SA/Sz 728/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w SzczecinieSzczecin2004-04-29
NSAAdministracyjneWysokawsa
policjapomoc finansowalokal mieszkalnydarowiznakpadwuinstancyjnośćnieważność decyzji

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie stwierdził nieważność decyzji odmawiającej policjantowi pomocy finansowej na lokal mieszkalny uzyskany w drodze darowizny, ze względu na naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania przez organ pierwszej instancji.

Policjant W.S. ubiegał się o pomoc finansową na lokal mieszkalny uzyskany w drodze darowizny. Organy obu instancji odmówiły przyznania pomocy, interpretując przepisy ustawy o Policji i rozporządzenia wykonawczego jako wykluczające taką formę nabycia lokalu. Sąd administracyjny stwierdził nieważność obu decyzji, wskazując na rażące naruszenie zasady dwuinstancyjności przez organ pierwszej instancji, który uzależnił wydanie decyzji od konsultacji z organem wyższego stopnia.

Sprawa dotyczyła wniosku policjanta W.S. o przyznanie pomocy finansowej na uzyskany w drodze darowizny lokal mieszkalny. Organy Policji, zarówno na pierwszym, jak i drugim szczeblu, odmówiły przyznania pomocy, opierając się na interpretacji przepisów, zgodnie z którą pomoc finansowa przysługuje jedynie na lokale uzyskane w drodze kupna lub budowy, a nie darowizny czy spadku. Policjant odwoływał się, argumentując, że przepisy nie wykluczają darowizny i że poniósł koszty związane z przejęciem kredytu hipotecznego rodziców. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, rozpoznając skargę, stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Sąd uznał, że organ pierwszej instancji rażąco naruszył zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 KPA), konsultując sprawę z organem wyższego stopnia przed wydaniem własnej decyzji i faktycznie działając pod jego dyktando. Takie naruszenie właściwości instancyjnej skutkuje nieważnością decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 KPA.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organy administracji uznały, że przepisy wykluczają taką możliwość. Sąd stwierdził nieważność decyzji z innych przyczyn proceduralnych.

Uzasadnienie

Organy administracji interpretowały przepisy ustawy o Policji i rozporządzenia wykonawczego jako dopuszczające pomoc finansową jedynie na lokale nabyte w drodze kupna lub budowy, wykluczając darowiznę. Sąd nie rozstrzygnął tej kwestii merytorycznie, skupiając się na wadach proceduralnych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_nieważność

Przepisy (13)

Główne

u.o. Policji art. 94 § ust. 1

Ustawa o Policji

u.o. Policji art. 97 § ust. 5

Ustawa o Policji

k.p.a. art. 104

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § par. 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 134

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 2

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 152

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 15

Kodeks postępowania administracyjnego

Naruszenie zasady dwuinstancyjności.

k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Naruszenie właściwości instancyjnej jako podstawa stwierdzenia nieważności decyzji.

Pomocnicze

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz przydziału i opróżniania tymczasowych kwater przeznaczonych dla policjantów art. 14 § ust. 1 pkt 5 lit. a

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego przez policjantów art. 1

Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 97 § § 1

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ pierwszej instancji naruszył art. 19 KPA, uzależniając wydanie decyzji od konsultacji z organem wyższego stopnia.

Odrzucone argumenty

Argumentacja skarżącego dotycząca możliwości przyznania pomocy finansowej na lokal uzyskany w drodze darowizny nie została merytorycznie rozstrzygnięta przez sąd.

Godne uwagi sformułowania

wydanie decyzji nastąpiło niejako "pod dyktando" organu II instancji prawo strony do wniesienia odwołania [...] stało się iluzoryczne

Skład orzekający

Elżbieta Makowska

sprawozdawca

Katarzyna Grzegorczyk-Meder

członek

Stefan Kłosowski

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego przez organ pierwszej instancji, skutkujące nieważnością decyzji."

Ograniczenia: Dotyczy spraw administracyjnych, gdzie organ pierwszej instancji konsultuje się z organem wyższego stopnia przed wydaniem decyzji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak kluczowe jest przestrzeganie procedur administracyjnych, a konkretnie zasady dwuinstancyjności, nawet jeśli merytoryczna strona wniosku mogłaby być dyskusyjna.

Nieważność decyzji administracyjnej z powodu "konsultacji" z wyższą instancją.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SA/Sz 728/03 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2004-04-29
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2003-04-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Elżbieta Makowska /sprawozdawca/
Katarzyna Grzegorczyk-Meder
Stefan Kłosowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
621  Sprawy mieszkaniowe, w tym dodatki mieszkaniowe
Hasła tematyczne
Policja
Skarżony organ
Komendant Policji
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 7 poz 58
art.94 ust. 1, art. 97 ust. 5,
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji.- tekst jednolity
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 104, art. 138 par. 1 pkt 1, art. 15
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stefan Kłosowski Sędziowie: Sędzia NSA Elżbieta Makowska /spr./ Asesor WSA Katarzyna Grzegorczyk–Meder Protokolant : sekr. Sąd. Maria Rosochacka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2004r. sprawy ze skargi W.S. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania pomocy finansowej na uzyskany lokal mieszkalny I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Komendanta Miejskiego Porcji w [...] z dnia [...] nr [...] II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości
Uzasadnienie
Komendant Miejski Policji w [...] decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 104 kpa, art. 94 ust.1 i art. 97 ust.5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990r. o Policji /tekst jedn. Dz.U. z 2002r. nr 7, poz.58/, § 14 ust.1 pkt 5 lit. a rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 października 2001r., w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz przydziału i opróżniania tymczasowych kwater przeznaczonych dla policjantów /Dz.U. Nr 131, poz. 1469/ i § 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 października 2001r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego przez policjantów /Dz.U. Nr 131, poz. 1468/ - odmówił W.S. pomocy finansowej na uzyskany lokal mieszkalny położony w [...]
Z uzasadnienia decyzji wynika, że W.S. jest policjantem w służbie stałej w Komisariacie [...] Policji w [...].
W miejscu pełnienia służby zajmował wraz z żoną i dziećmi lokal mieszkalny o powierzchni użytkowej [...] m2 położony w [...] na podstawie umowy najmu zawartej z [...] Spółdzielnię mieszkaniową [...]
W dniu [...]r. W.S. złożył wniosek o przyznanie mu pomocy finansowej na lokal mieszkalny w [...] uzyskany w dniu [...]r. na podstawie umowy darowizny.
Odnosząc się do wniosku organ wyjaśnił, że policjantowi w służbie stałej przysługuje z mocy art. 88 ust.1 ustawy o Policji prawo do lokalu mieszkalnego, a zastępczą formą realizacji tego prawa jest przewidziana w art. 94 ust.1 tej ustawy pomoc finansowa na: "uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej, albo domu jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość".
Zasady przyznawania pomocy finansowej na uzyskanie przez policjantów lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego określa rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 października 2001r. /Dz.U. Nr 131, poz. 1468/. W konsekwencji Komendant Miejski Policji stwierdził, że w obecnym stanie prawnym nie jest przewidziana możliwość przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu lub domu w drodze spadku lub darowizny .
W odwołaniu W.S. domagając się uchylenia decyzji Komendanta Miejskiego Policji w [...] zarzucił błędną interpretację rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 października 2001r., które – wbrew twierdzeniom organu - nie wypowiada się, co do przypadków pozyskiwania lokalu w formie darowizny, a tym samym jej nie zabrania.
Wyjaśnił, że z § 4 aktu notarialnego z dnia 3 grudnia 2002r. wynika, że korzyści i ciężary przechodzą na obdarowanych. Do korzyści w Jego przypadku – należy otrzymanie lokalu mieszkalnego, a do ciężarów należy zaliczyć kredyt na cele mieszkaniowe zaciągnięty przez darczyńców tj. Jego rodziców na kupno tego mieszkania. Zgodnie z załączonymi dokumentami, na podstawie aneksu do umowy kredytu, w dniu [...]r. przystąpił do długu przejmując wraz z żoną cały kredyt do spłaty.
Komendant Wojewódzki Policji w [...] decyzją z dnia [...]r. Nr [...], działając na podstawie art. 104 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 94 ust.1 i art. 97 ust.5 ustawy z Dnia 6 kwietnia 1990r. o Policji /tekst jedn. Dz.U. z 2002r. Nr 7, poz. 18/ oraz § 14 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 października 2001r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz przydziału, opróżniania tymczasowych kwater przeznaczonych dla policjantów /Dz.U. z 2001r. Nr 131, poz. 1469/ oraz § 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 października 2001r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego przez policjantów /Dz.U. z 2001r. nr 131, poz. 1468/, po rozpatrzeniu odwołania - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Z uzasadnienia tej decyzji wynika, że organ odwoławczy, kierując się treścią art. 88 ust.1 i art. 94 ust.1 ustawy o Policji uznał, że w omawianym stanie prawnym nie jest przewidziana możliwość przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu lub domu w drodze darowizny.
Zdaniem organu II instancji, poniesienie przez stronę nakładów finansowych w związku z uzyskaniem lokalu w formie darowizny nie ma wpływu na pozytywne załatwienie sprawy. Wskazując na § 3 ust.1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji określającego zasady przyznawania i zwracania pomocy finansowej, z którego wynika, jakie dokumenty policjant winien przedstawić ubiegając się o przyznanie pomocy /tj. wyciąg z ksiąg wieczystych oraz umowę sprzedaży lokalu /domu jednorodzinnego/ sporządzone w formie aktu notarialnego lub umowę przedwstępną/ organ wywiódł, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w rozporządzeniu tym nie dał możliwości uzyskania przez policjanta pomocy finansowej na lokal uzyskany na podstawie darowizny sporządzonej w formie aktu notarialnego, określił bowiem tylko i wyłącznie formę kupna lokalu bądź jego budowę lub budowę domu jednorodzinnego.
W.S. w dniu [...]r. wniósł skargę na powyższą decyzję ostateczną do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie, domagając się uchylenia decyzji organów I i II instancji i podnosząc, że przyjęta interpretacja przepisów prawnych stoi w sprzeczności z logiką interpretacji użytego w ustawie o Policji pojęcia "uzyskanie lokalu".
Komendant Wojewódzki Policji w [...] odpowiadając na skargę wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji organów obu instancji argumentując, że organ I instancji naruszył art. 19 kpa, co skutkuje nieważnością wydanych decyzji, bowiem uzależnił wydanie decyzji od konsultacji z organem wyższego stopnia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny u z n a ł , co następuje:
Zgodnie z art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1271/ sprawy, w których skargi zostały wniesione o Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonana według kryterium zgodności z prawem doprowadziła do stwierdzenia, że decyzja ta nie jest zgodna z prawem. Stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/ , Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną /§ 1/, Sąd nie może wydać orzeczeni na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.
Niezależnie od podniesionych w skardze zarzutów, w rozpatrywanej sprawie wyłoniła się konieczność wyjścia poza jej zarzuty i wnioski, bowiem decyzje organów obu instancji dotknięte są rażącym naruszenie prawa skutkującym stwierdzeniem ich nieważności.
Jak wynika to bowiem z akt administracyjnych i co dostrzegł już po wydaniu decyzji i przyznał organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę, organ I instancji uzależnił wydanie decyzji od konsultacji z organem wyższej instancji.
Mianowicie, po złożeniu przez W.S. wniosku o przyznanie pomocy finansowej na uzyskany w drodze darowizny lokal mieszkalny, organ I instancji wystosował do wnioskodawcy pismo z dnia [...]r. informujące, że "wydanie stosownej decyzji nastąpi w terminie późniejszym, po uprzednim skonsultowaniu z organem wyższej instancji tj. KWP w [...]" /k. [...] akt administracyjnych/.
Istotnie, w tym samym dniu, organ I instancji przesłał wniosek W.S. wraz z teczką mieszkaniową do Komendy Wojewódzkiej Policji w [...] "celem skonsultowania zasadności przyznania pomocy finansowej zainteresowanemu"/k. [...]/.
W odpowiedzi z dnia [...]r. podpisanej przez Zastępcę Naczelnika Wydziału Zaopatrzenia i Inwestycji Komendy Wojewódzkiej Policji w[...] poinformowano organ I instancji o treści art. 94 ust.1 ustawy o Policji, wskazując , że zasady przyznawania pomocy finansowej na cele wymienione w powyższym przepisie określa rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 października 2001r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego przez policjantów. W końcowej części pisma stwierdzono: "W obecnym stanie prawnym nie przewidziana jest możliwość przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu lub domu w drodze spadku lub darowizny. Wobec powyższego wniosek W.S. nie może być rozpatrzony pozytywnie" /k. [...]/.
Po tej "konsultacji" organ I instancji, zgodnie z udzielonymi wskazówkami, wydał decyzją z dnia [...]r.
Jak z powyższego wynika, wydanie przez organ I instancji decyzji rozstrzygającej sprawę indywidualną nastąpiło z naruszeniem sformułowanej w art. 15 kpa zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, skoro wydanie decyzji nastąpiło niejako "pod dyktando" organu II instancji. Organ ten wyraził swoje stanowisko prawne w sprawie i to stanowisko legło u podstaw decyzji pierwszoinstancyjnej. Naruszenie właściwości instancyjnej spowodowało więc sytuację, w której prawo strony do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji i domagania się ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy przez organ wyższego stopnia w administracyjnym toku instancji, stało się iluzoryczne.
Naruszenie przepisów o każdej właściwości stanowi, w myśl art. 156 § 1 pkt 1 kpa, podstawę stwierdzenia nieważności decyzji.
Z tej przyczyny należało, na podstawie art. 145 § 1pkt 2 i art. 135 oraz art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzec jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI