SA/Sz 381/03
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego stwierdzającą nieważność decyzji Wójta Gminy w sprawie przeniesienia prawa własności nieruchomości, uznając, że decyzje te zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa.
Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która stwierdziła nieważność decyzji Wójta Gminy w przedmiocie przeniesienia prawa własności nieruchomości na rzecz spadkobierców Z. B. SKO uznało, że decyzje Wójta zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa, w szczególności art. 118 ust. 2a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, ponieważ spadkobiercy nie władali faktycznie nieruchomością. WSA w Szczecinie oddalił skargę, podzielając stanowisko SKO.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie rozpoznał skargę M. J., D. P., K. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy dotyczących przeniesienia prawa własności nieruchomości na rzecz spadkobierców Z. B. SKO stwierdziło nieważność dwóch decyzji Wójta Gminy, uznając je za wydane z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), ponieważ spadkobiercy nie władali faktycznie nieruchomością, co było warunkiem przyznania prawa własności na podstawie art. 118 ust. 2a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. SKO odmówiło natomiast stwierdzenia nieważności decyzji Wójta odmawiającej przeniesienia własności. WSA w Szczecinie oddalił skargę, podzielając argumentację SKO, że brak faktycznego władania nieruchomością przez spadkobierców stanowi rażące naruszenie prawa, a decyzje przyznające własność w takich okolicznościach są wadliwe. Sąd podkreślił, że stwierdzenie nieważności decyzji jest środkiem szczególnym służącym usunięciu z obrotu wadliwej decyzji, nawet jeśli wiąże się to z negatywnymi konsekwencjami dla strony.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, decyzja taka jest wydana z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ warunkiem przyznania prawa własności na podstawie art. 118 ust. 2a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników jest faktyczne władanie nieruchomością.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że brak faktycznego władania nieruchomością przez spadkobierców, mimo ich zameldowania w innej miejscowości i braku dowodów na stałą obecność i fizyczne opanowanie rzeczy, stanowi rażące naruszenie art. 118 ust. 2a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Decyzje przyznające własność w takich okolicznościach są wadliwe i podlegają stwierdzeniu nieważności.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (14)
Główne
P.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.
u.u.s.r. art. 118 § ust. 2a
Ustawa z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników
Z wnioskiem o przyznanie prawa własności może wystąpić również zstępny osoby uprawnionej, który po śmierci tej osoby faktycznie włada w zakresie odpowiadającym jej uprawnieniom, daną nieruchomością.
Pomocnicze
k.p.a. art. 157 § § 1 i 2
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 158 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
u.s.k.o. art. 2
Ustawa z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych
u.u.s.r. art. 118 § ust. 2
Ustawa z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników
k.p.a. art. 132
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 154
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 127 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 97 § § 1
k.c. art. 336
Kodeks cywilny
k.c. art. 338
Kodeks cywilny
Argumenty
Skuteczne argumenty
Decyzje Wójta Gminy zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ spadkobiercy nie władali faktycznie nieruchomością, co było warunkiem przyznania prawa własności na podstawie art. 118 ust. 2a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Wadliwe było przyznanie nieruchomości działki nr [...] o pow. [...] ha zabudowanej, we współwłasności ze Skarbem Państwa, co stanowiło rażące naruszenie prawa.
Odrzucone argumenty
Argumentacja skarżących, że nie mogą być obciążani skutkami wadliwego postępowania organów administracji publicznej. Argumentacja skarżących, że pojęcie władztwa faktycznego nad rzeczą nie jest odrębnie od kodeksu cywilnego uregulowane w ustawie o ubezpieczeniu społecznym rolników. Argumentacja skarżących, że brak w aktach sprawy dowodów potwierdzających kto faktycznie władał nieruchomością, nie przesądza o tym, czy strony nią władały.
Godne uwagi sformułowania
Faktyczne władanie, w rozumieniu art. 118 ust 2a cyt. ustawy, polega na stałym, bezpośrednim i fizycznym opanowaniu rzeczy. Władztwo faktyczne musi być stanem trwałej i widocznej obecności, co oznacza, że związek osoby z rzeczą nie może się wyrażać w jednorazowym lub okazjonalnym albo nawet sporadycznym władaniu, polegającym na przypadkowym, od czasu do czasu, doglądaniu rzeczy i zdalnym zarządzaniu. Stwierdzenie nieważności decyzji jest środkiem szczególnym i bierze pod uwagę wymagania interesu ogólnego – potrzebę usunięcia z obrotu wadliwej decyzji – oraz interesu jednostkowego.
Skład orzekający
Henryk Dolecki
przewodniczący-sprawozdawca
Katarzyna Grzegorczyk-Meder
członek
Elżbieta Makowska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'faktycznego władania' nieruchomością w kontekście przepisów o uwłaszczeniu rolnym oraz kryteriów 'rażącego naruszenia prawa' przy stwierdzaniu nieważności decyzji administracyjnych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą o ubezpieczeniu społecznym rolników i może mieć ograniczone zastosowanie w innych sprawach dotyczących prawa własności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak kluczowe jest faktyczne władanie nieruchomością przy ubieganiu się o jej własność w specyficznych przepisach, a także jak sądy interpretują 'rażące naruszenie prawa'.
“Czy można dostać ziemię, jeśli się nią nie zajmuje? Sąd wyjaśnia kluczowy warunek uwłaszczenia.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySA/Sz 381/03 - Wyrok WSA w Szczecinie Data orzeczenia 2004-12-02 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2003-02-17 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie Sędziowie Elżbieta Makowska Henryk Dolecki /przewodniczący sprawozdawca/ Katarzyna Grzegorczyk-Meder Symbol z opisem 616 Rolnictwo i leśnictwo, w tym gospodarowanie nieruchomościami rolnymi i leśnymi, ochrona gruntów rolnych i leśnych, gosp Hasła tematyczne Nieruchomości Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Dolecki, Sędziowie Asesor WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędzia NSA Elżbieta Makowska, Protokolant Edyta Wójtowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 listopada 2004r. sprawy ze skargi M. J., D. P., K. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie nieważności decyzji w sprawie o przeniesienie prawa własności nieruchomości oddala skargę Uzasadnienie Decyzją z dnia [...]r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 156 § 1 pkt 2, art. 157 § 1 i 2, art. 158 § 1 k.p.a. i art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856) oraz art. 118 ust. 2a ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998r. Nr 7, poz. 25), po rozpatrzeniu z urzędu sprawy stwierdziło z powodu rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 kpa) nieważność decyzji: 1. Wójta Gminy [...]Nr [...]z dnia [...]r. uchylającej w całości decyzję własną Nr [...] z dnia [...]r. przenosząca nieodpłatnie prawo własności działek Nr [...] oraz prawo własności lokalu mieszkalnego i pomieszczenia w budynku gospodarczym na rzecz spadkobierców Z. B. 2. Wójta Gminy [...]Nr [...]z dnia [...]r. uchylającej w całości decyzję własną Nr [...] z dnia [...]r. przenoszącą nieodpłatnie prawo własności działek Nr [...] na rzecz spadkobierców Z. B. oraz prawo współwłasności działki Nr [...]na rzecz Skarbu Państwa ([...] %) - [...]części i spadkobierców Z. B. ([...] %) [...]części. Natomiast odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy [...]Nr [...] z dnia [...]r. odmawiającej nieodpłatnego przeniesienia prawa własności działek Nr [...] oraz prawa własności lokalu mieszkalnego i pomieszczenia w budynku gospodarczym na rzecz spadkobierców