SDI 55/04

WYROK  Z  DNIA  18  LISTOPADA  2004   R. 
SDI  55/04 
 
Przewodniczący: sędzia SN Jacek Sobczak (sprawozdawca). 
Sędziowie SN: Piotr Hofmański, Przemysław Kalinowski. 
 
Sąd Najwyższy – Izba Karna z udziałem Zastępcy Rzecznika 
Dyscyplinarnego oraz protokolanta w sprawie adwokata obwinionej z § 46 i § 
22 ust. 1 Zbioru Zasad Etyki Adwokackiej i Godności Zawodu po rozpoznaniu 
na rozprawie w dniu 18 listopada 2004 r. kasacji, wniesionej przez 
pokrzywdzoną Małgorzatę M. od orzeczenia Wyższego Sądu Dyscyplinarnego 
Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia 19 czerwca 2004 r., sygn. akt (...) 
utrzymującego w mocy orzeczenie Sądu Dyscyplinarnego Izby Adwokackiej z 
dnia 6 grudnia 2002 r., sygn. akt (...) 
 
u c h y l i ł   zaskarżone orzeczenie i sprawę przekazał Wyższemu Sądowi 
Dyscyplinarnemu Naczelnej Rady Adwokackiej do ponownego rozpoznania. 
 
U z a s a d n i e n i e 
 
Orzeczeniem Sądu Dyscyplinarnego Izby Adwokackiej z dnia 19 listopada 
2002 r., sygn. akt (...) adwokat uznana została winną popełnienia dwóch 
przewinień dyscyplinarnych opisanych w § 46 i § 22 ust. 1 Zbioru Zasad Etyki 
Adwokackiej i Godności Zawodu i za to została skazana na łączną karę 
pieniężną w kwocie 2.500 zł. 
Powyższe orzeczenie na niekorzyść obwinionej zaskarżyła pokrzywdzona 
Małgorzata M., zarzucając rażącą niewspółmierność wymierzonej obwinionej 
kary w stosunku do stopnia zawinienia adwokata. 

 
2 
Wyższy Sąd Dyscyplinarny Naczelnej Rady Adwokackiej orzeczeniem z 
dnia 1 marca 2003 r. sygn. akt (...) zmienił zaskarżone orzeczenie i wymierzył 
obwinionej karę łączną zawieszenia w czynnościach zawodowych na okres 2 lat. 
Od prawomocnego orzeczenia Wyższego Sądu Dyscyplinarnego NRA 
kasację wywiódł obrońca obwinionej, który wspomnianemu orzeczeniu zarzucił 
rażące naruszenie prawa, a mianowicie art. 6 k.p.k. w zw. z § 22 pkt 5 
rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 lipca 1998 r. w sprawie 
postępowania dyscyplinarnego w stosunku do adwokatów i aplikantów 
adwokackich (Dz. U. Nr 99, poz. 635 ze zm.) przez przeprowadzenie rozprawy 
odwoławczej przed Wyższym Sądem Dyscyplinarnym NRA w Warszawie w 
dniu 1 marca 2003 r. pod nieobecność adwokata, nie mogącej się stawić na 
rozprawę z powodu usprawiedliwionych okoliczności (ciężka choroba), w toku 
której odebrano dodatkowe zeznania od pokrzywdzonej, do których obwiniona 
nie miała możliwości ustosunkowania się, przez co jej prawo do obrony zostało 
ewidentnie naruszone, a także rażącą niewspółmierność kary dyscyplinarnej w 
wymiarze dwóch lat zawieszenia w czynnościach zawodowych. 
W oparciu o tak sformułowane zarzuty autor kasacji wniósł o uchylenie 
orzeczenia Wyższego Sądu Dyscyplinarnego i zmienionego nim orzeczenia 
Sądu Dyscyplinarnego Izby Adwokackiej oraz przekazanie sprawy adwokata do 
ponownego rozpoznania Sądowi Dyscyplinarnemu pierwszej instancji. 
Wyrokiem z dnia 1 kwietnia 2004 r., sygn. akt SDI 10/04, Sąd Najwyższy 
uchylił zaskarżone orzeczenie, na podstawie art.17 § 1 pkt 6 k.p.k. w zw. z art. 
88 ust. 4 Prawa o adwokaturze umorzył postępowanie dyscyplinarne o 
przewinienie opisane w § 46 Zbioru Zasad Etyki Adwokackiej i Godności 
Zawodu, a kosztami postępowania w sprawie w tym zakresie obciążył Naczelną 
Radę Adwokacką, zaś sprawę przewinienia opisanego w § 22 ust. 1 Zbioru 
Zasad Etyki Adwokackiej i Godności Zawodu przekazał do ponownego 
rozpoznania 
Wyższemu 
Sądowi 
Dyscyplinarnemu 
Naczelnej 
Rady 
Adwokackiej. 

 
3 
W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, orzeczeniem z dnia 19 
czerwca 2004 r., sygn. akt (...) Wyższy Sąd Dyscyplinarny NRA utrzymał w 
mocy orzeczenie Sądu Dyscyplinarnego Izby Adwokackiej z dnia 6 grudnia 
2002 r., sygn. akt (...) w zakresie przewinienia z § 22 ust. 1 Zbioru Zasad Etyki 
Adwokackiej i Godności Zawodu. 
Od wspomnianego orzeczenia Wyższego Sądu Dyscyplinarnego NRA 
kasację wywiodła Małgorzata M., zarzucając rażące naruszenie prawa, tj. art. 
457 § 3 k.p.k. w zw. z art. 433 § 2 k.p.k. i w zw. z  § 1 ust. 3 rozporządzenia 
Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 lipca 1998 r. w sprawie postępowania 
dyscyplinarnego w stosunku do adwokatów i aplikantów adwokackich (Dz. U. 
Nr 99., poz. 635 ze zm.) poprzez całkowity brak odniesienia się przez Wyższy 
Sąd Dyscyplinarny do zarzutów i wniosków odwołania Małgorzaty M. z dnia 23 
grudnia 2002 r. wniesionego od orzeczenia Sądu Dyscyplinarnego Izby 
Adwokackiej z dnia 6 grudnia 2002 r., oraz art. 410 k.p.k. i art. 424 § 1 pkt 1 
k.p.k. w zw. z art. 458 k.p.k. i § 1 ust 3 rozporządzenia Ministra 
Sprawiedliwości z dnia 23 lipca 1998 r. poprzez brak oparcia zaskarżonego 
orzeczenia na całokształcie okoliczności ujawnionych w toku rozprawy głównej 
oraz brak zawarcia w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia niezbędnych jego 
elementów w postaci wskazania, jakie fakty zostały uznane za udowodnione lub 
nieudowodnione oraz na jakich w tej mierze oparto się dowodach i dlaczego. 
Ponadto skarżąca zarzuciła obrazę art. 91b. Prawa o adwokaturze, wyrażającą 
się w orzeczeniu rażąco niewspółmiernej kary. W konsekwencji skarżąca 
wniosła o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do 
ponownego rozpoznania. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Kasacja okazała się zasadna i zasługuje na uwzględnienie. 
Sąd odwoławczy uzasadnia swe wyroki odmiennie niż sąd pierwszej 
instancji, który kieruje się wskazaniami art. 424 § 1 i 2 k.p.k. Kwestia 

 
4 
uzasadnienia wyroku sądu odwoławczego została w art. 457 § 3 k.p.k. 
unormowana inaczej w rozumieniu art. 458 k.p.k., a zatem przepisu art. 424 nie 
stosuje się w postępowaniu apelacyjnym (w pewnych jednak sytuacjach 
uzasadnienie wyroku sądu odwoławczego oprócz wymogów, o których mowa w 
art. 
457 
§ 
2 
k.p.k., 
powinno 
nosić 
również 
cechy 
uzasadnienia 
pierwszoinstancyjnego). Różnica zachodząca między uzasadnieniami orzeczeń 
sądów pierwszej i drugiej instancji jest konsekwencją różnic i istoty 
postępowania przed tymi sądami. Sąd pierwszej instancji, rozpoznając sprawę 
„w granicach aktu oskarżenia”, musi swój wyrok uzasadnić w całości według 
wskazań zawartych w art. 424 k.p.k., natomiast sąd odwoławczy, rozpoznając 
sprawę w zasadzie w granicach apelacji, musi swój wyrok uzasadnić stosownie 
do reguł określonych w art. 457 § 2 k.p.k., przez podanie, czym się kierował 
wydając takie właśnie orzeczenie, w szczególności zaś motywując swój 
stosunek do zarzutów i wniosków apelacji (por. końcowe partie obszernej tezy 
wyroku SN z dnia 3 marca 1970 r., V KRN 437/69, OSNKW 1970, z. 4-5, poz. 
47). 
Wprost trzeba stwierdzić, że jakość uzasadnienia sporządzonego przez Sąd 
odwoławczy w przedmiotowej sprawie, w żadnej mierze nie dawała możliwości 
przekonującego odparcia zarzutu kasacji, iż został - i to w stopniu rażącym - 
naruszony przepis art. 457 § 3 k.p.k. Przepis ten wszak przewiduje, iż sąd 
odwoławczy w uzasadnieniu swojego orzeczenia powinien podać czym kierował 
się, wydając wyrok oraz dlaczego zarzuty i wnioski apelacji sąd uznał za 
zasadne albo niezasadne. Na gruncie identycznie brzmiącego przepisu art. 406 § 
2 k.p.k. z 1969 r., jak i obecnie obowiązującego art. 457 § 3 k.p.k.., Sąd 
Najwyższy wielokrotnie już precyzował standardy, jakim musi odpowiadać 
uzasadnienie sądu odwoławczego, aby mogło być uznane za spełniające choćby 
minimalne wymagania zawarte w tych przepisach. W szczególności Sąd 
Najwyższy podkreślał, iż uzasadnienie to nie może być powierzchownym 
ustosunkowaniem się do podnoszonych w apelacji zarzutów, nie może 

 
5 
ograniczać się do ogólnikowych deklaracji i cytowania dorobku judykatury 
dotyczącego ogólnych reguł i zasad procesowych czy zasad sporządzania 
uzasadnień. Uzasadnienie takie musi natomiast przedstawiać rzeczową 
argumentację, udzielającą jasnej odpowiedzi, dlaczego konkretne zarzuty i 
argumenty środka odwoławczego zostały ocenione jako bezzasadne, przy czym 
musi zaprezentować tok swojego rozumowania w sposób nie pozostawiający 
wątpliwości co do tego, że wszystkie istotne zagadnienia zostały rozważone i 
ocenione (por. np.: OSNKW 1998/5/8; Prok. i Pr. 1995/5/18; Prok. i Pr. 
1998/5/8; LEX nr 51457; LEX nr 54395; LEX nr 51080; LEX nr 53052; LEX nr 
51096). Nie ulega wątpliwości, iż uzasadnienie Sądu odwoławczego nie 
odpowiada powyżej opisanym regułom i de facto składa się tylko z tzw. części 
historycznej. Merytoryczna cześć uzasadnienia jest tak lakoniczna, że poddanie 
orzeczenia kontroli kasacyjnej z uwagi na popełnione uchybienia jest 
praktycznie niemożliwe. 
W związku z powyższym Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji 
orzeczenia.