SK 106/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSkarga konstytucyjna została wniesiona przez V.K. i K.F. przeciwko przepisom Kodeksu cywilnego (art. 292 w związku z art. 172 oraz art. 285 § 1 i 2), które w ich ocenie stanowiły podstawę prawną nabycia w drodze zasiedzenia przed 3 sierpnia 2008 r. służebności gruntowej odpowiadającej treścią służebności przesyłu na rzecz przedsiębiorcy przesyłowego. Skarżący podnosili, że taka wykładnia przepisów, utrwalona w orzecznictwie Sądu Najwyższego, narusza ich konstytucyjne prawa własności (art. 2, art. 21 ust. 1, art. 64 ust. 2 i 3 w związku z art. 32 ust. 1 oraz art. 64 ust. 3 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji). Sprawa wywiedziona została na tle sytuacji, w której przedsiębiorstwo przesyłowe objęło w posiadanie urządzenia przesyłowe na nieruchomościach skarżących w latach 1968-1991, a następnie podniosło zarzut zasiedzenia służebności. Sądy powszechne oddaliły wnioski skarżących, uznając zasiedzenie za zasadne. Trybunał Konstytucyjny, po analizie stanowiska Prokuratora Generalnego, stwierdził, że sprawa podlega umorzeniu z powodu wystąpienia przesłanki ne bis in idem. Trybunał powołał się na wcześniejszy wyrok z dnia 2 grudnia 2025 r. (sygn. P 10/16), w którym orzeczono o niezgodności art. 292 w związku z art. 285 § 1 i 2 k.c. z Konstytucją w identycznym zakresie. W związku z tym, że przedmiot kontroli i zarzuty były tożsame, a rozstrzygnięcie w sprawie P 10/16 miało zastosowanie również do sytuacji skarżących, Trybunał uznał wydanie kolejnego wyroku za zbędne i umorzył postępowanie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUmorzenie postępowania przez Trybunał Konstytucyjny z powodu zasady ne bis in idem w sytuacji, gdy przedmiotowa kwestia była już przedmiotem rozstrzygnięcia Trybunału.
Dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy Trybunał Konstytucyjny wydał już wyrok w sprawie o identycznym przedmiocie kontroli i zarzutach.
Zagadnienia prawne (1)
Czy przepisy art. 292 w związku z art. 172 oraz art. 285 § 1 i 2 Kodeksu cywilnego, w zakresie w jakim stanowią podstawę prawną nabycia w drodze zasiedzenia przed 3 sierpnia 2008 r. służebności gruntowej odpowiadającej treścią służebności przesyłu na rzecz przedsiębiorcy przesyłowego, są zgodne z Konstytucją?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Postępowanie zostało umorzone z powodu wystąpienia przesłanki ne bis in idem, gdyż kwestia ta została już rozstrzygnięta w wyroku Trybunału Konstytucyjnego o sygn. P 10/16, który uznał te przepisy za niezgodne z Konstytucją.
Uzasadnienie
Trybunał Konstytucyjny umorzył postępowanie, ponieważ identyczna sprawa została już rozstrzygnięta w wyroku o sygn. P 10/16, co wyłącza możliwość ponownego orzekania na podstawie zasady ne bis in idem. Wyrok ten stwierdził niezgodność przepisów z Konstytucją.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| V.K. | osoba_fizyczna | skarżący |
| K.F. | osoba_fizyczna | skarżący |
| Tauron Dystrybucja S.A. | spółka | przedsiębiorca przesyłowy |
Przepisy (6)
Główne
k.c. art. 292
Kodeks cywilny
Podstawa prawna nabycia w drodze zasiedzenia służebności gruntowej odpowiadającej treścią służebności przesyłu przed 3 sierpnia 2008 r.
k.c. art. 285 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Definicja służebności gruntowej jako ograniczonego prawa rzeczowego.
Pomocnicze
k.c. art. 172
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący zasiedzenia nieruchomości, odpowiednio stosowany do zasiedzenia służebności gruntowych.
u.o.t.p.TK art. 59 § ust. 1 pkt 2
Ustawa o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
Podstawa do umorzenia postępowania wobec niedopuszczalności wydania wyroku.
u.o.t.p.TK art. 59 § ust. 1 pkt 3
Ustawa o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym
Podstawa do umorzenia postępowania, gdy wydanie wyroku jest zbędne (np. z powodu ne bis in idem).
Ustawa o zmianie ustawy ‒ Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw art. 305¹-305⁴
Przepisy wprowadzające służebność przesyłu (weszły w życie 3 sierpnia 2008 r.).
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wystąpienie przesłanki ne bis in idem z uwagi na wcześniejsze rozstrzygnięcie przez Trybunał Konstytucyjny kwestii zgodności z Konstytucją przepisów dotyczących zasiedzenia służebności przesyłu przed 2008 r.
Godne uwagi sformułowania
Orzeczenie zapadło jednogłośnie. • Przedmiotem kontroli Trybunału Konstytucyjnego nie są zatem akty stosowania prawa, a więc orzeczenia lub ostateczne decyzje zapadłe w indywidualnej sprawie skarżących, lecz akty normatywne, na podstawie których rozstrzygnięcia te zostały wydane. • Kwestia ta została już rozstrzygnięta w wyroku o sygn. P 10/16. • Wystąpienie w sprawie przesłanki ne bis in idem nakazuje umorzenie postępowania przed Trybunałem.
Skład orzekający
Stanisław Piotrowicz
przewodniczący
Justyn Piskorski
członek
Michał Warciński
sprawozdawca
Rafał Wojciechowski
członek
Jarosław Wyrembak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Umorzenie postępowania przez Trybunał Konstytucyjny z powodu zasady ne bis in idem w sytuacji, gdy przedmiotowa kwestia była już przedmiotem rozstrzygnięcia Trybunału."
Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy Trybunał Konstytucyjny wydał już wyrok w sprawie o identycznym przedmiocie kontroli i zarzutach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego zasiedzenia służebności przesyłu, które ma istotne znaczenie praktyczne dla właścicieli nieruchomości i przedsiębiorstw. Umorzenie postępowania z powodu ne bis in idem jest interesujące z perspektywy procedury konstytucyjnej.
“Trybunał Konstytucyjny umarza sprawę o zasiedzenie służebności przesyłu – czy można dwukrotnie dochodzić swoich praw?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.