SA/Sz 2906/02

SA/Sz 2906/02 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2004-10-20
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2002-12-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Henryk Dolecki
Iwona Tomaszewska /przewodniczący/
Katarzyna Grzegorczyk-Meder /sprawozdawca/
Symbol z opisem
607  Gospodarka mieniem państwowym i komunalnym, w tym gospodarka nieruchomościami nierolnymi
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Tomaszewska Sędziowie Sędzia NSA Henryk Dolecki Asesor WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder/spr/ Protokolant : Anna Krawczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2004r. sprawy ze skargi M.i J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] . Nr [...] w przedmiocie odmowy nabycia prawa własności nieruchomości gruntowej /. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Przewodniczącego Zarządu Miasta II.. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji
Uzasadnienie
Przewodniczący Zarządu Miasta decyzją z dnia [...] r. Nr [...] na podstawie art. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz.U. Nr 113, poz. 1209), odmówił [...]nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości [...]położonej w [...]W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził, art. 1 ust. 1 powołanej wyżej ustawy dotyczy nieruchomości położonych na obszarach Państwa Polskiego, wymienionych w dekrecie z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych. Dokonując wykładni tego przepisu organ I instancji stwierdził, że są to nieruchomości rolne oraz zabudowane na cele mieszkaniowe, położone na obszarze Ziem Odzyskanych i byłego Wolnego Miasta Gdańska, wymienione w dekrecie z 1951 r. i nadane w trybie osadnictwa rolniczego. Jeżeli nieruchomości te stały się następnie własnością Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego i zostały oddane w użytkowanie wieczyste osobom fizycznym, to do tych osób ma zastosowanie ustawa z dnia 26 lipca 2001 r.
Organ I instancji ustalił nadto, że małżonkowie są użytkownikami wieczystymi nieruchomości przy [...] od [...] r. na podstawie umowy zawartej w formie aktu notarialnego.
Od decyzji organu I instancji odwołanie wnieśli [...] kwestionując dokonaną przez organ I instancji interpretację art. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości. Zdaniem wnoszących odwołanie przepis ten rozstrzyga kwestię położenia nieruchomości ( na obszarze Ziem Odzyskanych byłego terenie byłego Wolnego Miasta Gdańska) oraz posiadanie statusu użytkownika wieczystego w dniu [...] r. nie ogranicza zaś podmiotowo stosowania ustawy do tych osób, którym nadano nieruchomość w trybie dekretu z dnia 6 września 1961 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych .
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r. Nr [...] utrzymało w mocy decyzje organu I instancji. Kolegium podzieliło interpretację przepisów ustawy z dnia [...] . o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości dokonaną przez organ I instancji i stwierdziło, że ustawa ta nie ma zastosowania do nieruchomości, której użytkownikami wieczystymi SA małżonkowie ,albowiem nieruchomość ta nie była gospodarstwem rolnym, ani działką gruntową nadaną w trybie osadnictwa rolniczego na obszarze Ziem Odzyskanych, o którym mowa w dekrecie z dnia 6 września 1951 r.
[...] wnieśli skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. domagając się jej uchylenia. W skardze powtórzyli argumenty podniesione w odwołaniu od decyzji Przewodniczącego Zarządu Miasta odmawiającej skarżącym nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości na podstawie ustawy z dnia [...] r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości.
Skarżący podnoszą że zapis art. 1 tej ustawy jednoznacznie wskazuje na podmiotowy zakres stosowania tego przepisu odwołując się do posiadania statusu użytkownika wieczystego w dwóch datach [...] r. oraz [...] r. Artykuł 1 wskazuje również na zasięg terytorialny stosowania ustawy.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sad Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Z mocy art. 85 i art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271), w miejsce Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie-Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie utworzony został z dniem 1 stycznia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, który właściwy jest do rozpoznawania skarg wniesionych przed tą datą do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie w sprawach, w których postępowanie nie zostało zakończone.
Skarga [...] jest zasadna, czego dowiodła sądowa kontrola zaskarżonej decyzji ostatecznej dokonana na podstawie kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego.
Skarżący trafnie zwrócili uwagę na błędną wykładnię przez organy obu instancji art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz.U. Nr 113, poz. 1209 ze zmianami).
Z akt administracyjnych sprawy oraz z odpisu aktu notarialnego sporządzonego na okoliczność zawarcia przez skarżących umowy użytkowania wieczystego wynika, że małżonkowie są użytkownikami wieczystymi nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] Przedmiotem sporu jest zakres podmiotowy i przedmiotowy stanowiącego podstawę zaskarżonej decyzji art. 1 ust.1 ustawy z 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych właścicieli nieruchomości. Przepis ten w dacie wydania zaskarżonej decyzji miał brzmienie następujące: "Osobom fizycznym będącym w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości położonych na obszarach Państwa Polskiego, wymienionych w dekrecie z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz. U. Nr 46, poz. 340, z 1957 r. Nr 39, poz. 172, z 1969 r. Nr 13, poz. 95 i z 1998 r. Nr 106, poz. 668):
1/ zabudowanych na cele mieszkaniowe,
21 stanowiących nieruchomości rolne przysługuje roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności tych nieruchomości".
Treść przytoczonego wyżej przepisu winna być ustalona przede wszystkim przy zastosowaniu wykładni gramatycznej. Zakres podmiotowy zawartej w tym przepisie regulacji ustalany przy zastosowaniu obowiązujących norm językowych jednoznacznie wskazuje, iż odnosi się on do "osób fizycznych będących w dniu 26 maja 1990r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy /tj. 24.10.2001 r./ użytkownikami iub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości. Dalsza część hipotezy tej normy określa jej zakres przedmiotowy przez określenie obszaru, których ma dotyczyć, wskazując, iż ustawodawcy chodzi o nieruchomości położone na obszarach Państwa Polskiego, wymienione w dekrecie z dnia 6 września 1951 r. /.../ oraz spełniające dodatkowy warunek tj. 1) zabudowane na cele mieszkaniowe, 2) stanowiące nieruchomości rolne. Nie ulega wątpliwości, iż zapis "wymienionych w dekrecie z 6 września 1951 r. /.../ stanowi dookreśienie użytego w tym przepisie sformułowania "obszarów Państwa Polskiego...". Dlatego nie przekonuje wniosek, że odwołanie się w tym przepisie do dekretu z 6 września 1951r. oznacza zawężenie zakresu podmiotowego ustawy do osób, które w trybie tego dekretu zostały uwłaszczone oraz zakresu przedmiotowego do nieruchomości rolnych nadanych w trybie osadnictwa rolniczego. Byłoby to zresztą chybione z punktu widzenia celu ustawy z 26 lipca 2001 r., gdyż przy takiej interpretacji ustawa dotyczyłaby uwłaszczenia osób już uwłaszczonych na podstawie w/w dekretu. Ponadto, gdyby ustawodawca zamierzał wprowadzić takie dodatkowe ograniczenie, uczynniłby to w sposób wyraźny i jednoznaczny.
Powyższe rozumowanie Sądu wspiera treść tego przepisu po zmianie ustawy z 26 lipca 2001 r. dokonanej ustawą z 11 kwietnia 2003r. o kształtowaniu ustroju rolnego /Dz.U. Nr 64, poz. 592/ w brzmieniu:
"Art. 1.1. Osoby fizyczne będące w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub stanowiących nieruchomości rolne nabywają z mocy prawa własność tych nieruchomości z dniem, w którym decyzja, o której mowa w ust. 3, stała się ostateczna.
2. Prawo własności nieruchomości nabywają także osoby fizyczne będące następcami prawnymi osób, o których mowa w ust. 1.
3. Decyzję o nabyciu prawa własności nieruchomości wydaje starosta - w odniesieniu do nieruchomości Skarbu Państwa, lub wójt (burmistrz, prezydent miasta), starosta lub marszałek województwa - w odniesieniu do nieruchomości będącej własnością jednostki samorządu terytorialnego".
Nowa regulacja nie odwołuje się już do dekretu z 6 września 1951 r., a obejmując swą hipotezą zarówno te same podmioty (osoby fizyczne będące w użytkowaniu wieczystym w okresie od 25 maja 1990r. - 24 października 2001 r.), jak i przedmiot (nieruchomości zabudowane na cele mieszkaniowe lub stanowiące nieruchomości rolne), nie ogranicza już natomiast zasięgu stosowania ustawy do terytorium Państwa Polskiego, do którego odnosi się dekret z 6 września 1951 r. tak jak to czyniła ustawa z 26 października 2001 r., tzn. "Ziem Odzyskanych".
Ze względu na to, że zaskarżona decyzja, odmawiająca skarżącym nieodpłatnego nabycia własności nieruchomości, której są użytkownikami wieczystymi, oparta została na błędnej wykładni przepisu art. 1 ust.1 ustawy z 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, a zatem wydana została z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy i dlatego też, podlega ona uchyleniu zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit.a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zmianami).
Orzeczenie w pkt 2 wynika z regulacji zawartej w art. 152 powołanej powyżej
ustawy.