SDI 1/08

Sąd Najwyższy2008-02-11
SNinneodpowiedzialność dyscyplinarna zawodów prawniczychWysokanajwyższy
kasacjaprawo o adwokaturzepostępowanie dyscyplinarneSąd NajwyższyProkurator Generalnydopuszczalnośćśrodki zaskarżeniaadwokaci

Sąd Najwyższy pozostawił bez rozpoznania kasację Prokuratora Generalnego od postanowienia sądu dyscyplinarnego, uznając ją za niedopuszczalną z uwagi na brak podstaw prawnych do jej wniesienia w trybie art. 521 k.p.k.

Prokurator Generalny wniósł kasację od postanowienia Wyższego Sądu Dyscyplinarnego przy Naczelnej Radzie Adwokackiej, utrzymującego w mocy postanowienie o umorzeniu postępowania dyscyplinarnego wobec adwokatów. Sąd Najwyższy rozpoznał kwestię dopuszczalności kasacji i uznał ją za niedopuszczalną. Kluczowe było ustalenie, że przepisy Prawa o adwokaturze nie przewidują możliwości wniesienia kasacji przez Prokuratora Generalnego w trybie art. 521 k.p.k. od postanowienia sądu dyscyplinarnego, które nie jest orzeczeniem.

Sprawa dotyczyła kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego na niekorzyść postanowienia Wyższego Sądu Dyscyplinarnego przy Naczelnej Radzie Adwokackiej, które utrzymało w mocy postanowienie o umorzeniu postępowania dyscyplinarnego wobec adwokatów Jacka B. i Marcina Z. Prokurator Generalny zarzucił rażące naruszenie przepisów prawa procesowego, argumentując, że nowelizacja Prawa o adwokaturze stworzyła możliwość wnoszenia kasacji od postanowień kończących postępowanie dyscyplinarne w trybie art. 521 k.p.k. Sąd Najwyższy, rozpoznając z urzędu kwestię dopuszczalności kasacji, uznał ją za niedopuszczalną. Sąd podkreślił, że przepisy Prawa o adwokaturze (art. 91a-d) precyzyjnie określają podstawy, granice, przedmiot zaskarżenia i krąg podmiotów uprawnionych do wnoszenia kasacji, wiążąc ją wyłącznie z orzeczeniami wydanymi przez Wyższy Sąd Dyscyplinarny w drugiej instancji. Sąd Najwyższy odrzucił argumentację Prokuratora Generalnego o możliwości stosowania art. 521 k.p.k. w drodze analogii, wskazując, że przepis art. 95n Prawa o adwokaturze pozwala na stosowanie przepisów k.p.k. tylko w sprawach nieuregulowanych w rozdziale o postępowaniu dyscyplinarnym, a nie w kwestiach już uregulowanych, choćby odmiennie. Sąd uznał, że taka wykładnia prowadziłaby do nieracjonalnych rozwiązań legislacyjnych i sprzeczności w zakresie uprawnień podmiotów specjalnych. W konsekwencji, kasacja Prokuratora Generalnego została pozostawiona bez rozpoznania jako niedopuszczalna.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, Prokurator Generalny nie może wnieść kasacji od postanowienia sądu dyscyplinarnego w trybie art. 521 k.p.k., jeśli sprawa jest uregulowana w Prawie o adwokaturze, nawet jeśli regulacja ta różni się od przepisów k.p.k.

Uzasadnienie

Przepisy Prawa o adwokaturze precyzyjnie określają dopuszczalność kasacji (tylko od orzeczeń, nie postanowień) i krąg podmiotów uprawnionych. Art. 95n Prawa o adwokaturze pozwala na stosowanie przepisów k.p.k. tylko w sprawach nieuregulowanych, a nie w kwestiach uregulowanych odmiennie. Wprowadzenie kasacji od postanowień w drodze analogii prowadziłoby do nieracjonalnych rozwiązań legislacyjnych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

pozostawić bez rozpoznania

Strona wygrywająca

adwokaci Jacek B. i Marcin Z.

Strony

NazwaTypRola
Jacek B.osoba_fizycznaadwokat (obwiniony)
Marcin Z.osoba_fizycznaadwokat (obwiniony)
Prokurator Generalnyorgan_państwowyskarżący (wnoszący kasację)
Wyższy Sąd Dyscyplinarny przy Naczelnej Radzie Adwokackiejinstytucjasąd dyscyplinarny (instancji odwoławczej)
Sąd Dyscyplinarny Izby Adwokackiej w K.instytucjasąd dyscyplinarny (pierwszej instancji)
Minister Sprawiedliwościorgan_państwowystrona postępowania (wnoszący odwołanie)

Przepisy (9)

Główne

Prawo o adwokaturze art. 91a § 1

Ustawa - Prawo o adwokaturze

Kasacja przysługuje wyłącznie od orzeczenia wydanego przez Wyższy Sąd Dyscyplinarny w drugiej instancji.

Pomocnicze

Prawo o adwokaturze art. 95n

Ustawa - Prawo o adwokaturze

Pozwala na odpowiednie stosowanie przepisów k.p.k. tylko w sprawach nieuregulowanych w Prawie o adwokaturze, a nie w kwestiach uregulowanych odmiennie.

k.p.k. art. 521

Kodeks postępowania karnego

Przepis dotyczący kasacji, który skarżący próbował zastosować w drodze analogii.

k.p.k. art. 433 § 2

Kodeks postępowania karnego

Przywołany w zarzucie kasacji jako podstawa naruszenia przepisów prawa procesowego.

k.p.k. art. 457 § 3

Kodeks postępowania karnego

Przywołany w zarzucie kasacji jako podstawa naruszenia przepisów prawa procesowego.

Prawo o adwokaturze art. 28 § 2

Ustawa - Prawo o adwokaturze

Przywołany w opisie przewinienia dyscyplinarnego adwokata.

Zbioru zasad etyki adwokackiej i godności zawodu art. 27 § 1

Przywołany w opisie przewinienia dyscyplinarnego adwokata.

Zbioru zasad etyki adwokackiej i godności zawodu art. 30

Przywołany w opisie przewinienia dyscyplinarnego adwokata.

Zbioru zasad etyki adwokackiej i godności zawodu art. 11

Przywołany w opisie przewinienia dyscyplinarnego adwokata.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przepisy Prawa o adwokaturze precyzyjnie regulują dopuszczalność kasacji, która przysługuje tylko od orzeczeń, a nie postanowień. Art. 95n Prawa o adwokaturze nie pozwala na stosowanie przepisów k.p.k. w sprawach już uregulowanych w Prawie o adwokaturze, nawet jeśli regulacja jest odmienna. Wykładnia rozszerzająca prowadziłaby do nieracjonalnych i niespójnych rozwiązań legislacyjnych.

Odrzucone argumenty

Nowelizacja Prawa o adwokaturze stworzyła możliwość wnoszenia kasacji od postanowień kończących postępowanie dyscyplinarne w trybie art. 521 k.p.k. Sprawa nie jest uregulowana w Prawie o adwokaturze, co uzasadnia stosowanie art. 521 k.p.k. w drodze analogii.

Godne uwagi sformułowania

Określenie w przepisach art. 91 a-d ustawy – Prawo o adwokaturze: podstaw, granic, przedmiotu zaskarżenia i kręgu podmiotów uprawnionych do wnoszenia kasacji nie pozwala na uznanie, iż jest to „sprawa nieuregulowana w niniejszym rozdziale” (art. 95 n ustawy), co wyklucza możliwość zaskarżenia kasacją Prokuratora Generalnego w trybie art. 521 k.p.k. rozstrzygnięcia sądu dyscyplinarnego niebędącego orzeczeniem. Nie do przyjęcia jest zatem teza, że obowiązujący model postępowania dyscyplinarnego w stosunku do adwokatów przewiduje dwa odrębne tryby postępowania kasacyjnego, zakotwiczone w dwóch różnych aktach normatywnych, różne co do przedmiotu zaskarżenia i podmiotów uprawnionych do wniesienia kasacji.

Skład orzekający

A. Siuchniński

przewodniczący

J. Dołhy

sędzia

P. Kalinowski

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie dopuszczalności kasacji w postępowaniu dyscyplinarnym adwokatów i interpretacja przepisów Prawa o adwokaturze w kontekście stosowania przepisów k.p.k."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji niedopuszczalności kasacji od postanowienia sądu dyscyplinarnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej związanej z nadzwyczajnymi środkami zaskarżenia w postępowaniu dyscyplinarnym, co jest istotne dla prawników zajmujących się tą dziedziną prawa.

Kasacja Prokuratora Generalnego odrzucona: Sąd Najwyższy wyjaśnia granice zaskarżenia w sprawach dyscyplinarnych adwokatów.

