SDI 13/04

POSTANOWIENIE  Z  DNIA  1  KWIETNIA  2004  R. 
SDI  13/04 
 
Przewodniczący: sędzia SN Józef Dołhy. 
Sędziowie SN: Ewa Gaberle, Józef Szewczyk (sprawozdawca). 
 
Sąd Najwyższy – Izba Karna z udziałem Zastępcy Rzecznika 
Dyscyplinarnego Naczelnej Rady Adwokackiej oraz protokolanta w sprawie 
adwokata obwinionego o przewinienie dyscyplinarne po rozpoznaniu na 
rozprawie w dniu 1 kwietnia 2004 r. kasacji, wniesionej przez obrońcę od 
orzeczenia Wyższego Sądu Dyscyplinarnego Naczelnej Rady Adwokackiej z 
dnia  29 marca 2003 r., sygn. akt (...) utrzymującego w mocy orzeczenie Sądu 
Dyscyplinarnego Izby Adwokackiej z dnia 30 grudnia 2002 r., sygn. akt (...) 
 
o d d a l i ł   k a s a c j ę,  a kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego 
obciążył obwinionego adwokata. 
 
U z a s a d n i e n i e 
 
Orzeczeniem Sądu Dyscyplinarnego Izby Adwokackiej z dnia 30 grudnia 
2002 r., sygn. akt (...), adwokat uznany został winnym tego, że swoim 
postępowaniem od połowy 1999 r. do dnia 30 czerwca 2000 r., spowodował 
wszczęcie przeciwko sobie postępowania przygotowawczego przez Prokuraturę 
w P. – sygn. akt (...), w czasie którego został tymczasowo aresztowany, a po 
zakończeniu postępowania przygotowawczego i wpłynięciu aktu oskarżenia do 
Sądu Grodzkiego w P., w wyniku przeprowadzenia postępowania sądowego na 
posiedzeniach jawnych od dnia 16 stycznia 2001 r. do dnia 2 maja 2001 r., sygn. 
akt (...) został skazany za próbę oszustwa połączoną z próbą prania brudnych 
pieniędzy na karę 2 lat i 9 miesięcy pozbawienia wolności, na podstawie §§ 261 

 
2 
ust. 1 ppkt 3, ust. 3, 263 ust. 1, ust. 2, 22, 23, 52 StGB (niemiecki kodeks karny), 
przy czym wyrok uprawomocnił się dnia 21 grudnia 2001 r. – którym to 
zachowaniem sprzecznym z prawem i zasadami etyki oraz godności zawodu, 
poniżył się w opinii publicznej i poderwał zaufanie do zawodu adwokata, czym 
dopuścił się przewinienia dyscyplinarnego opisanego w art. 80 ustawy – Prawo 
o adwokaturze oraz § 1 pkt 2 i § 10 Zbioru Zasad Etyki Adwokackiej i Godności 
Zawodu, i za to na podstawie art. 81 ust. 1 pkt 6 ustawy – Prawo o adwokaturze 
(zwanej dalej p. o a.) adwokat został skazany na karę wydalenia z adwokatury. 
Od opisanego orzeczenia obwiniony wniósł odwołanie, w którym zarzucił 
obrazę przepisów prawa materialnego, mianowicie art. 80 p. o a. i § 10 Zbioru 
Zasad Etyki Adwokackiej i Godności Zawodu, obrazę przepisów postępowania 
karnego, a mianowicie art. 7, 8, 170 § 1 pkt 3 i § 2 k.p.k. oraz błąd w ustaleniach 
faktycznych i wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia oraz przekazanie 
sprawy 
do 
ponownego 
rozpoznania 
Sądowi 
Dyscyplinarnemu 
Izby 
Adwokackiej. 
Wyższy Sąd Dyscyplinarny Naczelnej Rady Adwokackiej nie uwzględnił 
odwołania obwinionego i orzeczeniem z dnia 29 marca 2003 r., sygn. akt (...) 
utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie. 
Od orzeczenia Wyższego Sądu Dyscyplinarnego NRA kasację wywiódł 
obrońca obwinionego adwokata, który na podstawie art. 91b p.o a. orzeczeniu 
zarzucił rażące naruszenie prawa procesowego, a to: 
1) art. 4 k.p.k. w zw. z art. 89 ust. 2 p. o a., art. 170 § 1 i § 2 k.p.k. przez 
oddalenie wszystkich wniosków dowodowych zgłoszonych na 
rozprawie w dniu 30 grudnia 2002 r. bez jakiegokolwiek uzasadnienia, 
oprócz powtórzenia sformułowań ustawy, oraz wskazanie w 
uzasadnieniu orzeczenia Sądu pierwszej instancji zupełnie innej 
podstawy prawnej dla oddalenia tych wniosków – nad którym to 
uchybieniem przeszedł do porządku Wyższy Sąd Dyscyplinarny; 

 
3 
2) art. 410 k.p.k. oraz § 1 ust. 3 i § 24 ust. 2 rozp. Ministra 
Sprawiedliwości z dnia 23 lipca 1998 r. (Dz. U. Nr 16, poz. 124 z 
późn. zm.) przez oparcie ustaleń faktycznych orzeczenia na 
okolicznościach nie ujawnionych w toku rozprawy, tj. zarówno nie 
odczytanych jak również nie zaprotokołowanych, co zostało 
potwierdzone i zaakceptowane przez Wyższy Sąd Dyscyplinarny; 
3) art. 89 p. o a. (art. 7 oraz art. 8 k.p.k.) poprzez dokonanie 
apriorycznych ustaleń wbrew zasadzie swobodnej oceny dowodów 
(dokonanie legalnej oceny dowodu poprzez danie prymatu dowodowi 
w postaci orzeczenia sądu zagranicznego) oraz złamanie zasady 
„jurysdykcyjnej samodzielności sądu”, przez przyjęcie wprost mocy 
wiążącej orzeczenia sądu innego państwa i jego ustaleń, a tym samym 
zrezygnowanie z obowiązku dokonania własnych ustaleń, co do 
zagadnień faktycznych i prawnych oraz uznanie za niedopuszczalne 
kwestionowania ustaleń Sądu w Niemczech (str. 3 uzasadnienia Sądu 
drugiej instancji); 
4) art. 2 § 2 k.p.k., art. 9 § 1 k.p.k. w zw. z art. 167 k.p.k. przez odmowę 
przeprowadzenia dowodu z uwagi na to, iż obwiniony nie miał 
możliwości uwierzytelnienia złożonych kserokopii dokumentów, co 
stanowi rażące naruszenie przez Sąd obowiązku dowodzenia, czyli 
prowadzenia dowodów celem ustalenia prawdy; 
5) wskazane wyżej uchybienia prowadzą w konsekwencji do naruszenia 
art. 6 k.p.k. oraz art. 42 Konstytucji RP poprzez jaskrawe naruszenie 
prawa do obrony oraz do pogwałcenia określonego w art. 45 ust. 1 
Konstytucji RP oraz w art. 6 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw 
Człowieka i Podstawowych Wolności prawa do rzetelnego procesu 
sądowego. 
Na podstawie tak sformułowanych zarzutów autor kasacji wniósł o 
uchylenie zaskarżonego orzeczenia oraz utrzymanego nim w mocy orzeczenia 

 
4 
Sądu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania 
Sądowi Dyscyplinarnemu Izby Adwokackiej. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Kasacja nie zasługuje na uwzględnienie. 
Przed przystąpieniem do rozważań merytorycznych zauważyć należy, że 
autor kasacji zapewne przez nieuwagę zaskarżył orzeczenie Sądu pierwszej i 
drugiej instancji, formułując w zasadzie zarzuty pod adresem orzeczenia Sądu 
Dyscyplinarnego Izby Adwokackiej, chociaż z treści obowiązującego już od 
1997 r. art. 91a p.o a. jednoznacznie wynika, że od orzeczenia wydanego przez 
Wyższy Sąd Dyscyplinarny w drugiej instancji przysługuje stronom, Ministrowi 
Sprawiedliwości, Rzecznikowi Praw Obywatelskich oraz Prezesowi Naczelnej 
Rady Adwokackiej kasacja do Sądu Najwyższego. Dlatego, Sąd Najwyższy 
stosownie do treści art. 118 k.p.k. uznał, iż kasacja wniesiona przez obrońcę 
adwokata 
zaskarża orzeczenie 
Wyższego Sądu Dyscyplinarnego, zaś 
przedstawione w niej zarzuty tylko na skutek nieprecyzyjnego sformułowania 
odnoszą się do orzeczenia Sądu pierwszej instancji, chociaż w rzeczywistości 
kwestionują orzeczenie Sądu drugiej instancji przez brak należytego rozważenia 
wszystkich wniosków i zarzutów wymienionych w odwołaniu obwinionego od 
orzeczenia Sądu Dyscyplinarnego Izby Adwokackiej (art. 433 § 2 k.p.k.). 
Sąd 
Najwyższy 
rozpoznaje 
kasację 
w 
granicach 
zaskarżenia 
i 
podniesionych zarzutów, a w zakresie szerszym tylko w wypadkach określonych 
w art. 435, 439 i 455 k.p.k. (art. 536 k.p.k.). Kontrola kasacyjna prawomocnego 
orzeczenia 
jest 
bowiem 
o 
wiele 
węższa 
od kontroli odwoławczej 
nieprawomocnych orzeczeń, gdyż stosownie do treści art. 523 § 1 k.p.k. kasacja 
może być wniesiona tylko z powodu uchybień wymienionych w art. 439 k.p.k. 
lub innego rażącego naruszenia prawa, które zachodzi, gdy naruszono przepis o 
takim znaczeniu dla prawidłowego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy i 
uczyniono to w taki sposób, iż mogło to mieć istotny wpływ na treść 

 
5 
zaskarżonego orzeczenia (por. uzasadnienie wyroku SN z dnia 3 kwietnia 1996 
r., OSNKW 1996, nr 7-8, poz. 42). 
Autor kasacji nie wskazał uchybień opisanych w art. 439 § 1 k.p.k., które 
sąd kasacyjny uwzględnia niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych 
zarzutów oraz wpływu uchybienia na treść orzeczenia. Nie wiadomo dlaczego 
nie podał też jaki wpływ miał brak należytego rozważenia zarzutów i wniosków 
zawartych w odwołaniu obwinionego na treść orzeczenia Wyższego Sądu 
Dyscyplinarnego. 
Wyższy Sąd Dyscyplinarny ocenił postanowienia o oddaleniu wniosków 
dowodowych złożonych przez obwinionego na rozprawie w dniu 30 grudnia 
2002 r., aprobując stanowisko Sądu pierwszej instancji, iż okoliczności które 
miałyby zostać przy ich pomocy stwierdzone, nie byłyby przydatne dla 
rozstrzygnięcia sprawy. Abstrahując od lakoniczności uzasadnienia w tym 
zakresie, 
przedstawiony 
pogląd 
jest 
słuszny. 
Porównanie 
treści 
nieuwierzytelnionych protokołów zawierających zeznania przesłuchanych w 
charakterze świadków dwóch prokuratorów oraz celnika z zeznaniami X. Y., 
który był tłumaczem obwinionego, w realiach rozpoznawanej sprawy nie tylko 
ze względu na brak uwierzytelnienia dokumentów nie mogło być przydatne dla 
ustalenia, czy adwokat naruszył prawo oraz zasady etyki i godności zawodu. 
Oceny tej nie zmienia trafna uwaga autora kasacji, iż Sądy Dyscyplinarne 
orzekające w tej sprawie używały zamiennie terminów o nieprzydatności 
dowodu i niedopuszczalności przeprowadzenia dowodu. Nieuwierzytelnione 
dokumenty 
nie 
mogą 
stanowić 
podstawy 
ustaleń 
w 
postępowaniu 
dyscyplinarnym, dlatego Sąd pierwszej instancji słusznie oddalił wniosek 
obwinionego o zaliczenie w poczet dowodów pliku nieuwierzytelnionych 
kserokopii dokumentów. 
Oczywiście błędny jest pogląd Wyższego Sądu Dyscyplinarnego, że 
stosownie do treści § 1 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 
23 lipca 1998 r. w sprawie postępowania dyscyplinarnego w stosunku do 

