodu utraty mocy obowiązującej przepisu. Wskazuje na złożoność interpretacji przepisów i różnice zdań w składzie orzekającym.
“Czy przepis, który już nie obowiązuje, może być przedmiotem oceny Trybunału Konstytucyjnego? Sprawa SK 3/98.”
Zdanie odrębne
Marek Safjan
Sędzia Marek Safjan zgłosił zdanie odrębne, argumentując, że formalne uchylenie przepisu nie zawsze oznacza utratę mocy obowiązującej normy prawnej, jeśli ta norma nadal funkcjonuje w systemie prawnym w innym przepisie. Uważał, że Trybunał powinien badać normę prawną, a nie tylko formalny przepis, i że umorzenie postępowania powinno nastąpić tylko wtedy, gdy wadliwa norma została faktycznie wyeliminowana z systemu.
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.