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
POSTANOWIENIE  Z  DNIA  11  LUTEGO  2008  R. 
SDI  1/08 
 
 
Określenie w przepisach art. 91 a-d ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – 
Prawo o adwokaturze (Dz. U. 2002 r. Nr 123, poz. 1058 ze zm.): podstaw, 
granic, przedmiotu zaskarżenia i kręgu podmiotów uprawnionych do wno-
szenia kasacji nie pozwala na uznanie, iż jest to „sprawa nieuregulowana w 
niniejszym rozdziale” (art. 95n powołanej ustawy), co wyklucza możliwość 
zaskarżenia kasacją Prokuratora Generalnego w trybie art. 521 k.p.k. roz-
strzygnięcia sądu dyscyplinarnego niebędącego orzeczeniem. 
 
Przewodniczący: sędzia SN A. Siuchniński. 
Sędziowie SN: J. Dołhy, P. Kalinowski (sprawozdawca). 
Prokurator Prokuratury Krajowej: A. Herzog. 
Rzecznik Dyscyplinarny NRA: T. Krzemiński. 
 
Sąd Najwyższy w sprawie adw. Jacka B. i adw. Marcina Z., w przed-
miocie uchybienia zasadom etyki zawodu adwokata, po rozpoznaniu w 
Izbie Karnej na rozprawie w dniu 11 lutego 2008 r., z urzędu kwestii do-
puszczalności kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na nie-
korzyść od postanowienia Wyższego Sądu Dyscyplinarnego przy Naczel-
nej Radzie Adwokackiej z dnia 7 lipca 2007 r., utrzymującego w mocy po-
stanowienie Sądu Dyscyplinarnego Izby Adwokackiej w K. z dnia 29 wrze-
śnia 2006 r.,  
 
p o s t a n o w i ł   pozostawić bez rozpoznania kasację Prokuratora Gene-
ralnego. 

 
2
 
U Z A S A D N I E N I E 
 
Postępowanie dyscyplinarne w stosunku do adwokatów Jacka B. i 
Marcina Z. zostało wszczęte o to, że:  
I. adw. Jacek B.: 
1. w dniach 15, 16, i 18 lutego 2005 r. w W., naruszył obowiązek zachowa-
nia umiaru i taktu wobec sądu, przed którym występował, a to Sądu Okrę-
gowego w W., przez to, że zaniechał wykonywania obowiązków obrońcy z 
urzędu  oskarżonej Janiny C. oraz celowo utrudniał doręczenie zarządze-
nia o wyznaczeniu obrońcą z urzędu i wezwania na rozprawę, tj. o przewi-
nienie dyscyplinarne z § 27 ust. 1 Zbioru zasad etyki adwokackiej i godno-
ści zawodu uchwalonego przez Naczelną Radę Adwokacką w dniu 10 paź-
dziernika 1998 r. w zw. z art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Pra-
wo o adwokaturze (Dz. U. 2002 r. Nr 123, poz. 1058 ze zm.); 
2. w dniach 16 i 18 lutego 2005 r. w W., nie stawił się na rozprawę przed 
Sądem Okręgowym w W., nie powiadamiając sądu o niemożności wzięcia 
udziału w  rozprawie, tj. o przewinienie dyscyplinarne z § 30 Zbioru zasad 
etyki adwokackiej i godności zawodu uchwalonego przez Naczelną Radę 
Adwokacką w dniu 10 października 1998 r.; 
3. w dniu 15 lutego 2005 r. w W., w piśmie kierowanym do Sądu Okręgo-
wego w W., świadomie niezgodnie z prawdą podał, że pismo oskarżonej 
Janiny C. o wypowiedzeniu pełnomocnictwa otrzymał po rozprawie, tj. o 
przewinienie dyscyplinarne z § 11 Zbioru zasad etyki adwokackiej i godno-
ści zawodu uchwalonego przez Naczelną Radę Adwokacką w dniu 10 paź-
dziernika 1998 r.; 
II. adw. Marcin Z.: 
1. w dniach 15, 16, i 18 lutego 2005 r. w W., naruszył obowiązek zachowa-
nia umiaru i taktu wobec sądu, przed którym występował, a to Sądu Okrę-

 
3
gowego w W., przez to, że zaniechał wykonywania obowiązków obrońcy z 
urzędu  oskarżonej Janiny C. oraz celowo utrudniał doręczenie zarządze-
nia o wyznaczeniu obrońcą z urzędu i wezwania na rozprawę, tj. o przewi-
nienie dyscyplinarne z § 27 ust. 1 Zbioru zasad etyki adwokackiej i godno-
ści zawodu uchwalonego przez Naczelną Radę Adwokacką w dniu 10 paź-
dziernika 1998 r. w zw. z art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Pra-
wo o adwokaturze; 
2. w dniach 16 i 18 lutego 2005 r. w W. nie stawił się na rozprawę przed 
Sądem Okręgowym w W., nie powiadamiając sądu o niemożności wzięcia 
udziału w  rozprawie, tj. o przewinienie dyscyplinarne z § 30 Zbioru zasad 
etyki adwokackiej i godności zawodu uchwalonego przez Naczelną Radę 
Adwokacką w dniu 10 października 1998 r. 
Postanowieniem z dnia 18 października 2005 r. Zastępca Rzecznika 
Dyscyplinarnego Okręgowej Rady Adwokackiej w K. umorzył postępowanie 
dyscyplinarne w stosunku do adwokatów Jacka B. i Marcina Z. To roz-
strzygnięcie zostało zaskarżone odwołaniem wniesionym przez Ministra 
Sprawiedliwości z wnioskiem o uchylenie kwestionowanego postanowienia 
i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. 
Po rozpoznaniu tego odwołania, Sąd Dyscyplinarny Izby Adwokackiej 
w K., postanowieniem z dnia 29 września 2006 r. utrzymał w mocy zaskar-
żone rozstrzygnięcie. Od tego ostatniego postanowienia kolejne odwołanie 
złożył Minister Sprawiedliwości wnosząc alternatywnie: o uchylenie zaskar-
żonego postanowienia Sądu Dyscyplinarnego Izby Adwokackiej w K. i 
przekazanie sprawy temu sądowi do ponownego rozpoznania albo o uchy-
lenie zarówno tego postanowienia, jak i postanowienia Zastępcy Rzecznika 
Dyscyplinarnego Okręgowej Rady Adwokackiej w K. 
Postanowieniem z dnia 7 lipca 2007 r. Wyższy Sąd Dyscyplinarny 
Naczelnej Rady Adwokackiej nie uwzględnił odwołania wniesionego przez 

 
4
Ministra Sprawiedliwości i utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Są-
du Dyscyplinarnego Izby Adwokackiej w K. 
Obecnie, Prokurator Generalny wystąpił z kasacją na niekorzyść ad-
wokatów Jacka B. i Marcina Z., zaskarżając powołane wyżej postanowienie 
Wyższego Sądu Dyscyplinarnego Naczelnej Rady Adwokackiej. W nad-
zwyczajnym środku zaskarżenia zarzucono rażące i mogące mieć istotny 
wpływ na treść „orzeczenia” naruszenie przepisów prawa procesowego, to 
jest art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. w zw. z art. 95n prawa o 
adwokaturze, polegające na zaniechaniu przez Wyższy Sąd Dyscyplinarny 
Naczelnej Rady Adwokackiej wszechstronnej kontroli odwoławczej zaskar-
żonego postanowienia Sądu Dyscyplinarnego Izby Adwokackiej w K. i nie 
wskazaniu czym kierował się sąd wydając zaskarżone postanowienie, w 
następstwie czego doszło do utrzymania w mocy zaskarżonego rozstrzy-
gnięcia. W oparciu o tak sformułowany zarzut kasacji skarżący wniósł o 
uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Wyższemu 
Sądowi Dyscyplinarnemu Naczelnej Rady Adwokackiej do ponownego roz-
poznania w postępowaniu odwoławczym. Jednocześnie, w pisemnych mo-
tywach skargi kasacyjnej podniesione zostało zagadnienie dopuszczalno-
ści jej wnoszenia przez Prokuratora Generalnego, w trybie przewidzianym 
w art. 521 k.p.k. W przekonaniu skarżącego, modyfikacja ustawy z dnia 26 
maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze, dokonana ustawą z dnia 29 marca 
2007 r. o zmianie ustawy – Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw 
(Dz. U. Nr 80, poz. 540) stworzyła możliwość wnoszenia kasacji przez 
podmioty wymienione art. 521 k.p.k. – również od postanowień kończących 
postępowanie dyscyplinarne, tj. w fazie dochodzeń dyscyplinarnych. Taka 
bowiem forma rozstrzygnięć jest przewidziana na tym etapie postępowania 
dyscyplinarnego, który odpowiada w procedurze karnej postępowaniu 
przygotowawczemu. Na gruncie obecnych uregulowań zawartych w Ko-
deksie postępowania karnego dopuszczalne jest zaskarżenie kasacją pra-

 
5
womocnego postanowienia sądu, utrzymującego w mocy postanowienie o 
umorzeniu postępowania przygotowawczego, jeśli znajdowało się ono w 
fazie ad personam. Tym samym, przepis art. 521 k.p.k. – w przekonaniu 
skarżącego – stwarza Prokuratorowi Generalnemu możliwość wniesienia 
kasacji zarówno od każdego prawomocnego orzeczenia sądu kończącego 
postępowanie sądowe, jak i od prawomocnego orzeczenia sądu kończące-
go postępowanie przygotowawcze. Skoro ta materia nie jest uregulowana 
odrębnie w przepisach ustawy – Prawo o adwokaturze, to zdaniem autora 
nadzwyczajnego środka zaskarżenia, przepis art. 95n tej ustawy w brzmie-
niu obecnie obowiązującym, daje Prokuratorowi Generalnemu podstawę 
do korzystania z uprawnień, przewidzianych w art. 521 k.p.k., również w 
odniesieniu do prawomocnych  postanowień sądowych kończących postę-
powanie dyscyplinarne. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje. 
Obowiązek każdorazowego badania warunków formalnych dopusz-
czalności kasacji jest oczywisty i zawsze wyprzedza jej merytoryczne roz-
poznawanie. Zanim można przystąpić do analizy podniesionych w kasacji 
zarzutów należy ocenić kwestię dopuszczalności jej wniesienia i uprawnie-
nia podmiotu, jaki z nią wystąpił. Potrzeba przeprowadzenia takiej kontroli 
w tej sprawie, trafnie została wskazana już przez sam podmiot wnoszący 
skargę, a także przez adw. Jacka B., w nadesłanej odpowiedzi na kasację. 
Wynik tej analizy i kontroli prowadzi jednak do wniosków odmiennych od 
tych, do jakich doszedł autor wywodów zamieszczonych w części motywa-
cyjnej kasacji. 
Na wstępie zauważyć trzeba, że już w zarzucie kasacji skarżący 
błędnie określił kwestionowane rozstrzygnięcie mianem „orzeczenia”, skoro 
w rzeczywistości ma ono formę postanowienia. Ustawa – Prawo o adwoka-
turze wprowadziła i konsekwentnie posługuje się podziałem rozstrzygnięć 
zapadających w postępowaniu dyscyplinarnym na: postanowienia i orze-

 
6
czenia. Z każdą z tych form wiąże się też etap tego postępowania i rodzaj 
materii będącej przedmiotem tychdecyzji procesowych. Zatem, przy formu-
łowaniu nadzwyczajnych środków zaskarżenia przez podmioty specjalne 
należy oczekiwać szczególnie precyzyjnego stosowania się do terminologii 
przyjętej przez ustawodawcę. 
Przypomnieć także w tym miejscu należy konsekwentne stanowisko 
Sądu Najwyższego, prezentowane zarówno na gruncie postępowania dys-
cyplinarnego dotyczącego adwokatów (por. postanowienie z dnia 28 lutego 
2007 r.,SDI 5/07 – niepubl.), jak i radców prawnych (por. postanowienie z 
dnia 21 grudnia 2006 r., SDI 30/06 – niepubl.), zgodnie z którym wprowa-
dzenie przez ustawodawcę w aktach prawnych o charakterze dla tych kor-
poracji ustrojowym, wyraźnego podziału rozstrzygnięć zapadających w tym 
postępowaniu i związanie ich rodzaju z etapem tego postępowania na ja-
kim zostały podjęte, ma istotne znaczenie normatywne. Zgodnie z dyspo-
zycją art. 95 ust. 2 ustawy – Prawo o adwokaturze, rozstrzygnięcia sądu 
dyscyplinarnego zapadają w formie orzeczeń lub postanowień. Identyczne 
postaci rozstrzygnięć kończących postępowanie dyscyplinarne przewiduje 
też przepis art. 88a tej ustawy, określający tryb i zasady ich zaskarżania. 
Prowadzi to do wniosku, że zarówno od orzeczenia, jak i od postanowienia 
zwykłe środki odwoławcze przysługują stronom i Ministrowi Sprawiedliwo-
ści. Natomiast, stosownie do dyspozycji art. 91a ust. 1 ustawy, nadzwy-
czajny środek zaskarżenia został związany wyłącznie z takim rozstrzygnię-
ciem zapadającym w postępowaniu dyscyplinarnym, wydanym przez Wyż-
szy Sąd Dyscyplinarny w drugiej instancji, które ma postać orzeczenia. 
Wprawdzie, uchylony został przepis art. 95m ustawy – Prawo o adwokatu-
rze, będący podstawą do wydania rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości 
z dnia 23 lipca 1998 r. w sprawie postępowania dyscyplinarnego w stosun-
ku do adwokatów i aplikantów adwokackich (Dz. U. Nr 99, poz. 635 ze 
zm.), regulującego szczegółowe zasady i tryb postępowania dyscyplinar-

 
7
nego w stosunku do adwokatów i aplikantów adwokackich, ale zachowany 
został w ustawie podział na poszczególne etapy postępowania dyscypli-
narnego. I tak, przepis art. 95c ustawy z całego postępowania dyscyplinar-
nego wyodrębnia etap dochodzenia, postępowanie przed sądem dyscypli-
narnym i postępowanie wykonawcze. Podobnie, art. 90 ust. 2 mówi o 
wszczęciu dochodzenia lub postępowania przed sądem dyscyplinarnym. 
Zgodnie z ustawą, rzecznikowi dyscyplinarnemu przysługuje uprawnienie 
do wszczęcia dochodzenia, skierowania do sądu dyscyplinarnego wniosku 
o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego lub wniosku o ukaranie do 
dziekana okręgowej rady adwokackiej (art. 93a ustawy). Z kolei przepis art. 
95 d ustawy upoważnia zarówno sąd dyscyplinarny, jak rzecznika dyscypli-
narnego do umorzenia postępowania dyscyplinarnego w wypadkach 
mniejszej wagi. Chociaż rozwiązania ukształtowane w wyniku nowelizacji 
ustawy o adwokaturze, dokonane ustawą z dnia 29 marca 2007 r., dalekie 
są od precyzyjnego określenia szczegółowych relacji między poszczegól-
nymi podmiotami uczestniczącymi w postępowaniu dyscyplinarnym, zasad 
odnoszących się do postępowania odwoławczego i reguł procedowania, 
ale nie ulega wątpliwości, że zasadnicze znaczenie ma zachowanie po-
działu rozstrzygnięć zapadających w tym postępowaniu na postanowienia i 
orzeczenia, zachowanie dotychczasowych etapów postępowania z podzia-
łem na dochodzenie, postępowanie sądowe i postępowanie wykonawcze 
oraz określenie rodzajów środków odwoławczych w powiązaniu z formami 
rozstrzygnięć. Szczególne znaczenie ma zwłaszcza wyodrębnienie w art. 
88a ustawy postanowień kończących postępowanie dyscyplinarne. Z zary-
sowanego tam podziału rozstrzygnięć wynika, że w tym postępowaniu, to-
czącym się również na obecnych zasadach, występuje kategoria decyzji 
procesowych rozstrzygających o dalszym biegu procesu, mająca postać 
postanowień. Niezależnie od tego, czy są to postanowienia jedynie bloku-
jące wydanie rozstrzygnięcia co do przedmiotu tego postępowania, czy też 

 
8
zawierające takie rozstrzygnięcie (bo takiej zależności ustawodawca obec-
nie nie określił), zupełnie zasadnicze znaczenie ma to, że przy zachowaniu 
tego podziału jedynie w stosunku do jednej grupy rozstrzygnięć wyraźnie 
przewidziano możliwość zaskarżenia ich kasacją. Stosownie do dyspozycji 
art. 91a ust. 1 ustawy – Prawo o adwokaturze tylko od orzeczenia wydane-
go przez Wyższy Sąd Dyscyplinarny w drugiej instancji przysługuje kasa-
cja. Od żadnego zatem innego rozstrzygnięcia wydanego w postępowaniu 
dyscyplinarnym ten nadzwyczajny środek zaskarżenia nie przysługuje. Dla 
rozważanego zagadnienia istotne znaczenie ma też krąg podmiotów 
uprawnionych do wniesienia kasacji. Możliwość tę ustawa przyznaje stro-
nom, Ministrowi Sprawiedliwości, Rzecznikowi Praw Obywatelskich oraz 
Prezesowi Naczelnej Rady Adwokackiej. Gdyby na moment hipotetycznie 
założyć, że ustawodawca rzeczywiście zamierzał zróżnicować zakresy 
uprawnień poszczególnych podmiotów i przyznać niektórym spośród nich 
dalej idącą możliwość kwestionowania kasacją również postanowień pra-
womocnie kończących postępowanie dyscyplinarne, to właśnie przepis art. 
91a ustawy – Prawo o adwokaturze był do tego właściwym miejscem. Sko-
ro ustawodawca tego nie uczynił (choć właśnie w tej noweli, na którą powo-
łuje się skarżący, w istotny sposób zmodyfikował reguły postępowania dys-
cyplinarnego w stosunku do adwokatów), to znaczy, że poszukiwanie roz-
wiązania zastępczego w postaci odwoływania się do odpowiedniego sto-
sowania przepisu art. 521 k.p.k. nie znajduje sensownego uzasadnienia.  
Wbrew poglądowi zaprezentowanemu przez skarżącego, powołana 
przezeń nowelizacja ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokatu-
rze, dokonana ustawą z dnia 29 marca 2007 r., nie doprowadziła do sytua-
cji, w której podmioty wymienione w art. 521 k.p.k. uzyskiwałyby nowe – 
szersze niż dotychczas – uprawnienia do kwestionowania skargą kasacyj-
ną rozstrzygnięć zapadających w postępowaniu dyscyplinarnym toczącym 
się w stosunku do adwokatów, a podejmowanych w  formie postanowień w 

 
9
fazie dochodzenia. Przede wszystkim, proponowana przez skarżącego wy-
kładnia nie znajduje wyraźnego oparcia normatywnego. Rzecz w tym, że 
wskazywany przez niego przepis art. 95n ustawy – Prawo o adwokaturze, 
daje podstawę do odpowiedniego stosowania przepisów Kodeksu postę-
powania karnego jedynie w sprawach, które nie zostały uregulowane w od-
powiednim rozdziale powołanej ustawy, tj. w rozdziale o postępowaniu 
dyscyplinarnym. Nie otwiera on natomiast drogi do stosowania przepisów 
Kodeksu postępowania karnego w kwestiach uregulowanych w tym właśnie 
rozdziale ustawy, ale w sposób odmienny niż to ma miejsce w procedurze 
karnej. Tymczasem, taka właśnie sytuacja występuje w rozważanym ukła-
dzie procesowym. Zarówno rodzaj rozstrzygnięć zapadających w postępo-
waniu dyscyplinarnym, podlegających zaskarżeniu kasacją, jak i katalog 
podmiotów uprawnionych do występowania z tym nadzwyczajnym środ-
kiem zaskarżenia, wynika wprost z ustawy – Prawo o adwokaturze. Nie do 
przyjęcia jest zatem teza, że obowiązujący model postępowania dyscypli-
narnego w stosunku do adwokatów przewiduje dwa odrębne tryby postę-
powania kasacyjnego, zakotwiczone w dwóch różnych aktach normatyw-
nych, różne co do przedmiotu zaskarżenia i podmiotów uprawnionych do 
wniesienia kasacji, z których jeden tryb jest wyraźnie skonstruowany dla 
potrzeb tego postępowania i umieszczony w ustawie o charakterze ustro-
jowym dla korporacji adwokackiej, a drugi miałby wynikać z ogólnego ode-
słania do innego aktu normatywnego. Z założeniem racjonalnego ustawo-
dawcy i spójności obowiązującego systemu nie da się pogodzić zatem wy-
kładnia, wedle której w odniesieniu do orzeczeń sądów dyscyplinarnych, 
zapadających w wyniku rozpoznania sprawy po złożeniu aktu oskarżenia – 
zakres zaskarżenia kasacją i katalog uprawnionych do jej wniesienia pod-
miotów miałby regulować konkretny przepis art. 91a ust. 1 ustawy – Prawo 
o adwokaturze, natomiast w drodze generalnego odesłania do odpowied-
niego stosowania Kodeksu postępowania karnego, zawartego w art. 95n 

 
10
tejże ustawy, powstawałby odrębny krąg rozstrzygnięć zapadających na 
innym etapie postępowania dyscyplinarnego, poddanych kontroli kasacyj-
nej uruchamianej przez podmioty wymienione w wyraźnie inaczej zbudo-
wanym katalogu. Nieracjonalność takiego zabiegu legislacyjnego staje się 
jeszcze bardziej jaskrawo widoczna, gdy się zważy, że w katalogu podmio-
tów uprawnionych do wniesienia kasacji, o której mowa w art. 91a ust. 1 
ustawy, wymieniony jest m.in. Minister Sprawiedliwości, zaś – w myśl kon-
cepcji zaprezentowanej przez skarżącego – przy odpowiednim stosowaniu 
art. 521 k.p.k. uprawnienie to przysługiwałoby Prokuratorowi Generalnemu. 
Ten sam zatem podmiot, w tym samym obszarze działania, jakim jest wno-
szenie nadzwyczajnego środka zaskarżenia w postępowaniu dyscyplinar-
nym,  miałby więc dysponować zupełnie innymi zakresami uprawnień w 
zależności jedynie od tego, czy występowałby w roli Ministra Sprawiedliwo-
ści, czy też w roli Prokuratora Generalnego. Jeszcze bardziej dziwacznie 
przedstawiałaby się sytuacja Rzecznika Praw Obywatelskich, którego je-
den zakres zaskarżenia – w odniesieniu do orzeczeń wskazanych w art. 
91a ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze – byłby ograniczony przez ten 
przepis, a inny – szerszy zakres zaskarżenia obejmujący również postano-
wienia – miałby mieć za podstawę przepis art. 521 k.p.k. Zupełnie niezro-
zumiała sytuacja musiałaby także powstać w odniesieniu do terminów ka-
sacji przysługujących tzw. podmiotom specjalnym. Prokurator Generalny 
miałby do dyspozycji terminy wynikające z Kodeksu postępowania karne-
go, zaś Rzecznik Praw Obywatelskich – w wypadku skarżenia orzeczenia 
dysponowałby terminem wynikającym z art. 91c ustawy – Prawo o adwoka-
turze, natomiast w wypadku kwestionowania postanowienia – mógłby ko-
rzystać z dłuższego terminu wynikającego z przepisów Kodeksu postępo-
wania karnego. Próba takiej interpretacji byłaby sprzeczna z podstawowym 
dla sądowej wykładni prawa założeniem tworzenia przez ustawodawcę ra-
cjonalnych rozwiązań legislacyjnych. 

 
11
Trzeba też zauważyć, że przyznanie Prokuratorowi Generalnemu 
prawa wnoszenia kasacji od postanowień zapadających w toku lub koń-
czących dochodzenie dyscyplinarne, w drodze odpowiedniego stosowania 
przepisu art. 521 k.p.k., otworzyłoby drogę do zaskarżania tych rozstrzy-
gnięć wyłącznie na niekorzyść obwinionych. Tymczasem, nie ulega wątpli-
wości, że skoro całe postępowanie dyscyplinarne ma charakter deliktowy i 
jego model jest oparty o reguły prawa karnego, to przepisy, które to postę-
powanie normują, muszą być wykładane ściśle. Nie można zatem w drodze 
interpretacji (opartej jedynie na odwołaniu się do ogólnej normy odsyłającej 
do odpowiedniego stosowania przepisów innej ustawy) otwierać możliwości 
jednokierunkowego kwestionowania prawomocnych rozstrzygnięć, i to tylko 
przez tzw. podmioty specjalne. Jeżeli będzie wolą ustawodawcy wprowa-
dzenie takiego rozwiązania w sferze odpowiedzialności dyscyplinarnej ad-
wokatów, to powinno ono zmaterializować się w formie odpowiednio wy-
raźnej interwencji legislacyjnej. Tej ostatniej nie powinno się zastępować 
rozszerzającą wykładnią przepisu, co do zakresu oddziaływania którego, 
wątpliwości słusznie wskazał sam autor kasacji. 
Podsumowując, należy zatem stwierdzić, że określenie w przepisach 
art. 91 a-d ustawy – Prawo o adwokaturze: podstaw, granic, przedmiotu 
zaskarżenia i kręgu podmiotów uprawnionych do wnoszenia kasacji nie 
pozwala na uznanie, iż jest to „sprawa nieuregulowana w niniejszym roz-
dziale” (art. 95 n ustawy), co wyklucza możliwość zaskarżenia kasacją Pro-
kuratora Generalnego w trybie art. 521 k.p.k. rozstrzygnięcia sądu dyscy-
plinarnego niebędącego orzeczeniem. 
W tych warunkach – w drodze odpowiedniego zastosowania przepi-
sów art. 531 § 1 k.p.k. w zw. z art. 530 § 2 k.p.k. i art. 429 § 1 k.p.k., a tak-
że art. 91a ustawy – Prawo o adwokaturze – należało pozostawić bez roz-
poznania kasację Prokuratora Generalnego wniesioną w tej sprawie – jako 
niedopuszczalną. 

 
12
Mając to wszystko na uwadze Sąd Najwyższy postanowił, jak na 
wstępie.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI