SDI 39/04
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy uchylił orzeczenia sądów dyscyplinarnych i umorzył postępowanie z powodu braku wniosku rzecznika dyscyplinarnego o jego wszczęcie.
Sprawa dotyczyła kasacji wniesionej przez pokrzywdzonego od orzeczenia Wyższego Sądu Dyscyplinarnego, które zmieniało orzeczenie Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego. Sąd Najwyższy uchylił oba orzeczenia i umorzył postępowanie, stwierdzając, że zostało ono wszczęte z naruszeniem przepisów, ponieważ brak było wniosku uprawnionego rzecznika dyscyplinarnego. Sprawę przekazano do ponownego rozpoznania odwołania pokrzywdzonego.
Sąd Najwyższy rozpoznał kasację wniesioną przez pokrzywdzonego od orzeczenia Wyższego Sądu Dyscyplinarnego, które z kolei zmieniało orzeczenie Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego. Postępowanie dyscyplinarne zostało wszczęte na skutek skargi na radcę prawnego. Rzecznik Dyscyplinarny odmówił wszczęcia postępowania, ale Okręgowy Sąd Dyscyplinarny, rozpoznając odwołanie pokrzywdzonego, wymierzył radcy karę upomnienia. Wyższy Sąd Dyscyplinarny umorzył postępowanie, uznając brak podstaw do odpowiedzialności. Sąd Najwyższy, stosując odpowiednio przepisy k.p.k. dotyczące kasacji, stwierdził rażące uchybienie proceduralne – postępowanie zostało wszczęte i prowadzone bez wymaganego wniosku rzecznika dyscyplinarnego. Zgodnie z art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k., orzeczenia obu instancji zostały uchylone, a postępowanie umorzone. Jednocześnie, Sąd Najwyższy przekazał sprawę do Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego w celu rozpoznania odwołania pokrzywdzonego od postanowienia Rzecznika Dyscyplinarnego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, postępowanie dyscyplinarne wobec radcy prawnego nie może być wszczęte z urzędu przez sąd dyscyplinarny w wyniku rozpoznania odwołania od postanowienia Rzecznika dyscyplinarnego o odmowie wszczęcia tego postępowania. Wszczęcie postępowania wymaga wniosku uprawnionego rzecznika dyscyplinarnego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że zgodnie z przepisami ustawy o radcach prawnych oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości, postępowanie dyscyplinarne wszczyna się na wniosek Rzecznika Dyscyplinarnego lub Głównego Rzecznika Dyscyplinarnego. Wszczęcie postępowania przez sąd dyscyplinarny z urzędu w wyniku rozpoznania odwołania od postanowienia o odmowie wszczęcia jest niedopuszczalne i stanowi uchybienie wymienione w art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylenie i umorzenie postępowania
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| pokrzywdzony | inne | skarżący kasację |
| radca prawny | inne | obwiniony |
| Wiesław N. | osoba_fizyczna | pokrzywdzony |
| Zastępca Głównego Rzecznika Dyscyplinarnego | organ_państwowy | uczestnik postępowania |
Przepisy (8)
Główne
u.p.r.p. art. 681
Ustawa o radcach prawnych
Postępowanie dyscyplinarne wszczyna się na wniosek Rzecznika dyscyplinarnego lub Głównego Rzecznika Dyscyplinarnego.
k.p.k. art. 439 § § 1 pkt 9
Kodeks postępowania karnego
Bezwzględna podstawa kasacyjna – wydanie orzeczenia mimo braku wniosku uprawnionego podmiotu o wszczęcie postępowania.
k.p.k. art. 17 § § 1 pkt 9
Kodeks postępowania karnego
Umorzenie postępowania w przypadku stwierdzenia okoliczności wyłączających ukaranie lub ściganie.
Pomocnicze
u.p.r.p. art. 64 § ust. 1 pkt 1 i 2
Ustawa o radcach prawnych
Przepisy dotyczące naruszenia zasad etyki zawodowej.
u.p.r.p. art. 626
Ustawa o radcach prawnych
Stosowanie odpowiednio przepisów k.p.k. o kasacji.
k.p.k. art. 435
Kodeks postępowania karnego
Uchylenie orzeczenia z powodu rażącej obrazę prawa.
k.p.k. art. 455
Kodeks postępowania karnego
Uchylenie orzeczenia z powodu rażącej obrazę prawa.
k.p.k. art. 536
Kodeks postępowania karnego
Obowiązek zbadania przez sąd kasacyjny z urzędu przesłanek z art. 435, 439 i 455 k.p.k.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Postępowanie dyscyplinarne zostało wszczęte z naruszeniem przepisów prawa, tj. bez wymaganego wniosku rzecznika dyscyplinarnego. Sąd dyscyplinarny nie był uprawniony do wszczęcia postępowania z urzędu w wyniku rozpoznania odwołania od postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania.
Odrzucone argumenty
Argumenty strony pokrzywdzonej i sądów niższych instancji, które prowadziły postępowanie pomimo braku formalnego wniosku o jego wszczęcie.
Godne uwagi sformułowania
uchybienie wymienione w art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. brak wniosku uprawnionego rzecznika dyscyplinarnego o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego Niedopuszczalne jest bowiem wszczęcie z urzędu przez sąd dyscyplinarny postępowania dyscyplinarnego w stosunku do radcy prawnego w wyniku rozpoznania odwołania od postanowienia Rzecznika dyscyplinarnego o odmowie wszczęcia tego postępowania.
Skład orzekający
Wiesław Kozielewicz
przewodniczący
Halina Gordon-Krakowska
członek
Wiesław Błuś
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że postępowanie dyscyplinarne wobec radcy prawnego wymaga wniosku rzecznika dyscyplinarnego, a jego brak stanowi bezwzględną podstawę kasacyjną."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego postępowania dyscyplinarnego wobec radców prawnych, ale zasada dotycząca wymogu wniosku o wszczęcie postępowania może mieć szersze zastosowanie w innych postępowaniach dyscyplinarnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje kluczowe znaczenie formalnych wymogów proceduralnych w postępowaniach dyscyplinarnych, nawet w przypadku oczywistego naruszenia zasad etyki. Podkreśla, że cel (ukaranie winnego) nie może usprawiedliwiać środków (naruszenie procedury).
“Radca prawny unikał kary przez błąd formalny sądu dyscyplinarnego – Sąd Najwyższy umorzył postępowanie.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyWYROK Z DNIA 1 WRZEŚNIA 2004 R. SDI 39/04 Przewodniczący: sędzia SN Wiesław Kozielewicz. Sędziowie SN: Halina Gordon-Krakowska, Wiesław Błuś (sprawozdawca). Sąd Najwyższy – Izba Karna z udziałem Zastępcy Głównego Rzecznika Dyscyplinarnego oraz protokolanta w sprawie radcy prawnego wobec którego umorzono postępowanie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 września 2004 r. kasacji, wniesionej przez pokrzywdzonego od orzeczenia Wyższego Sądu Dyscyplinarnego Krajowej Izby Radców Prawnych z dnia 25 lipca 2003 r., sygn. akt (...) zmieniającego orzeczenie Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego Okręgowej Izby Radców Prawnych z dnia 22 listopada 2002 r., sygn. akt (...) 1. u c h y l i ł zaskarżone o r z e c z e n i e Wyższego Sądu Dyscyplinarnego Krajowej Izby Radców Prawnych i zmienione nim orzeczenie Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego Okręgowej Izby Radców Prawnych oraz na podstawie art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k. dotychczasowe postępowanie w sprawie umorzył, 2. sprawę przekazał Okręgowemu Sądowi Dyscyplinarnemu Okręgowej Izby Radców Prawnych w celu rozpoznania odwołania pokrzywdzonego od postanowienia Rzecznika Dyscyplinarnego Okręgowej Izby Radców Prawnych z dnia 24 kwietnia 2001 r. U z a s a d n i e n i e W dniu 19 lutego 2001 r. do Rzecznika Dyscyplinarnego Okręgowej Izby Radców Prawnych wpłynęła skarga Wiesława N. na działanie radcy prawnego. 2 Postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2001 r. Rzecznik Dyscyplinarny odmówił wszczęcia postępowania dyscyplinarnego, uznając że radca prawny swoim postępowaniem nie naruszył przepisów art.64 ust.1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 ze zm.). Orzeczenie to zaskarżył pokrzywdzony i podnosząc wadliwość procedowania organu pierwszej instancji wniósł o „przeprowadzenie prawidłowego i wnikliwego postępowania wyjaśniającego, a ewentualnie potem dyscyplinarnego”. Okręgowy Sąd Dyscyplinarny Okręgowej Izby Radców Prawnych rozpoznając odwołanie przeprowadził dowody z przesłuchania radcy prawnego, pokrzywdzonego, świadka oraz dopuścił dowody z dokumentów. Sąd ten w dniu 22 listopada 2002 r. wydał orzeczenie, w którym „po rozpoznaniu w dniach 24 października 2001 r., 21 listopada 2001 r. i 22 listopada 2002 r. sprawy z wniosku Wiesława N. przeciwko radcy prawnemu o naruszenie zasad etyki zawodowej” wymierzył radcy prawnemu karę dyscyplinarną w postaci upomnienia. Odwołanie od tego orzeczenia wniósł radca prawny i podnosząc, że nie dopuścił się czynu za jaki został ukarany wniósł o uchylenie orzeczenia sądu pierwszej instancji i oddalenie skargi. Wyższy Sąd Dyscyplinarny orzeczeniem z dnia 25 lipca 2003 r. umorzył postępowanie w sprawie uznając, że brak jest jakichkolwiek podstaw do odpowiedzialności dyscyplinarnej radcy prawnego. Kasację od orzeczenia Wyższego Sądu Dyscyplinarnego wniósł pokrzywdzony i dowodząc, że radca prawny naruszył przepisy o wykonywaniu zawodu radcy prawnego, wniósł o uznanie zaskarżonego orzeczenia za „nieprawidłowe” i jednocześnie „zatwierdzenie” orzeczenia sądu pierwszej instancji. 3 Sąd Najwyższy po wysłuchaniu Zastępcy Głównego Rzecznika Dyscyplinarnego wnoszącego o oddalenie kasacji, zważył co następuje: Zgodnie z treścią art. 626 cyt. ustawy o radcach prawnych do rozpoznania kasacji od orzeczenia Wyższego Sądu Dyscyplinarnego stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu postępowania karnego o kasacji, z wyłączeniem art. 526 § 2 oraz art. 530 § 2 i 3 . Oznacza to między innymi, że Sąd Najwyższy rozpoznając kasację stosuje odpowiednio również art. 536 k.p.k. Kierując się treścią powołanego przepisu sąd kasacyjny jest obowiązany zbadać, czy nie zachodzą wypadki określone w art. 435, art. 439 i art. 455 k.p.k., nawet wówczas gdy żadna ze stron postępowania kasacyjnego o to nie wnosi. Z analizy akt rozpoznawanej sprawy wynika w sposób oczywisty, że mamy do czynienia z uchybieniem wymienionym w art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k., bowiem zarówno orzeczenie Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego Okręgowej Izby Radców Prawnych jak i orzeczenie Wyższego Sądu Dyscyplinarnego zostały wydane pomimo braku wniosku uprawnionego rzecznika dyscyplinarnego o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego. Obowiązek istnienia wniosku uprawnionego podmiotu o wszczęcie postępowania wyjaśniającego wynika wprost z treści art. 681 cyt. ustawy o radcach prawnych, który stanowi, że postępowanie dyscyplinarne wszczyna się odpowiednio na wniosek Rzecznika dyscyplinarnego lub Głównego Rzecznika Dyscyplinarnego. Zasada ta wynika również z treści § 27 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 6 kwietnia 1984 r. w sprawie zasad i trybu postępowania dyscyplinarnego w stosunku do radców prawnych i aplikantów radcowskich (Dz. U. Nr 27, poz. 138 ze zm.). Tak więc, aby sąd korporacyjny radców prawnych wszczął postępowanie wyjaśniające w sprawie przewinienia dyscyplinarnego członka korporacji niezbędna jest skarga uprawnionego oskarżyciela, którym jest tylko i wyłącznie Rzecznik dyscyplinarny lub Główny Rzecznik Dyscyplinarny. W tej sytuacji Okręgowy Sąd Dyscyplinarny Okręgowej Izby Radców Prawnych rozpoznając odwołanie pokrzywdzonego od postanowienia Rzecznika 4 dyscyplinarnego odmawiającego wszczęcia postępowania wyjaśniającego, nie był uprawniony do wszczęcia tego postępowania, a co za tym idzie nie miał również prawa , na tym etapie postępowania, do orzekania o winie, bądź jej braku i ewentualnego orzeczenia kar dyscyplinarnych. Niedopuszczalne jest bowiem wszczęcie z urzędu przez sąd dyscyplinarny postępowania dyscyplinarnego w stosunku do radcy prawnego w wyniku rozpoznania odwołania od postanowienia Rzecznika dyscyplinarnego o odmowie wszczęcia tego postępowania (por. postanowienie SN z dnia 7 maja 2002 r., III SZ 13/01, OSNP 2003/15/369). Obowiązkiem tego sądu było rozpoznanie zażalenia pokrzywdzonego i ewentualne utrzymanie w mocy, zmiana bądź uchylenie zaskarżonego orzeczenia. Reasumując należy stwierdzić, że Sąd pierwszej instancji orzekając w sprawie bez skargi uprawnionego podmiotu dopuścił się uchybienia, o którym mowa w art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k., zaś Wyższy Sąd Dyscyplinarny nie dostrzegając tego uchybienia i wypowiadając się co do winy radcy prawnego powielił błędy Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego Okręgowej Izby Radców Prawnych. W tej sytuacji, zgodnie z treścią art.17 § 1 pkt 9 k.p.k., mającego odpowiednie zastosowanie w postępowaniu w sprawach o przewinienia dyscyplinarne radców prawnych (por. § 1 ust. 3 cyt. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości), należało uchylić orzeczenia sądów obu instancji i postępowanie dyscyplinarne umorzyć. Zważywszy jednak na fakt, że odwołanie pokrzywdzonego nie zostało dotychczas w sposób zgodny z przepisami prawa rozpoznane, Sąd Najwyższy przekazał sprawę Okręgowemu Sądowi Dyscyplinarnemu Okręgowej Izby Radców Prawnych w celu rozpoznania wymienionego środka zaskarżenia. Z tych powodów Sąd Najwyższy orzekł, jak na wstępie.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI