SA/Sz 819/03
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Szczecinie stwierdził nieważność decyzji organów służby więziennej dotyczących równoważnika pieniężnego za brak mieszkania, naruszających zasadę powagi rzeczy osądzonej.
Skarżący, funkcjonariusz służby więziennej, domagał się zwiększenia stawki równoważnika pieniężnego za brak mieszkania, kwestionując zgodność przepisów wykonawczych z ustawą. Organy administracji utrzymały w mocy swoje decyzje, nie uwzględniając wniosku. WSA w Szczecinie stwierdził nieważność obu decyzji, wskazując na naruszenie zasady powagi rzeczy osądzonej (res iudicata) poprzez ponowne rozstrzygnięcie sprawy, która została już zakończona ostatecznymi decyzjami.
Funkcjonariusz Służby Więziennej złożył wniosek o zwiększenie stawki równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania, argumentując, że ustawa o Służbie Więziennej nie przewiduje różnicowania stawek w zależności od sytuacji rodzinnej, a przepisy wykonawcze są niezgodne z ustawą. Organy I i II instancji nie uwzględniły wniosku, utrzymując w mocy wcześniejsze decyzje przyznające równoważnik w niższej wysokości. Skarżący wniósł skargę do WSA w Szczecinie, zarzucając niezgodność decyzji z art. 89 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej oraz kwestionując konstytucyjność przepisów wykonawczych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał skargę za zasadną, ale z innych powodów niż podnosił skarżący. Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, wskazując na naruszenie zasady powagi rzeczy osądzonej (res iudicata) wynikające z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Sąd podkreślił, że organy administracji powinny były rozpatrzyć wniosek w trybie nadzwyczajnym (np. art. 155 k.p.a.) lub stwierdzić jego niedopuszczalność, zamiast wydawać nowe decyzje merytoryczne w sprawie, która została już prawomocnie rozstrzygnięta.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, wydanie nowej decyzji merytorycznej w sprawie już rozstrzygniętej ostateczną decyzją stanowi naruszenie zasady powagi rzeczy osądzonej (res iudicata) i jest podstawą do stwierdzenia nieważności tej nowej decyzji.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty w decyzji ostatecznej tworzy powagę rzeczy osądzonej, która nie zezwala na ponowne rozstrzygnięcie tej samej sprawy. Naruszenie tej zasady, poprzez wydanie kolejnej decyzji merytorycznej, stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
stwierdzono_nieważność
Przepisy (7)
Główne
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do orzekania przez WSA w Szczecinie.
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa do stwierdzenia nieważności decyzji z powodu naruszenia zasady powagi rzeczy osądzonej (res iudicata).
u.s.w. art. 89 § ust. 1
Ustawa z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej
Podstawa do przyznania funkcjonariuszowi równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 152
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do orzekania w kwestii wykonalności decyzji.
k.p.a. art. 155
Kodeks postępowania administracyjnego
Możliwość zmiany decyzji ostatecznej w trybie nadzwyczajnym za zgodą strony.
u.s.w. art. 89 § ust. 3
Ustawa z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej
Podstawa do wydania rozporządzenia wykonawczego regulującego zasady przyznawania i wypłaty równoważnika.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 czerwca 2001 r. § § 1 i § 3 ust. 1
Szczegółowe zasady przyznawania i wypłaty równoważnika pieniężnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie zasady powagi rzeczy osądzonej (res iudicata) poprzez ponowne rozstrzygnięcie sprawy, która została już zakończona ostateczną decyzją administracyjną.
Odrzucone argumenty
Argumenty skarżącego dotyczące niezgodności przepisów wykonawczych z ustawą o Służbie Więziennej w zakresie różnicowania stawek równoważnika pieniężnego.
Godne uwagi sformułowania
Rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty zawarte w decyzji ostatecznej stwarza tzw. powagę rzeczy osądzonej (res iudicata), okoliczność nie zezwalającą na ponowne rozstrzygnięcie danej sprawy (ne bis in idem). Naruszenie tej zasady, jak to miało miejsce w rozpatrywanej sprawie, stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156§ 1 pkt 3 kpa.
