SK 17/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSkarga konstytucyjna J.B. skierowana była przeciwko przepisom Kodeksu postępowania cywilnego (k.p.c.), które zdaniem skarżącego, ograniczały jego konstytucyjne prawa. Dotyczyła ona dwóch głównych kwestii: po pierwsze, art. 401¹ k.p.c. w zakresie, w jakim wyłączał możliwość wznowienia postępowania w przypadku wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyroku interpretacyjnego stwierdzającego niezgodność z Konstytucją określonej wykładni aktu normatywnego. Po drugie, art. 399 § 1 i 2 k.p.c. w zakresie, w jakim wyłączał możliwość wznowienia postępowania o nadanie klauzuli wykonalności przeciwko wspólnikowi spółki jawnej. Skarżący powołał się na naruszenie art. 190 ust. 4, art. 32 ust. 1, art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji. Sprawa wynikała z sytuacji, w której skarżącemu nadano klauzulę wykonalności wyroku przeciwko spółce jawnej, mimo że nie był on już wspólnikiem tej spółki w momencie wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Po wydaniu przez Trybunał Konstytucyjny wyroku stwierdzającego niezgodność z Konstytucją art. 778¹ k.p.c. w podobnym zakresie, skarżący próbował wznowić postępowanie, jednak jego skarga została odrzucona przez Sąd Apelacyjny. Trybunał Konstytucyjny uznał, że art. 399 § 2 k.p.c. w zakresie, w jakim wyłącza możliwość wznowienia postępowania o nadanie klauzuli wykonalności tytułowi egzekucyjnemu, jest niezgodny z art. 45 ust. 1 w związku z art. 190 ust. 4 i art. 77 ust. 2 Konstytucji. Ponadto, Trybunał stwierdził, że art. 401¹ k.p.c. w zakresie, w jakim nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania w przypadku wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyroku orzekającego o niezgodności z Konstytucją określonego znaczenia aktu normatywnego, jest niezgodny z art. 190 ust. 4 Konstytucji. Postępowanie w pozostałym zakresie umorzono.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUgruntowanie prawa do wznowienia postępowania w przypadku wyroków interpretacyjnych Trybunału Konstytucyjnego oraz w sprawach dotyczących klauzuli wykonalności.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z nadaniem klauzuli wykonalności przeciwko byłemu wspólnikowi spółki jawnej oraz interpretacji przepisów k.p.c. dotyczących wznowienia postępowania.
Zagadnienia prawne (3)
Czy art. 399 § 2 k.p.c. w zakresie, w jakim wyłącza możliwość wznowienia postępowania o nadanie klauzuli wykonalności tytułowi egzekucyjnemu, jest zgodny z art. 45 ust. 1 w związku z art. 190 ust. 4 i art. 77 ust. 2 Konstytucji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jest niezgodny.
Uzasadnienie
Postanowienie o nadaniu klauzuli wykonalności jest rozstrzygnięciem dotyczącym położenia prawnego jednostki, a zatem jest rozstrzygnięciem o jej prawach. Wykładnia art. 399 § 2 k.p.c. wyłączająca możliwość wznowienia postępowania klauzulowego w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, pozbawia jednostkę prawa do uruchomienia procedury sanacyjnej i stanowi zamknięcie drogi do sądu, naruszając tym samym konstytucyjne prawo do sądu i prawo do wznowienia postępowania.
Czy art. 401¹ k.p.c. w zakresie, w jakim nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania w przypadku wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyroku orzekającego o niezgodności z Konstytucją określonego znaczenia aktu normatywnego, jest zgodny z art. 190 ust. 4 Konstytucji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jest niezgodny.
Uzasadnienie
Art. 190 ust. 4 Konstytucji przyznaje prawo do wzruszenia orzeczenia lub decyzji wydanych na podstawie przepisu, którego niezgodność z Konstytucją orzekł Trybunał. Nie można ograniczać tego prawa poprzez interpretację ustawy zwykłej, która wyłącza możliwość wznowienia postępowania w przypadku wyroków interpretacyjnych Trybunału. Każdy wyrok Trybunału stwierdzający niezgodność z Konstytucją, niezależnie od formy sentencji, stanowi podstawę do wznowienia postępowania.
Czy art. 399 § 1 k.p.c. stanowił podstawę ostatecznego rozstrzygnięcia naruszającego prawa konstytucyjne skarżącego?
Odpowiedź sądu
Nie.
Uzasadnienie
Trybunał stwierdził, że art. 399 § 1 k.p.c. nie miał zastosowania w sprawie skarżącego, a podstawą rozstrzygnięcia były art. 399 § 2 k.p.c. i art. 401¹ k.p.c.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J.B. | osoba_fizyczna | skarżący |
| Firma Budowlana [...] spółka jawna | spółka | spółka jawna (dłużnik) |
| Przedsiębiorstwo [...] spółka jawna | spółka | spółka jawna (wierzyciel) |
Przepisy (12)
Główne
k.p.c. art. 401¹
Kodeks postępowania cywilnego
W zakresie, w jakim nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania w przypadku wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyroku orzekającego o niezgodności z Konstytucją określonego znaczenia aktu normatywnego.
k.p.c. art. 399 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
W zakresie, w jakim wyłącza wniesienie skargi o wznowienie postępowania na podstawie art. 401¹ tej ustawy odnośnie do postanowienia o nadaniu klauzuli wykonalności tytułowi egzekucyjnemu.
