SDI 1/12

POSTANOWIENIE  Z  DNIA  2  MARCA  2012  R. 
SDI  1/12 
 
Przewodniczący: sędzia SN Andrzej Siuchniński. 
Sędziowie SN: Dorota Rysińska, Eugeniusz Wildowicz (sprawozdawca). 
 
S ą d  N a j w y ż s z y  –  I z b a  K a r n a  z udziałem radcy prawnego – Zastępcy 
Rzecznika Dyscyplinarnego Krajowej Izby Radców Prawnych oraz protokólanta w 
sprawie radców prawnych J. P. i P. S. obwinionych z art. 64 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 
lipca 1982 r. o radcach prawnych w zw. z art. 36 pkt 1 w zw. z art. 6 ust. 1 i 2 Kodeksu 
Etyki Radcy Prawnego po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 marca 2012 r. kasacji, 
wniesionych przez obrońcę obwinionych od orzeczenia Wyższego Sądu Dyscyplinarnego 
przy Krajowej Izbie Radców Prawnych z dnia 31 października 2011 r., sygn. akt WO (...), 
utrzymującego w mocy orzeczenie Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego z dnia 6 lipca 
2011 r., sygn. akt OSD (...), 
 
1. 
o d d a l i ł  k a s a c j e ,  
2. 
o b c i ą ż y ł  obwinionych J. P. i P. S. kosztami sądowymi postępowania 
kasacyjnego w kwocie dwudziestu złotych. 
 
U Z A S A D N I E N I E  
 
Radcowie prawni J. P. i P. S. zostali obwinieni o to, że „wykonując zawód w ramach 
Kancelarii Prawnej W. M. C. (...) Sp. komandytowa oraz w ramach Kancelarii Radców 
Prawnych M. P. S. – Sp. komandytowa nie dokonali rozliczenia z adwokatem 
zagranicznym – Panem Mec. W. S. z tytułu umowy o współpracy zawartej w dniu 9 
marca 2004 r. poprzez niedokonanie zapłaty należnego wynagrodzenia za prowadzenie 
sprawy klientów, przekazanych do kancelarii Mec. S.: S. & K. w B. – za okres od 
czerwca 2005 r. do chwili wniesienia niniejszego wniosku oraz poprzez nieuregulowanie 
należności z tytułu opłaty za wynajem biura w B. na potrzeby Kancelarii C. (...) – za 

 
 
2
okres od czerwca 2005 r. do chwili wniesienia niniejszego wniosku na łączną kwotę 
15 799,62 euro należności głównej”, tj. o popełnienie przewinienia dyscyplinarnego z art. 
64 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 
123, poz.1059 ze zm.) w zw. z art. 6 ust. 1 i 2 oraz art.36 Kodeksu Etyki Radcy 
Prawnego. 
Orzeczeniem z dnia 6 lipca 2011 r. Okręgowy Sąd Dyscyplinarny Okręgowej Izby 
Radców Prawnych (dalej: OSD) uznał obwinionych za winnych popełnienia „wyżej 
opisanych czynów, to jest naruszenia art. 36 pkt 1 w związku z art. 6 pkt 1 Kodeksu Etyki 
Radcy Prawnego” i za to na podstawie art. 65 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o 
radcach prawnych wymierzył im karę zawieszenia prawa do wykonywania zawodu radcy 
prawnego na okres roku, zaś na podstawie art. 65 ust. 2b ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o 
radcach prawnych orzekł wobec każdego z nich zakaz wykonywania patronatu na okres 
roku. 
Od powyższego orzeczenia odwołania wniósł obrońca obwinionych, zarzucając 
zaskarżonemu rozstrzygnięciu: 
1. 
naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 6 Kodeksu Etyki Radcy 
Prawnego polegające na jego niewłaściwej interpretacji i przyjęciu, iż brak 
uregulowania czynszu w ramach zobowiązania zaciągniętego przez spółkę, w której 
radca prawny wykonuje zawód oraz brak dokonania wzajemnych rozliczeń w 
sytuacji identycznego zachowania ze strony pokrzywdzonego stanowi uchybienie 
godności zawodu, w sytuacji, gdy wskazany wyżej przepis mówi o wykonywaniu 
czynności zawodowych zgodnie z prawem, uczciwie, rzeczowo i z należytą 
starannością, zaś zaciągnięcie zobowiązania poza sferą czynności zawodowych 
takim uchybieniem nie jest; 
2. 
mogącą mieć wpływ na treść orzeczenia obrazę przepisów postępowania, a to: 
a. art. 374 § 1 k.p.k. poprzez jego niezastosowanie i przeprowadzenie rozprawy pod 
nieobecność obwinionych w sytuacji, gdy przepis ten statuuje obowiązkową 
obecność oskarżonego na rozprawie głównej, zaś powołane w uzasadnieniu 
orzeczenia przepisy dotyczą rozpraw, na których obecność oskarżonego nie jest 
obowiązkowa, tj. w postępowaniu uproszczonym, 
b. art. 424 § 1 pkt 1 k.p.k. poprzez brak precyzyjnego wskazania w uzasadnieniu 
orzeczenia jakie okoliczności faktyczne legły u podstaw odmowy nadania waloru 

 
 
3
wiarygodności wyjaśnieniom obwinionego, jakie zaś skłoniły Sąd pierwszej 
instancji do uznania za wiarygodne zeznań pokrzywdzonego, 
c. art. 9 k.p.k. poprzez jego niezastosowanie i „oddalenie wniosków dowodowych o 
przesłuchanie oskarżonych jak również wezwanie na rozprawę świadków 
zawnioskowanych przez rzecznika dyscyplinarnego, w sytuacji gdy obwinieni nie 
dysponowali aktualnymi adresami świadków, zaś uniemożliwienie obrońcy 
przesłuchania świadków przed Sądem naruszyło nie tylko zasadę bezpośredniości 
procesu karnego ale przede wszystkim naruszyło prawo obwinionych do obrony”. 
Wskazując na powyższe wniósł o „zmianę zaskarżonego orzeczenia i uniewinnienie 
obwinionego P. S. od popełnienia zarzucanego mu czynu”, względnie uchylenie 
orzeczenia i przekazanie sprawy Okręgowemu Sądowi Dyscyplinarnemu do ponownego 
rozpoznania. 
Orzeczeniem z dnia 31 października 2011 r. Wyższy Sąd Dyscyplinarny Krajowej 
Izby Radców Prawnych (dalej: WSD) orzekł w sposób następujący: 
1) 
„na podstawie art. 455 k.p.k. poprawia kwalifikację prawną zarzucanego 
obwinionym czynu przyjmując, że zarzucane obwinionym czyny wyczerpują 
dyspozycję art. 64 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 10, 
poz. 65 ze zm.) w zw. z art. 36 pkt 1 w związku z art. 6 ust. 1 i 2 Kodeksu Etyki 
Radcy Prawnego; 
2) 
utrzymuje zaskarżone orzeczenie Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego z dnia 6 lipca 
2011 r., sygn. akt OSD (...), w mocy; 
3) 
obciąża obwinionego radcę prawnego P. S. kosztami postępowania odwoławczego 
w kwocie 486,50 zł oraz radcę prawnego J. P. kosztami postępowania 
odwoławczego w kwocie 486,50 zł płatnymi na rzecz Krajowej Izby Radców 
Prawnych”. 
Od tego orzeczenia kasacje wniósł obrońca radców prawnych J. P. i P. S., zarzucając 
mu mające istotny wpływ na treść orzeczenia: 
1. „rażące naruszenie prawa materialnego, tj. art. 433 § 2 k.p.k. oraz art. 457 § 3 
k.p.k., polegające na nienależytym rozważeniu zawartego w apelacji obrońcy skazanego 
zarzutu naruszenia prawa materialnego, a to art. 6 Kodeksu Etyki Radcy Prawnego (…) i 
prawa procesowego, a to art. 374 § 1 k.p.k., art. 424 § pkt 1 k.p.k. i art. 9 k.p.k. (…) a w 
konsekwencji braku wskazania w uzasadnieniu zaskarżonego kasacją wyroku, dlaczego 

 
 
4
powyższe zarzuty uznane zostały przez Sąd Odwoławczy za niezasadne w sposób 
wymagany dyspozycją art. 424 k.p.k.”; 
2. naruszenie prawa procesowego: 
– art. 455 k.p.k., polegające na „zmianie kwalifikacji prawnej zarzucanego czynu na 
niekorzyść obwinionego, w sytuacji, gdy nie został na niekorzyść wniesiony środek 
zaskarżenia przeciwko obwinionym”, 
– art. 480 k.p.k., polegające na „oddaleniu wniosku obrońcy o odroczenie rozprawy 
w sytuacji, gdy nieobecność obwinionego J. P. usprawiedliwiona była zwolnieniem 
lekarskim”, 
– art. 484 k.p.k. w zw. z art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k., polegające na „prowadzeniu 
rozprawy w trybie uproszczonym pomimo przekroczenia 21 dni pomiędzy terminami 
rozpraw, a w konsekwencji prowadzenie sprawy pod nieobecność obwinionych pomimo 
ich obowiązkowej obecności i konieczności prowadzenia sprawy w trybie zwykłym”; 
3. rażącą niewspółmierność orzeczonej kary polegającą na wymierzeniu kary 
zawieszenia prawa do wykonywania zawodu przez okres roku w sytuacji, gdy za 
„rzekomo popełnione przewinienie Sąd powinien orzec karę łagodniejszą lub od niego 
odstąpić”. 
W konkluzji kasacji obrońca wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia oraz 
poprzedzającego go orzeczenia Sądu pierwszej instancji i przekazanie sprawy temu 
ostatniemu Sądowi do ponownego rozpoznania. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Kasacje nie są zasadne i nie zasługują na uwzględnienie. 
Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutów rażącego naruszenia art. 433 § 2 i 
art. 457 § 3 k.p.k. poprzez nienależyte rozważenie zarzutów zawartych w odwołaniach 
oraz brak wskazania w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, dlaczego uznano je za 
niezasadne, stwierdzić należy, że są one chybione. 
Nie ulega wątpliwości, że zgodnie z art. 433 § 2 k.p.k. – który na mocy art. 741 
ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 10, poz. 65 ze zm.) 
stosuje się odpowiednio w postępowaniu dyscyplinarnym w stosunku do radców 
prawnych – podstawowym obowiązkiem sądu drugiej instancji jest rozpoznanie sprawy w 
granicach środka odwoławczego, co obejmuje rozważenie wszystkich zarzutów i 

 
 
5
wniosków wskazanych w środku odwoławczym. Prawidłowość procedowania sądu 
odwoławczego powinno odzwierciedlać uzasadnienie jego orzeczenia, gdyż zgodnie z art. 
457 § 3 k.p.k. w tym dokumencie sąd ma obowiązek podać, dlaczego zarzuty i wnioski 
apelacji uznał za zasadne lub za niezasadne. Właściwe zrealizowanie tych obowiązków 
wymaga nie tylko nie pomijania żadnego zarzutu podniesionego w środku odwoławczym, 
ale także rzetelnego ustosunkowania się do każdego z tych zarzutów oraz wykazania 
konkretnymi, znajdującymi oparcie w ujawnionych w sprawie okolicznościach 
argumentami, dlaczego uznano poszczególne zarzuty apelacji za trafne, bądź też 
bezzasadne (por. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 czerwca 2006 r., V KK 413/05, 
OSNKW 2006, z. 7-8, poz. 76; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 stycznia 2009 r., II 
KK 213/08, LEX nr 485006). 
Wbrew skarżącemu, WSD w sposób właściwy wywiązał się z obowiązków 
kontrolnych, jakie nakładają na niego powyższe przepisy. Rozpoznając sprawę w 
granicach wniesionych środków odwoławczych rozważył bowiem wszystkie zarzuty i 
wnioski zawarte w odwołaniach i wskazał dlaczego uznał je za niezasadne. Nie tylko nie 
pominął więc żadnego z zarzutów podniesionych w odwołaniach (czego skarżący nie 
kwestionuje), ale też każdy z tych zarzutów poddał wszechstronnej analizie i rzetelnej 
ocenie. Świadczy o tym treść uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia, w którym to 
dokumencie podano dlaczego za nietrafny uznano zarówno zarzut obrazy prawa 
materialnego – art. 6 Kodeksu Etyki Radcy Prawnego, jak również zarzuty naruszenia 
prawa procesowego – art. 374 § 1 k.p.k., art. 424 § 1 k.p.k. i art. 9 k.p.k. 
Ponieważ obrońca obwinionych w istocie ograniczył się do powtórzenia zarzutów 
podniesionych uprzednio w odwołaniach, nie zgłaszał zaś pretensji ani co do zakresu i 
jakości przeprowadzonej kontroli odwoławczej, ani co do zawartości uzasadnienia 
orzeczenia sądu odwoławczego, można byłoby – już z uwagi na sam sposób 
sformułowania zarzutów – uznać je za bezzasadne i poprzestać na powyższym. Sąd 
kasacyjny jednak poddał analizie (w niezbędnym zakresie) argumentację WSD zawartą w 
uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia i jego wnioski w celu stwierdzenia, czy stanowisko 
tego Sądu jest również merytorycznie prawidłowe. 
Jeśli chodzi o odpowiedź WSD na zarzut obrazy art. 6 Kodeksu Etyki Radcy 
Prawnego odnotować przede wszystkim należy jego trafne stanowisko, że do zaciągnięcia 
przez obwinionych zobowiązań finansowych doszło w ramach ich czynności 

 
 
6
zawodowych, a nie jak utrzymywał skarżący – poza sferą owych czynności. Zgodzić się 
również trzeba z poglądem tego Sądu, że zachowanie radcy prawnego polegające na 
zaciągnięciu zobowiązań finansowych w imieniu spółek, w ramach których wykonuje on 
zawód radcy prawnego i nie wywiązanie się z tych zobowiązań, stanowi uchybienie 
godności zawodu radcy prawnego. WSD ma przy tym rację, że w sprawie chodziło nie 
tylko o zaciągnięcie przez obwinionych zobowiązań, lecz także „o rzetelne, uczciwe i z 
należytą starannością rozliczenie się obwinionych z tytułu wykonywanych czynności 
zawodowych”, co mieści się przecież w ramach zarzucanych i przypisanych im 
przewinień dyscyplinarnych („nie dokonali rozliczeń z adwokatem zagranicznym”). 
Zatem, zachowanie obwinionych radców prawnych polegające na zaniechaniu dokonania 
owych rozliczeń, bagatelizowaniu długu, ignorowaniu wierzyciela poprzez unikanie z nim 
kontaktów, braku reakcji na wezwania do zapłaty i doprowadzenie do konieczności 
dochodzenia roszczeń na drodze sądowej, ponad wszelką wątpliwość stanowi uchybienie 
godności zawodu radcy prawnego w rozumieniu art. 6 Kodeksu Etyki Radcy Prawnego. 
Zaprezentowana w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia argumentacja nie 
pozostawia również wątpliwości co do trafności stanowiska Sądu odwoławczego 
uznającego za bezzasadne, podnoszone w odwołaniach, zarzuty naruszenia art. 424 i art. 9 
k.p.k. 
Jeśli zaś chodzi o ocenę zarzutu naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 374 § 1 
k.p.k., to wprawdzie nie można podzielić stanowiska WSD, że do naruszenia tego 
przepisu w tej sprawie nie doszło dlatego, gdyż postępowanie przed Sądem pierwszej 
instancji toczyło się w trybie uproszczonym, bowiem niewątpliwie (co jednoznacznie 
wynika z uzasadnienia orzeczenia OSD, a w szczególności z zawartego tamże 
stwierdzenia, że „nie przesłuchano obwinionych w oparciu o treść art. 377 § 3 i 4 k.p.k.”) 
było ono prowadzone w trybie zwyczajnym, lecz ostatecznie do naruszenia art. 374 § 1 
k.p.k. nie doszło z innych względów. Mianowicie dlatego, gdyż Sąd pierwszej instancji 
prowadził rozprawę w dniu 6 lipca 2011 r. pod nieobecność obwinionych na podstawie 
art. 377 § 3 k.p.k., który stosownie do treści art. 741 ustawy o radcach prawnych stosuje 
się odpowiednio w tym postępowaniu dyscyplinarnym. Przepis ten, jako wyjątek od 
określonej w art. 374 § 1 k.p.k. zasady, że obecność oskarżonego na rozprawie głównej 
jest obowiązkowa, umożliwia zaś prowadzenie rozprawy w trybie zwyczajnym bez 
udziału oskarżonego. Wymaga jednak, aby oskarżony, który nie stawia się na rozprawę 

 
 
7
bez usprawiedliwienia, był zawiadomiony o niej osobiście, a więc – jak przyjmuje się w 
orzecznictwie i doktrynie – wówczas, gdy zawiadomienie dociera osobiście do 
oskarżonego, a więc gdy to on podpisał poświadczenie odbioru wezwania (art. 132 § 1 
k.p.k.) bądź też to jego osobiście informował sąd o nowym terminie rozprawy w trybie 
art. 402 § 1 k.p.k. [por. T. Grzegorczyk: Kodeks postępowania karnego. Komentarz, wyd. 
IV, Kraków 2005, s. 925; P. Hofmański (red.): Kodeks postępowania karnego. 
Komentarz, wyd. III, Warszawa 2007, t. II, s. 407; postanowienie Sądu Najwyższego z 
dnia 25 maja 2010 r., I KZP 3/10, OSNKW 2010, z. 7, poz. 56; wyrok Sądu Najwyższego 
z dnia 5 listopada 2010 r., III KK 286/10, LEX Nr 65351]. 
W postępowaniu dyscyplinarnym takie rozumienie zawartego w art. 377 § 3 k.p.k. 
pojęcia „zawiadomiony o niej osobiście”, a więc wykluczające inne formy zawiadomienia 
obwinionego o terminie rozprawy, w tym zawiadomienie pośrednie, kiedy pismo 
pozostawia się osobie upoważnionej do odbioru korespondencji w miejscu stałego 
zatrudnienia adresata (art. 133 § 3 k.p.k.), nie byłby jednak – z uwagi na odmienności 
tego postępowania i jego specyfikę – racjonalne. Dlatego, zdaniem Sądu Najwyższego w 
składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, odpowiednie stosowanie w postępowaniu 
dyscyplinarnym w stosunku do radców prawnych art. 377 § 3 k.p.k. oznacza, iż zawarty 
w tym przepisie wymóg osobistego zawiadomienia obwinionego radcy prawnego o 
terminie rozprawy jest spełniony nie tylko wówczas, gdy to on podpisał poświadczenie 
odbioru wezwania, ale również wówczas, gdy wezwanie wysłane na adres jego miejsca 
zatrudnienia (np. Kancelarii Radcy Prawnego) zostało odebrane przez osobę upoważnioną 
do odbioru korespondencji. 
Tak zaś było w tej sprawie, jako że wysłane obwinionym wezwania na rozprawę 
zostały odebrane przez osobę upoważnioną do odbioru korespondencji – asystentkę 
zarządu (k. 391 i 394). W tej sytuacji Sąd pierwszej instancji mógł przyjąć, że obwinieni 
zostali zawiadomieni o terminie rozprawy w sposób prawidłowy. Skoro nie stawili się na 
rozprawie i nie usprawiedliwili swojej nieobecności, brak było przeszkód do prowadzenia 
postępowania bez ich udziału w trybie art. 377 § 3 k.p.k., który – jako wyjątek od zasady 
określonej w art. 374 § 1 k.p.k. – pozwala prowadzić rozprawę w trybie zwyczajnym pod 
nieobecność obwinionych. Nie było więc podstaw do podzielenia zasadności 
podniesionych w odwołaniach zarzutów naruszenia art. 374 § 1 k.p.k. 

 
 
8
Skoro OSD procedował w sprawie na podstawie przepisów o postępowaniu 
zwyczajnym, to nie mógł, rzecz jasna, naruszyć przepisów regulujących postępowanie 
uproszczone. Bezprzedmiotowe są w takim razie podniesione w kasacjach zarzuty obrazy 
art. 480 i 484 k.p.k. 
Nie jest także zasadny zarzut naruszenia art. 455 k.p.k. 
Zgodnie z art. 455 zd. drugie k.p.k., który na podstawie art. 741 ustawy z dnia 6 lipca 
1982 r. o radcach prawnych stosuje się odpowiednio w postępowaniu dyscyplinarnym 
radców prawnych, poprawienie kwalifikacji prawnej na niekorzyść oskarżonego jest 
możliwe, niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów, wtedy, gdy nie 
nastąpi zmiana ustaleń faktycznych i wniesiono na jego niekorzyść środek odwoławczy. 
Chodzi przy tym o poprawienie kwalifikacji błędnej, a nie o jej zmianę, gdyż ma to 
nastąpić, tylko wtedy, gdy ustalenia faktyczne są prawidłowe, a zostały one jedynie przez 
sąd meriti wadliwie zakwalifikowane od strony prawnej. Poprawienie błędnej 
kwalifikacji prawnej ma więc miejsce wówczas, gdy sąd odwoławczy czyn przypisany 
oskarżonemu w wyroku sądu pierwszej instancji podciąga pod inny przepis ustawy, nie 
zmieniając jednak ustaleń faktycznych (por. wyrok SN z dnia 23 października 1973 r., V 
KRN 395/73, OSNKW 1974, z. 3, poz. 55). 
Taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Jakkolwiek w sprawie 
wniesione zostały jedynie odwołania na korzyść obwinionych, jednak nie doszło do 
poprawienia przez sąd odwoławczy kwalifikacji prawnej przypisanych im czynów, na ich 
niekorzyść. Wyższy Sąd Dyscyplinarny orzekając w sposób określony w pkt. 1. swego 
orzeczenia (poprawiając kwalifikację prawną czynów przypisanych obwinionym) nie 
naruszył bowiem art. 455 k.p.k. Po pierwsze dlatego, gdyż w istocie doszło do 
poprawienia tej kwalifikacji poprzez jej uzupełnienie o jeden element, wprost wynikający 
z opisu czynów, w więc o przepis art. 64 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych, który 
zresztą wskazany był zarówno we wniosku rzecznika, jak też w kwalifikacji prawnej 
czynów opisanych w części wstępnej orzeczenia OSD. Nie doszło więc do zastąpienia 
przyjętej przez Sąd pierwszej instancji błędnej kwalifikacji inną – prawidłową. W sprawie 
nie zaistniała zatem typowa sytuacja poprawienia błędnej kwalifikacji prawnej, kiedy to 
sąd odwoławczy czyn przypisany oskarżonemu w wyroku Sądu pierwszej instancji 
podciąga pod inny przepis ustawy, nie zmieniając ustaleń faktycznych. Po wtóre, 

 
 
9
uzupełnienie kwalifikacji prawnej nastąpiło w kierunku neutralnym dla obwinionych, a 
nie jak tego wymaga przepis art. 455 zd. 2 k.p.k., na ich niekorzyść. 
Zatem, mimo poprawienia przez WSD kwalifikacji prawnej czynów przypisanych 
obwinionym, nie doszło do naruszenia tego przepisu prawa procesowego. 
Nie jest zasadny zarzut rażącej niewspółmierności orzeczonej obwinionym kary 
zawieszenia prawa do wykonywania zawodu. 
Przypomnieć należy, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowym, nie każda 
nietrafność orzeczenia o karze, ale tylko jej rażąca niewspółmierność uzasadnia zmianę 
orzeczenia o karze. Niewspółmierność rażąca to znaczna, zasadnicza, ewidentna różnica 
miedzy karą wymierzoną a karą sprawiedliwą. O rażącej niewspółmierności kary w 
rozumieniu art. 438 pkt 4 k.p.k. można więc mówić wówczas, gdy orzeczona kara nie 
uwzględnia w należytym stopniu dyrektyw wymiaru kary, przewidzianych w art. 53 k.k. 
Kasacje obrońcy obwinionych nie zawierają, poza wytknięciem sądowi 
odwoławczemu błędnego traktowania adwokata W. S., jako klienta obwinionych oraz 
możliwych konsekwencji wykonania orzeczonych kar, argumentacji świadczącej o tym, 
że wymierzone kary zawieszenia prawa do wykonywania zawodu są karami 
niewspółmiernymi w stopniu rażącym. Skarżący nie wskazuje bowiem, aby w sprawie 
doszło do pominięcia okoliczności wiążących się z dyrektywami wymiaru kary, bądź 
przekroczono swobodne uznanie sędziowskie. Nie wskazuje również, które z 
ujawnionych w sprawie okoliczności przedmiotowych i podmiotowych, mogących mieć 
wpływ na wymiar kary, oceniono nienależycie. Jakkolwiek istotnie adwokat W. S. nie był 
klientem obwinionych radców prawnych (był ich kontrahentem, z którym zawarli oni 
umowę o współpracy), nie zmienia to jednak zaaprobowanej przez WSD oceny stopnia 
społecznej szkodliwości czynów obwinionych, polegających na nie wywiązaniu się z 
zaciągniętych zobowiązań finansowych – nie dokonaniu rozliczeń z tym adwokatem. 
Natomiast wskazane w kasacjach możliwe, daleko idące, następstwa wykonania 
orzeczonych kar dyscyplinarnych (zamknięcie kancelarii, odpływ klientów, zwolnienie 
pracowników) są jednak typowymi, normalnymi następstwami trzeciej pod względem 
surowości kary dyscyplinarnej, przewidzianej w art. 65 ustawy o radcach prawnych. Nie 
można więc i w tej okoliczności upatrywać rażącej niewspółmierności wymierzonej 
obwinionym kary. 

 
 
10
W świetle powyższego, stwierdzić należy, że wymierzone obwinionym kary 
dyscyplinarne zawieszenia prawa do wykonywania zawodu na okres po jednym roku oraz 
nie kwestionowany w kasacjach zakaz wykonywania w tych okresach patronatu są 
adekwatne do przypisanego im przewinienia dyscyplinarnego, uwzględniają ich postawę 
po popełnieniu czynów, w tym w toku postępowania dyscyplinarnego, nie pomijają 
również okoliczności dlań korzystnych. 
Uwzględniając całokształt poczynionych wyżej rozważań, wniesione w sprawie 
kasacje 
należało 
oddalić, 
obciążając 
obwinionych 
zryczałtowanymi 
kosztami 
postępowania kasacyjnego. 
Dlatego Sąd Najwyższy orzekł, jak w postanowieniu.