SA/Sz 485/03
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził nieważność decyzji odmawiającej funkcjonariuszowi Służby Więziennej wyrównania równoważnika pieniężnego za brak mieszkania, uznając naruszenie zasady powagi rzeczy osądzonej.
Funkcjonariusz Służby Więziennej domagał się wyrównania równoważnika pieniężnego za brak mieszkania do kwoty przysługującej osobom posiadającym członków rodziny. Organy administracji odmówiły, powołując się na przepisy wykonawcze. Sąd administracyjny uznał jednak, że organy naruszyły zasadę powagi rzeczy osądzonej (res iudicata), wydając nowe decyzje w sprawie, która została już ostatecznie rozstrzygnięta wcześniejszą decyzją przyznającą równoważnik. W konsekwencji, sąd stwierdził nieważność zaskarżonych decyzji.
Sprawa dotyczyła skargi K. R., funkcjonariusza Służby Więziennej, na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Aresztu Śledczego odmawiającą przyznania wyrównania równoważnika pieniężnego za brak mieszkania. Skarżący domagał się wyrównania do kwoty przysługującej funkcjonariuszom posiadającym członków rodziny, argumentując, że ustawa o Służbie Więziennej nie różnicuje wysokości równoważnika w zależności od stanu rodzinnego. Organy administracji odmówiły, powołując się na przepisy wykonawcze (rozporządzenia i zarządzenia Ministra Sprawiedliwości), które różnicowały wysokość świadczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, rozpoznając skargę, stwierdził jej zasadność, jednak z innych przyczyn niż podnosił skarżący. Sąd wskazał, że istnieje już ostateczna decyzja przyznająca skarżącemu równoważnik pieniężny. Raport skarżącego dotyczył wyrównania tego świadczenia. Organy administracji powinny były rozpatrzyć raport w kontekście istniejącej decyzji, ewentualnie stosując tryby nadzwyczajne (np. art. 155 k.p.a.). Zamiast tego, wydały nowe decyzje merytorycznie tożsame z poprzednią. Sąd uznał, że narusza to zasadę powagi rzeczy osądzonej (res iudicata), która zakazuje ponownego rozstrzygania tej samej sprawy. Naruszenie tej zasady stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. W związku z tym, sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Aresztu Śledczego, a także orzekł o braku jej wykonalności.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, narusza to zasadę powagi rzeczy osądzonej (res iudicata).
Uzasadnienie
Wydanie kolejnej decyzji rozstrzygającej tę samą sprawę co do istoty, podczas gdy istnieje już decyzja ostateczna, stanowi naruszenie zasady powagi rzeczy osądzonej (res iudicata), co jest podstawą do stwierdzenia nieważności nowej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
stwierdzono_nieważność
Przepisy (12)
Główne
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., uwzględniając skargę.
k.p.a. art. 156 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Naruszenie zasady powagi rzeczy osądzonej (art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.) stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 152
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd orzekł o braku wykonalności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 152 p.p.s.a.
k.p.a. art. 155
Kodeks postępowania administracyjnego
Sąd przypomniał o możliwości zmiany decyzji ostatecznej za zgodą strony na podstawie art. 155 k.p.a.
u.S.W. art. 86
Ustawa z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej
Przepis powołany przez skarżącego jako podstawa prawa do równoważnika.
u.S.W. art. 89 § 1
Ustawa z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej
Przepis powołany przez organ I instancji.
Zarządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 kwietnia 1997 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad przyznawania i wypłaty funkcjonariuszom Służby Więziennej równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania
Jeden z aktów wykonawczych, na które powołały się organy.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 czerwca 2001 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad przyznawania i wypłaty funkcjonariuszom Służby Więziennej równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania
Jeden z aktów wykonawczych, na które powołały się organy.
Zarządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 sierpnia 1996 r. w sprawie siedzib, terytorialnego zasięgu i szczegółowego zakresu działania dyrektorów okręgowych Służby Więziennej
Powołane przez organ odwoławczy.
p.u.s.a. art. 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Sąd powołał się na art. 1 p.u.s.a. w kontekście kontroli działalności administracji.
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 85
Przepis dotyczący utworzenia WSA.
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 97 § 1
Przepis dotyczący właściwości WSA.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie zasady powagi rzeczy osądzonej (res iudicata) poprzez wydanie nowych decyzji w sprawie już rozstrzygniętej ostateczną decyzją.
Odrzucone argumenty
Argumenty skarżącego dotyczące braku podstaw prawnych do różnicowania wysokości równoważnika pieniężnego w zależności od stanu rodzinnego (sąd nie rozstrzygnął tej kwestii merytorycznie, skupiając się na naruszeniu proceduralnym).
Godne uwagi sformułowania
Rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty zawarte w decyzji ostatecznej stwarza tzw. powagę rzeczy osądzonej (res iudicata), okoliczność nie zezwalającą na ponowne rozstrzygnięcie danej sprawy (ne bis in idem). Naruszenie tej zasady, jak to miało miejsce w rozpatrywanej sprawie, stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156§ 1 pkt 3 kpa.
Skład orzekający
Stefan Kłosowski
przewodniczący
Elżbieta Makowska
członek
Katarzyna Grzegorczyk-Meder
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Naruszenie zasady powagi rzeczy osądzonej (res iudicata) przez organy administracji publicznej, możliwość stwierdzenia nieważności decyzji w takich przypadkach."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy istnieje już ostateczna decyzja administracyjna w danej sprawie, a organ wydaje kolejną decyzję merytorycznie tożsamą.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest przestrzeganie podstawowych zasad proceduralnych, takich jak powaga rzeczy osądzonej, nawet w sprawach dotyczących świadczeń finansowych. Pokazuje też, że błędy proceduralne mogą prowadzić do stwierdzenia nieważności decyzji.
“Naruszenie zasady 'nie dwa razy o tym samym' w administracji: sąd stwierdza nieważność decyzji.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySA/Sz 485/03 - Wyrok WSA w Szczecinie Data orzeczenia 2004-04-29 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2003-03-03 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie Sędziowie Elżbieta Makowska Katarzyna Grzegorczyk-Meder /sprawozdawca/ Stefan Kłosowski /przewodniczący/ Symbol z opisem 621 Sprawy mieszkaniowe, w tym dodatki mieszkaniowe Hasła tematyczne Pomoc społeczna Skarżony organ Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji Powołane przepisy Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 art. 145 par 1 pkt 2 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stefan Kłosowski Sędziowie: Sędzia NSA Elżbieta Makowska Asesor WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder/spr/ Protokolant sekr.sąd. Maria Rosochacka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2004r. sprawy ze skargi K. R. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Aresztu Śledczego z dnia [...]r. Nr [...] II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości Uzasadnienie W dniu [...] r. K. R. - strażnik Działu [...] Aresztu Śledczego w K. zwrócił się z raportem do Dyrektora Aresztu Śledczego w K. o wypłatę wyrównania otrzymywanego równoważnika za brak lokalu mieszkalnego do kwoty, która przysługuje funkcjonariuszom posiadającym członków rodziny na podstawie art. 86 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (Dz.U. Nr 61, poz. 283 ze zmianami), za okres od [...] r. Decyzją Nr [...] z dnia [...] r. Zastępca Dyrektora Aresztu Śledczego w K. na podstawie art. 89 pkt 1 ustawy o Służbie Więziennej, § 1 i 3 ust. 1 i 2 zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 kwietnia 1997 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad przyznawania i wypłaty funkcjonariuszom Służby Więziennej równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania (Dz. Urz. M.S. Nr 2, poz. 9) oraz § 1 i 3 ust. 1 i § 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 czerwca 2001 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad przyznawania i wypłaty funkcjonariuszom Służby Więziennej równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania (Dz.U. Nr 67, poz. 712), odmówił K. R. prawa do pobierania podwyższonego o 100% równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania z wyrównaniem od dnia [...] W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podaje, że zgodnie ze złożonym oświadczeniem K. R. przyznano równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego w wysokości przysługującej osobie samotnej. Do przyznania podwyższonego równoważnika brak jest podstaw prawnych. Dyrektor Okręgowy-Służby Więziennej w K. decyzją Nr [...] z dnia [...] r. na podstawie § 5 i § 2 pkt 16 zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 sierpnia 1996 r. ; w sprawie siedzib, terytorialnego zasięgu i szczegółowego zakresu działania dyrektorów okręgowych Służby Więziennej oraz § 1 i § 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 czerwca 2001 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad przyznawania i wypłaty funkcjonariuszom Służby Więziennej równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania (Dz.U. Nr 67, poz. 712), utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przytoczył treść § 3 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia oraz podał wysokość równoważnika przysługującego dla funkcjonariuszy nie posiadających rodziny zgodnie z ustawą budżetową na [...] r. wynoszący [...] zł. Powołał również zarządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 kwietnia 1997 r. i obowiązujące zgodnie z tym rozporządzeniem stawki równoważnika oraz stwierdził, że brak jest podstaw prawnych do wyrównania K. R. równoważnika pieniężnego za okres od[...] W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w K. z dnia [...] r. Nr [...] K. R. domaga się stwierdzenia nieważności tej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Aresztu Śledczego w K.. Zdaniem skarżącego akty prawne, na które powołał się Dyrektor Aresztu Śledczego w K. - zarządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 kwietnia 1997 r. oraz rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 czerwca 2001 r. są aktami niższej rangi aniżeli ustawa z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej, a to z art. 89 ust. 1 wynika prawo funkcjonariusza Służby Więziennej do równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania. Zdaniem K. R. ustawa nie dokonuje podziału na funkcjonariuszy samotnych i posiadających rodzinę i różnicowania wysokości równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej wnosi o jej oddalenie. W uzasadnieniu odpowiedzi podaje, że decyzją z dnia [...] r. Dyrektor Aresztu Śledczego w K. przyznał skarżącemu równoważnik pieniężny z tytułu braku mieszkania na podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 czerwca 2001 r. W sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad przyznawania i wypłaty funkcjonariuszom Służby Więziennej równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania (Dz.U. Nr 67, poz. 712) i decyzja ta jest prawomocna. Organy orzekające w sprawie z uwagi na to, nie zmieniły swojej decyzji po wystąpieniu skarżącego o zrewidowanie wysokości naliczanego równoważnika. Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej stwierdził nadto, że wysokość równoważnika podlega corocznej waloryzacji, a skarżący po przedstawieniu dokumentu urodzenia syna [...] otrzymuje równoważnik w wysokości przysługującej funkcjonariuszom posiadającym członków rodziny. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, (jeżeli ustawy nie stanowią inaczej). Z mocy art. 85 i art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271), w miejsce Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodka Zamiejscowego utworzony został z dniem 1 stycznia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny , który właściwy jest do rozpoznawania skarg wniesionych przed tą datą do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie-Ośrodek Zamiejscowy w sprawach, w których postępowanie nie zostało zakończone. Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji doprowadziła do stwierdzenia, ze skarga jest zasadna. Przyczyny uwzględnienia skargi są jednak odmienne od tych, które przytoczył skarżący. Okolicznością w sprawie bezsporną jest funkcjonowanie w obrocie prawnym ostatecznej decyzji Dyrektora Aresztu Śledczego z dnia [...] r. przyznającej K. R. równoważnik pieniężny z tytułu braku mieszkania. Raport skarżącego z dnia [...] r. skierowany do Dyrektora Aresztu Śledczego w K. dotyczył wyrównania równoważnika pieniężnego od [...] r. do kwoty, która przysługuje funkcjonariuszom posiadającym członków rodziny. Wobec istnienia ostatecznej decyzji administracyjnej o przyznaniu skarżącemu równoważnika pieniężnego, organy rozstrzygające w sprawie winny były rozpatrzyć raport skarżącego o wyrównanie wypłaconych kwot równoważnika pieniężnego uwzględniając istniejącą, tożsamą ze sprawą decyzję ostateczną. Nie od rzeczy będzie w tym miejscu przypomnienie, ze kodeks postępowania administracyjnego umożliwia przy zastosowaniu trybów nadzwyczajnych zmianę decyzji ostatecznej na podstawie której strona nabyła prawo, o ile strona wyrazi zgodę na zmianę. Regulację taką zawiera art. 155 kpa. Tymczasem organy I i II instancji za właściwe uznały wydanie nowych decyzji załatwiających sprawę co do istoty i z nią tożsamych. Rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty zawarte w decyzji ostatecznej stwarza tzw. powagę rzeczy osądzonej (res iudicata),okoliczność nie zezwalającą na ponowne rozstrzygniecie danej sprawy (ne bis in idem). Naruszenie tej zasady, jak to miało miejsce w rozpatrywanej sprawie, stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156§ 1 pkt 3 kpa. Przesłanką tego przepisu jest bowiem zarówno tożsamość sprawy rozstrzygniętej inną decyzją, jak również istnienie w dacie wydania kolejnego rozstrzygnięcia decyzji załatwiajacej tą sama sprawę co do jej istoty. Zważywszy na to, ze zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. W kwestii wykonalności decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 powołanej wyżej ustawy.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI