SDI 17/10

Sygn. akt SDI 17/10 
P O S T A N O W I E N I E 
Dnia 8 października 2010 r. 
Sąd Najwyższy w składzie: 
SSN Andrzej Siuchniński (przewodniczący) 
SSN Przemysław Kalinowski (spraw.) 
SSN Eugeniusz Wildowicz  
Protokolant: Anna Kuras 
przy udziale Rzecznika Dyscyplinarnego Prokuratora Generalnego  
 
w sprawie prokuratora Prokuratury Okręgowej w stanie spoczynku  
obwinionej z art. 104 § 1 i 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju 
sądów powszechnych w zw. z art. 62 ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. o 
prokuraturze 
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie w dniu 8 października 2010 r. 
kasacji, wniesionej przez obrońcę obwinionej 
od orzeczenia Odwoławczego Sądu Dyscyplinarnego dla Prokuratorów przy 
Prokuratorze Generalnym  
z dnia 3 grudnia 2009r., utrzymującego w mocy orzeczenie Sądu 
Dyscyplinarnego dla Prokuratorów przy Prokuratorze Generalnym  
z dnia 8 stycznia 2009 r.,  
 
oddala kasację a wydatkami postępowania kasacyjnego obciąża 
Skarb Państwa. 
 
UZASADNIENIE 
Orzeczeniem z dnia 8 stycznia 2009 r. Sąd Dyscyplinarny dla 
Prokuratorów przy Prokuratorze Generalnym RP uznał – prokuratora 
Prokuratury Okręgowej w stanie spoczynku – za winną tego, że jako prokurator 
tej prokuratury uchybiła godności urzędu prokuratorskiego w ten sposób, że w 

 
2
wypowiedzi dla programu pt. „X.” wyemitowanego w TVP 1 w dniu […], 
pomówiła Y. – prokuratora Prokuratury Apelacyjnej – o bezprawne działania 
związane z wykonywaniem przez niego czynności służbowych w śledztwie V 
Ds. […] b. Prokuratury Wojewódzkiej w P. stwierdzając, że wymieniony 
poprzez spalenie zniszczył wszystkie dowody rzeczowe w postaci stenogramów 
z podsłuchów chcąc umorzyć prowadzone postępowanie o uprowadzenie A.A. i 
chcąc ukryć pozaprocesowy układ mecenasa Z. z Departamentem Prokuratury, 
co mogło narazić prokuratora Y. na utratę zaufania potrzebnego dla 
wykonywanego przez niego zawodu, tj. popełnienia przewinienia służbowego 
określonego w art. 66 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze i 
za to na podstawie art. 67 ust. 1 pkt 1 tej ustawy i art. 104 § 1 i 2 ustawy z dnia 
27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych w zw. z art. 62 a ustawy 
o prokuraturze wymierzył obwinionej karę dyscyplinarną upomnienia. 
Powyższe rozstrzygnięcie zostało zaskarżone przez obwinioną, która w 
swoim odwołaniu zarzuciła kwestionowanemu orzeczeniu błąd w ustaleniach 
faktycznych przyjętych za jego podstawę, mający wpływ na jego treść, a 
polegający na pominięciu istotnych okoliczności takich, jak: 
- wydanie zarządzenia o zniszczeniu dowodu rzeczowego w czasie toczącego się 
śledztwa w sprawie V Ds. […] w postaci stenogramów z podsłuchu 
telefonicznego bez podania prawidłowej podstawy prawnej, a właściwie bez 
takiej podstawy; 
- brak powiadomienia stron procesowych o wydaniu w/w zarządzenia, co 
naruszyło prawa pokrzywdzonego, skutecznie uniemożliwiając mu złożenie 
zażalenia, co sprawia, że zarządzenie to jest do tej pory nieprawomocne i nie 
zostało poddane kontroli instancyjnej; 
- pozostawienie bez żadnej oceny faktu, iż w toku śledztwa V Ds. […] 
prokurator celowo pominął dowód z zeznań śwd. W. G., które to zeznanie jest w 
ścisłej korelacji z dowodami zawartymi w stenogramach z podsłuchu 
telefonicznego i pozostaje w jawnej sprzeczności z podstawą umorzenia 

 
3
śledztwa w sprawie V Ds.[…], wobec niestwierdzenia przestępstwa, co sprawia, 
że  orzeczenie jest oparte na nieprawdziwych ustaleniach faktycznych, a co za 
tym 
idzie, 
prawidłowa 
ocena 
materiału 
dowodowego 
prowadzi 
do 
rozstrzygnięcia odmiennego. 
Powołując się na tak sformułowany zarzut skarżąca wniosła o uchylenie 
orzeczenia Sądu I instancji i uniewinnienie. 
 
Po rozpoznaniu powyższego środka zaskarżenia Odwoławczy Sąd 
Dyscyplinarny dla Prokuratorów przy Prokuratorze Generalnym orzeczeniem z 
dnia 3 grudnia 2009 r. sygn. […] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Sądu I 
instancji. 
Obecnie, obrońca obwinionej wniósł kasację od tego ostatniego 
orzeczenia zarzucając rażące naruszenie przepisów prawa procesowego w 
postaci obrazy art. 457 § 3 k.p.k., polegające na tym, że sąd odwoławczy w 
treści swojego uzasadnienia nie przedstawił w sposób logiczny i zrozumiały 
przesłanek jakimi kierował się  przy wyrokowaniu, nie ustosunkował się do 
zarzutów skarżącej zawartych w odwołaniu od orzeczenia sądu I instancji, jak 
również nie omówił dowodów, na których się oparł, co sprawia, że orzeczenie to 
nie poddaje się kontroli instancyjnej, a tym samym są to uchybienia mające 
istotny wpływ na treść orzeczenia. 
Powołując 
się 
na 
powyższy 
zarzut 
skarżący 
wniósł 
o 
uchylenie 
zakwestionowanego rozstrzygnięcia sądu odwoławczego i przekazanie sprawy 
do ponownego rozpoznania sądowi Dyscyplinarnemu dla Prokuratorów przy 
Prokuratorze Generalnym. 
Sąd Najwyższy zważył co następuje. 
Kasacja wniesiona przez obrońcę obwinionej – prokuratora Prokuratury 
Okręgowej w stanie spoczynku – nie okazała się zasadna. Przyznać trzeba 
wprawdzie po części rację skarżącemu, że motywy pisemne sądu odwoławczego 
w tej sprawie nie są nazbyt rozbudowane, ale jednak w sposób dostateczny 
pozwalają poznać sposób rozumowania i argumenty, jakimi kierował się ten sąd 

 
4
utrzymując w mocy orzeczenie Sądu I instancji. Brak zatem pełnej satysfakcji ze 
sposobu i zakresu zaprezentowania wywodów sądu odwoławczego nie 
uzasadnia jeszcze przekonania, że doszło do naruszenia dyspozycji art. 457 § 3 
k.p.k., a tym bardziej w  takim stopniu, aby wpłynęło to na treść prawomocnego 
rozstrzygnięcia. Jedynie dla porządku i na marginesie przypomnieć trzeba 
skarżącemu, że kasacja jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, ma własne 
podstawy oraz tryb procedowania i nie stanowi elementu kontroli instancyjnej, a 
zatem nie do wzorca takiej kontroli należało odwoływać się w obecnym 
postępowaniu. Na tym etapie procesu, odrębne są także zasady wartościowania 
ewentualnych uchybień zwykłego postępowania odwoławczego.  
Przechodząc do zagadnienia zarzutów kasacyjnych uznać należało, że ani 
nie wskazują one na dopuszczenie się przez sąd odwoławczy rażącego 
naruszenia obowiązującego prawa ani tym bardziej nie są w stanie powiązać 
okoliczności podnoszonych jako uchybienia – z istotnym wpływem na treść 
rozstrzygnięcia. Za takim stanowiskiem przemawia bliższe rozważenie 
okoliczności podnoszonych przez skarżącą w odwołaniu od orzeczenia Sądu I 
instancji, a powtórzonych w kasacji jej obrońcy – jako pominiętych przez sąd 
odwoławczy. Podkreślić przy tym należy, że zadaniem postępowania 
dyscyplinarnego w tej sprawie nie było weryfikowanie trafności decyzji 
procesowych prok.Y. podejmowanych przez niego w toku postępowania V Ds 
[…](stąd też nie sposób odnieść się merytorycznie do kwestii zasadności 
postanowienia o umorzeniu tego postępowania), lecz dokonanie prawnej oceny 
wypowiedzi obwinionej, wygłoszonej przez nią w konkretnym programie 
telewizyjnym. Nie można zaprzeczyć, że sądy obu instancji poprawnie 
przedstawiły swoje stanowisko w tym względzie wraz ze stosowną 
argumentacją. W istniejącej sytuacji, także ciężar kontroli kasacyjnej musiał 
skoncentrować się na tym aspekcie zagadnienia. Oczywiście nie oznacza to 
pominięcia w rozważaniach tych okoliczności i zdarzeń procesowych, do 
których odwoływała się prokurator. Z punktu widzenia poddania obecnej 

 
5
kontroli zasadności rozstrzygnięcia, którym przypisano obwinionej zarzucane jej 
naruszenie godności urzędu prokuratora w stanie spoczynku i trafności 
przesłanek tej decyzji, istniała wręcz konieczność dokonania analizy i oceny jej 
wypowiedzi w programie „X.” wyemitowanym  dnia […]w TVP 1. Wypowiedź 
ta zawierała trzy odrębne elementy:  
1/ krytyczne odniesienie się obwinionej do prawnych aspektów decyzji 
procesowych podejmowanych przez prokuratora Y. w toku śledztwa V Ds. […] 
prowadzonego w Prokuraturze Wojewódzkiej wP., w tym zwłaszcza 
zarządzenia o zniszczeniu policyjnych zapisków z czynności odsłuchiwania 
kaset;    
2/ wskazanie na istnienie informacji o kontaktach ówczesnego obrońcy 
podejrzanych  w tym postępowaniu z przedstawicielami Departamentu 
Prokuratury w Ministerstwie Sprawiedliwości; 
3/ wyrażenie przekonania, że decyzje procesowe oceniane przez 
obwinioną jako pozbawione należytego umocowania w obowiązujących 
przepisach, miały określony cel, a było nim zatarcie śladów wskazujących na 
istnienie związku obrońcy podejrzanych z ówczesnym Departamentem 
Prokuratury. 
Odnosząc się do pierwszej części wypowiedzi prokurator  w programie 
telewizyjnym uznać należy, że dotyczyła ona wprost  obiektywnych i realnie 
istniejących faktów. Przypomnieć trzeba, że pierwsze postanowienie prokutatora 
Y. o zniszczeniu dowodów zawarte zostało w postanowieniu o umorzeniu 
postępowania przygotowawczego w sprawie V Ds. […] z dnia  16 września 
1992 r., a jedną z zasadniczych przesłanek uchylenia tej decyzji procesowej, 
były właśnie uchybienia dotyczące tych dowodów rzeczowych, których losy 
stały się niejako punktem wyjścia dla obecnego procesu. Prokurator nadrzędny 
wytknął bowiem prokuratorowi Y. brak procesowego wprowadzenia dowodu z 
podsłuchu telefonicznego (stosowanego wobec podejrzanych w toku śledztwa) 
do materiałów tego postępowania przygotowawczego (k. – 83-85 akt dyscypl.). 

 
6
Podstawowym zastrzeżeniem wskazanym w orzeczeniu uchylającym, był brak 
odsłuchania kaset i zapoznania się z treścią nagranych rozmów. W wykonaniu 
związanego z tym zalecenia prokurator Y. sporządził protokoły z odsłuchania 
przedmiotowych kaset w dniach: 16 listopada 1992 r. – 6 stycznia 1993 r.  
Niezależnie od tego, że decyzja prokuratora o zniszczeniu dowodów 
rzeczowych bez zapoznania się z nimi - nie wpływa pozytywnie na 
wiarygodność takiego prokuratora, to również sposób przeprowadzenia i wynik 
tego zapoznania się z dowodem, która to czynność została wprost „wymuszona” 
decyzją organu nadrzędnego – musi budzić niemałe wątpliwości. Wystarczy 
porównać protokoły przesłuchania przedmiotowych kaset z podsłuchu 
telefonicznego w sprawie V Ds. […] i protokoły z takiej samej czynności 
przeprowadzonej przez prokuratora Prokuratury Wojewódzkiej w K. (k. – 20, 21 
oraz 27 akt dyscypl.) w związku z przesłuchiwaniem tych samych kaset w toku 
innego postępowania, aby dostrzec, że podczas tego drugiego odsłuchania 
ujawniono braki fragmentów zapisu, których nie odnotował w swoich 
protokołach prokurator Y. (np. kasetę nr 18 według protokołu sporządzonego w 
Prokuraturze Wojewódzkiej w P. miano odsłuchiwać w dniu 24 listopada 1992 
r. od godz. 8.00 do godz. 9.30 – k.- 91 akt dyscypl., a   w Prokuraturze 
Wojewódzkiej w K. – akta  4 Ds.[…]–  okazało się, że jest ona całkowicie 
pozbawiona zapisu). W tych warunkach wiarygodność takiego protokołu także 
doznaje poważnego uszczerbku.  
Także wydanie oddzielnego zarządzenia o zniszczeniu całych teczek 
zapisków poczynionych przez funkcjonariuszy policji w Ł. w oparciu o 
odsłuchiwane na bieżąco kasety z nagraniami rozmów telefonicznych 
prowadzonych przez podejrzanych, jeszcze przed wydaniem kolejnego 
postanowienia o umorzeniu postępowania – pozbawione było oparcia w 
obowiązującym prawie. Przedmiotowe  notatki zostały bowiem przekazane – i 
przyjęte – jako dowód rzeczowy i zamieszczone w wykazie takich dowodów. 
Rozstrzyganie o ich losach wymagało więc stosownej formy procesowej. 

 
7
Tymczasem, w odniesieniu do tej części  materiału dowodowego takiej należytej 
formy nie zachowano. Zresztą autor tej decyzji nie powołał w niej także 
właściwej podstawy prawnej upoważniającej go do takiego posunięcia 
(przytoczony w zarządzeniu przepis ówczesnego art. 292 § 1 k.p.k. z 1969 r . w 
ogóle nie zawierał podziału na punkty), co również nie zwiększa walorów 
procesowych tej decyzji.  
Wszystko co wyżej przytoczono sprawia, że stwierdzenia użyte przez 
obwinioną w tej części jej wypowiedzi mają charakter relacji o faktach, które 
rzeczywiście nastąpiły. Opatrzenie ich przy tym negatywną konotacją także 
trzeba uznać za mieszczące się w obszarze zachowań nie naruszających powagi 
i godności urzędu prokuratora, skoro krytyka ta znajduje wsparcie przez 
odniesienie do konkretnych uchybień i ujemnej oceny wyrażonej w decyzjach 
procesowych organu nadrzędnego.  
Kolejna 
część 
wypowiedzi 
obwinionej, 
będąca 
przedmiotem 
postawionego jej zarzutu wskazywała na kontakty obrońcy podejrzanych  w 
sprawie V Ds. […] z ówczesnym Departamentem Prokuratury Ministerstwa 
Sprawiedliwości. W tej części prokurator odwołuje się do informacji, jakie 
miała uzyskać w wyniku podsłuchu telefonicznego, co dokumentowały – 
według jej relacji – notatki sporządzone przez funkcjonariuszy policji 
przesłuchujących kasety z nagranymi rozmowami podejrzanych. Wyjaśnienia 
obwinionej w tym zakresie nie zostały podważone żadnym dowodem, a 
przedmiotowe notatki mogące je zweryfikować – spalono w wyniku wykonania 
zarządzenia wydanego przez prok.Y. Z procesowego punktu widzenia sytuacja 
jest więc dość klarowna – niezakwestionowane wyjaśnienia obwinionej 
stanowią jedyny dowód okoliczności, na którą się powołuje i – na obecnym 
etapie – nie można ich odrzucić. Obiektywnie rzecz biorąc, niesporne jest 
przecież w tej sprawie i to, że właśnie decyzją ówczesnego Departamentu 
Prokuratury 
Ministerstwa 
Sprawiedliwości 
przeniesiono 
postępowanie 

 
8
przygotowawcze w sprawie uprowadzenia A.A. z Prokuratury Wojewódzkiej w 
Ł. do Prokuratury Wojewódzkiej w P.  
Pozostaje do rozważenia kwestia publicznego zaprezentowania przez 
obwinioną prokurator wyinterpretowanego przez  siebie wniosku, że celem 
postępowania przez prokuratora Y. z dowodami rzeczowymi w tej  sprawie i 
jego decyzji w tej materii, było zatarcie śladów kontaktów obrońcy 
podejrzanych 
z 
ówczesnym 
Departamentem 
Prokuratury 
Ministerstwa 
Sprawiedliwości, który to wniosek stanowił czystą spekulację obwinionej. 
Analizując tę sytuację, Sąd Najwyższy w tej części podzielił oceny wyrażone 
przez oba sądy dyscyplinarne orzekające w przedmiocie uchybienia 
zarzuconego i przypisanego obwinionej prokurator. Ten fragment  wypowiedzi 
odwołuje się bowiem do przesłanek działania i motywów, których nie 
dokumentują żadne fakty poddające się weryfikacji i analizie. W tym sensie 
wniosek wyprowadzony przez obwinioną ma właśnie charakter czystej 
spekulacji pozbawionej oparcia w sprawdzalnej rzeczywistości. Nie ulega 
wątpliwości, że przedstawienie publicznie takiego wniosku, w którym 
konkretnym działaniom prokuratora przypisuje się ujemnie oceniane pobudki – 
jest nie tylko narażeniem na szwank jego dobrego imienia i podważeniem 
wiarygodności urzędu, który pełni, ale również godzi w powagę prokuratury 
jako organu państwa powołanego do wykonywania swych zadań ze szczególnym 
obowiązkiem 
strzeżenia 
praworządności 
i 
zachowania 
obiektywizmu. 
Przynależność do korpusu prokuratorów – również w stanie spoczynku – nie 
ogranicza prawa prokuratora jako obywatela do publicznych wypowiedzi ani 
nawet do krytycznej oceny konkretnych decyzji procesowych, ale zobowiązuje 
do tego, aby opierać się na udowodnionych faktach i odwoływać do analizy 
obowiązujących przepisów z zachowaniem przyjętych metod ich wykładni. 
Natomiast formułowanie własnych ocen musi już być bardzo wyważone, aby 
nie stało się podstawą do powstawania opinii szkodzących powadze organów 
szeroko rozumianego wymiaru sprawiedliwości. Zwłaszcza prezentowanie 

 
9
spekulacji – niczym nie popartych, a godzących w dobra osobiste innej jednostki 
i autorytet prokuratury jako instytucji – nie może być akceptowane i narusza 
godność urzędu prokuratora, którego pełnienie powinno wiązać się z 
poszanowaniem prawa i przestrzeganiem zasady obiektywizmu. W tej sytuacji 
nawet wykazanie, że obwiniona w pierwszych dwóch częściach swojej 
wypowiedzi opierała się na istniejących w rzeczywistości lub procesowo nie 
zakwestionowanych faktach, nie przesądzało jeszcze o braku podstaw do 
poniesienia odpowiedzialności dyscyplinarnej z tytułu bezpodstawnych 
wniosków zaprezentowanych w końcowej części tej wypowiedzi. 
 Zatem, konkludując trzeba wyrazić przekonanie, że prokurator 
wypowiadając się publicznie na temat konkretnego postępowania prowadzonego 
przez organy wymiaru sprawiedliwości, powinien ograniczyć się do 
przytoczenia faktów – o ile są jawne – i rozstrzygnięć wydanych w tym 
postępowaniu wraz z zamieszczoną w nich argumentacją oraz ewentualnego 
przedstawienia ich prawnej oceny uwzględniającej treść norm i ich wykładnię. 
Obwiniona prokurator w stanie spoczynku wykroczyła poza te granice 
snując publicznie jedynie swoje własne przypuszczenia na temat motywów, 
jakimi miał kierować się konkretny prokurator podejmując decyzję co do losów 
materiałów 
uzyskanych 
w 
czasie 
prowadzonego 
podsłuchu 
rozmów 
telefonicznych podejrzanych w sprawie i bez żadnych realnych przesłanek 
przypisując mu intencje, które w powszechnym odbiorze mają oczywiście 
negatywną wymowę. To zachowanie zostało trafnie zakwalifikowane przez Sąd 
dyscyplinarny I instancji jako naruszenie godności sprawowanego urzędu i 
stanowisko to zasadnie zaakceptował sąd odwoławczy. Podkreślono przy tym 
właśnie m.in. element sugerowania złej woli w działaniu prok.Y, zawarty w 
wypowiedzi obwinionej udzielonej w programie telewizyjnym, a zarzuty 
odwołania oceniono jako podtrzymanie argumentów i ocen przedstawionych już 
przed Sądem I instancji i poddanych analizie w motywach jego rozstrzygnięcia. 
To stanowisko nie zostało podważone wywodami kasacji, a zaistniała sytuacja 

 
10
nie 
obligowała 
sądu 
odwoławczego 
do 
ponownego 
omawiania 
i 
ustosunkowywania się do każdego dowodu i opartego na nim ustalenia. 
Te wszystkie okoliczności przemawiały za oddaleniem kasacji w 
niniejszej sprawie. Wydatkami związanymi z jej rozpoznaniem obciążono Skarb 
Państwa zgodnie z obowiązującymi w tym względzie przepisami.