SDI 58/04

POSTANOWIENIE  Z  DNIA  17  GRUDNIA  2004  R. 
SDI  58/04 
 
Przewodniczący: sędzia SN Stanisław Zabłocki. 
Sędziowie SN: Marek Pietruszyński (sprawozdawca),  
Przemysław Kalinowski. 
 
Sąd Najwyższy – Izba Karna z udziałem Rzecznika Dyscyplinarnego oraz 
protokolanta w sprawie prokuratora w stanie spoczynku obwinionego z art. 66 
ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze po rozpoznaniu na 
rozprawie w dniu 17 grudnia 2004 r. kasacji, wniesionej przez obwinionego od 
orzeczenia Odwoławczego Sądu Dyscyplinarnego dla Prokuratorów przy 
Prokuratorze Generalnym z dnia 28 lutego 2002 r., sygn. akt (...) utrzymującego 
w mocy orzeczenie Sądu Dyscyplinarnego dla Prokuratorów przy Prokuratorze 
Generalnym z dnia 26 listopada 2001 r., sygn. akt (...) 
 
1) o d d a l i ł   k a s a c j ę   jako oczywiście bezzasadną, 
2) kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego obciążył Skarb Państwa. 
 
U z a s a d n i e n i e 
 
Orzeczeniem z dnia 26 listopada 2001 r., sygn. akt (...) Sąd Dyscyplinarny 
dla Prokuratorów przy Prokuratorze Generalnym uznał prokuratora w stanie 
spoczynku Prokuratury Rejonowej winnym tego, że: w okresie od czerwca 1999 
r. do lutego 2001 r. dopuścił się przewinienia służbowego poprzez oczywistą i 
rażącą obrazę prawa, w szczególności art. 49c i art. 62a ustawy z dnia 20 
czerwca 1985 r. o prokuraturze (jedn. tekst: Dz. U. z 1994 r. Nr 18, poz. 70 ze 
zm.) w ten sposób, że korzystając ze stanu spoczynku i pobierając związane z 
tym uposażenie, bez zezwolenia i wbrew powołanym przepisom, zarejestrował i 

 
2 
prowadził działalność gospodarczą, osiągając z tego tytułu dochody podlegające 
opodatkowaniu, tj. czynu określonego w art. 66 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 
1985 r. o prokuraturze i orzekł mu za to, na podstawie art. 62a ustawy o 
prokuraturze w zw. z art. 104 § 3 pkt 4 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o 
ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.), karę 
dyscyplinarną pozbawienia prawa do spoczynku wraz z prawem do uposażenia. 
Orzeczenie to zaskarżył prokurator w stanie spoczynku, zarzucając mu 
obrazę przepisów procesowych, mającą wpływ na jego treść, a to: 
1) art. 6 k.p.k., art. 77 ust. 1 ustawy o prokuraturze w zw. z art. 313 § 1 
k.p.k. – polegającą na jego nieprzesłuchaniu w toku postępowania 
przygotowawczego, pomimo istnienia takiego obowiązku, 
2) art. 132 k.p.k. – polegającą na uznaniu wezwania do osobistego 
stawiennictwa za skutecznie doręczone podczas, gdy było ono 
zaadresowane do miejsca, w którym od 1994 r. nie zamieszkuje, zaś 
adres prawidłowy był organowi prowadzącemu postępowanie znany, 
3) art. 321 k.p.k. poprzez niepowiadomienie go o terminie i miejscu 
zaznajomienia się z materiałami postępowania, 
4) art. 424 § 2 k.p.k. – polegającą na braku przytoczenia „za” i „przeciw” 
przy 
wymiarze 
najwyższego 
wymiaru 
kary, 
co 
praktycznie 
uniemożliwiło ocenę prawidłowości orzeczenia w tym zakresie oraz 
polemikę ze stanowiskiem sądu pierwszej instancji oraz rażącą 
niewspółmierność kary, w stosunku do okoliczności faktycznych 
sprawy, polegającą na uznaniu, że zarzucony czyn zasługuje na 
najwyższy wymiar kary podczas, gdy zespół okoliczności podmiotowo-
przedmiotowych zezwalał na wymierzenie kary zdecydowanie mniej 
dolegliwej. 
W konkluzji wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i 
przekazanie sprawy Rzecznikowi Dyscyplinarnemu do uzupełnienia lub o 

