SDI 34/11

POSTANOWIENIE  Z  DNIA  10  STYCZNIA  2012  R., 
  SDI  34/11 
 
S ą d  N a j w y ż s z y  –  I z b a  K a r n a  w składzie: 
 
Przewodniczący: sędzia SN Andrzej Siuchniński. 
Sędziowie SN: Krzysztof Cesarz (sprawozdawca), Jarosław Matras. 
 
z udziałem Rzecznika Dyscyplinarnego Prokuratora Generalnego oraz protokolanta w 
sprawie prokuratora w stanie spoczynku obwinionego z art. 104 § 1, 2 ustawy z dnia 27 
lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych w zw. z art. 62a ust. 1 ustawy z dnia 
20 czerwca 1985 r. o prokuraturze po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2012 
r. kasacji, wniesionej przez obrońcę obwinionego od orzeczenia Odwoławczego Sądu 
Dyscyplinarnego dla Prokuratorów przy Prokuratorze Generalnym z dnia 26 września 
2011 r., sygn. akt PG (...) OSD (...), utrzymującego w mocy orzeczenie Sądu 
Dyscyplinarnego dla Prokuratorów przy Prokuratorze Generalnym z dnia 11 października 
2010 r., sygn. akt SD (...) 
 
1) o d d a l i ł  k a s a c j ę  j a k o  o c z y w i ś c i e  b e z z a s a d n ą , 
2) określił, że koszty postępowania kasacyjnego ponosi Skarb Państwa. 
 
U z a s a d n i e n i e  
 
Orzeczeniem z dnia 11 października 2010 r., sygn. akt SD (...), Sąd Dyscyplinarny 
dla Prokuratorów przy Prokuratorze Generalnym uznał prokuratora Prokuratury 
Rejonowej w stanie spoczynku za winnego tego, że od dnia 8 kwietnia 2004 r. do 31 
stycznia 2007 r. w A., jako prokurator w stanie spoczynku, uchybił godności urzędu 
prokuratora, gdyż wbrew bezwzględnemu zakazowi określonemu w art. 49 art. 3 pkt 1 
ustawy o prokuraturze z dnia 20 czerwca 1985 r. (tekst jedn.: Dz. U. z 2008 r. Nr 7, poz. 
39 ze zm. – dalej u. o prok.) był członkiem rady nadzorczej spółki z ograniczoną 
odpowiedzialnością „C. (...)” w A., za co pobierał wynagrodzenie, to jest przewinienia 
dyscyplinarnego określonego w art. 104 § 1 i 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o 
ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070, ze zm. – dalej u.s.p.) w zw. z art. 
62a ust. 1 u. o prok. i za to na podstawie art. 104 § 3 pkt 3 u.s.p. w zw. z art. 62a ust. 1 u. 
o prok. wymierzył obwinionemu karę zawieszenia waloryzacji uposażenia na okres 3 lat. 
Odwołanie od tego orzeczenia złożył obrońca obwinionego, który zarzucił: 

