SK 12/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSkarga konstytucyjna została wniesiona przez S.P. w związku z postanowieniem referendarza sądowego Sądu Okręgowego w P., które częściowo oddaliło jej wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w postępowaniu apelacyjnym. Skarżąca podniosła, że art. 112 ust. 3 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (u.k.s.c.) narusza jej konstytucyjne prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji) oraz zasadę równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji) i prawo do zaskarżenia (art. 78 Konstytucji). Zarzuciła, że przepis ten różnicuje sytuację prawną stron reprezentowanych przez profesjonalnych pełnomocników w zależności od tego, czy wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych został złożony wraz z apelacją, czy też dopiero po wezwaniu do opłacenia pisma. W pierwszym przypadku sąd nie wyznacza terminu do opłaty, w drugim – wzywa do uzupełnienia braku. Trybunał Konstytucyjny, analizując sprawę, uznał, że art. 32 ust. 1 Konstytucji nie może stanowić samodzielnego wzorca kontroli w skardze konstytucyjnej, chyba że jest powiązany z konkretnymi prawami jednostki. Wskazał, że podstawowym wzorcem kontroli jest art. 45 ust. 1 Konstytucji (prawo do sądu), a także art. 78 Konstytucji (prawo do zaskarżenia). Trybunał nie podzielił zarzutów skarżącej, stwierdzając, że art. 112 ust. 3 u.k.s.c. nie wprowadza niedopuszczalnego zróżnicowania sytuacji prawnej stron. Podkreślił, że profesjonalny pełnomocnik ma obowiązek samodzielnego obliczenia opłaty, a informacja o konieczności jej uiszczenia, niezależnie od trybu (wezwanie na podstawie art. 130 § 1 k.p.c. czy doręczenie postanowienia o oddaleniu wniosku o zwolnienie od kosztów), jest jakościowo tożsama. Obowiązek ten nie stanowi nadmiernego obciążenia dla profesjonalisty. W konsekwencji Trybunał orzekł, że zaskarżony przepis jest zgodny z Konstytucją. Zgłoszono zdanie odrębne, kwestionujące sposób identyfikacji i ocenę problemu prawnego przez Trybunał.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 112 ust. 3 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych w kontekście prawa do sądu, zasady równości i prawa do zaskarżenia, zwłaszcza w sprawach z udziałem profesjonalnych pełnomocników.
Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej związanej z opłacaniem apelacji i wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych.
Zagadnienia prawne (1)
Czy art. 112 ust. 3 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, różnicując sytuację prawną stron reprezentowanych przez profesjonalnych pełnomocników w zależności od momentu złożenia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, narusza prawo do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji) oraz zasadę równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji) i prawo do zaskarżenia (art. 78 Konstytucji)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, art. 112 ust. 3 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych jest zgodny z art. 45 ust. 1 w związku z art. 32 ust. 1 oraz art. 78 Konstytucji.
Uzasadnienie
Trybunał uznał, że przepis ten nie wprowadza niedopuszczalnego zróżnicowania sytuacji procesowej stron. Obowiązek samodzielnego obliczenia opłaty przez profesjonalnego pełnomocnika nie stanowi nadmiernego obciążenia, a informacja o konieczności jej uiszczenia jest jakościowo tożsama, niezależnie od trybu postępowania.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| S.P. | osoba_fizyczna | skarżąca |
| Pozwany | inne | pozwany |
Przepisy (13)
Główne
u.k.s.c. art. 112 § 3
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Przepis nie wprowadza niedopuszczalnego zróżnicowania sytuacji prawnej profesjonalnych pełnomocników stron procesu zależnie od terminu wniesienia wniosku o zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych. Informacja o konieczności uiszczenia opłaty jest jakościowo tożsama, a obowiązek samodzielnego obliczenia opłaty nie stanowi nadmiernego obciążenia.
Konstytucja art. 45 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Obejmuje prawo dostępu do sądu i prawo do odpowiednio ukształtowanej procedury sądowej (sprawiedliwość proceduralna).
Konstytucja art. 78
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji. Wyjątki od tej zasady muszą być umotywowane i nie mogą naruszać innych norm konstytucyjnych.
