SK 21/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuTrybunał Konstytucyjny rozpoznał skargę konstytucyjną D.G. dotyczącą zgodności art. 357 § 2(1) w związku z art. 741 § 1 i art. 13 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (k.p.c.) z art. 45 ust. 1 i art. 78 Konstytucji RP. Skarżący, który stał się właścicielem lokalu mieszkalnego w drodze postępowania egzekucyjnego, został objęty postanowieniem o zabezpieczeniu powództwa o wstrzymanie wykonania postanowienia o przysądzeniu własności. Sąd odrzucił jego wniosek o uzasadnienie postanowienia, uznając go za niebędącego stroną postępowania. Trybunał Konstytucyjny uznał, że przepisy te, w zakresie w jakim nie przyznają obowiązanemu przymiotu strony postępowania zabezpieczającego i nie przewidują możliwości wniesienia zażalenia na postanowienie o zabezpieczeniu przez takiego obowiązanego, są niezgodne z konstytucyjnym prawem do sądu i prawem do zaskarżenia orzeczeń. Wskazano, że choć postępowanie zabezpieczające wymaga szybkości, nie może ono całkowicie pozbawiać jednostki możliwości obrony swoich praw i poznania motywów rozstrzygnięcia, co narusza standardy sprawiedliwej procedury sądowej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja konstytucyjnego prawa do sądu i prawa do zaskarżenia w kontekście postępowań zabezpieczających oraz roli obowiązanego niebędącego stroną postępowania rozpoznawczego.
Orzeczenie dotyczy konkretnych przepisów k.p.c. i ich interpretacji w kontekście konstytucyjnym. Może wymagać nowelizacji przepisów w celu pełnego dostosowania do standardów konstytucyjnych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy przepisy Kodeksu postępowania cywilnego, które nie przyznają obowiązanemu przymiotu strony postępowania zabezpieczającego, jeśli nie jest on stroną postępowania rozpoznawczego, są zgodne z konstytucyjnym prawem do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji) i prawem do zaskarżenia orzeczeń (art. 78 Konstytucji)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy te są niezgodne z art. 45 ust. 1 i art. 78 Konstytucji RP.
Uzasadnienie
Trybunał uznał, że brak możliwości uzyskania uzasadnienia i zaskarżenia postanowienia o zabezpieczeniu przez obowiązanego, który nie jest stroną postępowania rozpoznawczego, narusza konstytucyjne prawo do sądu i prawo do zaskarżenia. Choć postępowanie zabezpieczające wymaga szybkości, nie może ono całkowicie pozbawiać jednostki możliwości obrony swoich praw i poznania motywów rozstrzygnięcia.
Czy przepisy Kodeksu postępowania cywilnego, które nie przewidują możliwości wniesienia zażalenia na postanowienie o udzieleniu zabezpieczenia przez obowiązanego, który nie ma statusu strony albo interwenienta ubocznego w postępowaniu rozpoznawczym, są zgodne z konstytucyjnym prawem do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji) i prawem do zaskarżenia orzeczeń (art. 78 Konstytucji)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy te są niezgodne z art. 45 ust. 1 i art. 78 Konstytucji RP.
Uzasadnienie
Trybunał uznał, że brak możliwości zaskarżenia postanowienia o zabezpieczeniu przez obowiązanego, który nie jest stroną postępowania rozpoznawczego, narusza konstytucyjne prawo do sądu i prawo do zaskarżenia. Pozbawienie tej możliwości uniemożliwia obronę praw i stanowi naruszenie standardów rzetelnego postępowania.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| D.G. | osoba_fizyczna | skarżący |
Przepisy (15)
Główne
k.p.c. art. 357 § § 2 1
Kodeks postępowania cywilnego
W zakresie, w jakim nie obejmuje obowiązanego, który nie ma statusu strony albo interwenienta ubocznego w postępowaniu rozpoznawczym.
k.p.c. art. 741 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
W zakresie, w jakim nie przewiduje możliwości wniesienia zażalenia na postanowienie o udzieleniu zabezpieczenia przez obowiązanego, który nie ma statusu strony albo interwenienta ubocznego w postępowaniu rozpoznawczym.
Konstytucja art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sądu.
Konstytucja art. 78
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do zaskarżenia orzeczeń wydanych w pierwszej instancji.
Konstytucja art. 64 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ochrona własności.
Konstytucja art. 176 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Dwuinstancyjność postępowania sądowego.
Pomocnicze
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Przepisy o procesie stosuje się odpowiednio do innych rodzajów postępowań unormowanych w niniejszym kodeksie, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej.
u.o.t.p.TK art. 59 § ust. 1 pkt 2
Ustawa o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
Podstawa do umorzenia postępowania w zakresie badania konstytucyjności art. 13 § 2 k.p.c.
k.p.k. art. 459 § § 3
Kodeks postępowania karnego
Zażalenie przysługuje stronom, a także osobie, której postanowienie bezpośrednio dotyczy, chyba że ustawa stanowi inaczej.
k.p.w. art. 103 § § 3
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
Zażalenie przysługuje w wypadkach wskazanych w ustawie. Przysługuje ono stronom, a także osobie, której postanowienie, zarządzenie lub inne czynności bezpośrednio dotyczą.
k.p.c. art. 740 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Doręczenia obowiązanemu postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia, które podlega wykonaniu przez organ egzekucyjny dokonuje ten organ równocześnie z przystąpieniem do wykonania tego postanowienia.
k.p.c. art. 740 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Niedoręczanie obowiązanemu zażalenia uprawnionego ani postanowienia sądu drugiej instancji rozstrzygającego o tym zażaleniu.
k.p.c. art. 742
Kodeks postępowania cywilnego
Żądanie uchylenia lub zmiany prawomocnego postanowienia o zabezpieczeniu jest uzasadnione jedynie wówczas, gdy odpadnie lub zmieni się przyczyna zabezpieczenia.
Konstytucja art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ograniczenia praw i wolności mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko ze względu na bezpieczeństwo państwa, porządek publiczny, zdrowie, moralność lub wolności i prawa innych osób; ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw.
Konstytucja art. 190 § ust. 4
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Orzeczenie Trybunału stanowi podstawę do wystąpienia ze skargą o wznowienie postępowania sądowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przepisy k.p.c. pozbawiają obowiązanego, który nie jest stroną postępowania rozpoznawczego, możliwości obrony swoich praw poprzez brak prawa do uzasadnienia i zaskarżenia postanowienia o zabezpieczeniu. • Taka regulacja narusza konstytucyjne prawo do sądu i prawo do zaskarżenia orzeczeń.
Godne uwagi sformułowania
nie przyznają obowiązanemu przymiotu strony postępowania zabezpieczającego, jeżeli nie jest on stroną postępowania rozpoznawczego • nie można uznać rozpatrywanej skargi jako dotyczącej zaniechania legislacyjnego • możliwość orzekania przez Trybunał o pominięciu ustawodawczym stanowi jego wyjątkową kompetencję • konstytucyjne prawo do sądu składa się w szczególności: prawo dostępu do sądu, prawo do odpowiedniego ukształtowania procedury sądowej, prawo do orzeczenia sądowego, prawo do odpowiedniego ukształtowania ustroju i pozycji organów rozpoznających sprawy • konstytucyjna zasada sprawiedliwości proceduralnej • prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji • nie może całkowicie zamykać dostępu do sądu czy możliwości skorzystania ze środka odwoławczego (zaskarżenia) ani też ustanawiać nieuzasadnionych ograniczeń • w każdym wypadku ustawodawca powinien zapewnić jednostce prawo do wysłuchania • nie jest konstytucyjnie dopuszczalne całkowite i nieodwracalne wyłączenie obowiązanego od udziału w postępowaniu w przedmiocie zabezpieczenia i pozbawienie go w ten sposób prawa do poznania motywów, którymi kierował się sąd przy udzieleniu zabezpieczenia oraz wysłuchania obowiązanego poprzez możliwość złożenia przez niego zażalenia na zabezpieczenie.
Skład orzekający
Bogdan Święczkowski
przewodniczący
Jakub Stelina
członek
Wojciech Sych
członek
Rafał Wojciechowski
członek
Andrzej Zielonacki
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja konstytucyjnego prawa do sądu i prawa do zaskarżenia w kontekście postępowań zabezpieczających oraz roli obowiązanego niebędącego stroną postępowania rozpoznawczego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnych przepisów k.p.c. i ich interpretacji w kontekście konstytucyjnym. Może wymagać nowelizacji przepisów w celu pełnego dostosowania do standardów konstytucyjnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy fundamentalnego prawa do sądu i zaskarżenia, które zostało naruszone przez przepisy proceduralne w specyficznej sytuacji procesowej. Pokazuje, jak ważne jest zapewnienie ochrony prawnej nawet osobom spoza głównego kręgu stron postępowania.
“Czy można stracić prawo do obrony przez to, że nie jesteś 'stroną' w sprawie?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.