SDI 3/10

Sygn. akt SDI 3/10 
 
P O S T A N O W I E N I E 
Dnia 26 marca 2010 r. 
Sąd Najwyższy w składzie: 
SSN Andrzej Siuchniński (przewodniczący) 
 
 
 
SSN Małgorzata Gierszon 
SSN Rafał Malarski (sprawozdawca) 
Protokolant: Anna Kuras 
przy udziale Rzecznika Dyscyplinarnego Prokuratury Apelacyjnej  
 
w sprawie prokuratora  
obwinionego z art. 66 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze 
(tekst jedn.: Dz. U. 2008 r., Nr 7, poz. 39 ze zm.) 
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie w dniu 26 marca 2010 r. 
kasacji, wniesionej przez Rzecznika Dyscyplinarnego Prokuratury Apelacyjnej  
od orzeczenia Odwoławczego Sądu Dyscyplinarnego dla Prokuratorów przy 
Prokuratorze Generalnym 
z dnia 4 listopada 2009 r., utrzymującego w mocy orzeczenie Sądu 
Dyscyplinarnego dla Prokuratorów przy Prokuratorze Generalnym z dnia 22 
maja 2009 r.,  
 
oddala kasację, obciążając Skarb Państwa kosztami sądowymi 
postępowania kasacyjnego. 
 
U Z A S A D N I E N I E 
Sąd Dyscyplinarny dla Prokuratorów przy Prokuratorze Generalnym, 
orzeczeniem z dnia 22 maja 2009 r., uniewinnił prokuratora Prokuratury 
Okręgowej od zarzutu popełnienia przewinienia dyscyplinarnego z art. 66 ust. 1 

 
2
ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze – tekst jedn. Dz. U. 2008, Nr 7, 
poz. 39 ze zm. (dalej: u. prok.), polegającego na tym, że w grudniu 2006 r. jako 
Naczelnik Wydziału Przestępczości Zorganizowanej Prokuratury Okręgowej, 
przekraczając swoje uprawnienia, bez wydania postanowienia o wyłączeniu z 
akt śledztwa sygn.IV Ds. […] protokołu przesłuchania podejrzanego M. B., 
podjął decyzję o włączeniu tego dokumentu procesowego do akt śledztwa sygn. 
III Ds. […] w sytuacji, gdy zawarte w nim informacje o przyjęciu przez A. B. 
korzyści materialnej wymagały wyjaśnienia w ramach odrębnego postępowania, 
co w efekcie umożliwiło nieuprawnionemu A. B. zapoznanie się z treścią objętą 
tajemnicą służbową. Odwoławczy Sąd Dyscyplinarny dla Prokuratorów przy 
Prokuratorze Generalnym, po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2009 r. odwołania 
Rzecznika Dyscyplinarnego Prokuratury Apelacyjnej (podniesiono w nim zarzut 
obrazy art. 66 ust. 1 u. prok.), utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie. 
Kasację od orzeczenia wydanego przez sąd dyscyplinarny w drugiej 
instancji wniósł Rzecznik Dyscyplinarny Prokuratury Apelacyjnej. Zarzucając 
rażącą obrazę art. 433 § 2 k.p.k. i art. 457 § 3 k.p.k. oraz art. 424 § 1 k.p.k. 
polegającą na nienależytym rozważeniu zarzutów i wniosków wskazanych w 
odwołaniu i nieodniesieniu się w uzasadnieniu orzeczenia do istotnych ustaleń 
sądu dyscyplinarnego pierwszej instancji dotyczących w szczególności faktów 
związanych z przekazaniem protokołu przesłuchania podejrzanego M. B. innej 
jednostce 
organizacyjnej 
Prokuratury 
Okręgowej 
zażądał 
uchylenia 
zaskarżonego orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.  
Obwiniony prokurator wniósł w odpowiedzi na kasację o jej oddalenie 
jako oczywiście bezzasadnej. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje. 
Kasacja okazała się niezasadna w stopniu zbliżonym do tego, o którym 
mowa w art. 535 § 3 k.p.k. 
Na wstępie, wyprzedzając rozważania ściśle związane z kasacją, celowe 
stało się odnotowanie, że uwagi Sądu Najwyższego nie uszła kwestia legalności 

 
3
funkcjonowania 
instytucji 
rzeczników 
dyscyplinarnych 
prokuratorów 
apelacyjnych, łącząca się z ujemną przesłanką procesową w postaci braku skargi 
uprawnionego oskarżyciela, która wywodzi się z zasady skargowości (art. 14 § 1 
k.p.k.) i której istnienie badane jest z urzędu. Jakkolwiek w piśmiennictwie 
prawniczym sygnalizuje się, że rzecznicy dyscyplinarni w prokuraturach 
apelacyjnych działają bez ustawowej podstawy prawnej (zob. A. Herzog: 
Przepisy o odpowiedzialności dyscyplinarnej prokuratorów – uwagi de lege 
ferenda, Prok. i Prawo 2008, Nr 12, s. 107), co oznacza zazwyczaj potrzebę 
oceny, czy postępowania dyscyplinarne wszczęte na podstawie ich wniosków, 
będących odpowiednikami aktu oskarżenia, dotknięte są uchybieniem z art. 17 § 
1 pkt 9 k.p.k., to jednak in concreto badanie tego zagadnienia było zbędne. Z 
treści art. 439 § 2 k.p.k., który ma zastosowanie w prokuratorskim postępowaniu 
dyscyplinarnym (art. 89 pkt 1 u. prok.), wynika wszak jasno, że jeśli przy 
zaskarżeniu uniewinniającego orzeczenia stwierdzi się okoliczności wskazane w 
art. 17 § 1 pkt 9 – 11 k.p.k., a więc m.in. brak skargi uprawnionego 
oskarżyciela, to nie obowiązuje w ogóle nakaz płynący z § 1 art. 439 k.p.k. o 
konieczności uchylenia tego orzeczenia (zob. post. SN z 4 listopada 2002 r., V 
KKN 240/01, OSNKW 2003, z. 1 – 2, poz. 16). 
Kolejna kwestia, której należało przed przejściem do omawiania zarzutu 
kasacyjnego poświęcić nieco uwagi, dotyczyła wykładni art. 66 ust. 1 u. prok. 
Sąd dyscyplinarny pierwszej instancji trafnie zauważa, że oczywista i rażąca 
obraza przepisów prawa, której dopuszcza się prokurator w trakcie 
wykonywania powierzonych mu zadań, stanowi – o ile obie cechy występują 
łącznie – przewinienie służbowe. Powołując się na określone judykaty, w 
których zaprezentowany kierunek interpretacyjny jest kontynuowany i 
pogłębiany (zob. wyrok SN – SD z 23 stycznia 2008 r., SNO 89/07, OSN w SD 
2008, poz. 2), sąd a quo wskazał, że pojęcie „oczywista” wiązać należy z 
łatwością odczytania znaczenia przepisu prawa przez osobę o odpowiednich 
kwalifikacjach prawniczych, natomiast termin „rażąca” ze skutkami naruszenia 

 
4
przepisów prawa. W tym ostatnim wypadku chodzi o narażenie na szwank 
prawa czy istotnych interesów osób biorących udział w postępowaniu albo też o 
spowodowanie szkody. 
Nie ulega wątpliwości, że zachowaniu prokuratora, stanowiącemu 
oczywiste i rażące naruszenie prawa, musi towarzyszyć, aby mogło być uznane 
za przewinienie służbowe, określona postać stosunku psychicznego, który 
polegać może na umyślności lub nieumyślności. Owa strona podmiotowa, 
będąca najważniejszą przesłanką winy, obejmować musi wszystkie znamiona 
deliktu dyscyplinarnego. Oznacza to, że również skutek naruszenia prawa, 
łączący się z pojęciem „rażąca obraza”, obwiniony prokurator powinien 
ogarniać co najmniej nieumyślnością, która występuje albo w formie określanej 
tradycyjnie „lekkomyślnością” (sprawca skutek przewidywał, lecz przypuszczał, 
że go uniknie), albo też „niedbalstwem” (sprawca skutku nie przewidywał, 
chociaż mógł go przewidzieć). 
Podsumowując, można stwierdzić: bez zaistnienia strony podmiotowej 
w postaci co najmniej nieumyślności, obejmującej skutek obrazy prawa 
(wiążący się z pojęciem „rażąca”), nie jest możliwe poniesienie przez 
prokuratora odpowiedzialności za przewinienie służbowe, o którym mowa 
w art. 66 ust. 1 u. prok., z powodu braku winy. 
Przechodząc już na grunt konkretnej sprawy, trzeba przypomnieć, że 
według sądu dyscyplinarnego pierwszej instancji, prokurator, rezygnując z 
wydania postanowienia o wyłączeniu uwierzytelnionej kserokopii protokołu 
przesłuchania 
podejrzanego 
M. 
B. 
do 
odrębnego 
postępowania 
przygotowawczego, w stopniu oczywistym obraził przepis zamieszczony w 
Regulaminie wewnętrznego urzędowania powszechnych jednostek prokuratury 
(in concreto w grę wchodziło naruszenie § 85 rozporządzenia Ministra 
Sprawiedliwości z 11 kwietnia 1992 r. – Dz. U. 1992, Nr 38, poz. 163 ze zm., 
które obowiązywało jeszcze w grudniu 2006 r., a nie §´99 ust. 1 rozporządzenia 
Ministra Sprawiedliwości z 27 sierpnia 2007 r. – Dz. U. 2007, Nr 169, poz. 1189 

 
5
ze zm., które weszło w życie 18 września 2007 r.). Jednocześnie sąd ten wyraził 
pogląd, że wskazana obraza prawa nie miała charakteru rażącego, gdyż nie 
wywołała określonych skutków, a poza tym zapoznanie się A. B. z treścią 
protokołu przesłuchania M. B. było następstwem działania innego prokuratora, a 
nie sposobu i formy wyłączenie przez obwinionego tego dokumentu z akt i 
przekazania go innemu wydziałowi tej samej jednostki organizacyjnej 
prokuratury. 
Rzecznik 
Dyscyplinarny 
Prokuratury 
Apelacyjnej, 
podnosząc 
w 
odwołaniu od pierwszoinstancyjnego orzeczenia zarzut obrazy art. 66 ust. 1 u. 
prok., wyraził przekonanie, że uchybienie, którego dopuścił się obwiniony 
prokurator, było rażące, bowiem to ono umożliwiło A. B. zapoznanie się z 
obciążającymi go wyjaśnieniami M. B. W związku z tak ujętą skargą 
odwoławczą sąd dyscyplinarny ad quem zauważył, że decyzję o włączeniu 
kserokopii protokołu przesłuchania wskazanego podejrzanego do akt  odrębnego 
postępowania przygotowawczego podjął prowadzący je prokurator. W 
motywacyjnej części drugoinstancyjnego orzeczenia podkreślono, że obwiniony 
w piśmie przewodnim z 23 grudnia 2006 r. wyraźnie zaznaczył, iż wymienioną 
kserokopię przesyła „celem ewentualnego wykorzystania” w prowadzonym 
równolegle odrębnym śledztwie, oraz dobitnie stwierdzono, że obwiniony nie 
miał już żadnego wpływu na to, co w tym innym postępowaniu uczyniono z 
kserokopią protokołu przesłuchania M. B. 
Zestawienie trzech omówionych dokumentów procesowych (uzasadnienia 
sądu a quo, odwołania i uzasadnienia sądu odwoławczego) uprawniało Sąd 
Najwyższy do konstatacji, że Odwoławczy Sąd Dyscyplinarny dla Prokuratorów 
przy Prokuratorze Generalnym rozważył wszystkie wyrażone przez autora 
odwołania zastrzeżenia pod adresem pierwszoinstancyjnego rozstrzygnięcia. W 
uzasadnieniu swojego orzeczenia słusznie skupił się na kwestii, której 
odwołujący się przydał znaczenie fundamentalne. Scharakteryzowanie przez 
autora kasacji motywacyjnej części zaskarżonego orzeczenia jako „lakonicznej”, 

 
6
mające sugerować, że sąd dyscyplinarny ad quem ustosunkował się do tez 
zawartych w odwołaniu w sposób powierzchowny i niepełny, było całkowicie 
chybione. Uzasadnienie kwestionowanego orzeczenia ujęte zostało rzeczywiście 
w sposób zwięzły, ale też wyczerpujący i – co istotne – przekonywający. 
Postąpieniem zgoła zbytecznym, a więc i w jakimś sensie nieracjonalnym, 
byłoby poświęcenie przez sąd dyscyplinarny odwoławczy uwagi zagadnieniom 
niespornym czy mającym dla rozstrzygnięcia sprawy znaczenie uboczne. Można 
tutaj tylko dopowiedzieć, że nawet gdyby wyłączeniu z akt kserokopii protokołu 
przesłuchania M. B. towarzyszyło odpowiednie postanowienie, to fakt ten i tak 
w żadnym stopniu nie determinowałby zachowania prokuratora prowadzącego 
sprawę w wydziale śledczym – ani w zakresie wydania postanowienia o 
włączeniu tego dokumentu do akt innej sprawy, ani co do udostępnienia go A. 
B. Mówiąc skrótowo: zarzut odwoławczy wywołał właściwą reakcję sądu 
dyscyplinarnego drugiej instancji, zgodną z obowiązującą w tej mierze regulacją 
prawną. Stąd też pogląd skarżącego o rażącej obrazie art. 433 §´2 k.p.k. i art. 
457 § 3 k.p.k. (oczywiście w zw. z art. 89 pkt 1 u. prok.) jawił się jako 
ewidentnie niezasadny. 
Kontynuując krytykę kasacji, za celowe Sąd Najwyższy uznał 
odnotowanie już na koniec dwóch kwestii. Po pierwsze – tajemnicą skarżącego 
pozostaje, dlaczego uznał, że sąd dyscyplinarny ad quem ograniczył się „do 
ogólnikowej i dowolnej interpretacji zapisów Regulaminu wewnętrznego 
urzędowania powszechnych jednostek organizacyjnych prokuratury”. Przecież 
żaden z sądów dyscyplinarnych (ani pierwszy, ani drugiej instancji) nie dokonał 
wykładni 
właściwego 
przepisu 
Regulaminu, 
która 
kolidowałaby 
z 
zapatrywaniem prawnym Rzecznika Dyscyplinarnego Prokuratury Apelacyjnej. 
Oba sądy stały na stanowisku, że zarówno wyłączenie uwierzytelnionej 
kserokopii dokumentu procesowego z akt dotychczasowych, jak jej włączenie 
do akt nowego postępowania połączone być musiało z wydaniem stosownych 
postanowień. Po drugie – przyjąć wypadało, że tylko przez nieuwagę skarżący 

 
7
podniósł zarzut obrazy art. 424 § 1 k.p.k., skoro sąd dyscyplinarny odwoławczy 
w najmniejszym nawet zakresie nie skorygował pierwszoinstancyjnego 
orzeczenia, lecz w całości utrzymał je w mocy. 
W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy oddalił kasację (art. 537 § 1 k.p.k. w 
zw. z art. 89 pkt 2 u. prok.), obciążając kosztami sądowymi za postępowanie 
kasacyjne Skarb Państwa (art. 84 u. prok.).