Z. B. - wobec nie stwierdzenia, że wymieniona decyzja jest dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że w piśmie z dnia [...]r. Starosta [...]zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego o stwierdzenie nieważności wyżej wymienionych decyzji wskazując, że podjęte one były z naruszeniem przepisów o właściwości. Wydał je niewłaściwy organ – Wójt bez przystawienia pieczęci wskazującej organ w imieniu, którego sprawa jest załatwiana. Poza tym Starosta wskazał, że art. 118 ust. 2a ustawy z dnia 20.12.1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (t.jedn. Dz. U. Nr 7, poz. 25 ze zm.) pozwala na przyznanie prawa własności działki również zstępnym osoby uprawnionej, którzy po śmierci tej osoby faktycznie władają daną nieruchomością, w zakresie odpowiadającym jej uprawnieniom. W aktach brak jest dokumentów stwierdzających faktyczne władanie nieruchomością przez któregokolwiek zstępnego. Nie jest też możliwe przeniesienie prawa własności nieruchomości na wszystkich spadkobierców chyba, że wszyscy spadkobiercy zamieszkują, czyli faktycznie władają tą nieruchomością. Z dokumentów wynika, iż wnioskodawczyni D. P. i pozostali spadkobiercy zamieszkiwali poza miejscowością, w której położona jest sporna nieruchomość. Zatem, zdaniem organu, trudno jest wnioskować, iż faktycznie władali oni nieruchomością. Nadto przedmiotem uwłaszczenia na podstawie przepisów art. 118 ust. 2 w związku z art. 2a powyższej ustawy nie może być udział we współwłasności danej nieruchomości, a wydzielona odpowiednio działka gruntu. Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło nieważność przedmiotowych decyzji ze względu na naruszenie przepisów o właściwości (art. 156 § 1 pkt 1 kpa). Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją SKO z dnia [...]. Nr [...]. Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie wyrokiem z dnia 13.06.2002r., SA/Sz 2505/2000, uchylił obie wymienione wyżej decyzje stwierdzając, że przy obiektywnie istniejącej podstawie upoważnienia Wójta Gminy [...], brak pieczęci, o treści "z upoważnienia Kierownika Urzędu Rejonowego w [...]", nie może być uznany za naruszenie właściwości Wójta Gminy [...], a tym samym nie może stanowić podstawy stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 kpa. Rozpatrując sprawę ponownie Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że decyzje Wójta Gminy [...]Nr [...] z dnia [...]r. i Nr [...] z dnia [...]r. wydane zostały z rażącym naruszeniem prawa, a zatem są dotknięte wadą określona w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Zgodnie z art. 118 ust. 2a ustawy z dnia 20.12.1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, z wnioskiem o przyznanie prawa własności może wystąpić również zstępny osoby uprawnionej, który po śmierci tej osoby faktycznie włada w zakresie odpowiadającym jej uprawnieniom, daną nieruchomością. W aktach sprawy brak dowodów stwierdzających kto faktycznie władał przedmiotową nieruchomością w dacie wydania decyzji z dnia [...]r. i z dnia [...]r. przez Wójta Gminy [...]. Zebrane dokumenty wskazują natomiast, że spadkobiercy Z. B. zamieszkiwali w tym czasie poza miejscowością, w której położona jest nieruchomość. Nie mogli więc faktycznie nią władać. Na tą okoliczność zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie w wyroku z 17.11.1999r., SA/Sz 138/99. Poza tym stwierdził, że wydane decyzje naruszają art. 118 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, z uwagi na nieprawidłowe przyznanie spadkobiercom Z. B. działki Nr [...]o powierzchni [...]ha zabudowanej, położonej w [...] (decyzja z [...]r. Nr [...]) we współwłasności ze Skarbem Państwa, w której udziały spadkobierców Z. B. wynoszą po [...], natomiast Skarb Państwa jest udziałowcem w [...] %. Takie przyznanie nieruchomości na podstawie art. 118 ust. 2 i 2a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników jest wadliwe i stanowiło naruszenie prawa. Ustalenia Sądu można w pełni odnieść do obu decyzji Wójta [...]z [...]r. i z dnia [...]r. Z samego rozdzielnika tych decyzji wynika, że zainteresowane osoby mieszkały poza miejscowością gdzie położona jest przedmiotowa nieruchomość. D. P. zamieszkiwała w [...], M. J. w [...], a K. O. w [...]. Nie mogły zatem faktycznie władać nieruchomością. Należało zatem stwierdzić, że obie decyzje wydane zostały z rażącym naruszeniem prawa. Poza tym decyzja Wójta Gminy [...]z [...]r. Nr [...]została wydana z naruszeniem art. 154 kpa. Bez zgody strony można zmienić tylko decyzję na mocy której strona nie nabyła prawa. Natomiast w tym przypadku została uchylona decyzja z [...]r. Nr [...]przenosząca nieodpłatnie prawo własności działek [...]na rzecz spadkobierców Z. B. oraz prawo współwłasności działki Nr [...] na rzecz Skarbu Państwa i spadkobierców Z. B. Mocą tej decyzji strony nabyły prawa. Wyżej wymieniona decyzja z dnia [...]r. została zatem podjęta z rażącym naruszeniem prawa. W tym stanie rzeczy należy stwierdzić, że decyzja Wójta Gminy [...]Nr [...] z [...]r. o odmowie nieodpłatnego przeniesienia prawa własności działek Nr [...] oraz prawa własności lokalu mieszkalnego i pomieszczenia w budynku gospodarczym na rzecz spadkobierców Z. B. była prawidłowa i uzasadniona. Wobec braku przesłanek określonych w art. 156 § 1 kpa Kolegium odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy [...]z [...]r. W tej sytuacji organ I instancji winien na podstawie art. 132 kpa ponownie rozpatrzyć odwołanie D. P. z dnia [...]r. od decyzji Wójta Gminy [...]z [...]r. Od powyższej decyzji odwołała się M. J. wnosząc o ponowne rozpoznanie sprawy wskazując, że stwierdzenie przez organ rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 kpa) jest niezgodne z przyjętą w orzecznictwie wykładnią tego pojęcia, ponieważ z taką wadą postępowania mamy do czynienia wówczas gdy bez potrzeby głębszego badania rozstrzygnięcia, narusza ono wprost określoną normę prawną wynikającą z obowiązujących przepisów. Decyzją z dnia [...]r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art.127 § 3 oraz art.138 § 1 pkt 1 kpa, art.2 ustawy z dnia 12.10.1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (D. U. z 2001 r. Nr 79, poz.856), art. 118 ust. 2a ustawy z dnia 20.12.1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. z 1998 r. Nr 7, poz.25) - utrzymało w mocy wymienioną na wstępie decyzję własną z [...] Nr [...]. W uzasadnieniu organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie, nastąpiło rażące naruszenia prawa. Doktryna i orzecznictwo wskazują że rażące naruszenie prawa, w rozumieniu art.156 § 1 pkt 2 kpa, zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa (wyrok NSA z 21.X.1992 r. ,ONSA 1993, nr l, poz. 23). Za rażące należy uznać takie naruszenie prawa, które powoduje zaprzeczenie któregoś z elementów normy prawnej. Norma prawna, wywiedziona z art. 118 ust. 2a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, obejmuje osoby, które po śmierci osoby uprawnionej, faktycznie władają daną nieruchomością. Z akt sprawy bezspornie wynika, że M. J., D. P. oraz K. O. nigdy nie władały faktycznie przedmiotowymi nieruchomościami. Faktyczne władanie, w rozumieniu w art. 118 ust 2a cyt. ustawy, polega na stałym, bezpośrednim i fizycznym opanowaniu rzeczy. Władztwo faktyczne musi być stanem trwałej i widocznej obecności, co oznacza, że związek osoby z rzeczą nie może się wyrażać w jednorazowym lub okazjonalnym albo nawet sporadycznym władaniu, polegającym na przypadkowym, od czasu do czasu, doglądaniu rzeczy i zdalnym zarządzaniu. Z oświadczenia S. S. z [...]r. wynika, że M. J. i D. P. jedynie zlecały wykonywanie prac polowych oraz dowożenie materiałów budowlanych. Przydomowy ogródek oraz działkę rolną uprawiał faktycznie S. S. w latach [...], a więc jeszcze za życia Z. B. Z oświadczenia M. J. z [...]r. wynika, że była tylko użytkownikiem lokalu mieszkalnego i pomieszczenia w budynku gospodarczym oraz działek o numerach [...] i [...] % - [...]części, z działki nr [...]. Oświadczenie nie dowodzi, aby M. J. stale zamieszkiwała we wskazanym lokalu mieszkalnym. Tych samych okoliczności dotyczy oświadczenie D. P. Natomiast K. O., w latach [...], była jedynie "częstym gościem", przyjeżdżając z [...], co stwierdza w swym oświadczeniu M. S. Z tych oświadczeń nie wynika aby M. J., D. P. oraz K. O. kiedykolwiek faktycznie władały przedmiotowymi nieruchomościami. Bezspornie zatem, decyzje, mocą których zainteresowane osoby nabyły własność nieruchomości, pozostają w wyraźnej, oczywistej, a więc rażącej, sprzeczności z normą zawartą w art.118 ust.2a cyt. ustawy, w szczególności zaś z tą częścią normy, która wymaga, aby osoba ubiegająca się o własność nieruchomości faktycznie tą nieruchomością władała. Taka sprzeczność musi być uznana za rażące naruszenie prawa. Ponadto Kolegium podtrzymało w całości stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji z [...]r., że wadliwe było również przyznanie nieruchomości działki nr [...] o pow. [...] ha zabudowanej, we współwłasności ze Skarbem Państwa. Tego rodzaju przyznanie własności, stanowiło rażące naruszenie prawa albowiem było niedopuszczalne. Na tę wadę zwrócił też uwagę Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie w wyroku z 17.11. 1999r. SA/Sz 138/99. Tak więc odmowa stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy [...]z [...]r. Nr [...], nie wyrażającej zgody na nieodpłatne przeniesienie prawa własności działek Nr [...] oraz prawa własności lokalu mieszkalnego w budynku gospodarczym na rzecz spadkobierców Z. B. była zasadna. Poza tym Kolegium wyjaśniło, iż po stwierdzeniu nieważności decyzji Wójta Gminy [...]z dnia [...]r. Nr [...] i z dnia [...]r. Nr [...], sprawa wraca do stanu w jakim się znajdowała przed ich wydaniem. Oznacza to, że organ I instancji powinien obecnie, na podstawie art. 132 k.p.a., rozpatrzyć odwołanie strony z dnia [...]r. od decyzji Wójta Gminy [...]z dnia [...]r. Nr [...] o odmowie nieodpłatnego przeniesienia własności dziatek. Od powyższej decyzji skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie złożyły M. J., D. P., K. O. wnosząc o jej uchylenie jako wydanej z naruszeniem prawa. Skarżący zakwestionowali prawidłowość rozstrzygnięcia, pomimo przyjęcia przez organ innej podstawy prawnej unieważnienia decyzji aniżeli poprzednio. Zdaniem skarżących nie mogą oni być obciążani skutkami wadliwego postępowania organów administracji publicznej, które nie dopełniły wymogów określonych przepisami kpa w zakresie postępowania dowodowego zarówno przez organ I-ej Instancji, jak i przez organ rozpatrujący odwołania skarżących i ich wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Obciążanie skutkami wadliwego postępowania dowodowego podważa zasadę zaufania obywateli do organów administracji publicznej, jest wysoce szkodliwe z punktu widzenia zasad praworządności oraz współżycia społecznego w świetle słusznego interesu skarżących. Argumentacja, iż unieważnione decyzje Wójta Gminy zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa jest zdaniem skarżących niezgodne z przyjętą w orzecznictwie wykładnią tego wyrażenia ustawowego. Przede wszystkim z "rażącym naruszeniem prawa" mamy do czynienia wówczas, gdy bez potrzeby głębszego badania rozstrzygnięcia narusza ono wprost określoną normę prawną wynikającą z obowiązujących przepisów. W rozpoznawanej sprawie takiego przymiotu nie mają unieważnione decyzje Wójta Gminy [...], które choć w swej treści nie zawierają informacji dotyczących podstaw faktycznych rozstrzygnięcia (nie było konieczne z uwagi na brak obowiązku uzasadniania decyzji w pełni uznających interes wnioskodawcy), zostały poprzedzone odpowiednim postępowaniem wyjaśniającym, którego ustalenia pozwoliły na wydanie ich w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa tj. art. 118 ust. 2a ustawy z dnia 20.12.1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. Skarżący zarzucili również, że nie można się zgodzić się z argumentacją zawartą w uzasadnieniu decyzji SKO z dnia [...]r. dotyczącą faktu zameldowania wnioskodawców w innej miejscowości i wyprowadzenia z tego wniosku, że nie władali faktycznie spornymi nieruchomościami. Poza tym okoliczność, że organ nie znalazł w aktach sprawy dowodów potwierdzających, kto faktycznie władał nieruchomością, nie przesądza tego czy strony nią władały. Stąd też twierdzenie, iż z samego rozdzielnika wynika, że zainteresowani mieszkali poza miejscem położenia nieruchomości należy z uznać za błędne w odniesieniu do rzeczywistego stanu sprawy. Nadto skarżący podnieśli, że nie mogą ponosić negatywnych skutków niedokładnego działania organu I instancji tj. braku udokumentowania czynności wyjaśniających. Tak samo należy potraktować zarzut braku w aktach zgody wnioskodawców na zmianę decyzji przez organ I instancji. W kwestii nieprawidłowego przeniesienia własności nieruchomości skarżący podnieśli, że powoływana argumentacja zawarta w wyroku NSA potwierdza naruszenie prawa, ale nie stwierdza jego rażącego naruszenia, albowiem musiałoby to prowadzić do stwierdzenia przez sąd nieważności decyzji na tej podstawie. W rozpoznawanej sprawie nie uwzględniono słusznego interesu skarżących, którzy ponieśli znaczne koszty remontu i użytkowania (uprawa gruntów i osobista dbałość o ich stan) spornych nieruchomości. Zdaniem skarżących zgodnie z art. 118 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników oraz art. 336 i 338 kc faktycznie władali spornymi nieruchomościami po śmierci (jak i przed śmiercią) osoby uprawnionej Z. B. Na poparcie tej tezy przedstawili stosowne oświadczenia świadków. Wbrew twierdzeniu organu, pojęcie władztwa faktycznego nad rzeczą nie jest odrębnie od kodeksu cywilnego uregulowane w ustawie o ubezpieczeniu społecznym rolników. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany swego stanowiska. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/. Mając na uwadze zakres kompetencji Sądu oraz ustalony stan faktyczny i prawny sprawy należało skargę oddalić. Istotne dla rozstrzygnięcia sprawy prowadzonej w trybie nadzwyczajnym jest stwierdzenie czy poddana kontroli decyzja administracyjna dotknięta jest tak istotną wadą, że w konsekwencji daje to podstawę do stwierdzenia jej nieważności. Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 kpa organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Przy ustalaniu istnienia przesłanek wskazanych w tym przepisie organ winien badać nie tylko samą treść decyzji oraz zachowanie przepisów procedury administracyjnej przy jej wydawaniu, lecz także ustalić czy weryfikowane rozstrzygnięcie nie narusza rażąco przepisów prawa materialnego stanowiącego podstawę jego wydania. Wymaga to często zabiegów procesowych (tj. sprawdzenia czy prawidłowo zgromadzono materiał dowodowy) prowadzących do ustalenia czy przy wydawaniu decyzji podlegającej weryfikacji spełnione zostały ustawowe wymagania, warunkujące wydanie rozstrzygnięcia zgodnego z prawem (zob. wyrok NSA z dnia 22.03.2002r.,I SA 1130/00). Jak zasadnie organ stwierdził hipoteza art. 118 ust. 2a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, dotyczy osób, które po śmierci uprawnionej osoby, faktycznie władają daną nieruchomością. Z akt sprawy wynika, że M. J., D. P. oraz K. O. nigdy nie władały faktycznie przedmiotowymi nieruchomościami. Faktyczne władanie, o jakim mowa w art. 118 ust 2a powołanej ustawy, polega jak wskazał organ na stałym, bezpośrednim i fizycznym opanowaniu rzeczy. Władztwo faktyczne oznacza stan trwałej i widocznej obecności. Wynika z tego, że związek osoby z rzeczą nie może polegać na jednorazowym lub okazjonalnym albo sporadycznym władaniu nią, albo na przypadkowym, od czasu do czasu, doglądaniu rzeczy i zdalnym zarządzaniu. Z oświadczenia S. S. z [...]r. wynika, że M. J. i D. P. jedynie zlecały wykonywanie prac polowych oraz dowożenie materiałów budowlanych. Przydomowy ogródek oraz działkę rolną uprawiał faktycznie S. S. w latach [...], a więc jeszcze wtedy, gdy żyła Z. B. Z oświadczenia M. J. z [...]r. wynika, że była tylko użytkownikiem lokalu mieszkalnego i pomieszczenia w budynku gospodarczym oraz działek o numerach [...] i [...] % - [...]części, z działki nr [...]. Oświadczenie nie dowodzi, aby M. J. stale zamieszkiwała we wskazanym lokalu mieszkalnym. Tych samych okoliczności dotyczy oświadczenie D. P. Natomiast K. O., w latach [...], była jedynie "częstym gościem", przyjeżdżając z [...], co stwierdza w swym oświadczeniu M. S. Z tych oświadczeń nie wynika aby M. J., D. P. oraz K. O. kiedykolwiek faktycznie władały przedmiotowymi nieruchomościami. Tak więc decyzje na podstawie których zainteresowani nabyli własność nieruchomości, pozostają w rażącej, sprzeczności z przepisem art.118 ust.2a cyt. ustawy, w szczególności zaś z tą częścią normy, która wymaga, aby osoba ubiegająca się o własność nieruchomości faktycznie nią władała. Zaistniała sprzeczność musi być uznana za rażące naruszenie prawa. Jak zasadnie stwierdzono w zaskarżonej decyzji, analiza orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego daje podstawę do przyjęcia, że jednym z przykładów rażącego naruszenia prawa jest wydanie decyzji bez uprzedniego przeprowadzenia prawidłowego dla danej sprawy postępowania administracyjnego (zob. J. Borkowski (w:) B.Adamiak, J.Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2003, s. 720. Nie ma zatem znaczenia zarzut podniesiony przez skarżących, że nie mogą oni ponosić konsekwencji niewłaściwych działań organów administracji. Stwierdzenie nieważności decyzji jest środkiem szczególnym i bierze pod uwagę wymagania interesu ogólnego – potrzebę usunięcia z obrotu wadliwej decyzji – oraz interesu jednostkowego (por. B.Adamiak: op.cit., s.696). W tej sytuacji stwierdzenie nieważności Wójta Gminy [...]Nr [...]z dnia [...]r. uchylającej w całości decyzję własną Nr [...]z dnia [...]r. i decyzji Nr [...]z dnia [...]r. uchylającej w całości decyzję własną Nr [...]z dnia [...]r. oraz odmowa stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy [...]z [...]r. Nr [...], nie wyrażającej zgody na nieodpłatne przeniesienie prawa własności działek Nr [...]oraz prawa własności lokalu mieszkalnego w budynku gospodarczym na rzecz spadkobierców Z. B. było zasadne. Obecnie jak wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, po stwierdzeniu nieważności wskazanych wyżej decyzji, organ I instancji powinien na mocy art. 132 k.p.a., rozpatrzyć odwołanie strony z dnia [...]r. od decyzji Wójta Gminy [...]z dnia [...]r. Nr [...]o odmowie nieodpłatnego przeniesienia własności dziatek. W związku z powyższym Sąd na mocy art. 151 P.p.s.a orzekł jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI