Orzeczenie · 2006-09-12

SK 21/05

Sąd
Trybunał Konstytucyjny
Data
2006-09-12
SAOSAdministracyjnepostępowanie sądowo-administracyjneWysokakonstytucyjny
prawo do sądudwuinstancyjnośćkoszty sądoweprawo pomocysądy administracyjneskarga kasacyjnaopłaty sądoweTrybunał Konstytucyjny

Skarga konstytucyjna Marka Jarockiego dotyczyła zgodności art. 221 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (P.p.s.a.) z art. 2, art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 oraz art. 176 Konstytucji RP. Skarżący podniósł, że przepis ten, który stanowi, iż pisma wnoszone przez adwokata lub radcę prawnego, nieopłacone, pozostawia się bez rozpoznania lub odrzuca bez wezwania o uiszczenie opłaty stałej, narusza prawo do sądu i zasadę dwuinstancyjności postępowania. Argumentował, że ustawa nie przewiduje procedury zwolnienia od opłaty przed wniesieniem skargi kasacyjnej, co w praktyce zamyka drogę sądową. Prokurator Generalny i Marszałek Sejmu przedstawili stanowiska, zgodnie z którymi przepis jest zgodny z Konstytucją, wskazując na możliwość interpretacji przepisów w sposób zapewniający dostęp do sądu. Trybunał Konstytucyjny, powołując się na swoje wcześniejsze orzecznictwo (sygn. SK 11/05), stwierdził, że art. 221 P.p.s.a. jest zgodny z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji. Analizując zasadę dwuinstancyjności (art. 176 Konstytucji), Trybunał podkreślił, że choć ustawodawca ma pewną swobodę regulacyjną, nie może zamykać dostępu do sądu drugiej instancji ani ustanawiać nieuzasadnionych ograniczeń. Rozważając kwestię kosztów sądowych i prawa pomocy, Trybunał wskazał, że choć ustawa nie przewiduje wezwania do uiszczenia opłaty stałej w przypadku pism profesjonalnych pełnomocników, to istnieją mechanizmy zapewniające dostęp do sądu, w tym możliwość ubiegania się o przywrócenie terminu po rozpatrzeniu wniosku o prawo pomocy. Trybunał zaznaczył, że ewentualne wątpliwości dotyczące procedury przyznawania prawa pomocy i jej wpływu na terminy procesowe nie podważają konstytucyjności samego art. 221 P.p.s.a., a dotyczą innych, niezaskarżonych przepisów. W konsekwencji, Trybunał uznał art. 221 P.p.s.a. za zgodny z Konstytucją.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Interpretacja konstytucyjnych gwarancji prawa do sądu i dwuinstancyjności w kontekście opłat sądowych i prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyfiki postępowania sądowoadministracyjnego i art. 221 P.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania. Analiza prawa pomocy może wymagać uwzględnienia późniejszych zmian legislacyjnych.

Zagadnienia prawne (2)

Czy art. 221 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który przewiduje pozostawienie bez rozpoznania lub odrzucenie pisma profesjonalnego pełnomocnika bez wezwania do uiszczenia opłaty stałej, narusza konstytucyjne prawo do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji) oraz prawo do dwuinstancyjnego postępowania sądowego (art. 176 Konstytucji)?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, art. 221 P.p.s.a. jest zgodny z art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 i art. 176 Konstytucji.

Uzasadnienie

Trybunał uznał, że przepis ten nie zamyka drogi sądowej ani nie utrudnia korzystania z prawa pomocy. Wskazał na mechanizmy procesowe pozwalające na ochronę strony, takie jak możliwość przywrócenia terminu po rozpatrzeniu wniosku o prawo pomocy, a także na orzecznictwo sądów administracyjnych interpretujące przepisy w sposób zapewniający dostęp do sądu.

Czy art. 221 P.p.s.a. narusza zasadę demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji)?

Odpowiedź sądu

Nie, ponieważ zarzut ten został ściśle powiązany z zarzutami naruszenia prawa do sądu i dwuinstancyjności, które zostały oddalone.

Uzasadnienie

Trybunał nie rozważał tego zarzutu odrębnie, uznając go za powiązany z analizowanymi już kwestiami prawa do sądu.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Orzeka

Strony

NazwaTypRola
Marek Jarockiosoba_fizycznaskarżący
Sejmorgan_państwowyuczestnik
Prokurator Generalnyorgan_państwowyuczestnik

Przepisy (7)

Główne

P.p.s.a. art. 221

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przepis, który stanowi, że pisma wnoszone przez adwokata lub radcę prawnego, które nie są należycie opłacone, pozostawia się bez rozpoznania albo odrzuca bez wezwania o uiszczenie opłaty, jeżeli pismo podlega opłacie stałej.

Pomocnicze

Konstytucja art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada demokratycznego państwa prawnego.

Konstytucja art. 45 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Prawo do sądu.

Konstytucja art. 77 § 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zakaz zamykania drogi sądowej dochodzenia naruszonych wolności lub praw.

Konstytucja art. 176

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada dwuinstancyjności postępowania sądowego.

u.o. TK art. 39 § 1

Ustawa o Trybunale Konstytucyjnym

Podstawa umorzenia postępowania ze względu na zbędność wydania orzeczenia (zasada ne bis in idem).

u.o. TK art. 66

Ustawa o Trybunale Konstytucyjnym

Związanie Trybunału granicami wniosku, pytania prawnego lub skargi konstytucyjnej.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Art. 221 P.p.s.a. narusza prawo do sądu poprzez zamykanie drogi sądowej z powodu nieuiszczenia opłaty stałej przez profesjonalnego pełnomocnika bez wcześniejszego wezwania. • Art. 221 P.p.s.a. narusza zasadę dwuinstancyjności postępowania, uniemożliwiając skuteczne zaskarżenie orzeczenia w sytuacji braku środków na opłatę.

Godne uwagi sformułowania

nie może nikomu zamykać drogi sądowej dochodzenia naruszonych wolności lub praw • ustawa nie może ustanawiać barier ekonomicznych w postaci nadmiernych kosztów postępowania • koszty sądowe są tradycyjnie uznanym instrumentem polityki państwa służącym do regulowania relacji stron stosunków procesowych • prawo do pomocy jest przyznawane na wniosek strony, przy czym wniosek w tej sprawie jest wolny od opłat sądowych • złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy nie przerywa ani nie zawiesza biegu terminu do dokonywania poszczególnych czynności procesowych

Skład orzekający

Marian Grzybowski

przewodniczący

Wiesław Johann Biruta Lewaszkiewicz-Petrykowska

członek

Janusz Niemcewicz

sprawozdawca

Mirosław Wyrzykowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja konstytucyjnych gwarancji prawa do sądu i dwuinstancyjności w kontekście opłat sądowych i prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowania sądowoadministracyjnego i art. 221 P.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania. Analiza prawa pomocy może wymagać uwzględnienia późniejszych zmian legislacyjnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy fundamentalnego prawa do sądu i potencjalnych barier finansowych w jego realizacji, co jest zawsze istotne dla prawników i obywateli.

Czy opłaty sądowe mogą zamknąć drogę do sprawiedliwości? Trybunał Konstytucyjny rozstrzyga.

Sektor

administracyjne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst