SA/Sz 574/02

SA/Sz 574/02 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2004-02-18
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2002-03-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Alicja Polańska
Kazimierz Maczewski
Marian Jaździński /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne
Podatki inne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Powołane przepisy
Dz.U. 1991 nr 9 poz 31
art. 12
Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sędzia NSA Marian Jaździński /spr./, Sędzia WSA Alicja Polańska, Asesor WSA Kazimierz Maczewski, Protokolant J. Zienkowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lutego 2004 r. sprawy ze skargi A.C. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie zaległości podatkowej w podatku od środków transportowych o d d a l a skargę
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r., Nr [...], wydaną z powołaniem się na przepisy art. 21 § 1 pkt 1, § 3 i § 4, art. 53 § 1 i 4 i art. 56 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) oraz art. 8, art. 9 ust. 1 i 6 i art. 11 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. Nr 9, poz. 31 ze zm.), Burmistrz określił A.C. wysokość zaległości podatkowej w podatku od środków transportowych za rok 1996 na kwotę [...] zł oraz za rok 1997 na kwotę [...] zł, określając również odsetki za zwłokę od tych zaległości w kwocie odpowiednio: [...] zł i [...] zł.
Po rozpatrzeniu sprawy na skutek wniesionego przez podatnika odwołania od powyższej decyzji, w którym podatnik podnosił, że będąc rencistą z tytułu inwalidztwa był on też zwolnionym od podatku z tytułu posiadania środków transportowych, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r., Nr [...], wydaną z powołaniem się na przepis art. 233 § 1 pkt 3 w związku z art. 208 oraz na przepis art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), orzekło o umorzeniu postępowania odwoławczego w części dotyczącej podatku od środków transportowych za rok 1996, natomiast utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję w części dotyczącej podatku od środków transportowych za rok 1997.
Z uzasadnienia decyzji organu odwoławczego wynika, że podstawę umorzenia postępowania odwoławczego w części dotyczącej decyzji określającej zaległość podatkową w podatku od środków transportowych za rok 1996 stanowi ustalenie, iż wobec upływu pięcioletniego terminu liczonego od końca roku podatkowego, w którym należało uiścić podatek od środków transportowych za 1996 r., zobowiązanie podatkowe z tytułu tego podatku wygasło z dniem [...] r. na skutek upływu, już po wydaniu decyzji przez organ pierwszej instancji, pięcioletniego okresu przedawnienia, a to bezprzedmiotowym czyni postępowanie odwoławcze w tym zakresie.
W zakresie dotyczącym zobowiązania podatkowego za rok 1997 organ odwoławczy wskazał, że jest niespornym w sprawie, iż podatek z tytułu posiadania przez odwołującego się podatnika stanowiącego jego własność samochodu osobowego o nr rej. [...] nie został przez niego zapłacony. Odnosząc się do podnoszonego przez podatnika twierdzenia, iż ze względu na swoje inwalidztwo był on z mocy ustawy zwolniony od podatku od środków transportowych, organ ten wskazał w uzasadnieniu swej decyzji, że całokształt materiału dowodowego, jaki zgromadzony został w sprawie nie pozwala na ustalenie, że podatnikowi przysługiwało w latach 1996 i 1997 zwolnienie podatkowe z tytułu inwalidztwa. Z przedłożonego przez podatnika orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] r. wynika bowiem jedynie to, że odwołujący się podatnik uznany został za częściowo niezdolnego do pracy w okresie do [...] r., co oznacza uznanie go za inwalidę III grupy inwalidzkiej, brak jest jednakże przesłanek do przyjęcia, że inwalidztwo to spowodowane zostało schorzeniami narządu ruchu. Podkreślając, że orzeczenie powyższe dotyczy okresu, który nie pokrywa się z okresem, w którym istniało zobowiązanie podatkowe w podatku od środków transportowych (1996,1997) oraz że nie wynika z niego, aby okresowa niezdolność odwołującego się podatnika do pracy spowodowana była schorzeniami narządu ruchu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że nie zachodzą określone w art. 12 ustawy podatkowej przesłanki do uznania, że był on zwolniony od podatku.
Powyższa decyzja ostateczna zaskarżona została przez A.C. do Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie z powodu jej niezgodności z prawem. Domagając się, jak to wynika z treści jego pisma, uchylenia zaskarżonej decyzji ostatecznej, skarżący zarzuca, iż organ błędnie ustalił stan faktyczny sprawy przyjmując, że nie był on zwolniony od podatku od środków transportowych w okresie, którego dotyczy zaskarżona decyzja. Wskazuje on na fakt, że w dniu [...] r. złożył do organu podatkowego pierwszej instancji prośbę o zwolnienie go z podatku od środków transportowych załączając do niej decyzję ZUS "stwierdzającą pobyt na rencie od dnia [...] r.", który to fakt nie został wzięty w ogóle pod uwagę przez organy obu instancji. Uważa on, że brak jakiejkolwiek reakcji na jego prośbę pozwalała mu na stwierdzenie, iż prośba jego została pozytywnie rozpatrzona, co uzasadniało jego przekonanie, że jest zwolniony od obowiązku zapłaty podatku. Uważa on, że bałagan organizacyjny w urzędzie gminy oraz niekompetencja jego pracowników nie mogą go obciążać. Załączył on też do swej skargi wydane w dniu [...] r. przez ZUS zaświadczenie stwierdzające, że w okresie od [...] r. do [...] r. pobierał on rentę inwalidzką.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podkreślając, że w trakcie prowadzonego postępowania podatkowego w sprawie określenia zaległości podatkowej skarżący nie wykazał, iż spełniał warunki do ustalenia jego zwolnienia od podatku od środków transportowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, co następuje:
Na wstępie wskazać należy, iż stosownie do regulacji art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271), sprawy, w których skargi wniesione zostały do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Stosownie do przepisów art. 8 i art. 9 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. Nr 9, poz. 31 ze zm.), w jej brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 1997 r., opodatkowaniu podatkiem od środków transportowych podlegają pojazdy samochodowe oraz inne wskazane tam środki transportowe, zaś obowiązek podatkowy w podatku od środków transportowych ciąży na osobach fizycznych i osobach prawnych będących właścicielami środków transportowych. Obowiązek ten powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym środek transportowy został zarejestrowany lub wpisany do rejestru, a w przypadku nabycia środka transportowego zarejestrowanego lub wpisanego do rejestru - od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym środek transportowy został nabyty. Obowiązek ten wygasa natomiast z końcem miesiąca, w którym środek transportowy został na stałe wycofany z ruchu (wyrejestrowany) lub zbyty. W wypadku zmiany właściciela środka transportowego zarejestrowanego lub wpisanego do rejestru, obowiązek podatkowy ciąży na poprzednim właścicielu do końca miesiąca, w którym nastąpiło przeniesienie własności.
W razie zaistnienia okoliczności mających wpływ na powstanie lub wygaśnięcie obowiązku podatkowego w podatku od środków transportowych, zmiany miejsca zamieszkania lub siedziby - osoby będące właścicielami środka transportowego obowiązane są złożyć właściwemu organowi podatkowemu informację, sporządzoną na formularzu według ustalonego wzoru, w terminie 14 dni od dnia zaistnienia tych okoliczności (art. 9 ust. 5).
Jak wynika z kolei z przepisu art. 11 omawianej ustawy podatkowej, podatek od środków transportowych płatny jest zasadniczo w dwóch równych ratach w terminie do dnia 15 lutego i do dnia 15 września każdego roku. Jeżeli jednak obowiązek podatkowy powstał po dniu 1 lutego, a przez dniem 1 września roku podatkowego, to podatek za ten rok płatny jest w dwóch równych ratach, a mianowicie w terminie 14 dni od dnia powstania obowiązku (I rata) i w terminie do dnia 15 września roku podatkowego (II rata), gdy zaś obowiązek podatkowy powstał po dniu 1 września, to podatek płatny jest jednorazowo w terminie 14 dni od dnia powstania obowiązku podatkowego, przy czym w przypadku takim stawki podatku określone w uchwale rady gminy ulegają obniżeniu proporcjonalnie do liczby miesięcy, w których nie istniał obowiązek podatkowy. Osoby, na których ciąży obowiązek podatkowy, uiszczają podatek od środków transportowych bez wezwania na rachunek budżetu właściwej gminy.
Z przedstawionego uregulowania ustawowego wynika zatem, że zobowiązanie podatkowe w podatku od środków transportowych powstaje z mocy samego prawa na skutek zaistnienia okoliczności, z którymi ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania (art. 5 ust. 2 obowiązującej do 31 grudnia 1997 r. ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych), obowiązek uiszczenia tego podatku nie jest zatem zależny od uprzedniego wydania decyzji ustalającej ten obowiązek lub jego wysokość (por. wyrok NSA z dnia 24.09.1993 r., SA/Wr. 715/92 - Wokanda 1994/2/31). W razie niewykonania przez podatnika zobowiązania pomimo zaistnienia okoliczności, z którymi ustawa podatkowa wiąże jego powstanie, organ podatkowy wydaje decyzję, w której określa wysokość tego zobowiązania (art. 5 ust. 3 cyt. ustawy o zobowiązaniach podatkowych). Podatek nie uiszczony w terminie płatności jest zaległością podatkową, od której pobiera się odsetki za zwłokę.
Stosownie do przepisu art. 12 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych, zwolnione od podatku od środków transportowych są samochody osobowe, motocykle oraz motorowery stanowiące wyłączną własność inwalidów i używane przez nich do celów niezarobkowych, z tym że zwolnienie to obejmuje tylko jeden pojazd. Jak wynika to z kolei z przepisu art. 12 ust. 2 tejże ustawy, za inwalidów korzystających z powyższego zwolnienia od podatku uważa się inwalidów I i II grupy, inwalidów III grupy ze schorzeniami (uszkodzeniami) kończyn, którzy zgodnie z orzeczeniem zakładu służby zdrowia, upoważnionego do przeprowadzania badań lekarskich kierowców i kandydatów na kierowców, mogą kierować pojazdem, a także inwalidów, u których zakład służby zdrowia stwierdził przydatność posiadania pojazdu ze względu na inwalidztwo oraz inwalidów wojennych. Wynika zatem z powyższego uregulowania, że warunkiem przewidzianego w art. 12 ust. 1 pkt 3 zwolnienia podatkowego przysługującego inwalidzie III grupy jest po pierwsze, aby miał on schorzenia lub uszkodzenia kończyn, a po drugie - aby właściwy zakład służby zdrowia stwierdził, iż inwalida może kierować pojazdem.
Przewidziane art. 12 ust. 1 omawianej ustawy zwolnienia od podatku od środków transportowych są zwolnieniami z mocy ustawy, co wyłącza możliwość decyzyjnego rozstrzygania przez organ podatkowy (właściwy organ gminy) o przyznaniu lub pozbawieniu podatników uprawnień z tego tytułu. O tym zatem, czy podatnik spełnia ustawowe przesłanki zwolnienia podatkowego, o jakim mowa np. w przepisie art. 12 ust. 1 pkt 3 ustawy, tj., zwolnienia z tytułu inwalidztwa III grupy, organ podatkowy (wójt, burmistrz, prezydent) może rozstrzygać wyłącznie przy ewentualnym wydawaniu decyzji wymiarowej dotyczącej zaległości w podatku od środków transportowych (por. wyrok NSA z dnia 19.11.1997 r. SA/Gd. 644/96 - ONSA z 1998r. Nr 3, poz. 99).
Na gruncie rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, iż jest okolicznością faktyczną przez skarżącego nie kwestionowaną, że nie wypełnił on swego obowiązku podatkowego i w ustawowo zakreślonym terminie nie uiścił on należnego podatku od środków transportowych, wobec czego wszczęcie wobec niego przez właściwy organ stosownego postępowania podatkowego w sprawie określenia zaległego zobowiązania w tym podatku miało swoje umocowanie prawne. Jak wynika ze zgromadzonych w sprawie materiałów, w postępowaniu tym przedmiotem czynności organu je prowadzącego w pierwszej instancji była też próba ustalenia ewentualnego uprawnienia skarżącego do zwolnienia od tego podatku z tytułu inwalidztwa. Powołując się na swoje uprawnienie do zwolnienia od podatku skarżący podatnik nie wykazał jednak ani tego, że jest inwalidą I lub II grupy, ani tego, że będąc inwalidą III grupy cierpiał na schorzenia (uszkodzenia) kończyn i że mając takie schorzenia (uszkodzenia) zdolny był do kierowania pojazdem. Powoływanie się skarżącego na zakwalifikowanie go do inwalidów III grupy ze schorzeniami narządów ruchu nie może stwarzać podstawy, niezależnie od braku dostatecznego wykazania tej okoliczności przez podatnika, do przyjęcia, że korzystał on w latach 1996 i 1997 ze zwolnienia od podatku od środków transportowych, o jakim mowa w art. 12 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Jak to już wyżej wskazano, warunkiem takiego zwolnienia było bowiem inwalidztwo III grupy związane ze schorzeniami (uszkodzeniami) kończyn oraz potwierdzona orzeczeniem właściwego zakładu służby zdrowia zdolność do kierowania pojazdem. Skoro zatem w toku postępowania podatkowego skarżący okoliczności tych nie wykazał, mimo wzywania go w tym zakresie przez organ podatkowy, to wydanie decyzji określającej zaległość w podatku od środków transportowych, u podstaw której legło ustalenie o braku uprawnienia podatnika do zwolnienia od podatku, nie sposób uznać za niezgodne z prawem.
Odnosząc się do zarzutów skarżącego w kwestii braku rozpoznania przez organ podatkowy jego wniosku zawartego w piśmie z dnia [...] r., a dotyczącego "zaniechania pobierania opłat z tytułu podatków od środków transportowych", to po pierwsze wskazać należy, iż wskazane w tymże piśmie inwalidztwo z tytułu schorzenia kręgosłupa samo przez się nie uzasadnia zastosowania zwolnienia podatkowego o jakim mowa w art. 12 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, po drugie zaś - złożenie takiego wniosku samo przez się nie zwalnia podatnika z obowiązku podatkowego niezależnie od tego, czy pozostał on, jak to wskazuje skarżący, bez jakiejkolwiek odpowiedzi ze strony organu podatkowego. Jak to już bowiem wyżej także wskazano, zobowiązanie podatkowe w podatku od środków transportowych powstaje z mocy samego prawa z chwilą nabycia pojazdu, nie podlega ono zatem ustalaniu przez organ podatkowy, a dopiero w ewentualnym postępowaniu wszczętym na skutek nie wywiązania się podatnika z obowiązku zapłaty podatku ustalaniu może podlegać jego uprawnienie do zwolnienia od tego podatku wynikające z inwalidztwa III grupy. Ewentualne zaniedbania organu samorządowego, wynikające z przyczyn organizacyjnych lub niekompetencji urzędników, jak to sugeruje skarżący, w żadnym razie nie zwalnia podatnika z obowiązku wykonania zobowiązania podatkowego, stanowić może jedynie ewentualną podstawę do ubiegania się przezeń o zastosowanie ulgi w postaci umorzenia naliczonych odsetek za zwłokę, jako wynikłych ewentualnie z błędnego przeświadczenia podatnika co do sposobu załatwienia jego sprawy.
Nie znajdując w tych warunkach podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja ostateczna nie odpowiada przepisom prawa materialnego, względnie że wydana ona została z naruszeniem przepisów postępowania mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, orzec należało o oddaleniu skargi jako nieuzasadnionej (art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270).