Skład orzekający
Danuta Strzelecka-Kuligowska
przewodniczący
Elżbieta Makowska
członek
Katarzyna Grzegorczyk-Meder
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Naruszenie zasady powagi rzeczy osądzonej (res iudicata) przez organy administracji publicznej."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy organ wydaje nową decyzję merytoryczną w sprawie już rozstrzygniętej ostateczną decyzją.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnej zasady procesowej (res iudicata) w postępowaniu administracyjnym, co jest istotne dla prawników. Choć fakty są specyficzne dla służby więziennej, zasada ma szersze zastosowanie.
“Nieważność decyzji administracyjnej z powodu naruszenia zasady 'nie dwa razy o tym samym'.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySA/Sz 819/03 - Wyrok WSA w Szczecinie Data orzeczenia 2004-12-09 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2003-04-16 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie Sędziowie Danuta Strzelecka-Kuligowska /przewodniczący/ Elżbieta Makowska Katarzyna Grzegorczyk-Meder /sprawozdawca/ Symbol z opisem 621 Sprawy mieszkaniowe, w tym dodatki mieszkaniowe Hasła tematyczne Dodatki mieszkaniowe Skarżony organ Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej Treść wyniku Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 art145§1 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Strzelecka - Kuligowska Sędziowie: Sędzia NSA Elżbieta Makowska Asesor WSA Katarzyna Grzegorczyk - Meder /spr./ Protokolant Robert Rozbicki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2004r. sprawy ze skargi G. M. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie zwiększenia stawki równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Zakładu Karnego z dnia [...] r. Nr [...] II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości Uzasadnienie Dyrektor Zakładu Karnego decyzją z dnia [...] . Nr [...] na podstawie art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (Dz.U. Nr 61, poz. 283 ze zm.), § 1 i § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 czerwca 2001 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad przyznawania i wypłaty funkcjonariuszom Służby Więziennej równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania (Dz.U. Nr 67, poz. 712) nie uwzględnił wniosku [...] dotyczącego zwiększenia stawki równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania za okres od [...] r. do dnia [...] r. , w tym za okres od dnia [...] r. do [...] r. do wysokości pełnej stawki oraz za okres od [...] r. do [...] r, do wysokości stawki podwyższonej o 100%. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że w dniu [...] r. na podstawie decyzji nr [...] wnioskodawcy przyznano równoważnik pieniężny z tytułu braku mieszkania w wysokości - stawki diety płatny od dnia [...] r. na podstawie decyzji Nr [...] z dnia [...] r. zmienionej decyzja Nr [...] r. [...] pobierał równoważnik pieniężny z tytułu braku mieszkania w wysokości określonej w § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 czerwca 2001 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad przyznawania i wypłacania funkcjonariuszom Służby Więziennej równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania w wysokości 6 zł. Od decyzji organu I instancji [...] wniósł odwołanie do Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej. Uzasadniając odwołanie powołał się na swój wniosek z dnia [...] r., który wywołał postępowanie w sprawie i zarzucił, że rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości, na które powołał się organ I instancji jest niezgodne z ustawą o Służbie Więziennej, albowiem ustawa ta nie zawiera podstaw do różnicowania stawek równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania. Stanowi ona jedynie że równoważnik ten przysługuje funkcjonariuszowi w służbie stałej jeżeli on sam lub jego małżonek nie posiadają mieszkania. Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej decyzją z dnia [...] r. Nr [...] na podstawie art. 104, 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 89 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej nie uwzględnił odwołania [...] i utrzymał w mocy decyzje organu I instancji. Organ odwoławczy w oparciu o art. 89 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej stwierdził, że funkcjonariusz w służbie stałej ma prawo do równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania jeżeli on sam lub jego małżonek nie posiadają lokalu mieszkalnego lub domu, a także jeżeli nie przydzielono funkcjonariuszowi kwatery tymczasowej. Szczegółowe zasady przyznawania i wypłaty tego równoważnika reguluje wydane w oparciu o art. 89 ust. 3 rozporządzenie wykonawcze, przy czym przed dniem [...] r. było to zarządzenie Nr [...] Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 kwietnia 1997 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad przyznawania i wypłaty funkcjonariuszom Służby Więziennej równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania (Dz.Urz Min. S. Nr 2, poz. 9). Obecnie obowiązuje natomiast rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 czerwca 2001 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad przyznania i wypłaty funkcjonariuszom Służby Więziennej równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania (Dz.U. Nr 67, poz. 712). Odwołujący od [...] r. spełniał wymogi do otrzymania równoważnika i, w ocenie organu II instancji, wysokość tego świadczenia była zgodna z obowiązującymi w tym zakresie przepisami. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie-Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie [...] zarzucił, że decyzja Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej z dnia [...] r. jest niezgodna z zapisem art. 89 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej, albowiem przepis ten wskazuje, że funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje równoważnik z tytułu braku mieszkania jeżeli on sam lub jego małżonek nie posiadają mieszkania. Skarżący wskazał dwie przesłanki ustawowe, których spełnienie uprawnia do otrzymania równoważnika: - mianowanie na funkcjonariusza stałego, - nieposiadanie przez funkcjonariusza lub jego małżonka lokalu mieszkalnego. Przepis ten nie uzależnia wysokości równoważnika od tego czy funkcjonariusz jest samotny czy też posiada rodzinę. Takie zróżnicowanie zawiera przepis wykonawczy do ustawy, tj. zarządzenie Ministra Sprawiedliwości Nr [...] z dnia [...] r. , który jest przepisem niekonstytucyjnym. Skarżący poddaje również w wątpliwość zgodność z ustawą o Służbie Więziennej rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] r., który to akt dyskryminuje zdaniem [...] funkcjonariuszy samotnych, albowiem przewiduje zwiększenie stawki równoważnika dla funkcjonariuszy posiadających rodzinę o 100 %. Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie przytaczając argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Z mocy art. 85 i art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271), w miejsce Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie-Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie utworzony został z dniem 1 stycznia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, który właściwy jest do rozpoznawania skarg wniesionych przed tą datą do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie w sprawach, w których postępowanie nie zostało zakończone. Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji doprowadziła do stwierdzenia, ze skarga jest zasadna. Przyczyny uwzględnienia skargi są jednak odmienne od tych, które przytoczył skarżący. Okolicznością w sprawie bezsporną jest funkcjonowanie w obrocie prawnym ostatecznych decyzji Dyrektora Zakładu Karnego. przyznających [...] równoważnik pieniężny z tytułu braku mieszkania. Wniosek skarżącego z dnia [...] r. skierowany do Dyrektora Zakładu Karnego dotyczył wyrównania równoważnika pieniężnego wypłacanego od [...] do pełnej stawki ekwiwalentu, jako że ustawa z dnia [...] r. o Służbie Więziennej nie różnicuje stawek od sytuacji rodzinnej funkcjonariuszy uprawnionych do otrzymywania tego świadczenia. Wobec istnienia ostatecznych decyzji administracyjnych o przyznaniu skarżącemu równoważnika pieniężnego, organy rozstrzygające w sprawie winny były rozpatrzyć wniosek skarżącego o wyrównanie wypłaconych kwot równoważnika pieniężnego uwzględniając istniejące, tożsame ze sprawą decyzje ostateczne. Nie od rzeczy będzie w tym miejscu przypomnienie, ze kodeks postępowania administracyjnego umożliwia przy zastosowaniu trybów nadzwyczajnych zmianę decyzji ostatecznej na podstawie której strona nabyła prawo, o ile strona wyrazi zgodę na zmianę. Regulację taką zawiera art. 155 kpa. Tymczasem organy I i II instancji za właściwe uznały wydanie nowych decyzji załatwiających sprawę co do istoty i z nią tożsamych. Rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty zawarte w decyzji ostatecznej stwarza tzw. powagę rzeczy osądzonej (res iudicata),okoliczność nie zezwalającą na ponowne rozstrzygniecie danej sprawy (ne bis in idem). Naruszenie tej zasady, jak to miało miejsce w rozpatrywanej sprawie, stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156§ 1 pkt 3 kpa. Przesłanką tego przepisu jest bowiem zarówno tożsamość sprawy rozstrzygniętej inną decyzją, jak również istnienie w dacie wydania kolejnego rozstrzygnięcia decyzji załatwiającej tą sama sprawę co do jej istoty. Zważywszy na to, ze zgodnie z at. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie orzekł jak w sentencji. W kwestii wykonalności decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 powołanej wyżej ustawy