SK 20/25Wyłączenie przedawnienia roszczeń nieruchomości zgodne z konstytucją
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSkarga konstytucyjna została wniesiona przez M.P., najemczynię lokalu komunalnego, która kwestionowała zgodność art. 223 § 1 w związku z art. 222 § 1 Kodeksu cywilnego z Konstytucją RP. Skarżąca podnosiła, że wyłączenie przedawnienia roszczeń właściciela nieruchomości dotyczących jej wydania narusza jej prawo do zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych, zasadę godności ludzkiej (art. 30 Konstytucji), zasadę równości (art. 32 ust. 1 Konstytucji) oraz zasadę demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji). Argumentowała, że brak przedawnienia nie znajduje uzasadnienia aksjologicznego, zwłaszcza w kontekście możliwości zasiedzenia nieruchomości, a długotrwałe utrzymywanie stanu niepewności eksmisyjnej narusza godność ludzką. Trybunał Konstytucyjny, analizując sprawę, przypomniał o specyfice skargi konstytucyjnej, która koncentruje się na kontroli norm prawnych, a nie indywidualnych rozstrzygnięć. Stwierdził, że art. 222 § 1 k.c. (roszczenie windykacyjne) nie był przedmiotem kontroli, a jedynie art. 223 § 1 k.c. (wyłączenie przedawnienia). Uznał, że wzorce kontroli wskazane przez skarżącą (art. 75 ust. 1, art. 30, art. 32 ust. 1 i art. 2 Konstytucji) są adekwatne. W ocenie Trybunału, prawo własności nieruchomości, gwarantowane przez art. 64 ust. 1 Konstytucji, podlega szczególnej ochronie i może być przedmiotem nieograniczonych czasowo środków ochrony, takich jak roszczenie windykacyjne. Ustawodawca ma szeroki margines swobody w kształtowaniu zasad przedawnienia, a Konstytucja nie ustanawia konstytucyjnego prawa do przedawnienia roszczeń prywatnoprawnych. W związku z tym, wyłączenie przedawnienia roszczeń windykacyjnych dotyczących nieruchomości, nawet w sytuacji długotrwałego braku egzekucji, nie narusza wskazanych przepisów Konstytucji. Trybunał orzekł zgodność art. 223 § 1 k.c. z Konstytucją i umorzył postępowanie w pozostałym zakresie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie konstytucyjności wyłączenia przedawnienia roszczeń windykacyjnych dotyczących nieruchomości, interpretacja art. 64 Konstytucji w kontekście prawa własności i jego ochrony, analiza relacji między prawem własności a prawem do zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych.
Dotyczy głównie prawa własności nieruchomości i jego ochrony, a nie ogólnych zasad przedawnienia w prawie cywilnym. Analiza kontekstu skargi konstytucyjnej.
Zagadnienia prawne (1)
Czy wyłączenie przedawnienia roszczeń właściciela nieruchomości dotyczących jej wydania (art. 223 § 1 k.c.) jest zgodne z konstytucyjnym prawem do zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych (art. 75 ust. 1 Konstytucji), zasadą godności ludzkiej (art. 30 Konstytucji), zasadą równości (art. 32 ust. 1 Konstytucji) i zasadą demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, art. 223 § 1 k.c. jest zgodny z art. 75 ust. 1 w związku z art. 30, art. 32 ust. 1 i art. 2 Konstytucji RP.
Uzasadnienie
Prawo własności nieruchomości, gwarantowane konstytucyjnie, podlega szczególnej ochronie i może być przedmiotem nieograniczonych czasowo środków ochrony. Ustawodawca ma szeroki margines swobody w kształtowaniu zasad przedawnienia, a Konstytucja nie ustanawia konstytucyjnego prawa do przedawnienia roszczeń prywatnoprawnych. Wyłączenie przedawnienia roszczeń windykacyjnych dotyczących nieruchomości nie narusza wskazanych przepisów Konstytucji.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M.P. | osoba_fizyczna | skarżąca |
| Miasto Stołeczne Warszawa | instytucja | właściciel nieruchomości / powód w sprawie niższej instancji |
Przepisy (11)
Główne
k.c. art. 223 § 1
Kodeks cywilny
Roszczenia właściciela przewidziane w art. 222 k.c. w odniesieniu do nieruchomości nie ulegają przedawnieniu.
Konstytucja RP art. 75 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Władze publiczne prowadzą politykę sprzyjającą zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych obywateli, w szczególności przeciwdziałają bezdomności, wspierają rozwój budownictwa socjalnego oraz popierają działania obywateli zmierzające do uzyskania własnego mieszkania.
Konstytucja RP art. 30
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Przyrodzona i niezbywalna godność człowieka stanowi źródło wolności i praw człowieka i obywatela. Jest ona nienaruszalna, a jej poszanowanie i ochrona jest obowiązkiem władz publicznych.
Konstytucja RP art. 32 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Wszyscy są wobec prawa równi. Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej.
Pomocnicze
k.c. art. 222 § 1
Kodeks cywilny
Właściciel może żądać od osoby, która włada faktycznie jego rzeczą, ażeby rzecz została mu wydana, chyba że osobie tej przysługuje skuteczne względem właściciela uprawnienie do władania rzeczą.
u.o.t.p.TK art. 59 § 1
Ustawa o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
Postępowanie w zakresie badania konstytucyjności art. 222 § 1 k.c. podlega umorzeniu.
Konstytucja RP art. 21 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Własność i inne prawa majątkowe podlegają równej dla wszystkich ochronie prawnej.
Konstytucja RP art. 64 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Każdy ma prawo do własności. Prawo własności jest chronione prawem.
Konstytucja RP art. 64 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w takim zakresie, w jakim nie narusza ona istoty prawa własności.
Konstytucja RP art. 31 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Prawo własności nieruchomości podlega szczególnej ochronie konstytucyjnej i może być przedmiotem nieograniczonych czasowo środków ochrony. • Ustawodawca ma szeroki margines swobody w kształtowaniu zasad przedawnienia roszczeń prywatnoprawnych. • Konstytucja nie ustanawia konstytucyjnego prawa do przedawnienia roszczeń prywatnoprawnych. • Wyłączenie przedawnienia roszczeń windykacyjnych dotyczących nieruchomości nie narusza konstytucyjnych praw do zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych, godności, równości ani zasady demokratycznego państwa prawnego.
Odrzucone argumenty
Wyłączenie przedawnienia roszczeń właściciela nieruchomości narusza prawo do zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych. • Brak przedawnienia narusza zasadę godności ludzkiej. • Brak przedawnienia narusza zasadę równości. • Długotrwałe utrzymywanie stanu niepewności eksmisyjnej narusza godność ludzką.
Godne uwagi sformułowania
„rozpoznając skargę, rozstrzyga (…) o zgodności aktu normatywnego z Konstytucją. Orzeczenie [jego] zaś tylko pośrednio dotyczy sprawy indywidualnej skarżącego w tym sensie, iż rozstrzyga o dopuszczalności stosowania określonego aktu normatywnego. Orzeczenie rozstrzygające merytorycznie skargę konstytucyjną ma więc niewątpliwie walor ogólny, jest skuteczne erga omnes; ma moc powszechnie obowiązującą (art. 190 ust. 1 Konstytucji). • „zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych widzieć można od strony negatywnej, tj. jako zachowanie dotychczasowych uprawnień i możliwości faktycznego korzystania z mieszkania, oraz od strony pozytywnej, tj. jako umożliwienie nabycia tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego i zamieszkania we własnym mieszkaniu. Konstytucja wyraża przykładowo pewne formy «polityki mieszkaniowej» w postaci przeciwdziałania bezdomności (aspekt negatywny) oraz wspierania budownictwa socjalnego i popierania działań obywateli zmierzających do uzyskania własnego mieszkania (aspekt pozytywny). Nakaz przeciwdziałania bezdomności nie może być jednak rozumiany w ten sposób, że nikt, kto zamieszkał w jakimś lokalu, nie może być z niego usunięty”. • „Jednostka nie może bowiem oczekiwać korzyści, które mogłyby wyniknąć dla niej w związku z naruszeniem przepisów prawa czy postanowień umowy (np. […]
Skład orzekający
Wojciech Sych
przewodniczący
Bogdan Święczkowski
członek
Rafał Wojciechowski
członek
Jarosław Wyrembak
członek
Andrzej Zielonacki
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie konstytucyjności wyłączenia przedawnienia roszczeń windykacyjnych dotyczących nieruchomości, interpretacja art. 64 Konstytucji w kontekście prawa własności i jego ochrony, analiza relacji między prawem własności a prawem do zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych."
Ograniczenia: Dotyczy głównie prawa własności nieruchomości i jego ochrony, a nie ogólnych zasad przedawnienia w prawie cywilnym. Analiza kontekstu skargi konstytucyjnej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy fundamentalnego prawa własności i jego ochrony w kontekście długotrwałych sporów o lokale, co jest tematem budzącym zainteresowanie społeczne i prawnicze. Wyjaśnia, dlaczego prawo dopuszcza brak przedawnienia w takich sytuacjach.
“Czy można stracić prawo do swojej nieruchomości po latach? Trybunał Konstytucyjny wyjaśnia.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.