 
6 
adwokatów i aplikantów adwokackich (Dz. U. Nr 99, poz. 639) w postępowaniu 
dyscyplinarnym prowadzonym wobec adwokatów nie stosuje się przepisu art. 
410 k.p.k., bowiem przedmiot do którego się on odnosi został uregulowany w 
art. 89 p. o a. Przepisy art. 89 ust. 1 i 2 p. o a. określają zasadę niezawisłości 
sądu dyscyplinarnego w zakresie orzekania oraz zasady obiektywizmu, 
swobodnej 
oceny 
dowodów 
i 
jurysdykcyjnej 
samodzielności 
sądu 
dyscyplinarnego, analogicznie do treści art. 4, 7 i 8 § 1 k.p.k. 
W zakresie nie uregulowanym przepisami ustawy p. o a. stosuje się 
przepisy kodeksu postępowania karnego (por. § 1 ust. 3 rozporządzenia Ministra 
Sprawiedliwości z dnia 23 lipca 1998 r.). Przepisy ustawy p. o a. nie regulują 
przedmiotu określonego w art. 410 k.p.k., który stanowi, że podstawę wyroku 
może stanowić tylko całokształt okoliczności ujawnionych w toku rozprawy 
głównej. Dlatego w postępowaniu dyscyplinarnym obowiązuje przepis art. 410 
k.p.k., z którym w pełni koresponduje treść § 24 ust. 2 op. cit. rozporządzenia 
stanowiącego, iż materiały sprawy za zgodą stron mogą być bez odczytania 
uznane przez Sąd dyscyplinarny w całości lub w części za materiał dowodowy. 
Podsumowując – Wyższy Sąd Dyscyplinarny błędnie ocenił, że Sąd pierwszej 
instancji nie obraził art. 410 k.p.k. Jednakże uchybienie to nie miało wpływu na 
treść orzeczenia, gdyż uzasadnienie orzeczenia Sądu pierwszej instancji 
świadczy, że Sąd ten oparł się i rozważył dowody przedstawione przez 
rzecznika dyscyplinarnego, z którymi wcześniej zapoznał się adwokat. Sąd 
ocenił: akta osobowe, wyrok Sądu w P. wraz z uzasadnieniem, publikację w 
„Rzeczypospolitej” oraz wyjaśnienia obwinionego. Prawdą jest, iż nie zapytano 
obwinionego, czy materiały te (z wyjątkiem wyjaśnień) można zaliczyć w 
poczet materiału dowodowego bez odczytania. Zdaniem Sądu Najwyższego, 
gdyby do wspomnianego uchybienia procesowego nie doszło, orzeczenie 
Wyższego Sądu Dyscyplinarnego byłoby takie samo. 
Gołosłowny jest zarzut obrazy zasady swobodnej oceny dowodów oraz 
samodzielności jurysdykcyjnej sądów dyscyplinarnych. Obrońca obwinionego 

 
7 
wyraźnie przecenia wagę sformułowania dokonanego przez Sąd drugiej 
instancji, iż „brak jest podstaw do czynienia Sądowi Dyscyplinarnemu zarzutu 
przyjęcia za miarodajne ustaleń Sądu Rejonowego w P.”. Jak wynika z 
uzasadnień orzeczeń, Sądy pierwszej i drugiej instancji oceniły zebrany w 
sprawie materiał dowodowy zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów. 
Ustawa – Prawo o adwokaturze podobnie jak kodeks postępowania karnego nie 
wprowadza różnic co do wartości dowodowej poszczególnych dowodów. W 
ramach swobodnej oceny dowodów sąd powinien kierować się logiką, wiedzą, 
doświadczeniem życiowym. Sąd pierwszej instancji w sposób zaaprobowany w 
toku kontroli odwoławczej, na podstawie wyżej wymienionych kryteriów ocenił 
dowód z wyroku Sądu Grodzkiego w P. i jego szczegółowego uzasadnienia jako 
wiarygodny, natomiast odmówił wiary wyjaśnieniom obwinionego adwokata. 
Dowody i argumenty zaprezentowane w uzasadnieniu wyroku wydanego przez 
Sąd w P. w pełni przekonują o trafności przyjętej w postępowaniu 
dyscyplinarnym oceny dowodów, która w najmniejszym stopniu nie ingeruje w 
jurysdykcyjną samodzielność sądu dyscyplinarnego. Nie ma potrzeby 
przytaczania w tym miejscu treści uzasadnienia wyroku Sądu Grodzkiego w P. 
(k. 71-79 RD 19/00). Wystarczy przypomnieć, iż wśród wielu świadków 
jednoznacznie obciążających adwokata jest także jego klientka Agnieszka K. 
Odwołanie obwinionego adwokata nie zawierało zarzutów obrazy art. 2 § 
2, art. 9 § 1 i art. 6 k.p.k. w zw. z art. 42 i 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 6 
Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych 
Wolności, w konsekwencji Wyższy Sąd Dyscyplinarny, rozpoznając odwołanie 
w granicach środka odwoławczego (art. 433 § 1 k.p.k.) nie mógł ocenić takich 
zarzutów. 
Na podstawie analizy postępowania odwoławczego Sąd Najwyższy 
stwierdza, iż w postępowaniu apelacyjnym nie doszło do przedstawionych 
wyżej uchybień. Dowodzi tego pośrednio też treść kasacji, w której zastrzeżenia 

 
8 
w omawianym zakresie skierowane są pod adresem wyroku Sądu pierwszej 
instancji, który, co oczywiste nie podlega kontroli kasacyjnej. 
Reasumując, Sąd Najwyższy oddalił kasację, a kosztami sądowymi 
postępowania kasacyjnego obciążył obwinionego adwokata.