SDI 1/08

Sąd Najwyższy2008-02-11
SAOSinneodpowiedzialność zawodowaWysokanajwyższy
kasacjaprawo o adwokaturzepostępowanie dyscyplinarnedopuszczalność środka zaskarżeniaSąd NajwyższyProkurator Generalnyorzeczeniepostanowienie

Sąd Najwyższy pozostawił bez rozpoznania kasację Prokuratora Generalnego od postanowienia Wyższego Sądu Dyscyplinarnego, uznając ją za niedopuszczalną z uwagi na brak podstaw prawnych do jej wniesienia w trybie art. 521 k.p.k.

Prokurator Generalny wniósł kasację od postanowienia Wyższego Sądu Dyscyplinarnego przy Naczelnej Radzie Adwokackiej, które utrzymało w mocy postanowienie o umorzeniu postępowania dyscyplinarnego wobec adwokatów. Prokurator argumentował, że nowelizacja Prawa o adwokaturze pozwala na zaskarżenie kasacją postanowień kończących postępowanie dyscyplinarne w trybie art. 521 k.p.k. Sąd Najwyższy uznał jednak, że przepisy Prawa o adwokaturze precyzyjnie określają przedmiot zaskarżenia kasacją (wyłącznie orzeczenia, nie postanowienia) oraz krąg podmiotów uprawnionych, co wyklucza stosowanie art. 521 k.p.k. w tej sytuacji.

Sprawa dotyczyła dopuszczalności kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego od postanowienia Wyższego Sądu Dyscyplinarnego przy Naczelnej Radzie Adwokackiej, które utrzymało w mocy postanowienie o umorzeniu postępowania dyscyplinarnego wobec adwokatów Jacka B. i Marcina Z. Prokurator Generalny powoływał się na nowelizację ustawy Prawo o adwokaturze z 2007 roku, twierdząc, że umożliwia ona zaskarżenie kasacją postanowień kończących postępowanie dyscyplinarne w trybie art. 521 k.p.k., analogicznie do postanowień kończących postępowanie przygotowawcze w sprawach karnych. Sąd Najwyższy, rozpoznając kwestię dopuszczalności kasacji, stwierdził, że przepisy ustawy Prawo o adwokaturze (art. 91a-d) precyzyjnie określają podstawy, granice, przedmiot zaskarżenia oraz krąg podmiotów uprawnionych do wnoszenia kasacji. Zgodnie z tymi przepisami, kasacja przysługuje wyłącznie od orzeczeń wydanych przez Wyższy Sąd Dyscyplinarny w drugiej instancji, a nie od postanowień. Sąd podkreślił, że przepis art. 95n Prawa o adwokaturze, który stanowi podstawę do odpowiedniego stosowania przepisów k.p.k. w sprawach nieuregulowanych w tym rozdziale, nie może być interpretowany jako otwarcie drogi do stosowania przepisów k.p.k. w kwestiach już uregulowanych w Prawie o adwokaturze, ale w sposób odmienny. Sąd uznał, że przyjęcie wykładni proponowanej przez Prokuratora Generalnego prowadziłoby do nieracjonalnych i niespójnych rozwiązań legislacyjnych, w tym różnicowania uprawnień podmiotów specjalnych w zależności od ich roli procesowej oraz terminów na wniesienie kasacji. W konsekwencji, Sąd Najwyższy uznał kasację za niedopuszczalną i pozostawił ją bez rozpoznania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, Prokurator Generalny nie może wnieść kasacji od postanowienia sądu dyscyplinarnego w trybie art. 521 k.p.k., ponieważ ustawa Prawo o adwokaturze w art. 91a-d precyzyjnie określa, że kasacja przysługuje wyłącznie od orzeczeń wydanych przez Wyższy Sąd Dyscyplinarny w drugiej instancji, a nie od postanowień.