Konstytucja art. 190 § ust. 4
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do wzruszenia orzeczenia lub decyzji wydanych na podstawie przepisu, którego niezgodność z Konstytucją orzekł Trybunał Konstytucyjny.
Konstytucja art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd.
Konstytucja art. 77 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ustawa nie może nikomu zamykać drogi sądowej dochodzenia naruszonych wolności lub praw.
Pomocnicze
Konstytucja art. 32 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
u.o.t.p.TK art. 59 § ust. 1 pkt 2
Ustawa o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
Umorzenie postępowania ze względu na niedopuszczalność wydania wyroku.
k.p.c. art. 778¹
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis, którego niezgodność z Konstytucją została orzeczona w wyroku TK z 3 października 2017 r., sygn. SK 31/15.
k.p.c. art. 399 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 840 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania cywilnego
Powództwo opozycyjne.
k.p.c. art. 359 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Zmiana lub uchylenie postanowień niekończących postępowania w sprawie, gdy zostały wydane na podstawie aktu normatywnego uznanego przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ograniczenie prawa do wznowienia postępowania w przypadku wyroku interpretacyjnego Trybunału Konstytucyjnego narusza art. 190 ust. 4 Konstytucji. • Wyłączenie możliwości wznowienia postępowania o nadanie klauzuli wykonalności przeciwko byłemu wspólnikowi spółki jawnej narusza prawo do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji) i prawo do ochrony prawnej (art. 77 ust. 2 Konstytucji). • Postanowienie o nadaniu klauzuli wykonalności jest rozstrzygnięciem o prawach jednostki, a zatem powinno podlegać możliwości wznowienia postępowania na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego.
Odrzucone argumenty
Stanowisko Sądu Najwyższego (uchwała III PZP 2/09) ograniczające możliwość wznowienia postępowania do wyroków uchylających przepis, a nie interpretacyjnych. • Argumentacja Sądu Apelacyjnego w K. o pomocniczym charakterze postępowania klauzulowego i braku możliwości jego wznowienia. • Argumentacja Sejmu o możliwości ochrony praw skarżącego poprzez powództwo opozycyjne (art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c.).
Godne uwagi sformułowania
prawo do wznowienia postępowania w związku z wydaniem przez Trybunał Konstytucyjny wyroku stwierdzającego niezgodność z Konstytucją normy prawnej • prawo do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji) • prawo do uzyskania wiążącego rozstrzygnięcia w zakresie wznowienia postępowania • postępowanie klauzulowe pozostaje w bardzo silnym związku z postępowaniem rozpoznawczym • nie można w drodze wykładni funkcjonalnej rozciągać kompetencji Trybunału Konstytucyjnego na możliwość wydawania orzeczeń interpretacyjnych
Skład orzekający
Bogdan Święczkowski
przewodniczący
Krystyna Pawłowicz
członek
Stanisław Piotrowicz
członek
Justyn Piskorski
członek
Bartłomiej Sochański
członek
Jakub Stelina
członek
Wojciech Sych
członek
Michał Warciński
sprawozdawca
Rafał Wojciechowski
członek
Jarosław Wyrembak
członek
Andrzej Zielonacki
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie prawa do wznowienia postępowania w przypadku wyroków interpretacyjnych Trybunału Konstytucyjnego oraz w sprawach dotyczących klauzuli wykonalności."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z nadaniem klauzuli wykonalności przeciwko byłemu wspólnikowi spółki jawnej oraz interpretacji przepisów k.p.c. dotyczących wznowienia postępowania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy fundamentalnego prawa do sądu i możliwości jego ochrony w obliczu zmian w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, co jest istotne dla praktyków prawa procesowego.
“Trybunał Konstytucyjny: Prawo do sądu nie kończy się na klauzuli wykonalności!”
Zdanie odrębne
Michał Warciński
Sędzia Warciński zgłosił zdanie odrębne, twierdząc, że postępowanie w tej sprawie należało umorzyć. Argumentował, że art. 399 § 2 k.p.c. nie obejmuje postanowień klauzulowych, które nie kończą postępowania w sprawie, a właściwym środkiem ochrony był art. 359 k.p.c. Podkreślił, że Trybunał Konstytucyjny nie powinien dokonywać przewrotów doktrynalnych i narzucać swojego stanowiska, a zarzut pominięcia prawodawczego wobec art. 399 § 2 k.p.c. nie spełniał wymaganych przesłanek.
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.