Pomocnicze
Konstytucja art. 32 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada równości wobec prawa, jako wzorzec kontroli, wymaga odniesienia do praw podmiotowych jednostki i nie może stanowić samodzielnego wzorca w skardze konstytucyjnej.
u.o.t.p.TK art. 92 § 1
Ustawa o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
u.o.t.p.TK art. 59 § 1
Ustawa o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
u.o.t.p.TK art. 53 § 1
Ustawa o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
u.o.t.p.TK art. 106 § 3
Ustawa o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
u.k.s.c. art. 112 § 2
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
k.p.c. art. 130 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 370
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 373
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 130 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przepis art. 112 ust. 3 u.k.s.c. nie wprowadza niedopuszczalnego zróżnicowania sytuacji prawnej stron reprezentowanych przez profesjonalnych pełnomocników. • Obowiązek samodzielnego obliczenia opłaty przez profesjonalnego pełnomocnika nie stanowi nadmiernego obciążenia. • Informacja o konieczności uiszczenia opłaty jest jakościowo tożsama, niezależnie od trybu postępowania. • Zasada równości wobec prawa nie może stanowić samodzielnego wzorca kontroli w skardze konstytucyjnej, jeśli nie jest powiązana z konkretnymi prawami jednostki.
Odrzucone argumenty
Art. 112 ust. 3 u.k.s.c. różnicuje sytuację prawną stron reprezentowanych przez profesjonalnych pełnomocników w zależności od momentu złożenia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, naruszając prawo do sądu i zasadę równości. • Brak wezwania do opłaty w sytuacji złożenia wniosku o zwolnienie wraz z apelacją, w przeciwieństwie do sytuacji, gdy wniosek składany jest później, stanowi niedopuszczalne zróżnicowanie.
Godne uwagi sformułowania
„[p]rawo do równego traktowania (…) ma charakter niejako prawa »drugiego stopnia« (…) tzn. przysługuje (…) w związku z konkretnymi normami prawnymi lub innymi działaniami organów władzy publicznej, a nie w oderwaniu od nich – niejako »samoistnie«. • „[k]ażdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd”. • „[i]nformacja którą otrzymuje pełnomocnik wezwany do uzupełnienia braków w postaci uiszczenia opłaty od środka zaskarżenia, na podstawie art. 130 § 1 k.p.c. jest jakościowo tożsama z informacją zawartą w postanowieniu o oddaleniu wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych lub postanowieniu oddalającym zażalenie na takie postanowienie”. • „[n]a każdym fachowym pełnomocniku ciąży obowiązek samodzielnego obliczenia opłaty w wysokości stałej lub stosunkowej obliczonej od wskazanej przez stronę wartości przedmiotu zaskarżenia.
Skład orzekający
Jarosław Wyrembak
przewodniczący
Justyn Piskorski
członek
Jakub Stelina
członek
Bogdan Święczkowski
członek
Rafał Wojciechowski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 112 ust. 3 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych w kontekście prawa do sądu, zasady równości i prawa do zaskarżenia, zwłaszcza w sprawach z udziałem profesjonalnych pełnomocników."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej związanej z opłacaniem apelacji i wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych i konstytucyjnych związanych z dostępem do wymiaru sprawiedliwości i kosztami sądowymi, co jest istotne dla prawników praktyków. Zdanie odrębne dodaje jej głębi i wskazuje na kontrowersje.
“Czy opłata od apelacji może zamknąć drogę do sądu? Trybunał Konstytucyjny rozstrzyga.”
Zdanie odrębne
Justyn Piskorski
Sędzia Piskorski zgłosił zdanie odrębne, argumentując, że Trybunał nieprawidłowo zidentyfikował i ocenił problem prawny. Podkreślił, że różnica między wezwaniem do uiszczenia opłaty (art. 130 § 1 k.p.c.) a brakiem takiego wezwania (art. 112 ust. 3 u.k.s.c.) stanowi istotne zróżnicowanie proceduralne, które może naruszać prawo do sądu i zasadę równości. Wskazał również na inne sytuacje, gdzie art. 112 ust. 3 u.k.s.c. może prowadzić do nierówności.
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.