SK 17/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSkarżący M.M. wniósł skargę konstytucyjną kwestionując zgodność art. 116 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej w związku z art. 17 ust. 5 ustawy o CIT z art. 64 ust. 1-3 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji. Chodziło o przepisy ustanawiające odpowiedzialność członka zarządu za podatek dochodowy spółki wypracowany przed objęciem przez niego funkcji. Skarżący został powołany do zarządu spółki L. sp. z o.o. w 2010 r. i pełnił tę funkcję do 2015 r. Spółka miała zaległość podatkową z tytułu CIT za 2013 r., powstałą po cofnięciu zezwolenia na działalność w SSE. Egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna, co doprowadziło do orzeczenia subsydiarnej odpowiedzialności skarżącego. Skarżący twierdził, że przepisy te naruszają jego prawo do ochrony praw majątkowych. Sejm wniósł o umorzenie postępowania, wskazując na niedopuszczalność wydania wyroku z kilku powodów: niepełność zaskarżonej normy, brak obiektywnego naruszenia praw skarżącego (zaniedbania własne), charakter zarzutów jako postulatów de lege ferenda oraz niewystarczające uzasadnienie zarzutów. Trybunał Konstytucyjny, rozpoznając sprawę, uznał, że skarga nie spełnia warunków dopuszczalności. Stwierdzono, że zaskarżona norma jest niepełna, ponieważ kluczowy dla powstania zobowiązania podatkowego w tej sytuacji jest art. 17 ust. 6 u.p.d.o.p., który nie został zaskarżony. Ponadto, skarżący nie wykazał, aby to zaskarżone przepisy, a nie jego własne zaniedbania w postępowaniach poprzedzających, doprowadziły do naruszenia jego praw. Zarzuty skarżącego miały charakter postulatów zmiany prawa (de lege ferenda), a nie oceny zgodności obowiązujących przepisów z Konstytucją. W związku z tym, Trybunał umorzył postępowanie na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 ustawy o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: NiskaUmorzenie skargi konstytucyjnej z powodu niespełnienia warunków formalnych, w szczególności dotyczących dopuszczalności zaskarżenia normy prawnej oraz obowiązku wykazania naruszenia praw przez zaskarżone przepisy, a nie przez własne zaniedbania skarżącego.
Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i proceduralnej skargi konstytucyjnej. Nie rozstrzyga merytorycznie kwestii odpowiedzialności członka zarządu.
Zagadnienia prawne (1)
Czy art. 116 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej w związku z art. 17 ust. 5 ustawy o CIT, w zakresie w jakim ustanawiają odpowiedzialność osoby trzeciej – członka zarządu za podatek dochodowy od osób prawnych od dochodu, który został przez podatnika wypracowany w czasie, gdy członek zarządu nie pełnił jeszcze funkcji w zarządzie spółki, są zgodne z art. 64 ust. 1-3 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, skarga konstytucyjna jest niedopuszczalna, co skutkuje umorzeniem postępowania.
Uzasadnienie
Trybunał uznał, że zaskarżona norma jest niepełna, ponieważ kluczowy dla powstania zobowiązania podatkowego jest przepis art. 17 ust. 6 u.p.d.o.p., który nie został zaskarżony. Ponadto, skarżący nie wykazał obiektywnego naruszenia swoich praw, a jego argumenty miały charakter postulatów de lege ferenda. Skarga nie spełnia warunków formalnych określonych w art. 79 ust. 1 Konstytucji i art. 53 ust. 1 pkt 1 ustawy o TK.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M.M. | osoba_fizyczna | skarżący |
| L. sp. z o.o. | spółka | podatnik |
| Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. | organ_państwowy | organ podatkowy |
| Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w B. | organ_państwowy | organ podatkowy drugiej instancji |
| WSA w B. | inne | sąd administracyjny pierwszej instancji |
| Naczelny Sąd Administracyjny | inne | sąd administracyjny drugiej instancji |
| Sejm | organ_państwowy | uczestnik postępowania |
| Rzecznik Praw Obywatelskich | organ_państwowy | uczestnik postępowania |
| Prokurator Generalny | organ_państwowy | uczestnik postępowania |
Przepisy (9)
Główne
o.p. art. 116 § § 1 i 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa
Przepis wprowadza odpowiedzialność członków zarządu spółek kapitałowych za zaległości podatkowe spółki oraz określa przesłanki wyłączenia tej odpowiedzialności. Zakres przedmiotowy obejmuje zaległości, których termin płatności upływał w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu.
u.p.d.o.p. art. 17 § ust. 5
Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych
Dotyczy prowadzenia działalności gospodarczej na terenie specjalnej strefy ekonomicznej i przewiduje utratę prawa do zwolnienia w razie cofnięcia zezwolenia.
Konstytucja art. 64 § ust. 1-3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo własności i inne prawa majątkowe.
Konstytucja art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Granice ingerencji w prawa i wolności konstytucyjne (proporcjonalność).
Konstytucja art. 79 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Warunki dopuszczalności skargi konstytucyjnej (podstawa normatywna ostatecznego orzeczenia, niedozwolona ingerencja).
u.o.t.p.TK art. 53 § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
Niedopuszczalność wydania wyroku w przypadku, gdy zaskarżone przepisy nie stanowiły podstawy normatywnej ostatecznego orzeczenia lub nie spowodowały niedozwolonej ingerencji.
u.o.t.p.TK art. 53 § ust. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
Obowiązek uzasadnienia zarzutu niezgodności z wzorcami kontroli.
u.o.t.p.TK art. 59 § ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
Podstawa do umorzenia postępowania w przypadku niedopuszczalności wydania wyroku.
Pomocnicze
u.p.d.o.p. art. 17 § ust. 6
Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych
Określa zasady powstania zobowiązania podatkowego w przypadku cofnięcia zezwolenia na prowadzenie działalności w SSE, nie przewidując powstania zaległości podatkowej w sposób właściwy dla zaległości.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Przepisy Ordynacji podatkowej i ustawy o CIT ustanawiające odpowiedzialność członka zarządu za podatek wypracowany przed objęciem funkcji naruszają prawo własności i proporcjonalność (art. 64 ust. 1-3 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji). • Związanie odpowiedzialności członka zarządu z terminem powstania zobowiązania podatkowego, a nie z czasem powstania dochodu, jest nieproporcjonalne.
Godne uwagi sformułowania
ustanawiają odpowiedzialność osoby trzeciej – członka zarządu za podatek dochodowy od osób prawnych od dochodu, który został przez podatnika wypracowany w czasie, gdy członek zarządu nie pełnił jeszcze funkcji w zarządzie spółki • problem konstytucyjny ujęty w sposób opisany w skardze konstytucyjnej nie ma bezpośredniego związku z treścią regulacji ustawowej zakwestionowanej przez skarżącego, gdyż norma zrekonstruowana w skardze jako kształtująca sytuację prawną skarżącego jest niepełna • analizowana skarga konstytucyjna jest próbą skorygowania zaniedbań (zaniechań), do których skarżący doprowadził w ramach postępowań przed organami podatkowymi i sądami • zarzuty zmierzają w istocie do zakwestionowania przyjętej przez ustawodawcę konstrukcji odpowiedzialności członków zarządu za zaległości podatkowe spółki kapitałowej • postulat poszerzenia katalogu przesłanek umożliwiających wyłączenie lub ograniczenie odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki (tj. uzupełnienia zaskarżonej regulacji o dodatkową treść), a tym samym zarzut skarżącego we wskazanym zakresie dotyczy w istocie zaniechania ustawodawczego (braku regulacji) • przyjęta przez ustawodawcę koncepcja w sposób rażący i niebudzący wątpliwości godzi w konstytucyjne normy kształtujące prawa podmiotowe podatnika • skarga konstytucyjna nie może być wykorzystywana jako instrument służący korygowaniu zaniedbań, popełnionych w postępowaniu poprzedzającym jej wniesienie
Skład orzekający
Justyn Piskorski
przewodniczący
Stanisław Piotrowicz
członek
Bartłomiej Sochański
członek
Jakub Stelina
członek
Jarosław Wyrembak
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Niska
Powoływalne dla: "Umorzenie skargi konstytucyjnej z powodu niespełnienia warunków formalnych, w szczególności dotyczących dopuszczalności zaskarżenia normy prawnej oraz obowiązku wykazania naruszenia praw przez zaskarżone przepisy, a nie przez własne zaniedbania skarżącego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i proceduralnej skargi konstytucyjnej. Nie rozstrzyga merytorycznie kwestii odpowiedzialności członka zarządu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 4/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii odpowiedzialności członków zarządu za zobowiązania podatkowe spółek, jednak jej rozstrzygnięcie miało charakter proceduralny (umorzenie), a nie merytoryczny, co ogranicza jej praktyczną wartość dla szerszego grona odbiorców.
“Członek zarządu nie odpowie za długi spółki z przeszłości? Trybunał Konstytucyjny umarza sprawę.”
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.