 
2 
1) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, polegający na 
pominięciu, iż obwiniony był członkiem rady nadzorczej spółki z o.o. „C. (...)” w 
A., jako burmistrz tego miasta, oraz w wykonywaniu ustawowych obowiązków 
związanych z pełnieniem funkcji samorządowej, co ma zasadnicze znaczenie dla 
interpretacji zakazu określonego w art. 49 ust. 3 pkt 1 u. o prok., 
2) błędną interpretację prawa materialnego art. 49 ust. 3 pkt 1 (omyłkowo wskazano 
art. 43 – przyp. SN) w związku z art. 65a ust. 1 u. o prok. polegającą na 
niezasadnym uznaniu, że wykonywanie dozwolonych ustawą czynności 
samorządowych, w tym sprawowanie funkcji burmistrza miasta, dbałość o mienie 
komunalne w ramach obowiązków burmistrza, jest objęte zakazem określonym w 
art. 49 ust. 3 pkt 1 u. o prok., 
3) niezasadne uznanie (...), iż zasiadanie w radzie nadzorczej spółki kapitałowej z 
udziałem gminy A. jest zachowaniem przynoszącym ujmę dobremu imieniu 
prokuratora. 
W odwołaniu nie zawarto końcowego wniosku. 
Orzeczeniem z dnia 26 września 2011 r., sygn. akt PG (...) OSD (...), Odwoławczy 
Sąd Dyscyplinarny dla Prokuratorów przy Prokuratorze Generalnym, utrzymał w mocy 
zaskarżone orzeczenie. 
W kasacji od orzeczenia Sądu odwoławczego obrońca oskarżonego zarzucił „rażące 
naruszenie prawa, art. 49 pkt 3 ust. 3 w zw. z art. 49c i 65a ustawy o Prokuraturze, w zw. 
z art. 30 pkt 2 ust. 3 i 31 ustawy z 8 marca 1990 r. o Samorządzie Gminnym, oraz w zw. z 
art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ograniczeniu prowadzenia działalności 
gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne, mające wpływ na treść orzeczenia, 
polegające na błędnej wykładni art. 49c i 49 pkt 3 ust. 1 ustawy o Prokuraturze, iż 
przepisy te stanowią bezwzględny zakaz uczestniczenia w radach nadzorczych spółki 
kapitałowej dla prokuratorów w stanie spoczynku, choć taka wykładnia pozostaje w 
oczywistej sprzeczności z cytowanymi wyżej przepisami prawa, które uprawniają i 
zobowiązują prokuratorów w stanie spoczynku sprawujących wybieralne funkcje w 
samorządzie terytorialnym do prowadzenia działalności zarządczej w zakresie 
gospodarowania mieniem gminnym, bycia przedstawicielem i pełnomocnikiem w takiej 
działalności, a także bycia członkiem rad nadzorczych spółek prawa handlowego z 
udziałem mienia gminnego”. 
Skarżący się w uzasadnieniu także wskazał, że: w motywach orzeczenia nie 
odniesiono się do szeregu argumentów odwołania, pełnienie funkcji burmistrza 
permanentnie łamie zakazy określone w art. 49 ust. 3 pkt 5 u. o prok., ustawa z dnia 21 
sierpnia 1997 r. o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby 
pełniące funkcje publiczne (tekst jedn.: Dz. U. z 2006 r. Nr 216, poz. 1584 ze zm. – dalej 

 
3 
u.o.p.dz.g.) „wyraźnie przewiduje, iż osoby takie mogą obejmować stanowiska w 
organach spółek, o ile zostały zgłoszone przez jednostki samorządu terytorialnego”. 
W konkluzji obrońca wniósł o „uchylenie zaskarżonego orzeczenia i uniewinnienie 
obwinionego” albo uchylenie tego orzeczenia i przekazanie sprawy Sądowi 
odwoławczemu do ponownego rozpoznania. 
Rzecznik Dyscyplinarny w Prokuraturze Apelacyjnej w pisemnej odpowiedzi na 
kasację wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Na wstępie zauważyć należy, że w zarzucie kasacyjnym jako naruszone miały być 
zapewne wskazane art. 49 ust. 3 pkt 1 u. o prok. oraz art. 30 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 8 
marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn.: Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze 
zm. – dalej u.s.g.), a nie nieistniejące jednostki redakcyjne w postaci art. 49 pkt 3 ust. 3 u. 
o prok. i art. 30 pkt 2 ust. 3 u.s.g. Nadto, oddalenie kasacji jako oczywiście bezzasadnej 
na rozprawie (co zwalniałoby od sporządzenia uzasadnienia postanowienia – art. 535 § 3 
k.p.k.), upoważnia do skrótowego odniesienia się do jej zarzutów. 
Chybiony jest zarzut, sugerowany dopiero w uzasadnieniu kasacji, o naruszeniu 
przez Sąd drugiej instancji dyspozycji art. 457 § 3 k.p.k. Lektura uzasadnienia tego Sądu 
przekonuje, że wyczerpująco podał, dlaczego wszystkie zarzuty odwołania uznał za 
niezasadne. 
Inne zarzuty kasacji zostały powtórzone za odwołaniem, po zmodyfikowaniu tylko 
ich uzasadnienia albo dostosowaniu do wymogów formalnych tego nadzwyczajnego 
środka zaskarżenia, zaś jeden zarzut – naruszenia art. 6 ust. 1 u.o.p.dz.g. – jest nowy. Nie 
mógł się więc do niego odnieść Sąd odwoławczy i przez to uchybić art. 433 § 2 k.p.k. i 
457 § 3 k.p.k. 
I. Odpowiedź na powielone zarzuty wymaga tylko następującego uzupełnienia: 
1. Prokurator pozostaje w stosunku służbowym mimo przejścia w stan spoczynku, 
co powoduje m. in., że nadal ciążą na nim obowiązki wynikające z ustawy o 
prokuraturze. Stosunek służbowy, a więc przywileje, ale też obowiązki trwają 
dożywotnio (zob. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 10 listopada 2004 r., I PZP 
3/04 – OSNP 2005, z. 18, poz. 279; wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 
marca 2007 r., SK 54/06 – OTK-A 2007, z. 3, poz. 23; postanowienia Sądu 
Najwyższego z dnia 9 listopada 2011 r., III SW 168/11 i III SW 169/11 – 
niepubl.). Pozostawanie prokuratora w stanie spoczynku jest dobrowolne, co 
oznacza możliwość rezygnacji z tego stanu albo akceptację wynikających z niego 
ograniczeń w prawach obywatelskich (zob. powołane postanowienia SN z dnia 9 
listopada 2011 r.). Na prokuratorze w stanie spoczynku ciąży więc obowiązek 
stosowania się do bezwzględnych zakazów ustawowych, wykluczających 
niektóre z tych praw. 

 
4 
2) Takim zakazem objęty jest udział we władzach spółek prawa handlowego. Nie 
budzi najmniejszych wątpliwości kategoryczny charakter tego zakazu wobec 
prokuratora w stanie czynnym. Przepis art. 49 ust. 4 u. o prok. wprost wyklucza 
możliwość zawiadomienia prokuratora przełożonego o zamiarze kandydowania 
na funkcje (albo o prowadzeniu działalności) wymienione w art. 49 ust. 3 tej 
ustawy, co oznacza przecież nie to, że zainteresowany prokurator jest 
uprawniony, bez oczekiwania na decyzję przełożonego, do podjęcia się 
określonych tam funkcji lub działalności, ale jedynie to, iż prokurator ma 
obowiązek wyłączyć je z obszaru swej aktywności. Analogiczny obowiązek 
dotyczy prokuratora w stanie spoczynku. Przepisy art. 49 ust. 3 u. o prok. nie 
przewidują żadnych wyjątków. 
3) W technice prawodawczej sformułowanie „... stosuje się odpowiednio” służy 
przede wszystkim osiągnięciu skrótowości tekstu. Innymi słowy, tego 
sformułowania używa się dla uniknięcia powtórzeń uznawanych za zbędne, 
zapewnienia zwięzłości i spójności tekstu prawnego, regulującego to samo 
zagadnienie [zob. J. Nowacki: „Odpowiednie” stosowanie przepisów prawa, PiP 
1964 r., z. 3, s. 367; § 4 ust. 3 i § 156 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady 
Ministrów z dnia 20 czerwca 2001 r. w sprawie „Zasad techniki prawodawczej” – 
Dz. U. Nr 100, poz. 908 ze zm.; S. Wronkowska (w:) Komentarz do zasad 
techniki 
prawodawczej, 
Warszawa 
2004, 
s. 
299; 
wyrok 
Trybunału 
Konstytucyjnego z dnia 27 listopada 2006 r., K 47/04 – OTK-A 2006, z. 10, poz. 
153 i inne jego orzeczenia]. Taki jest też cel (przede wszystkim, uniknięcie 
powtórzeń) odesłania zawartego w art. 49c u. o prok. „Odpowiednie” stosowanie 
art. 49 tej ustawy, czyli przepisu odniesienia (J. Wróblewski: Przepisy odsyłające, 
ZNUŁ Nauki Humanistyczno-Społeczne, seria I, z. 35, s. 3; A. Błachnio-Parzych: 
Przepisy odsyłające systemowo, PiP 2003 r., z. 1, s. 43) albo też przepisu 
odesłania (zob. uchwała SN z dnia 30 stycznia 2001, I KZP 50/00 – OSNKW 
2001, z. 3-4, poz. 16) polegać będzie na stosowaniu art. 49 ust. 3 bez zmian 
(wprost) do prokuratorów w stanie spoczynku (na czym polega „odpowiednie” 
stosowanie – zob. J. Nowacki, op. cit., s. 370 – 371). Trafnie zauważył natomiast 
Sąd odwoławczy, że do tych prokuratorów będzie z pewną modyfikacją 
stosowany art. 49 ust. 1 u. o prok., ponieważ nie świadczą oni już pracy. 
4) Odwołanie a obecnie kasacja, dążyły do wykazania, że odpowiednie stosowanie 
art. 49 ust. 3, a właściwie, n i e z a s t o s o w a n i e  tego przepisu wynika z 
wykładni art. 65a ust. 1 u. o prok. Jednak w procesie interpretacji wynikłej z 
odesłania punktem odniesienia dla przepisu odsyłającego jest przepis odniesienia 
(odesłania) a nie przepis zawierający inne normy prawne. Inaczej mówiąc, 
stosować trzeba ten przepis, do którego odsyła przepis odsyłający, nie zaś ten 
przepis, który służyć ma obejściu przepisu odniesienia (odesłania). Odpowiednie 

