SK 21/05
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSkarga konstytucyjna Marka Jarockiego dotyczyła zgodności art. 221 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (P.p.s.a.) z art. 2, art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 oraz art. 176 Konstytucji RP. Skarżący podniósł, że przepis ten, który stanowi, iż pisma wnoszone przez adwokata lub radcę prawnego, nieopłacone, pozostawia się bez rozpoznania lub odrzuca bez wezwania o uiszczenie opłaty stałej, narusza prawo do sądu i zasadę dwuinstancyjności postępowania. Argumentował, że ustawa nie przewiduje procedury zwolnienia od opłaty przed wniesieniem skargi kasacyjnej, co w praktyce zamyka drogę sądową. Prokurator Generalny i Marszałek Sejmu przedstawili stanowiska, zgodnie z którymi przepis jest zgodny z Konstytucją, wskazując na możliwość interpretacji przepisów w sposób zapewniający dostęp do sądu. Trybunał Konstytucyjny, powołując się na swoje wcześniejsze orzecznictwo (sygn. SK 11/05), stwierdził, że art. 221 P.p.s.a. jest zgodny z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji. Analizując zasadę dwuinstancyjności (art. 176 Konstytucji), Trybunał podkreślił, że choć ustawodawca ma pewną swobodę regulacyjną, nie może zamykać dostępu do sądu drugiej instancji ani ustanawiać nieuzasadnionych ograniczeń. Rozważając kwestię kosztów sądowych i prawa pomocy, Trybunał wskazał, że choć ustawa nie przewiduje wezwania do uiszczenia opłaty stałej w przypadku pism profesjonalnych pełnomocników, to istnieją mechanizmy zapewniające dostęp do sądu, w tym możliwość ubiegania się o przywrócenie terminu po rozpatrzeniu wniosku o prawo pomocy. Trybunał zaznaczył, że ewentualne wątpliwości dotyczące procedury przyznawania prawa pomocy i jej wpływu na terminy procesowe nie podważają konstytucyjności samego art. 221 P.p.s.a., a dotyczą innych, niezaskarżonych przepisów. W konsekwencji, Trybunał uznał art. 221 P.p.s.a. za zgodny z Konstytucją.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja konstytucyjnych gwarancji prawa do sądu i dwuinstancyjności w kontekście opłat sądowych i prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
Dotyczy specyfiki postępowania sądowoadministracyjnego i art. 221 P.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania. Analiza prawa pomocy może wymagać uwzględnienia późniejszych zmian legislacyjnych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy art. 221 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który przewiduje pozostawienie bez rozpoznania lub odrzucenie pisma profesjonalnego pełnomocnika bez wezwania do uiszczenia opłaty stałej, narusza konstytucyjne prawo do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji) oraz prawo do dwuinstancyjnego postępowania sądowego (art. 176 Konstytucji)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, art. 221 P.p.s.a. jest zgodny z art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 i art. 176 Konstytucji.
Uzasadnienie
Trybunał uznał, że przepis ten nie zamyka drogi sądowej ani nie utrudnia korzystania z prawa pomocy. Wskazał na mechanizmy procesowe pozwalające na ochronę strony, takie jak możliwość przywrócenia terminu po rozpatrzeniu wniosku o prawo pomocy, a także na orzecznictwo sądów administracyjnych interpretujące przepisy w sposób zapewniający dostęp do sądu.
Czy art. 221 P.p.s.a. narusza zasadę demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji)?
Odpowiedź sądu
Nie, ponieważ zarzut ten został ściśle powiązany z zarzutami naruszenia prawa do sądu i dwuinstancyjności, które zostały oddalone.
Uzasadnienie
Trybunał nie rozważał tego zarzutu odrębnie, uznając go za powiązany z analizowanymi już kwestiami prawa do sądu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Marek Jarocki | osoba_fizyczna | skarżący |
| Sejm | organ_państwowy | uczestnik |
| Prokurator Generalny | organ_państwowy | uczestnik |
Przepisy (7)
Główne
P.p.s.a. art. 221
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przepis, który stanowi, że pisma wnoszone przez adwokata lub radcę prawnego, które nie są należycie opłacone, pozostawia się bez rozpoznania albo odrzuca bez wezwania o uiszczenie opłaty, jeżeli pismo podlega opłacie stałej.
Pomocnicze
Konstytucja art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego.
Konstytucja art. 45 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sądu.
Konstytucja art. 77 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zakaz zamykania drogi sądowej dochodzenia naruszonych wolności lub praw.
Konstytucja art. 176
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada dwuinstancyjności postępowania sądowego.
u.o. TK art. 39 § 1
Ustawa o Trybunale Konstytucyjnym
Podstawa umorzenia postępowania ze względu na zbędność wydania orzeczenia (zasada ne bis in idem).
u.o. TK art. 66
Ustawa o Trybunale Konstytucyjnym
Związanie Trybunału granicami wniosku, pytania prawnego lub skargi konstytucyjnej.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Art. 221 P.p.s.a. narusza prawo do sądu poprzez zamykanie drogi sądowej z powodu nieuiszczenia opłaty stałej przez profesjonalnego pełnomocnika bez wcześniejszego wezwania. • Art. 221 P.p.s.a. narusza zasadę dwuinstancyjności postępowania, uniemożliwiając skuteczne zaskarżenie orzeczenia w sytuacji braku środków na opłatę.
Godne uwagi sformułowania
nie może nikomu zamykać drogi sądowej dochodzenia naruszonych wolności lub praw • ustawa nie może ustanawiać barier ekonomicznych w postaci nadmiernych kosztów postępowania • koszty sądowe są tradycyjnie uznanym instrumentem polityki państwa służącym do regulowania relacji stron stosunków procesowych • prawo do pomocy jest przyznawane na wniosek strony, przy czym wniosek w tej sprawie jest wolny od opłat sądowych • złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy nie przerywa ani nie zawiesza biegu terminu do dokonywania poszczególnych czynności procesowych
Skład orzekający
Marian Grzybowski
przewodniczący
Wiesław Johann Biruta Lewaszkiewicz-Petrykowska
członek
Janusz Niemcewicz
sprawozdawca
Mirosław Wyrzykowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja konstytucyjnych gwarancji prawa do sądu i dwuinstancyjności w kontekście opłat sądowych i prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowania sądowoadministracyjnego i art. 221 P.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania. Analiza prawa pomocy może wymagać uwzględnienia późniejszych zmian legislacyjnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy fundamentalnego prawa do sądu i potencjalnych barier finansowych w jego realizacji, co jest zawsze istotne dla prawników i obywateli.
“Czy opłaty sądowe mogą zamknąć drogę do sprawiedliwości? Trybunał Konstytucyjny rozstrzyga.”
Sektor
administracyjne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.