 
3 
zmianę zaskarżonego orzeczenia i orzeczenie przez sąd drugiej instancji 
znacznie łagodniejszej kary. 
Odwoławczy Sąd Dyscyplinarny orzeczeniem z dnia 28 lutego 2002 r., 
sygn. akt (...) utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie. 
Od tego orzeczenia kasację wniósł prokurator w stanie spoczynku. 
W kasacji zarzucił orzeczeniu rażące naruszenie prawa procesowego, 
mające istotny wpływ na treść orzeczenia, a to: 
1) art. 6 k.p.k., art. 77 ust. 1 ustawy o prokuraturze w zw. z art. 313 § 1 
k.p.k. – polegające na jego nieprzesłuchaniu w toku postępowania 
przygotowawczego pomimo istnienia takiego obowiązku, 
2) art. 132 k.p.k. – polegające na uznaniu wezwania do osobistego 
stawiennictwa za skutecznie doręczone podczas, gdy pod adresem 
wskazanym na wezwaniu nie przebywał on od 1994 r., zaś prawidłowy 
adres znany był organowi prowadzącemu postępowanie, 
3) art. 321 k.p.k. – poprzez niezawiadomienie o terminie i miejscu 
zaznajomienia 
z 
materiałami 
postępowania, 
a 
tym 
samym 
uniemożliwienie złożenia wniosków dowodowych, 
4) art. 424§2 k.p.k. – polegające na braku przytoczenia okoliczności 
stanowiących podstawę wymierzenia kary i całkowitym pominięciu 
faktu, że wszczęcie postępowania dyscyplinarnego nastąpiło w dniu 4 
kwietnia 2001 r., a więc przed wydaniem postanowienia przez Sąd 
Najwyższy w poprzedniej sprawie dyscyplinarnej o sygn. III SZ 2/01, 
które nastąpiło w dniu 6 kwietnia 2002 r., a z którego dopiero można 
było wnioskować, jakie działania powinien podjąć w przyszłości. 
Nadto zarzucił w kasacji rażącą niewspółmierność orzeczonej kary w 
stosunku do okoliczności faktycznych, polegającą na uznaniu, że czyn ten 
zasługuje na najwyższy wymiar kary podczas, gdy zespół okoliczności 
podmiotowo-przedmiotowych zezwalał na wymierzenie kary w niższym 
rozmiarze i wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości oraz 

 
4 
przekazanie sprawy Rzecznikowi Dyscyplinarnemu do uzupełnienia lub Sądowi 
Dyscyplinarnemu do ponownego rozpoznania. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Kasacja jest oczywiście bezzasadna. 
Na wstępie należało wskazać, że zarzuty podnoszone w kasacji, poza 
zarzutem dotyczącym naruszenia art. 424 § 2 k.p.k., są w pełni tożsame z treścią 
zarzutów zawartych w skardze wniesionej od orzeczenia Sądu Dyscyplinarnego, 
do których Odwoławczy Sąd Dyscyplinarny, w sposób wnikliwy i rzetelny 
ustosunkował się w uzasadnieniu swojego orzeczenia. Sąd Najwyższy w pełni 
podziela argumentację odwoławczego sądu dyscyplinarnego, wskazującą na 
całkowitą niesłuszność zarzutów, podniesionych w skardze skierowanej wobec 
rozstrzygnięcia sądu dyscyplinarnego pierwszej instancji, a ponowionych w 
kasacji. 
W tym kontekście należało podnieść, że zgodnie z treścią art. 77 ust. 1 
ustawy o prokuraturze, złożenie przez rzecznika dyscyplinarnego wniosku o 
wszczęcie postępowania dyscyplinarnego następuje po wstępnym wyjaśnieniu 
okoliczności koniecznych do ustalenia znamion przewinienia oraz, co do 
zasady, po złożeniu wyjaśnień przez obwinionego. Przepis ten dopuszcza 
wyjątek od tej zasady w sytuacji, gdy złożenie wyjaśnień przez obwinionego nie 
jest możliwe. 
W przekonaniu Sądu Najwyższego, niepodjęcie przez obwinionego 
wezwania, wysłanego na aktualny adres jego pobytu (W., ul. Moniuszki 32/5) 
do stawienia się w prokuraturze, w celu  złożenia wyjaśnień w postępowaniu, 
zmierzającym do ustalenia znamion przewinienia i niestawienie się 
obwinionego, w wyznaczonym dniu w siedzibie organu wzywającego, należało 
potraktować jako sytuację, w której złożenie przez niego wyjaśnień nie było 
możliwe. 

 
5 
W tej sprawie ponowienie wezwania dla obwinionego w celu złożenia 
przez niego wyjaśnień, nie było konieczne, gdyż po wstępnym wyjaśnieniu 
okoliczności sprawy, możliwe było ustalenie znamion przewinienia prokuratora 
w stanie spoczynku. O tym, że był to aktualny adres pobytu obwinionego 
przekonują, doręczone obwinionemu, w toku postępowania przed sądami 
dyscyplinarnymi, wezwania wysłane również na kwestionowany przez niego 
adres. 
Korespondencja wysyłana właśnie na ten adres, jak i na drugi adres (W., 
Pl. Magistracki 8/1), była odbierana tego samego dnia, przez tę samą osobę 
Irenę W. 
W tym miejscu należało wskazać również, że orzeczenie sądu pierwszej 
instancji wraz z uzasadnieniem zostało przesłane tylko na jeden adres, tj. W., ul. 
Moniuszki 32/5 i przesyłka została odebrana przez Irenę W. Dokumenty te 
niewątpliwie zostały doręczone obwinionemu, o czym świadczy złożone przez 
niego – w terminie – odwołanie od tego orzeczenia. 
Zatem podzielenie, w tym zakresie, wywodów odwoławczego sądu 
dyscyplinarnego było w pełni uzasadnione. 
Nie zasługuje, w żadnym zakresie, na uwzględnienie twierdzenie 
obwinionego o niemożliwości zapoznania się z materiałami sprawy, a to wobec 
doręczenia mu wniosku o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego i 
postanowienia o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego (k. 10). 
Nie mogła również zmienić stanowiska Sądu Najwyższego nowa 
argumentacja, zawarta w kasacji, na uzasadnienie zarzutu obrazy art. 424 § 2 
k.p.k. Ustalono bowiem, że prawomocnym orzeczeniem Odwoławczego Sądu 
Dyscyplinarnego z dnia 7 listopada 2000 r. utrzymano w mocy orzeczenie 
Komisji Dyscyplinarnej dla Prokuratorów przy Prokuratorze Generalnym z dnia 
12 maja 2000 r., mocą którego prokurator w stanie spoczynku został uznany za 
winnego popełnienia w okresie od stycznia 1998 r. do maja 1999 r. przewinienia 
służbowego poprzez oczywistą i rażącą obrazę prawa polegającego na tym, że 

 
6 
korzystając ze stanu spoczynku i pobierając związane z tym uposażenie, bez 
zezwolenia i wbrew przepisom ustawy o prokuraturze, zarejestrował i prowadził 
działalność gospodarczą uzyskując z tego tytułu dochody podlegające 
opodatkowaniu, tj. czynu z art. 66 ust. 1 ustawy o prokuraturze w zw. z art. 78³ 
§ 3 ust. 3 u.s.p. i wymierzono mu karę dyscyplinarną zawieszenia waloryzacji 
uposażenia na okres jednego roku. 
Uznając, że prawomocność orzeczenia oznacza, iż niedopuszczalne jest 
jego zaskarżenie zwykłym środkiem odwoławczym (por. T. Grzegorczyk, J. 
Tylman, Polskie postępowanie karne, Warszawa 1998, s. 771-772) należało 
stwierdzić, iż zasadnie odwoławczy sąd dyscyplinarny mógł powoływać się, w 
kontekście wymiaru kary dla obwinionego za czyn objęty tym postępowaniem, 
na jego uprzednią karalność dyscyplinarną stwierdzoną prawomocnym 
orzeczeniem dyscyplinarnym. 
Kara wymierzona obwinionemu jest oczywiście współmierna do stopnia 
jego zawinienia. Za wysokością orzeczonej kary przekonuje, poza argumentami 
sądu odwoławczego, również fakt, że obwiniony wykazał uporczywość w 
prezentowaniu własnej interpretacji przepisów ustawy o prokuraturze, 
dopuszczającej możliwość wykonywania zawodu doradcy podatkowego i radcy 
prawnego przez prokuratora w stanie spoczynku, mimo jednoznacznie 
odmiennego, w tym zakresie, stanowiska Prokuratury Wojewódzkiej (pismo k. 8 
– akta II K 111/6/00). 
Nadto należało wskazać, że w takiej sytuacji prawnej obwiniony nie podjął 
żadnej czynności zmierzającej, choćby do zawieszenia wykonywania 
działalności gospodarczej do czasu wyjaśnienia sprawy w postępowaniu 
dyscyplinarnym. 
Przedstawiona argumentacja potwierdza, że merytoryczna ocena trafności 
kasacji, zaprezentowana przez Sąd Najwyższy na wstępie rozważań, była w 
pełni uzasadniona. Rozstrzygnięcie o kosztach sądowych postępowania 

 
7 
kasacyjnego znajduje podstawę w treści art. 84 ustawy z dnia 20 czerwca 1985 
r. o prokuraturze. 
Z tych względów orzeczono jak na wstępie.