 
5 
stosowanie 
przepisu 
może 
w 
krańcowych 
wypadkach 
polegać 
na 
bezprzedmiotowości jego użycia, ale wówczas gdyby miał on być całkowicie 
sprzeczny z przepisami, które normują dane stosunki (zob. m. in. J. Nowacki, op. 
cit., s. 371). Np. w myśl art. 518 k.p.k., do postępowania w trybie kasacji stosuje 
się odpowiednio przepisy działu IX. Jest jednak oczywiste, ze względu na 
charakter tego nadzwyczajnego środka zaskarżenia, że w postępowaniu 
kasacyjnym nie ma zastosowania art. 452 § 2 k.p.k. pomimo braku wyłączenia 
tego przepisu. 
Przepis art. 65a ust. 1 u. o prok. reguluje zupełnie inną materię niż art. 49 
ust. 3. Poza tym, że art. 49c nie odsyła do art. 65a ust. 1 u. o prok., to ten ostatni 
przepis określa tylko sposób postąpienia prokuratora w stanie czynnym, który 
uzyskał funkcję wymienioną w tym przepisie. Taki prokurator jest obowiązany 
przejść w stan spoczynku, jeżeli nabył do niego uprawnienia, albo zrzec się 
swojego stanowiska. Przepis art. 65a ust. 1 u. o prok. nie uchyla zakazów 
wymienionych w art. 49 ust. 3 tej ustawy. Przepisy art. 49 ust. 3 u. o prok. 
zawierają 
normy 
kompletne, 
bezwzględnie 
obowiązujące 
wszystkich 
prokuratorów, a więc także – w stanie spoczynku, i nie mogą być uchylone albo 
modyfikowane w drodze wykładni innych przepisów. To te inne przepisy należy 
interpretować przez pryzmat art. 49 ust. 3 u. o prok., a nie odwrotnie. Oznacza to, 
że owe inne przepisy mają zastosowanie, o ile nie są sprzeczne z art. 49 ust. 3 u. o 
prok. W szczególności, burmistrz, będący prokuratorem w stanie spoczynku jest 
obowiązany realizować swe uprawnienia wynikające z art. 30 ust. 2 pkt 3 u.s.g. 
tak, aby nie naruszać zakazu określonego w art. 49 ust. 3 pkt 5 u. o prok. W tym 
miejscu zauważyć należy, że argumenty kasacji dotyczące ewentualnej kolizji 
wymienionych przepisów są bezprzedmiotowe i dlatego nie wymagają bliższej 
uwagi, ponieważ obwinionemu nie przypisano złamania zakazu z pkt. 5 ust. 3 art. 
49, ale z pkt. 1 tej zbiorczej jednostki redakcyjnej. Dodać tu tylko można, że 
burmistrz jest władny powierzyć prowadzenie określonych spraw gminy w swoim 
imieniu zastępcy burmistrza lub sekretarzowi gminy (art. 33 ust. 4 u.s.g). 
Zastępca burmistrza może także z jego upoważnienia składać oświadczenie woli 
w imieniu gminy w zakresie zarządu mieniem (art. 46 ust. 1 u.s.g.). 
II. Nie wolno też burmistrzowi, będącemu prokuratorem w stanie spoczynku, omijać 
zakazu wymienionego w art. 49 ust. 3 pkt 1 u. o prok. przez niedopuszczalną wykładnię 
art. 6 ust. 1 u.o.p.dz.g. Powiedziano już wyżej, że taki burmistrz może realizować tylko 
takie uprawnienia i obowiązki, które nie łamią zakazu z art. 49 ust. 3 pkt 1 u. o prok. (ten 
przepis jest punktem odniesienia dla wykładni innych przepisów i wyprowadzania z nich 
norm prawnych). Niezależnie od powyższego, jeżeli uznać, że prokurator w stanie 
spoczynku dalej pełni funkcję publiczną (tak Sąd Najwyższy w postanowieniach z dnia 9 
listopada 2011 r.) oraz trafna jest interpretacja, że już art. 2 pkt 11 u.o.p.dz.g. wyłącza 

 
6 
takiego burmistrza z kręgu osób wymienionych w art. 6 ust. 1 tej ustawy, to nie otwiera 
się żadne pole do rozważania, czy burmistrz – prokurator w stanie spoczynku może 
wyjątkowo na podstawie tego ostatniego przepisu być członkiem władz spółki prawa 
handlowego, czego co do zasady zakazuje art. 4 pkt 1 tej ustawy. Odmienne uznanie, tzn. 
że ustawa szczególna, o której mowa w art. 2 pkt 11 u.o.p.dz.g. musi jednak zawierać 
przepis odsyłający, aby tę ostatnią ustawę stosować do innych osób pełniących funkcję 
publiczną, nie zmienia faktu o działaniu zakazu z art. 49 ust. 3 pkt 1 u. o prok. erga 
omnes, a więc również względem burmistrza będącego prokuratorem w stanie spoczynku. 
Nadto, każdy burmistrz, w szczególności zobowiązany do strzeżenia praworządności (art. 
2 u. o prok.) i skrępowany powyższym jasnym oraz oczywistym zakazem, powinien 
baczyć, aby nie postępować wbrew założeniom ustawy, nawet jeśli formalnie byłby 
uprawniony do określonego zachowania. Celem ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o 
ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje 
publiczne było m. in. wykluczenie możliwości czerpania dodatkowych korzyści 
majątkowych przez te osoby z racji pełnienia przez nie owych funkcji. Sprzeczne z tym 
celem wydaje się zgłoszenie przez burmistrza własnej osoby do objęcia stanowiska w 
spółce prawa handlowego na podstawie art. 6 ust. 1 tej ustawy. Pomijając fakt, że 
uprawnienie to przysługuje jednostce samorządu terytorialnego, czyli gminie (art. 3 pkt 2 
u.o.p.dz.g.), a więc raczej radzie gminy niż burmistrzowi (inaczej WSA we Wrocławiu – 
wyrok z dnia 11 stycznia 2005 r., w sprawie II SA/Wr 2377/03, OwSS 2005, z. 2, poz. 45 
– Lex nr 144534, w której jednak nie chodziło o kwestię samozgłoszenia się burmistrza), 
to burmistrz powinien co najmniej rozważyć zwrócenie się do rady gminy o podjęcie 
uchwały na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 15 u.s.g. o zgłoszeniu jego kandydatury, jeśli to 
on jednak miałby zasiadać we władzach spółki prawa handlowego. Jest to jednak sytuacja 
czysto teoretyczna i nie mająca zastosowania w niniejszej sprawie, co dobitnie wcześniej 
stwierdzono. 
Z przytoczonych względów postanowiono oddalić kasację jako oczywiście 
bezzasadną.