Orzeczenie · 2023-12-13

SK 10/21

Sąd

Trybunał Konstytucyjny

Data

2023-12-13

tknieruchomościreprywatyzacjaWysokakonstytucyjny

nieruchomościreprywatyzacjadekret warszawskiodszkodowanieTrybunał Konstytucyjnyprawo własnościtermin prekluzyjnygospodarka nieruchomościami

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Skarga konstytucyjna została wniesiona przez J.S., następcę prawnego byłego właściciela nieruchomości w Warszawie, która została przejęta na własność państwa na mocy dekretu z 1945 r. Skarżący kwestionował zgodność art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami z Konstytucją, zarzucając, że przepis ten pomija prawo do odszkodowania dla właścicieli, którzy utracili możliwość władania nieruchomością przed 5 kwietnia 1958 r., podczas gdy przepis ten uzależnia prawo do odszkodowania od utraty władania po tej dacie. Skarżący powołał się na naruszenie art. 64 ust. 1 i 2 (prawo własności i dziedziczenia), art. 21 ust. 1 (prawo do odszkodowania), art. 32 ust. 1 i 2 (równość wobec prawa) oraz art. 2 (zasada zaufania do państwa i prawa) Konstytucji. Po przeprowadzeniu postępowania, Trybunał Konstytucyjny umorzył postępowanie na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 ustawy o organizacji i trybie postępowania przed TK. Trybunał uznał, że zarzut skarżącego dotyczy zaniechania prawodawczego, a nie pominięcia prawodawczego, które podlegałoby jego kontroli. Wskazano, że art. 215 ust. 2 u.g.n. nie jest źródłem nowych roszczeń odszkodowawczych, a istniejące roszczenia z tytułu przejęcia nieruchomości na podstawie dekretu z 1945 r. wygasły z mocy przepisów prawa (art. 9 ust. 2 dekretu, art. 82 ust. 1 ustawy z 1985 r.). Trybunał podkreślił, że rozstrzygnięcie kwestii reprywatyzacji wymaga kompleksowej regulacji ustawowej, która leży w kompetencji władzy ustawodawczej. Sędzia Andrzej Zielonacki zgłosił zdanie odrębne, kwestionując umorzenie postępowania i argumentując, że Trybunał mógł i powinien był wydać merytoryczny wyrok, powołując się na wcześniejsze orzeczenia TK dotyczące podobnych kwestii.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Umorzenie postępowania przez TK z powodu zaniechania prawodawczego, analiza przesłanek dopuszczalności skargi konstytucyjnej w kontekście reprywatyzacji i wygasłych roszczeń odszkodowawczych.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z dekretami warszawskimi i art. 215 ust. 2 u.g.n. Interpretacja pojęcia zaniechania i pominięcia prawodawczego.

Zagadnienia prawne (2)

Czy art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w części pomijającej prawo do odszkodowania dla właścicieli nieruchomości, którzy utracili możliwość władania nimi przed 5 kwietnia 1958 r., jest zgodny z Konstytucją?

Odpowiedź sądu

Nie, ale sprawa została umorzona z powodu niedopuszczalności merytorycznego rozpoznania. Zarzut dotyczy zaniechania prawodawczego, a nie pominięcia.

Uzasadnienie

Trybunał uznał, że zarzut skarżącego dotyczy zaniechania prawodawczego, które nie podlega jego kognicji. Przepis art. 215 ust. 2 u.g.n. nie kreuje nowych roszczeń, a istniejące roszczenia wygasły. Brak jest konstytucyjnego obowiązku rozszerzenia zakresu stosowania przepisu na wygasłe prawa.

Czy zarzut pominięcia prawodawczego w zakresie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami spełnia wymogi dopuszczalności merytorycznego rozpoznania przez Trybunał Konstytucyjny?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, ponieważ sprawa dotyczy zaniechania prawodawczego, a nie pominięcia.

Uzasadnienie

Trybunał analizuje przesłanki dopuszczalności rozpoznania zarzutu pominięcia prawodawczego, w tym obowiązek regulacji wynikający z Konstytucji, celowość działania prawodawcy oraz tożsamość jakościową materii. Stwierdzono, że w niniejszej sprawie te przesłanki nie zostały spełnione, a charakter sprawy wskazuje na zaniechanie prawodawcze.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Umorzenie postępowania

Strony

Nazwa	Typ	Rola
J.S.	osoba_fizyczna	skarżący
Prezydent m.st. Warszawy	organ_państwowy	organ pierwszej instancji
Wojewoda Mazowiecki	organ_państwowy	organ odwoławczy
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie	organ_państwowy	sąd administracyjny
Naczelny Sąd Administracyjny	organ_państwowy	sąd administracyjny
Sejm	organ_państwowy	uczestnik postępowania
Prokurator Generalny	organ_państwowy	uczestnik postępowania

Przepisy (9)

Główne

u.g.n. art. 215 § ust. 2

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Przepis ten stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r., oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Nie jest źródłem nowych roszczeń odszkodowawczych.

u.o.t.p.TK art. 59 § ust. 1 pkt 2

Ustawa z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym

Podstawa do umorzenia postępowania w przypadku niedopuszczalności wydania wyroku.

Pomocnicze

Konstytucja art. 64 § ust. 1 i 2