Uzasadnienie

Przepisy Prawa o adwokaturze jasno rozróżniają orzeczenia i postanowienia oraz precyzują, od jakich rozstrzygnięć przysługuje kasacja (tylko od orzeczeń). Artykuł 95n, który pozwala na stosowanie przepisów k.p.k. w sprawach nieuregulowanych, nie może być podstawą do stosowania przepisów k.p.k. w sposób odmienny od tego, co wynika z Prawa o adwokaturze. Przyjęcie odmiennej interpretacji prowadziłoby do nieracjonalnych rozwiązań legislacyjnych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

pozostawić bez rozpoznania

Strona wygrywająca

Prokurator Generalny (w sensie formalnym, gdyż jego kasacja została rozpoznana co do dopuszczalności)

Strony

NazwaTypRola
adw. Jacek B.osoba_fizycznaobwiniony
adw. Marcin Z.osoba_fizycznaobwiniony
Prokurator Generalnyorgan_państwowyskarżący
Wyższy Sąd Dyscyplinarny przy Naczelnej Radzie Adwokackiejinstytucjaorgan orzekający
Sąd Dyscyplinarny Izby Adwokackiej w K.instytucjaorgan orzekający
Minister Sprawiedliwościorgan_państwowystrona postępowania

Przepisy (14)

Główne

Prawo o adwokaturze art. 91a § ust. 1

Ustawa Prawo o adwokaturze

Kasacja przysługuje wyłącznie od orzeczenia wydanego przez Wyższy Sąd Dyscyplinarny w drugiej instancji.

Pomocnicze

Prawo o adwokaturze art. 91b

Ustawa Prawo o adwokaturze

Prawo o adwokaturze art. 91c

Ustawa Prawo o adwokaturze

Prawo o adwokaturze art. 91d

Ustawa Prawo o adwokaturze

Prawo o adwokaturze art. 95n

Ustawa Prawo o adwokaturze

Pozwala na odpowiednie stosowanie przepisów k.p.k. w sprawach nieuregulowanych w rozdziale o postępowaniu dyscyplinarnym, ale nie w sprawach już uregulowanych w sposób odmienny.

k.p.k. art. 521

Kodeks postępowania karnego

Przepis dotyczący wnoszenia kasacji przez Prokuratora Generalnego, który nie miał zastosowania w tej sprawie ze względu na specyfikę Prawa o adwokaturze.

k.p.k. art. 433 § § 2

Kodeks postępowania karnego

Wspomniany w zarzucie kasacji jako naruszony przepis.

k.p.k. art. 457 § § 3

Kodeks postępowania karnego

Wspomniany w zarzucie kasacji jako naruszony przepis.

k.p.k. art. 531 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Zastosowany w kontekście pozostawienia kasacji bez rozpoznania.

k.p.k. art. 530 § § 2

Kodeks postępowania karnego

Zastosowany w kontekście pozostawienia kasacji bez rozpoznania.

k.p.k. art. 429 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Zastosowany w kontekście pozostawienia kasacji bez rozpoznania.

Zbior zasad etyki adwokackiej i godności zawodu art. 27 § ust. 1

Wspomniany w opisie zarzutów dyscyplinarnych.

Zbior zasad etyki adwokackiej i godności zawodu art. 30

Wspomniany w opisie zarzutów dyscyplinarnych.

Zbior zasad etyki adwokackiej i godności zawodu art. 11

Wspomniany w opisie zarzutów dyscyplinarnych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przepisy Prawa o adwokaturze precyzyjnie regulują przedmiot zaskarżenia kasacją i krąg podmiotów uprawnionych, co wyklucza stosowanie art. 521 k.p.k. w drodze analogii. Stosowanie art. 521 k.p.k. do postanowień sądu dyscyplinarnego prowadziłoby do nieracjonalnych i niespójnych rozwiązań legislacyjnych.

Odrzucone argumenty

Nowelizacja Prawa o adwokaturze z 2007 r. stworzyła możliwość wnoszenia kasacji przez podmioty wymienione w art. 521 k.p.k. od postanowień kończących postępowanie dyscyplinarne. Art. 95n Prawa o adwokaturze pozwala na odpowiednie stosowanie przepisów k.p.k. do spraw nieuregulowanych w rozdziale o postępowaniu dyscyplinarnym, w tym postanowień kończących dochodzenie.

Godne uwagi sformułowania

Określenie w przepisach art. 91 a-d ustawy – Prawo o adwokaturze: podstaw, granic, przedmiotu zaskarżenia i kręgu podmiotów uprawnionych do wnoszenia kasacji nie pozwala na uznanie, iż jest to „sprawa nieuregulowana w niniejszym rozdziale” (art. 95 n ustawy), co wyklucza możliwość zaskarżenia kasacją Prokuratora Generalnego w trybie art. 521 k.p.k. rozstrzygnięcia sądu dyscyplinarnego niebędącego orzeczeniem. Nie do przyjęcia jest zatem teza, że obowiązujący model postępowania dyscyplinarnego w stosunku do adwokatów przewiduje dwa odrębne tryby postępowania kasacyjnego, zakotwiczone w dwóch różnych aktach normatywnych, różne co do przedmiotu zaskarżenia i podmiotów uprawnionych do wniesienia kasacji...

Skład orzekający

A. Siuchniński

przewodniczący

J. Dołhy

sędzia SN

P. Kalinowski

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie dopuszczalności kasacji w postępowaniach dyscyplinarnych adwokatów i radców prawnych, interpretacja przepisów Prawa o adwokaturze w kontekście k.p.k."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji niedopuszczalności kasacji od postanowienia, a nie od orzeczenia.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej związanej z możliwością zaskarżania decyzji dyscyplinarnych przez Prokuratora Generalnego, co ma znaczenie dla nadzoru nad samorządami zawodowymi.

Czy Prokurator Generalny może zaskarżyć decyzję dyscyplinarną adwokata? Sąd Najwyższy wyjaśnia granice kasacji.

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
POSTANOWIENIE Z DNIA 11 LUTEGO 2008 R. SDI 1/08 Określenie w przepisach art. 91 a-d ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze (Dz. U. 2002 r. Nr 123, poz. 1058 ze zm.): podstaw, granic, przedmiotu zaskarżenia i kręgu podmiotów uprawnionych do wno- szenia kasacji nie pozwala na uznanie, iż jest to „sprawa nieuregulowana w niniejszym rozdziale” (art. 95n powołanej ustawy), co wyklucza możliwość zaskarżenia kasacją Prokuratora Generalnego w trybie art. 521 k.p.k. roz- strzygnięcia sądu dyscyplinarnego niebędącego orzeczeniem. Przewodniczący: sędzia SN A. Siuchniński. Sędziowie SN: J. Dołhy, P. Kalinowski (sprawozdawca). Prokurator Prokuratury Krajowej: A. Herzog. Rzecznik Dyscyplinarny NRA: T. Krzemiński. Sąd Najwyższy w sprawie adw. Jacka B. i adw. Marcina Z., w przed- miocie uchybienia zasadom etyki zawodu adwokata, po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie w dniu 11 lutego 2008 r., z urzędu kwestii do- puszczalności kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na nie- korzyść od postanowienia Wyższego Sądu Dyscyplinarnego przy Naczel- nej Radzie Adwokackiej z dnia 7 lipca 2007 r., utrzymującego w mocy po- stanowienie Sądu Dyscyplinarnego Izby Adwokackiej w K. z dnia 29 wrze- śnia 2006 r., p o s t a n o w i ł pozostawić bez rozpoznania kasację Prokuratora Gene- ralnego. 2 U Z A S A D N I E N I E Postępowanie dyscyplinarne w stosunku do adwokatów Jacka B. i Marcina Z. zostało wszczęte o to, że: I. adw. Jacek B.: 1. w dniach 15, 16, i 18 lutego 2005 r. w W., naruszył obowiązek zachowa- nia umiaru i taktu wobec sądu, przed którym występował, a to Sądu Okrę- gowego w W., przez to, że zaniechał wykonywania obowiązków obrońcy z urzędu oskarżonej Janiny C. oraz celowo utrudniał doręczenie zarządze- nia o wyznaczeniu obrońcą z urzędu i wezwania na rozprawę, tj. o przewi- nienie dyscyplinarne z § 27 ust. 1 Zbioru zasad etyki adwokackiej i godno- ści zawodu uchwalonego przez Naczelną Radę Adwokacką w dniu 10 paź- dziernika 1998 r. w zw. z art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Pra- wo o adwokaturze (Dz. U. 2002 r. Nr 123, poz. 1058 ze zm.); 2. w dniach 16 i 18 lutego 2005 r. w W., nie stawił się na rozprawę przed Sądem Okręgowym w W., nie powiadamiając sądu o niemożności wzięcia udziału w rozprawie, tj. o przewinienie dyscyplinarne z § 30 Zbioru zasad etyki adwokackiej i godności zawodu uchwalonego przez Naczelną Radę Adwokacką w dniu 10 października 1998 r.; 3. w dniu 15 lutego 2005 r. w W., w piśmie kierowanym do Sądu Okręgo- wego w W., świadomie niezgodnie z prawdą podał, że pismo oskarżonej Janiny C. o wypowiedzeniu pełnomocnictwa otrzymał po rozprawie, tj. o przewinienie dyscyplinarne z § 11 Zbioru zasad etyki adwokackiej i godno- ści zawodu uchwalonego przez Naczelną Radę Adwokacką w dniu 10 paź- dziernika 1998 r.; II. adw. Marcin Z.: 1. w dniach 15, 16, i 18 lutego 2005 r. w W., naruszył obowiązek zachowa- nia umiaru i taktu wobec sądu, przed którym występował, a to Sądu Okrę- 3 gowego w W., przez to, że zaniechał wykonywania obowiązków obrońcy z urzędu oskarżonej Janiny C. oraz celowo utrudniał doręczenie zarządze- nia o wyznaczeniu obrońcą z urzędu i wezwania na rozprawę, tj. o przewi- nienie dyscyplinarne z § 27 ust. 1 Zbioru zasad etyki adwokackiej i godno- ści zawodu uchwalonego przez Naczelną Radę Adwokacką w dniu 10 paź- dziernika 1998 r. w zw. z art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Pra- wo o adwokaturze; 2. w dniach 16 i 18 lutego 2005 r. w W. nie stawił się na rozprawę przed Sądem Okręgowym w W., nie powiadamiając sądu o niemożności wzięcia udziału w rozprawie, tj. o przewinienie dyscyplinarne z § 30 Zbioru zasad etyki adwokackiej i godności zawodu uchwalonego przez Naczelną Radę Adwokacką w dniu 10 października 1998 r. Postanowieniem z dnia 18 października 2005 r. Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego Okręgowej Rady Adwokackiej w K. umorzył postępowanie dyscyplinarne w stosunku do adwokatów Jacka B. i Marcina Z. To roz- strzygnięcie zostało zaskarżone odwołaniem wniesionym przez Ministra Sprawiedliwości z wnioskiem o uchylenie kwestionowanego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Po rozpoznaniu tego odwołania, Sąd Dyscyplinarny Izby Adwokackiej w K., postanowieniem z dnia 29 września 2006 r. utrzymał w mocy zaskar- żone rozstrzygnięcie. Od tego ostatniego postanowienia kolejne odwołanie złożył Minister Sprawiedliwości wnosząc alternatywnie: o uchylenie zaskar- żonego postanowienia Sądu Dyscyplinarnego Izby Adwokackiej w K. i przekazanie sprawy temu sądowi do ponownego rozpoznania albo o uchy- lenie zarówno tego postanowienia, jak i postanowienia Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego Okręgowej Rady Adwokackiej w K. Postanowieniem z dnia 7 lipca 2007 r. Wyższy Sąd Dyscyplinarny Naczelnej Rady Adwokackiej nie uwzględnił odwołania wniesionego przez 4 Ministra Sprawiedliwości i utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Są- du Dyscyplinarnego Izby Adwokackiej w K. Obecnie, Prokurator Generalny wystąpił z kasacją na niekorzyść ad- wokatów Jacka B. i Marcina Z., zaskarżając powołane wyżej postanowienie Wyższego Sądu Dyscyplinarnego Naczelnej Rady Adwokackiej. W nad- zwyczajnym środku zaskarżenia zarzucono rażące i mogące mieć istotny wpływ na treść „orzeczenia” naruszenie przepisów prawa procesowego, to jest art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. w zw. z art. 95n prawa o adwokaturze, polegające na zaniechaniu przez Wyższy Sąd Dyscyplinarny Naczelnej Rady Adwokackiej wszechstronnej kontroli odwoławczej zaskar- żonego postanowienia Sądu Dyscyplinarnego Izby Adwokackiej w K. i nie wskazaniu czym kierował się sąd wydając zaskarżone postanowienie, w następstwie czego doszło do utrzymania w mocy zaskarżonego rozstrzy- gnięcia. W oparciu o tak sformułowany zarzut kasacji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Wyższemu Sądowi Dyscyplinarnemu Naczelnej Rady Adwokackiej do ponownego roz- poznania w postępowaniu odwoławczym. Jednocześnie, w pisemnych mo- tywach skargi kasacyjnej podniesione zostało zagadnienie dopuszczalno- ści jej wnoszenia przez Prokuratora Generalnego, w trybie przewidzianym w art. 521 k.p.k. W przekonaniu skarżącego, modyfikacja ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze, dokonana ustawą z dnia 29 marca 2007 r. o zmianie ustawy – Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 80, poz. 540) stworzyła możliwość wnoszenia kasacji przez podmioty wymienione art. 521 k.p.k. – również od postanowień kończących postępowanie dyscyplinarne, tj. w fazie dochodzeń dyscyplinarnych. Taka bowiem forma rozstrzygnięć jest przewidziana na tym etapie postępowania dyscyplinarnego, który odpowiada w procedurze karnej postępowaniu przygotowawczemu. Na gruncie obecnych uregulowań zawartych w Ko- deksie postępowania karnego dopuszczalne jest zaskarżenie kasacją pra- 5 womocnego postanowienia sądu, utrzymującego w mocy postanowienie o umorzeniu postępowania przygotowawczego, jeśli znajdowało się ono w fazie ad personam. Tym samym, przepis art. 521 k.p.k. – w przekonaniu skarżącego – stwarza Prokuratorowi Generalnemu możliwość wniesienia kasacji zarówno od każdego prawomocnego orzeczenia sądu kończącego postępowanie sądowe, jak i od prawomocnego orzeczenia sądu kończące- go postępowanie przygotowawcze. Skoro ta materia nie jest uregulowana odrębnie w przepisach ustawy – Prawo o adwokaturze, to zdaniem autora nadzwyczajnego środka zaskarżenia, przepis art. 95n tej ustawy w brzmie- niu obecnie obowiązującym, daje Prokuratorowi Generalnemu podstawę do korzystania z uprawnień, przewidzianych w art. 521 k.p.k., również w odniesieniu do prawomocnych postanowień sądowych kończących postę- powanie dyscyplinarne. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Obowiązek każdorazowego badania warunków formalnych dopusz- czalności kasacji jest oczywisty i zawsze wyprzedza jej merytoryczne roz- poznawanie. Zanim można przystąpić do analizy podniesionych w kasacji zarzutów należy ocenić kwestię dopuszczalności jej wniesienia i uprawnie- nia podmiotu, jaki z nią wystąpił. Potrzeba przeprowadzenia takiej kontroli w tej sprawie, trafnie została wskazana już przez sam podmiot wnoszący skargę, a także przez adw. Jacka B., w nadesłanej odpowiedzi na kasację. Wynik tej analizy i kontroli prowadzi jednak do wniosków odmiennych od tych, do jakich doszedł autor wywodów zamieszczonych w części motywa- cyjnej kasacji. Na wstępie zauważyć trzeba, że już w zarzucie kasacji skarżący błędnie określił kwestionowane rozstrzygnięcie mianem „orzeczenia”, skoro w rzeczywistości ma ono formę postanowienia. Ustawa – Prawo o adwoka- turze wprowadziła i konsekwentnie posługuje się podziałem rozstrzygnięć zapadających w postępowaniu dyscyplinarnym na: postanowienia i orze- 6 czenia. Z każdą z tych form wiąże się też etap tego postępowania i rodzaj materii będącej przedmiotem tychdecyzji procesowych. Zatem, przy formu- łowaniu nadzwyczajnych środków zaskarżenia przez podmioty specjalne należy oczekiwać szczególnie precyzyjnego stosowania się do terminologii przyjętej przez ustawodawcę. Przypomnieć także w tym miejscu należy konsekwentne stanowisko Sądu Najwyższego, prezentowane zarówno na gruncie postępowania dys- cyplinarnego dotyczącego adwokatów (por. postanowienie z dnia 28 lutego 2007 r.,SDI 5/07 – niepubl.), jak i radców prawnych (por. postanowienie z dnia 21 grudnia 2006 r., SDI 30/06 – niepubl.), zgodnie z którym wprowa- dzenie przez ustawodawcę w aktach prawnych o charakterze dla tych kor- poracji ustrojowym, wyraźnego podziału rozstrzygnięć zapadających w tym postępowaniu i związanie ich rodzaju z etapem tego postępowania na ja- kim zostały podjęte, ma istotne znaczenie normatywne. Zgodnie z dyspo- zycją art. 95 ust. 2 ustawy – Prawo o adwokaturze, rozstrzygnięcia sądu dyscyplinarnego zapadają w formie orzeczeń lub postanowień. Identyczne postaci rozstrzygnięć kończących postępowanie dyscyplinarne przewiduje też przepis art. 88a tej ustawy, określający tryb i zasady ich zaskarżania. Prowadzi to do wniosku, że zarówno od orzeczenia, jak i od postanowienia zwykłe środki odwoławcze przysługują stronom i Ministrowi Sprawiedliwo- ści. Natomiast, stosownie do dyspozycji art. 91a ust. 1 ustawy, nadzwy- czajny środek zaskarżenia został związany wyłącznie z takim rozstrzygnię- ciem zapadającym w postępowaniu dyscyplinarnym, wydanym przez Wyż- szy Sąd Dyscyplinarny w drugiej instancji, które ma postać orzeczenia. Wprawdzie, uchylony został przepis art. 95m ustawy – Prawo o adwokatu- rze, będący podstawą do wydania rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 lipca 1998 r. w sprawie postępowania dyscyplinarnego w stosun- ku do adwokatów i aplikantów adwokackich (Dz. U. Nr 99, poz. 635 ze zm.), regulującego szczegółowe zasady i tryb postępowania dyscyplinar- 7 nego w stosunku do adwokatów i aplikantów adwokackich, ale zachowany został w ustawie podział na poszczególne etapy postępowania dyscypli- narnego. I tak, przepis art. 95c ustawy z całego postępowania dyscyplinar- nego wyodrębnia etap dochodzenia, postępowanie przed sądem dyscypli- narnym i postępowanie wykonawcze. Podobnie, art. 90 ust. 2 mówi o wszczęciu dochodzenia lub postępowania przed sądem dyscyplinarnym. Zgodnie z ustawą, rzecznikowi dyscyplinarnemu przysługuje uprawnienie do wszczęcia dochodzenia, skierowania do sądu dyscyplinarnego wniosku o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego lub wniosku o ukaranie do dziekana okręgowej rady adwokackiej (art. 93a ustawy). Z kolei przepis art. 95 d ustawy upoważnia zarówno sąd dyscyplinarny, jak rzecznika dyscypli- narnego do umorzenia postępowania dyscyplinarnego w wypadkach mniejszej wagi. Chociaż rozwiązania ukształtowane w wyniku nowelizacji ustawy o adwokaturze, dokonane ustawą z dnia 29 marca 2007 r., dalekie są od precyzyjnego określenia szczegółowych relacji między poszczegól- nymi podmiotami uczestniczącymi w postępowaniu dyscyplinarnym, zasad odnoszących się do postępowania odwoławczego i reguł procedowania, ale nie ulega wątpliwości, że zasadnicze znaczenie ma zachowanie po- działu rozstrzygnięć zapadających w tym postępowaniu na postanowienia i orzeczenia, zachowanie dotychczasowych etapów postępowania z podzia- łem na dochodzenie, postępowanie sądowe i postępowanie wykonawcze oraz określenie rodzajów środków odwoławczych w powiązaniu z formami rozstrzygnięć. Szczególne znaczenie ma zwłaszcza wyodrębnienie w art. 88a ustawy postanowień kończących postępowanie dyscyplinarne. Z zary- sowanego tam podziału rozstrzygnięć wynika, że w tym postępowaniu, to- czącym się również na obecnych zasadach, występuje kategoria decyzji procesowych rozstrzygających o dalszym biegu procesu, mająca postać postanowień. Niezależnie od tego, czy są to postanowienia jedynie bloku- jące wydanie rozstrzygnięcia co do przedmiotu tego postępowania, czy też 8 zawierające takie rozstrzygnięcie (bo takiej zależności ustawodawca obec- nie nie określił), zupełnie zasadnicze znaczenie ma to, że przy zachowaniu tego podziału jedynie w stosunku do jednej grupy rozstrzygnięć wyraźnie przewidziano możliwość zaskarżenia ich kasacją. Stosownie do dyspozycji art. 91a ust. 1 ustawy – Prawo o adwokaturze tylko od orzeczenia wydane- go przez Wyższy Sąd Dyscyplinarny w drugiej instancji przysługuje kasa- cja. Od żadnego zatem innego rozstrzygnięcia wydanego w postępowaniu dyscyplinarnym ten nadzwyczajny środek zaskarżenia nie przysługuje. Dla rozważanego zagadnienia istotne znaczenie ma też krąg podmiotów uprawnionych do wniesienia kasacji. Możliwość tę ustawa przyznaje stro- nom, Ministrowi Sprawiedliwości, Rzecznikowi Praw Obywatelskich oraz Prezesowi Naczelnej Rady Adwokackiej. Gdyby na moment hipotetycznie założyć, że ustawodawca rzeczywiście zamierzał zróżnicować zakresy uprawnień poszczególnych podmiotów i przyznać niektórym spośród nich dalej idącą możliwość kwestionowania kasacją również postanowień pra- womocnie kończących postępowanie dyscyplinarne, to właśnie przepis art. 91a ustawy – Prawo o adwokaturze był do tego właściwym miejscem. Sko- ro ustawodawca tego nie uczynił (choć właśnie w tej noweli, na którą powo- łuje się skarżący, w istotny sposób zmodyfikował reguły postępowania dys- cyplinarnego w stosunku do adwokatów), to znaczy, że poszukiwanie roz- wiązania zastępczego w postaci odwoływania się do odpowiedniego sto- sowania przepisu art. 521 k.p.k. nie znajduje sensownego uzasadnienia. Wbrew poglądowi zaprezentowanemu przez skarżącego, powołana przezeń nowelizacja ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokatu- rze, dokonana ustawą z dnia 29 marca 2007 r., nie doprowadziła do sytua- cji, w której podmioty wymienione w art. 521 k.p.k. uzyskiwałyby nowe – szersze niż dotychczas – uprawnienia do kwestionowania skargą kasacyj- ną rozstrzygnięć zapadających w postępowaniu dyscyplinarnym toczącym się w stosunku do adwokatów, a podejmowanych w formie postanowień w 9 fazie dochodzenia. Przede wszystkim, proponowana przez skarżącego wy- kładnia nie znajduje wyraźnego oparcia normatywnego. Rzecz w tym, że wskazywany przez niego przepis art. 95n ustawy – Prawo o adwokaturze, daje podstawę do odpowiedniego stosowania przepisów Kodeksu postę- powania karnego jedynie w sprawach, które nie zostały uregulowane w od- powiednim rozdziale powołanej ustawy, tj. w rozdziale o postępowaniu dyscyplinarnym. Nie otwiera on natomiast drogi do stosowania przepisów Kodeksu postępowania karnego w kwestiach uregulowanych w tym właśnie rozdziale ustawy, ale w sposób odmienny niż to ma miejsce w procedurze karnej. Tymczasem, taka właśnie sytuacja występuje w rozważanym ukła- dzie procesowym. Zarówno rodzaj rozstrzygnięć zapadających w postępo- waniu dyscyplinarnym, podlegających zaskarżeniu kasacją, jak i katalog podmiotów uprawnionych do występowania z tym nadzwyczajnym środ- kiem zaskarżenia, wynika wprost z ustawy – Prawo o adwokaturze. Nie do przyjęcia jest zatem teza, że obowiązujący model postępowania dyscypli- narnego w stosunku do adwokatów przewiduje dwa odrębne tryby postę- powania kasacyjnego, zakotwiczone w dwóch różnych aktach normatyw- nych, różne co do przedmiotu zaskarżenia i podmiotów uprawnionych do wniesienia kasacji, z których jeden tryb jest wyraźnie skonstruowany dla potrzeb tego postępowania i umieszczony w ustawie o charakterze ustro- jowym dla korporacji adwokackiej, a drugi miałby wynikać z ogólnego ode- słania do innego aktu normatywnego. Z założeniem racjonalnego ustawo- dawcy i spójności obowiązującego systemu nie da się pogodzić zatem wy- kładnia, wedle której w odniesieniu do orzeczeń sądów dyscyplinarnych, zapadających w wyniku rozpoznania sprawy po złożeniu aktu oskarżenia – zakres zaskarżenia kasacją i katalog uprawnionych do jej wniesienia pod- miotów miałby regulować konkretny przepis art. 91a ust. 1 ustawy – Prawo o adwokaturze, natomiast w drodze generalnego odesłania do odpowied- niego stosowania Kodeksu postępowania karnego, zawartego w art. 95n 10 tejże ustawy, powstawałby odrębny krąg rozstrzygnięć zapadających na innym etapie postępowania dyscyplinarnego, poddanych kontroli kasacyj- nej uruchamianej przez podmioty wymienione w wyraźnie inaczej zbudo- wanym katalogu. Nieracjonalność takiego zabiegu legislacyjnego staje się jeszcze bardziej jaskrawo widoczna, gdy się zważy, że w katalogu podmio- tów uprawnionych do wniesienia kasacji, o której mowa w art. 91a ust. 1 ustawy, wymieniony jest m.in. Minister Sprawiedliwości, zaś – w myśl kon- cepcji zaprezentowanej przez skarżącego – przy odpowiednim stosowaniu art. 521 k.p.k. uprawnienie to przysługiwałoby Prokuratorowi Generalnemu. Ten sam zatem podmiot, w tym samym obszarze działania, jakim jest wno- szenie nadzwyczajnego środka zaskarżenia w postępowaniu dyscyplinar- nym, miałby więc dysponować zupełnie innymi zakresami uprawnień w zależności jedynie od tego, czy występowałby w roli Ministra Sprawiedliwo- ści, czy też w roli Prokuratora Generalnego. Jeszcze bardziej dziwacznie przedstawiałaby się sytuacja Rzecznika Praw Obywatelskich, którego je- den zakres zaskarżenia – w odniesieniu do orzeczeń wskazanych w art. 91a ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze – byłby ograniczony przez ten przepis, a inny – szerszy zakres zaskarżenia obejmujący również postano- wienia – miałby mieć za podstawę przepis art. 521 k.p.k. Zupełnie niezro- zumiała sytuacja musiałaby także powstać w odniesieniu do terminów ka- sacji przysługujących tzw. podmiotom specjalnym. Prokurator Generalny miałby do dyspozycji terminy wynikające z Kodeksu postępowania karne- go, zaś Rzecznik Praw Obywatelskich – w wypadku skarżenia orzeczenia dysponowałby terminem wynikającym z art. 91c ustawy – Prawo o adwoka- turze, natomiast w wypadku kwestionowania postanowienia – mógłby ko- rzystać z dłuższego terminu wynikającego z przepisów Kodeksu postępo- wania karnego. Próba takiej interpretacji byłaby sprzeczna z podstawowym dla sądowej wykładni prawa założeniem tworzenia przez ustawodawcę ra- cjonalnych rozwiązań legislacyjnych. 11 Trzeba też zauważyć, że przyznanie Prokuratorowi Generalnemu prawa wnoszenia kasacji od postanowień zapadających w toku lub koń- czących dochodzenie dyscyplinarne, w drodze odpowiedniego stosowania przepisu art. 521 k.p.k., otworzyłoby drogę do zaskarżania tych rozstrzy- gnięć wyłącznie na niekorzyść obwinionych. Tymczasem, nie ulega wątpli- wości, że skoro całe postępowanie dyscyplinarne ma charakter deliktowy i jego model jest oparty o reguły prawa karnego, to przepisy, które to postę- powanie normują, muszą być wykładane ściśle. Nie można zatem w drodze interpretacji (opartej jedynie na odwołaniu się do ogólnej normy odsyłającej do odpowiedniego stosowania przepisów innej ustawy) otwierać możliwości jednokierunkowego kwestionowania prawomocnych rozstrzygnięć, i to tylko przez tzw. podmioty specjalne. Jeżeli będzie wolą ustawodawcy wprowa- dzenie takiego rozwiązania w sferze odpowiedzialności dyscyplinarnej ad- wokatów, to powinno ono zmaterializować się w formie odpowiednio wy- raźnej interwencji legislacyjnej. Tej ostatniej nie powinno się zastępować rozszerzającą wykładnią przepisu, co do zakresu oddziaływania którego, wątpliwości słusznie wskazał sam autor kasacji. Podsumowując, należy zatem stwierdzić, że określenie w przepisach art. 91 a-d ustawy – Prawo o adwokaturze: podstaw, granic, przedmiotu zaskarżenia i kręgu podmiotów uprawnionych do wnoszenia kasacji nie pozwala na uznanie, iż jest to „sprawa nieuregulowana w niniejszym roz- dziale” (art. 95 n ustawy), co wyklucza możliwość zaskarżenia kasacją Pro- kuratora Generalnego w trybie art. 521 k.p.k. rozstrzygnięcia sądu dyscy- plinarnego niebędącego orzeczeniem. W tych warunkach – w drodze odpowiedniego zastosowania przepi- sów art. 531 § 1 k.p.k. w zw. z art. 530 § 2 k.p.k. i art. 429 § 1 k.p.k., a tak- że art. 91a ustawy – Prawo o adwokaturze – należało pozostawić bez roz- poznania kasację Prokuratora Generalnego wniesioną w tej sprawie – jako niedopuszczalną. 12 Mając to wszystko na uwadze Sąd Najwyższy postanowił, jak na wstępie.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI