SA/Sz 681/03

SA/Sz 681/03 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2004-07-22
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2003-03-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Barbara Gebel
Kazimierz Maczewski /sprawozdawca/
Marian Jaździński /przewodniczący/
Symbol z opisem
630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Hasła tematyczne
Celne postępowanie
Sygn. powiązane
GSK 1361/04 - Postanowienie NSA z 2004-12-20
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1997 nr 23 poz 117
art. 13 par. 1,2,4, art. 60 par. 1, art. 65 par. 4, par. 5, art. : 75, 76, 83, 221
Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny.
Dz.U. 1998 nr 158 poz 1036
cz. A  ust. 5 pkt 1, ust. 10
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marian Jaździński Sędziowie: Sędzia WSA Barbara Gebel Asesor WSA Kazimierz Maczewski/spr/ Protokolant st.sekr. Anna Kalisiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lipca 2004r. sprawy ze skargi J. P. i I. W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie długu celnego o d d a l a skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] Nr [...], wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29.08.1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), art. 23 ustawy z dnia 12.09.2002 r. o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 169, poz. 1387), art. 13 § 1 i § 3, art. 19 § 1 i § 3, art. 20 § 1 i § 2, art. 85 § 1, art. 222 § 4, art. 262 ustawy z dnia 9.01.1997 r. - Kodeks celny (t.j. Dz.U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 ze zm.), § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15.12.1998 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej oraz ust. 3 części "A" Postanowień wstępnych do Taryfy celnej (Dz.U. Nr 158, poz. 1036), § 11 ust. 1 i § 13 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15.10.1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia (Dz.U. Nr 130, poz. 851), art. 13, art. 16, i art. 32 Protokołu nr 4 Układu Europejskiego, zmienionego Porozumieniem między Rzeczpospolitą Polską a Wspólnotami Europejskimi, podpisanym w Brukseli dnia 24 czerwca 1997 r. (zał. do Dz.U. z 1997 r., Nr 104, poz. 662 ze zm.), Dyrektor Izby Celnej, po rozpatrzeniu odwołania Strony, orzekł o otrzymaniu w mocy decyzji Dyrektora Urzędu Celnego z dnia [...] Nr [...], wydanej wobec J. P. i I. W. - z siedzibą w P., którą to decyzją organ pierwszej instancji nie uznał odzieży używanej, objętej procedurą dopuszczenia do obrotu wg zgłoszenia celnego SAD o nr – [...] z dnia [...] za towar pochodzący z kraju Unii Europejskiej w rozumieniu Protokołu nr 4 oraz uznał powyższe zgłoszenie za nieprawidłowe w zakresie preferencji oraz wysokości zastosowanej stawki celnej i określił kwotę wynikającą z długu celnego w wysokości [...] zł.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, że na podstawie omawianego zgłoszenia celnego SAD Dyrektor Urzędu Celnego objął procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym towar w postaci odzieży używanej importowanej z Niemiec, z klasyfikacją celną do kodu PCN Taryfy celnej 6309 0000 0, wobec którego dla wymiaru należności celnych przyjęto obniżoną stawkę celną przewidzianą dla towarów pochodzących z krajów Unii Europejskiej na podstawie dołączonej do zgłoszenia deklaracji eksportera, złożonej na rachunku nr [...] z dnia 27.05.1999 r., dokumentującym sprzedaż odzieży. Rachunek ten zawierający deklarację eksportera przekazany został przez polskie władze celne do weryfikacji władzom celnym państwa eksportera. Pismem z 05.03.2001 r. władze celne państwa eksportera poinformowały, iż przeprowadzona weryfikacja wykazała, że towar będący przedmiotem importu w niniejszej sprawie nie był towarem pochodzącym w rozumieniu Protokołu 4 Układu Europejskiego i wskazały ponadto, że eksporter towaru nie potwierdził faktu wystawienia deklaracji i pochodzenia towaru. Ujawnienie tych faktów stanowiło dla organu celnego podstawę do wszczęcia z urzędu postępowania, w wyniku którego wydana została przez Dyrektora Urzędu Celnego decyzja uznająca omawiane zgłoszenie celne za nieprawidłowe i określająca kwotę długu celnego, przyjmując do jej wymiaru stawkę celną autonomiczną w wysokości 60 %, od której to decyzji wniesione zostało odwołanie.
Wynika dalej z uzasadnienia decyzji Dyrektora Izby Celnej, że rozpatrując sprawę na skutek wniesionego odwołania w pełni podzielił on stanowisko organu pierwszej instancji w kwestii nieprawidłowości spornego zgłoszenia celnego. Wskazując przede wszystkim na regulacje art. 13 Kodeksu celnego, zgodnie z którym cła określane są na podstawie Taryfy celnej obejmującej obniżone stawki celne określone w umowach zawartych przez Rzeczpospolitą Polską z niektórymi krajami lub grupami krajów i że stawki te stosowane są na wniosek zgłaszającego, o ile towary, do których się to odnosi, spełniają warunki do ich zastosowania - organ odwoławczy wskazał również, iż obowiązujące w dniu dokonania zgłoszenia celnego przepisy postanowień wstępnych Taryfy celnej oraz postanowienia art. 13 i art. 16 Protokołu 4 Układu Europejskiego wprowadzają możliwość stosowania stawek celnych obniżonych w przypadku jednoczesnego spełnienia określonych warunków, a mianowicie warunku pochodzenia towaru z obszaru Unii Europejskiej w rozumieniu postanowień Protokołu 4 Układu Europejskiego, warunku udokumentowania takiego pochodzenia towaru prawidłowo sporządzonym świadectwem przewozowym EUR 1 lub deklaracją na fakturze oraz warunku bezpośredniego przywozu towaru do Polski. Przytaczając dalej postanowienia art. 21 Protokołu 4 dotyczące wymogów, jakie spełniać winna deklaracja eksportera, organ odwoławczy przywołał również uregulowanie zawarte w jego art. 32, w myśl którego dodatkowa weryfikacja dowodów pochodzenia towaru przeprowadzana jest wyrywkowo lub wtedy, gdy władze celne kraju importu mają uzasadnione wątpliwości co do autentyczności tych dokumentów, statusu pochodzenia sprawdzanych produktów lub wypełnienia innych wymogów tego Protokołu, stwierdzając w konsekwencji, iż to właśnie w oparciu o postanowienia tej regulacji została przeprowadzona weryfikacja postimportowa w rozpatrywanej sprawie, polegająca na sprawdzeniu deklaracji sporządzonej przez eksportera na przedłożonym przy odprawie celnej rachunku, która wykazała, iż towar będący przedmiotem importu nie jest towarem pochodzącym w rozumieniu Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego. Organ odwoławczy podkreślił przy tym, iż weryfikacja przeprowadzona zgodnie z art. 32 ust. 3 przez władze celne kraju eksportu jest jedyną przewidzianą przez Protokół nr 4 formą kontroli dowodów pochodzenia towarów i jej wynik jest wiążący dla władz celnych kraju importu i nie może być przez nie podważany.
Organ odwoławczy wyjaśnił dalej w uzasadnieniu swej decyzji, że w myśl art. 83 Kodeksu celnego po zwolnieniu towarów organ celny z urzędu lub na wniosek zgłaszającego może dokonać kontroli zgłoszenia celnego. W celu upewnienia się o prawidłowości danych zawartych w zgłoszeniu celnym może on w szczególności kontrolować dokumenty i dane handlowe dotyczące operacji przywozu lub wywozu towarów objętych zgłoszeniem, jak również późniejszych operacji handlowych dotyczących tych towarów, jeżeli zaś z kontroli zgłoszenia celnego po zwolnieniu towaru wynika, że przepisy regulujące procedurę celną zastosowane zostały w oparciu o nieprawdziwe, nieprawidłowe lub niekompletne dane lub dokumenty, organ celny podejmuje niezbędne działania w celu właściwego zastosowania przepisów prawa celnego, biorąc pod uwagę nowe dane.
Wyjaśnił także organ odwoławczy w uzasadnieniu swej decyzji, iż status preferencyjnego pochodzenia towaru z Unii Europejskiej uprawnia do zastosowania wobec tego towaru obniżonej stawki celnej (w przedmiotowej sprawie wobec odzieży używanej) zgodnie z przepisem ust. 5 pkt a) części A Postanowień wstępnych Taryfy celnej, stanowiącej załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15.12.1998 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz. U. Nr 158, poz. 1036 ze zm.) – obniżona stawka celna dla odzieży używanej pochodzącej z Unii Europejskiej wynosiła 0% wartości celnej towarów. Stawkę tą można stosować jedynie w wypadku łącznego spełnienia wymienionych wyżej warunków, przy czym w przypadkach, gdy transakcje sprzedaży dotyczą przesyłek towarowych o wartości nie przekraczającej 6.000 EURO, podmioty eksportujące towar, w handlu ze swoimi zagranicznymi kontrahentami, korzystać mogą ze zliberalizowanych przepisów dotyczących wystawiania i przedkładania dowodów pochodzenia – mogą oni bowiem, bez uzyskania zgody czy potwierdzenia swoich władz celnych, sporządzić na fakturze dowód pochodzenia w postaci własnoręcznie podpisanej, z imienia i nazwiska, deklaracji pochodzenia. W takiej jednak sytuacji, importer godzący się na przyjęcie dowodu pochodzenia sporządzonego w ten sposób musi liczyć się z tym, że oświadczenia eksportera o preferencyjnym pochodzeniu towarów nigdy wcześniej nie weryfikowały władze celne kraju eksportu, oraz że weryfikacja taka może nastąpić nawet po eksporcie towarów z kraju pochodzenia, co zostało zagwarantowane w przepisach Układu Europejskiego – art. 32 Protokołu 4 w zw. z art. 21 pkt 3 tego Protokołu.
Wyjaśnił dalej organ odwoławczy, że na podstawie przedmiotowego dokumentu SAD Strona zgłosiła do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym przywiezioną z Niemiec odzież używaną, deklarując w polu 16 i 34 tego zgłoszenia niemieckie pochodzenie towaru oraz wnioskując w polu 47 o zastosowanie obniżonej stawki celnej w wysokości 0% wartości celnej towaru. Działając w granicach prawa, organ celny dokonywał weryfikacji zgłoszenia celnego, zgodnie z art. 70 § 1 Kodeksu celnego, poprzez kontrolę dokumentów załączonych do zgłoszenia celnego SAD. Wobec stwierdzenia, że przedłożone przez Stronę zgłoszenie celne spełniało wymogi formalne wskazane w art. 64 § 1 Kodeksu celnego, a więc było dokonane przez zgłaszającego na właściwym formularzu, zgodnym ze wzorem przewidzianym dla objęcia towaru procedurą celną, zawierało wszystkie elementy niezbędne do objęcia towaru procedurą celną, do której został zgłoszony, oraz zawierało podpis w polu 54, organ celny przyjął to zgłoszenie i objął towar wnioskowaną przez Stronę procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym. Taka weryfikacja zgłoszenia celnego w trybie art. 70 § 1 Kodeksu celnego pozwala wprawdzie organowi celnemu na uznanie, iż Strona spełniła formalny warunek udokumentowania pochodzenia towaru dla zastosowania obniżonej stawki celnej i w związku z tym, na objęcie towaru wnioskowaną procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym z zastosowaniem obniżonej stawki celnej, jednak – jak podkreślił organ odwoławczy – organ celny nie jest w stanie na tym etapie ocenić prawidłowości i rzetelności wystawionego dowodu pochodzenia towaru nim objętego z Unii Europejskiej. Ocena materialna takiego dowodu pochodzenia może być przeprowadzona wyłącznie w trybie zastosowanym przez organ celny, tj. w trybie art. 32 Protokołu 4 Układu Europejskiego przez upoważnione do tego władze celne kraju eksportu.
Wobec uzyskania przez organ celny negatywnego wyniku weryfikacji, organ ten zobowiązany jest ustalić właściwą stawkę celną na towar, który uprzednio został dopuszczony do obrotu na polskim obszarze celnym z zastosowaniem obniżonych stawek celnych określonych dla towarów pochodzących z Unii Europejskiej, podczas gdy zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, status ten towarowi nie przysługiwał. Wskazał dalej organ odwoławczy, iż zgodnie z § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów dnia 15.10.1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia, pochodzenie towarów wymienionych w Wykazie nr 3 tego rozporządzenia musi być udokumentowane takim świadectwem. Wyjaśnił też organ odwoławczy, że odzież używana stanowiąca przedmiot obrotu towarowego z zagranicą w niniejszej sprawie, jako objęta sekcją XI Taryfy celnej została wymieniona w Wykazie nr 3 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z 15.10.1997 r. i zgodnie z jego przepisem § 11 ust. 1 jej pochodzenie dla zastosowania konwencyjnej stawki celnej musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia. Wobec niedostarczenia takiego świadectwa przez Stronę oraz uwzględniając fakt, że sprowadzony do kraju towar był wyprodukowany w krajach, wobec których stosuje się klauzulę najwyższego uprzywilejowania, z surowców pochodzących z tych krajów, zasadnie – zdaniem organu odwoławczego -zastosowana została stawka celna autonomiczna, zgodnie z ust. 10 Części A Taryfy celnej.
Nie znajdując także podstaw do uwzględnienia pozostałych zarzutów odwołania, dotyczących w szczególności zasadności występowania polskich władz celnych o przeprowadzenie weryfikacji, skierowania decyzji organu pierwszej instancji do podmiotu nie będącego Stroną w sprawie, działania importerów w dobrej wierze lub wymierzenia odsetek wyrównawczych – organ odwoławczy orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.
Powyższa decyzja ostateczna zaskarżona została przez pełnomocnika importerów do Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie z powodu jej niezgodności z prawem. Domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji ostatecznej oraz poprzedzającej ją decyzji organu celnego pierwszej instancji skarżący zarzuca naruszenie przy ich wydaniu przepisów art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 123, art. 124, art. 126, art. 127, art. 187 § 1, art. 191 i art. 222 § 4 ustawy z dnia 29.08.1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) oraz art. 13 § 1, § 3 pkt 2 i 4, § 4, art. 83 § 3 i art. 85 § 1-3 ustawy z dnia 9.01.1997 r. - Kodeks celny (Dz.U. N r 23, poz. 117 ze zm.), a także art. 5, art. 6, art. 16, art. 21, art. 24 i art. 32 Protokołu Nr 4, stanowiącego załącznik do Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzeczpospolitą Polską, z jednej strony, a Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi, z drugiej strony, sporządzonego w Brukseli dnia 16.12.1991 r. (Dz.U. z 1994 r,. Nr 11, poz. 38 ze zm.) oraz przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15.12.1998 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz.U. Nr 158, poz. 1036 ze zm). Stawiając te zarzuty skarżący nie wskazuje wprost tego, na czym polega naruszenie poszczególnych wskazanych przez siebie przepisów prawa, a jedynie z obszernych wywodów uzasadnienia skargi wynika, że niezgodności zaskarżonych decyzji z prawem upatruje on głównie w tym, że decyzja organu I instancji została skierowana do nieistniejącej już jednostki organizacyjnej, jaką była spółka cywilna "Ł", pomimo tego, że w toku wszczętego postępowania celnego Urząd Celny został zawiadomiony przez J. P. i I. W. o rozwiązaniu spółki i zaprzestaniu przez nią działalności, co potwierdza stosowna decyzja o wykreśleniu spółki z ewidencji działalności gospodarczej z dniem 31.12.2001r. Z dalszych wywodów tego uzasadnienia wynika, że skarżący kwestionuje w ogóle zasadność dokonanej przez organy celne weryfikacji przyjętego zgłoszenia celnego. Przedstawiając szczegółowo okoliczności, w jakich doszło do wszczynania przez polskie organy celne postępowań weryfikacyjnych w zakresie klasyfikacji taryfowej odzieży używanej i podkreślając, że u ich podłoża leżała zmiana interpretacji przepisów prawa w tym przedmiocie dokonana przez Komisję Europejską, wskazująca na to, że noszenie odzieży może być traktowane wyłącznie jako tzw. czynność niewystarczającej obróbki bądź przetworzenia (czynność minimalna), wskutek czego nie można uznać odzieży używanej (noszonej) w danym kraju Unii Europejskiej za towar pochodzący z tego kraju, skarżący wywodzi, iż sama zmiana interpretacji przepisów nie może w żaden sposób stanowić podstawy do wysuwania wątpliwości w stosunku do importerów odzieży używanej, działających w dobrej wierze co do tego, że przedkładane świadectwa pochodzenia przywożonych towarów wystawione zostały w zgodzie z ówcześnie obowiązującymi przepisami i praktyką. Polemizując także ze stanowiskiem zaprezentowanym we wrześniu 1999 r. przez Komisję Europejską, jako pozostającym w zasadniczej sprzeczności z europejskim prawem o odpadach, skarżący wywodzi dalej, że sortowanie zebranej odzieży używanej, traktowanej na tym etapie jako odpad i wynikająca z niego przemiana odpadu w wyrób, traktowane jest jako czynność wystarczającej obróbki lub przetworzenia, uzasadniającej wystawienie świadectwa pochodzenia dla tego towaru. Zwracając dalej uwagę na regulacje zawarte w art. 32 Protokołu 4 Układu Europejskiego, w szczególności na przewidziany w tym przepisie warunek przeprowadzenia dodatkowej weryfikacji dowodów pochodzenia towarów w postaci istnienia uzasadnionych wątpliwości co do autentyczności tych dokumentów, statusu pochodzenia sprawdzanych produktów lub innych wymogów tego Protokołu, skarżący podnosi też w wywodach uzasadnienia skargi, że organ odwoławczy w ogóle nie wskazuje w swej decyzji na to, czy istniały jakiekolwiek wątpliwości co do rzetelności informacji, a to oznacza, że polskie organy celne nie zastosowały wymogów postępowania weryfikacyjnego, skoro swych wątpliwości nie przedstawiły we wniosku o przeprowadzenie weryfikacji.
Podkreślono dalej w uzasadnieniu skargi, że sporządzona przez eksportera na fakturze deklaracja o pochodzeniu towaru spełnia w rozpatrywanej sprawie wszystkie wymogi Protokołu 4 dotyczącego definicji pojęcia "produkty pochodzące" i metod współpracy administracyjnej, wobec czego nie może ona zostać uznana za dokument poświadczający nieprawdę, zaś sama zmiana interpretacji przepisów prawa europejskiego nie daje podstaw do zmiany stawek celnych po ponad dwóch latach od dnia dokonania odprawy celnej, w szczególności z tego powodu, że importując określony towar strona działała w dobrej wierze co do prawdziwości deklaracji pochodzenia. Zarzuca też skarżący, że jakkolwiek weryfikacja świadectw pochodzenia jest przy spełnieniu określonych przesłanek dopuszczalna, to winna się ona odbywać w ramach postępowania prowadzonego w kraju przed polskim organem celnym i zgodnie z obowiązującymi w Polsce przepisami, tymczasem w rozpatrywanej sprawie organ celny dokonywał weryfikacji faktury załączonej do zgłoszenia celnego bez wszczęcia jakiegokolwiek postępowania, które odbywałoby się z udziałem strony. Nie zapewniając stronie czynnego udziału w postępowaniu weryfikacyjnym organy celne naruszyły zatem postanowienia art. 123 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego. Podnosi też skarżący, że w sytuacji, gdy strona działała w dobrej wierze co do prawdziwości danych wymaganych do zgłoszenia celnego, organy celne winny były zastosować normę przepisu art. 209 § 3 Kodeksu celnego, wedle którego za dłużników zobowiązanych do uiszczenia niedoboru należności celnych mogą być uznane w takim przypadku wyłącznie te osoby, które dostarczyły nieprawdziwych danych i które wiedziały lub przy zachowaniu należytej staranności mogły dowiedzieć się, że dane te są nieprawdziwe. Powołując się także na działanie strony w dobrej wierze, skarżący zarzucił bezzasadność wymierzenia przez organ celny odsetek wyrównawczych, podnosząc przy tym błędną interpretację przepisu § 1 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20.11.1997 r. w sprawie określenia wypadków i warunków pobierania odsetek wyrównawczych i sposobu ich naliczania (Dz.U. Nr 143, poz. 958 ze zm.) dokonaną przez organ odwoławczy.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do zmiany swego stanowiska w sprawie i polemizując z zawartą w skardze tezą o zmianie w krajach Unii Europejskiej interpretacji przepisów odnoszących się do ustalenia klasyfikacji taryfowej odzieży używanej, jako przyczynie przeprowadzonej weryfikacji deklaracji pochodzenia.
Pismem z dnia 29.06.2004 r. popierając złożoną skargę pełnomocnik strony skarżącej podniósł dodatkowo zarzut naruszenia przez organ odwoławczy przepisu art. 65 § 5 Kodeksu celnego, wskazując na fakt, że zaskarżona decyzja tego organu wydana została po upływie 3 lat od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego. Podnosząc ten zarzut powołał się on przy tym na zapatrywanie prawne wyrażone w tej mierze w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 7.05.2004 r., sygn. akt 3 I SA/Wr 4181/02.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, co następuje:
Na wstępie wskazać należy, iż stosownie do regulacji art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271), sprawy, w których skargi wniesione zostały do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawione przepisów ustawy - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Skarga okazała się nieuzasadniona, nie zachodzą bowiem podstawy do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja ostateczna nie odpowiada przepisom prawa.
Stosownie do przepisu art. 13 § 1 ustawy z dnia 9.01.1997 r. - Kodeks celny (Dz.U. Nr 23, poz. 117 ze zm.), cła określane są na podstawie taryfy celnej lub innych środków taryfowych. Obejmując Polską Scaloną Nomenklaturą Towarową Handlu Zagranicznego PCN (nomenklaturą towarową) stawki celne, sposób, warunki i zakres ich stosowania oraz jednostki miar, taryfa celna obejmuje też obniżone stawki celne określone w umowach zawartych przez Rzeczpospolitą Polską z niektórymi krajami lub grupami krajów oraz preferencyjne stawki celne przyjęte jednostronnie przez Rzeczpospolitą Polską w odniesieniu do niektórych krajów, grup krajów lub regionów (art. 13 § 2 Kodeksu celnego). Stawki celne obniżone i preferencyjne stosowane są na wniosek zgłaszającego, o ile towary, do których się to odnosi, spełniają warunki do ich zastosowania, przy czym zastosowanie tych stawek może nastąpić również retrospektywnie, o ile zostaną spełnione warunki określone przepisami prawa, w tym umowami międzynarodowymi (art. 13 § 4 Kodeksu celnego).
Przepisy zawarte w części A ust. 5 pkt a Postanowień wstępnych do Taryfy celnej, stanowiącej załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15.12.1998 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz.U. Nr 158, poz. 1036) obowiązującego w dniu złożenia zgłoszenia celnego w rozpatrywanej sprawie oraz postanowienia art. 13, art. 16 i art. 21 Protokołu 4 Układu Europejskiego wprowadzają możliwość stosowania stawek celnych obniżonych wobec niektórych towarów w przypadku jednoczesnego spełnienia trzech warunków: pochodzenia towaru z obszaru Unii Europejskiej w rozumieniu postanowień Protokołu 4, udokumentowania tego pochodzenia prawidłowo sporządzonym świadectwem przewozowym EUR 1 lub deklaracją na fakturze oraz bezpośredniego przywozu towaru do Polski. Określając w art. 21, jakim warunkom formalnym winna odpowiadać deklaracja pochodzenia sporządzona przez eksportera na fakturze, Protokół 4 Układu Europejskiego zawiera w art. 32 również postanowienia dotyczące weryfikacji dowodów pochodzenia, stanowiąc, że dodatkowa weryfikacja dowodów pochodzenia towaru przeprowadzana jest wyrywkowo lub wtedy, gdy władze celne kraju importu mają uzasadnione wątpliwości, co do autentyczności tych dokumentów, statusu pochodzenia sprawdzanych towarów (produktów) lub wypełnienia innych wymogów tego Protokołu.
Stosownie do przepisu art. 60 § 1 Kodeksu celnego, każdy towar, który ma być objęty procedurą celną, powinien zostać zgłoszony do tej procedury. Do zgłoszenia celnego, sporządzonego w formie pisemnej na właściwym formularzu, zgłaszający powinien dołączyć dokumenty, których przedstawienie jest wymagane do objęcia towaru procedurą celną, do której jest on zgłaszany (art. 64 § 1 i 2 Kodeksu celnego). Stosownie do postanowień art. 65 tegoż Kodeksu, organ celny przyjmuje zgłoszenie celne, jeżeli odpowiada ono wymogom formalnym określonym w art. 64 i jeżeli wraz ze zgłoszeniem celnym przedstawiono towar nim objęty. Podstawę do zastosowania procedury celnej do towaru objętego zgłoszeniem stanowią dane zawarte w zgłoszeniu celnym przyjętym przez organ celny, o ile przepis szczególny nie stanowi inaczej. Przyjęcie zgłoszenia celnego przez organ celny powoduje z mocy samego prawa objęcie towaru wnioskowaną procedurą celną oraz określenie kwoty wynikającej z długu celnego - chyba, że w sprawie wydana zostanie decyzja rozstrzygająca inaczej o przeznaczeniu celnym towaru lub o kwocie wynikającej z długu celnego, a więc o kwocie wynikającej z powstałego z mocy prawa zobowiązania do uiszczenia należności celnych, odnoszącego się do towarów. Po przyjęciu zgłoszenia celnego, organ celny na wniosek strony wydaje decyzję lub z urzędu może wydać decyzję, w której albo uznaje zgłoszenie celne za prawidłowe, albo uznając zgłoszenie celne za nieprawidłowe określa kwotę wynikającą z długu celnego zgodnie z przepisami prawa celnego, względnie uznając, że objęcie towaru wnioskowaną procedurą jest niemożliwe, rozstrzyga o objęciu towaru właściwą procedurą celną lub nadaje towarowi właściwe przeznaczenie celne. Decyzja taka może zostać wydana przez organ celny jedynie przed upływem trzech lat od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego.
Wynika z kolei z art. 70 § 1 Kodeksu celnego, że po przyjęciu zgłoszenia celnego, a więc po stwierdzeniu, że spełnione zostały warunki określone w art. 65 § 1, organ celny może przystąpić do jego weryfikacji polegającej w szczególności na kontroli zgłoszenia celnego i dołączonych do niego dokumentów, mogąc przy tym żądać od zgłaszającego przedstawienia innych dokumentów w celu sprawdzenia prawidłowości danych zawartych w zgłoszeniu. Uznając po jego weryfikacji zgłoszenie celne za nieprawidłowe, organ celny wydaje decyzję, o jakiej mowa w art. 65 § 4 pkt 2. Według postanowień art. 75 i art. 76 Kodeksu celnego, organ celny zwalnia towary, a więc umożliwia użycie towarów w celach określonych przez procedurę, do której zostały zgłoszone (np. dopuszczenia do obrotu), z chwilą dokonania weryfikacji zgłoszenia celnego lub jego przyjęcia bez weryfikacji, jeżeli spełnione zostaną warunki objęcia towarów wskazaną procedurą i o ile towary te nie są przedmiotem ograniczeń lub zakazów, przy czym w przypadku, gdy przyjęcie zgłoszenia celnego powoduje powstanie długu celnego, towary, których zgłoszenie to dotyczy, zwolnione mogą zostać pod warunkiem zapłacenia lub zabezpieczenia kwoty wynikającej z długu celnego. Z przedstawionej wyżej regulacji wynika, że pod pojęciem "weryfikacji zgłoszenia celnego" ustawodawca celny rozumie fakultatywne postępowanie, prowadzone w okresie między przyjęciem zgłoszenia celnego a zwolnieniem towarów lub nadaniem im właściwego przeznaczenia celnego, w ramach którego to postępowania organ celny może podejmować wszelkie czynności, które są niezbędne dla sprawdzenia prawidłowości danych zawartych w zgłoszeniu celnym; postępowanie to kończy się albo doręczeniem zgłaszającemu dokumentu zgłoszenia celnego i zwolnieniem towaru albo wydaniem decyzji, o jakiej mowa w art. 65 § 4 pkt 2 Kodeksu celnego i zwolnieniem towaru lub nadaniem mu dopuszczalnego przeznaczenia celnego.
Niezależnie od postępowania weryfikującego zgłoszenie celne przed zwolnieniem towaru, Kodeks celny przewiduje również możliwość przeprowadzenia kontroli zgłoszenia celnego już po zwolnieniu towarów, a więc przeprowadzenia tzw. kontroli postimportowej, stanowiąc w art. 83, iż organ celny może to czynić zarówno z urzędu, jak i na wniosek zgłaszającego. Kontrola ta ma na celu upewnienie się o prawidłowości danych zawartych w zgłoszeniu celnym. Dla osiągnięcia tego celu organ celny może w szczególności kontrolować dokumenty i dane handlowe dotyczące operacji przywozu lub wywozu towarów objętych zgłoszeniem, jak również późniejszych operacji dotyczących tych towarów. Jeżeli z kontroli zgłoszenia celnego przeprowadzonej po zwolnieniu towaru wynika, że przepisy regulujące procedurę celną zostały zastosowane w oparciu o nieprawdziwe, nieprawidłowe lub niekompletne dane lub dokumenty, organ celny zobowiązany jest, biorąc pod uwagę te dane, podjąć niezbędne działania w celu właściwego zastosowania przepisów prawa celnego.
Na gruncie rozpatrywanej sprawy jest okolicznością bezsporną, że do wydania zaskarżonej decyzji ostatecznej oraz poprzedzającej ją decyzji organu celnego pierwszej instancji doszło w wyniku przeprowadzenia przez ten organ postępowania w ramach tzw. kontroli postimportowej, a więc postępowania przewidzianego przepisami art. 83 Kodeksu celnego. Dokonane przez organ celny w ramach tego postępowania czynności miały na celu sprawdzenie prawidłowości danych zawartych w zgłoszeniu celnym, a przede wszystkim prawidłowości zastosowanej przez zgłaszającego obniżonej stawki celnej, mającej swoją podstawę w przyjęciu - na podstawie deklaracji eksportera na fakturze - pochodzenia towaru z krajów Unii Europejskiej w rozumieniu przepisów Protokołu 4 Układu Europejskiego. Jak wynika z akt sprawy, weryfikacji deklaracji eksportera na fakturze organy celne dokonały w trybie określonym w art. 32 Protokołu 4, występując do władz celnych kraju eksportu o potwierdzenie, czy będący przedmiotem importu towar ma status towaru pochodzącego w rozumieniu tegoż Protokołu. Przeprowadzona w tymże trybie weryfikacja deklaracji pochodzenia towaru, dokonana przez właściwe władze celne kraju eksportu, wykazała, iż będący przedmiotem zgłoszenia celnego towar w postaci odzieży używanej nie korzysta ze statusu produktu pochodzącego z krajów Unii Europejskiej w rozumieniu postanowień Protokołu 4 Układu Europejskiego. Przewidziany w art. 32 Protokołu 4 tryb weryfikacji dowodów pochodzenia towarów (produktów) jest, jak to słusznie podkreślił organ odwoławczy, jedynym sposobem sprawdzenia prawidłowości dowodów pochodzenia, a jego wyniki są w istocie wiążące dla polskich organów celnych. Postanowienia Układu Europejskiego, jako ratyfikowanej umowy międzynarodowej wraz ze stanowiącymi ich integralną część załącznikami i protokółami, zgodnie z art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej są źródłem powszechnie obowiązującego prawa, mającym w określonych sytuacjach, stosownie do art. 91 ust. 2 Konstytucji, pierwszeństwo w stosowaniu przed ustawami, tj. przed Kodeksem celnym i Ordynacją podatkową, brak jest zatem podstaw prawnych do kwestionowania wyników weryfikacji deklaracji celnej eksportera w przedmiocie statusu pochodzenia towarów objętych zgłoszeniem celnym, przeprowadzonej w trybie art. 32 Protokołu 4 Układu Europejskiego. W świetle tak postrzeganego trybu stosowania w/w postanowień Protokołu 4, za pozbawione jakiegokolwiek merytorycznego znaczenia uznać należy wywody skargi sprowadzające się zarówno do kwestionowania rozumienia pojęcia "towarów pochodzących" przyjętego w odniesieniu do odzieży używanej przez władze celne krajów Unii Europejskiej, jak i do twierdzenia, iż podstawę postimportowej kontroli polskich organów celnych stanowiła zmiana interpretacji tego pojęcia przez te władze, dokonana już po przyjęciu zgłoszenia celnego.
Za chybione też uznać należy podniesione w skardze zarzuty naruszenia przez organy celne przepisów postępowania celnego, czy to w następstwie skierowania decyzji organu I instancji do podmiotu już nieistniejącego, czy też w następstwie braku zapewnienia stronie udziału w tej części postępowania, w której przeprowadzana była kontrola prawidłowości zawartej na fakturze deklaracji eksportera w sprawie pochodzenia towaru. Odnosząc się do pierwszego z tych zarzutów wskazać należy, iż organ celny I instancji swoją decyzję, podobnie jak wcześniejsze postanowienie z dnia 11.05.2001 r. o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie kontroli wskazanego zgłoszenia celnego, adresował wprawdzie do nie istniejącej już wówczas, jak to stwierdza strona skarżąca, Hurtowni Odzieży Używanej "Łaszek", działającej w formie prawnej spółki cywilnej, ale adresując w taki sposób te orzeczenia wskazał on także imiennie obie osoby, które w dacie powstania obowiązku celnego uczestniczyły w tejże spółce i które są stroną w niniejszej sprawie. Warto w tym miejscu zwrócić też uwagę na to, że sami wspólnicy w toku wszczętego postępowania w pismach kierowanych do organów celnych (np. w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji) wskazywali na spółkę cywilną, jako na podmiot tego postępowania.
Co się tyczy drugiego z tych zarzutów, to wskazać należy, iż przewidziana art. 32 Protokołu 4 Układu Europejskiego weryfikacja dowodu pochodzenia towaru dokonywana jest z udziałem organu celnego kraju eksportera, a więc organu, państwa obcego. Jest rzeczą oczywistą, że czynności sprawdzające tego organu wykraczają poza zakres postępowania administracyjnego zmierzającego do wydania decyzji uznającej zgłoszenie celne za nieprawidłowe, w istocie bowiem wynik tych czynności, w postaci stwierdzenia przez organ celny kraju eksportera, iż określony towar nie ma statusu produktu pochodzącego w rozumieniu Protokołu 4, stanowi dopiero podstawę do wszczęcia tego postępowania, a zatem nieuprawnioną w zupełności jest teza, jaka legła u podstaw tego zarzutu, że przy czynnościach kontrolnych znajduje również zastosowanie zasada określona w art. 123 Ordynacji podatkowej, a więc zasada określająca obowiązek zapewnienia stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania administracyjnego.
Chybionym w zupełności jest też podniesiony w skardze zarzut naruszenia przez organy celne norm przepisu art. 209 § 3 Kodeksu celnego przez jego nie zastosowanie i brak przyjęcia, że wobec działania strony skarżącej w dobrej wierze co do prawdziwości deklaracji eksportera jest ona zwolniona z obowiązku uiszczenia niedoboru należności celnych. Wskazać tu należy, że z przepisu tego wynika przede wszystkim, że w przypadku długu celnego w przywozie dłużnikiem jest składający zgłoszenie celne, zaś w sytuacji gdy zgłoszenie celne złożone zostało przez przedstawiciela pośredniego (agencję celną) dłużnikiem jest, obok tego przedstawiciela, również osoba, na rzecz której składane jest zgłoszenie celne. Za dłużników zostają też uznane osoby, które dostarczyły nieprawdziwe dane wymagane do sporządzenia zgłoszenia i które wiedziały lub przy zachowaniu należytej staranności mogły się dowiedzieć o nieprawdziwości tych danych, a w wyniku takiego zgłoszenia należności celne nie zostały pobrane lub zostały pobrane w kwocie niższej niż prawnie należna. Z przytoczonych norm nie wynika bynajmniej, że uznanie za dłużnika osoby dostarczającej nieprawdziwych danych stanowiących podstawę zgłoszenia celnego zwalnia z obowiązku pokrycia tego długu osobę zgłaszającą lub osobę, na rzecz której zgłoszenie celne zostało złożone przez przedstawiciela pośredniego (agencję celną), regulacja ta wskazuje natomiast, iż odpowiedzialność za ten sam dług celny w określonych warunkach ciążyć może na kilku osobach równocześnie i że stosownie do art. 221 Kodeksu celnego odpowiedzialność ich jest solidarna. To importer ponosi w istocie rzeczy ryzyko prawidłowości dokonanego przez siebie zgłoszenia celnego, w szczególności prawidłowości i prawdziwości otrzymanych od eksportera dokumentów, z których wynikają dane służące temu zgłoszeniu.
Również zarzut bezzasadności wymierzenia skarżącym importerom odsetek wyrównawczych nie jest uzasadniony, bowiem w wyniku weryfikacji deklaracji eksportera umieszczonej na rachunku niemieckie władze celne stwierdziły, że oświadczenie o kraju pochodzenia towaru nie zostało złożone przez eksportera lecz zostało sfałszowane. W takiej sytuacji – na podstawie § 1 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20.11.1997 r. w sprawie określenia wypadków i warunków pobierania odsetek i sposobu ich naliczania - organ celny pobiera odsetki wyrównawcze, bowiem kwota wynikająca z długu celnego została zarejestrowana na podstawie nieprawidłowych danych podanych przez zgłaszającego w zgłoszeniu celnym. Organ nie pobiera takich odsetek, gdy dłużnik udowodni, że podanie nieprawidłowych danych spowodowane było szczególnymi okolicznościami, nie wynikającymi z jego zaniedbania lub świadomego działania. Zawarte w uzasadnieniu skargi twierdzenie - wbrew ustaleniom niemieckich władz celnych – iż świadectwo pochodzenia wystawione zostało przez zagranicznego eksportera towarów, a Strona działała w dobrej wierze, nie można uznać za udowodnienie faktu, że nieprawdziwe oświadczenie na rachunku nie wynika z zaniedbania lub świadomego działania Strony.
Za nieuzasadniony uznać także należało podniesiony w uzupełnieniu skargi zarzut przedawnienia prawa do wydania przez organ celny decyzji uznającej zgłoszenie celne za nieprawidłowe. Jak to już wyżej wskazano, weryfikacja przyjętego zgłoszenia celnego przez organ celny, o jakiej to weryfikacji mowa jest w art. 70 § 1 Kodeksu celnego, nastąpić może zarówno przed zwolnieniem towaru, jak i po dokonaniu tej czynności w ramach tzw. kontroli postimportowej (art. 83). Uznanie przez organ celny, że przyjęte zgłoszenie celne jest nieprawidłowe, nakłada na ten organ obowiązek wydania stosownej decyzji, która jednakże nie może zostać wydana, jak wynika to z przepisu art. 65 § 5 Kodeksu celnego, jeżeli upłynęły 3 lata od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego. Jakkolwiek postępowanie celne, jak każde postępowanie administracyjne, jest postępowaniem dwuinstancyjnym, którego istotą jest dwukrotne rozpoznanie i rozstrzyganie tej samej sprawy, raz przez organ celny pierwszej instancji i powtórnie - w przypadku wniesienia odwołania - przez organ odwoławczy, to jednakże zarówno wykładnia językowa ostatnio wskazanego przepisu, jak i jego wykładnia celowościowa prowadzą do wniosku, że trzyletni termin do wydania decyzji weryfikującej zgłoszenie celne odnosi się wyłącznie do decyzji organu celnego pierwszej instancji. Zważywszy, że wydanie takiej decyzji nastąpić może nie tylko w wyniku postępowania wszczętego z urzędu, ale również na wniosek strony, przyjęcie tezy, iż trzyletni okres przedawnienia prawa do wydania decyzji odnosi się również do decyzji organu odwoławczego, prowadziłoby do sytuacji, w której strona na skutek dalszego upływu czasu (np. wobec przewlekłości postępowania odwoławczego) pozbawiona zostałaby możliwości skutecznej kontroli odwoławczej niekorzystnej dla siebie decyzji organu celnego pierwszej instancji podjętej przez upływem tego okresu. Jakkolwiek zakreślenie trzyletniego terminu do wydania decyzji weryfikującej przyjęte zgłoszenie celne ma niewątpliwie na celu usunięcie stanu niepewności, wynikającego z samej możliwości skorygowania takiego zgłoszenia, to jednakże cel ten osiągnięty już zostaje przez wydanie decyzji organu celnego pierwszej instancji, zaś pozostawanie w tym stanie nadal w wyniku złożenia odwołania jest konsekwencją swobodnego wyboru podmiotu nie godzącego się z tym rozstrzygnięciem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, w składzie orzekającym w rozpatrywanej sprawie, nie podziela w tym zakresie odmiennego zapatrywania leżącego u podstaw wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 7.05.2004 r., 3 I SA/Wr 4181/02, na które to zapatrywanie powołuje się strona skarżąca zarzucając przedawnienie prawa do wydania decyzji w tejże sprawie.
Nie znajdując w tych warunkach podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja ostateczna niezgodna jest z przepisami prawa materialnego względnie uchybia przepisom postępowania co najmniej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, orzec należało o oddaleniu skargi jako nieuzasadnionej (art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz. 1270).