SA/Sz 2861/02
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził nieważność decyzji Inspektora Nadzoru Budowlanego, uznając, że organ odwoławczy naruszył prawo, nakładając obowiązek na inny podmiot niż wskazany przez organ pierwszej instancji.
Sprawa dotyczyła decyzji Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującej Gminie Miejskiej doprowadzenie wiaduktu drogowego do odpowiedniego stanu technicznego i estetycznego. Po kilku postępowaniach i odwołaniach, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił decyzję organu pierwszej instancji i nałożył obowiązek na Zarząd Gminy, mimo że skarżąca Gmina Miejska twierdziła, że wiadukt nie leży na jej terenie. WSA w Szczecinie stwierdził nieważność decyzji organu odwoławczego, uznając, że naruszył on prawo procesowe, nakładając obowiązek na podmiot, który nie był stroną w postępowaniu przed organem pierwszej instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie rozpoznał skargę Wójta Gminy na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego dotyczącą nałożenia obowiązku wykonania czynności w celu doprowadzenia wiaduktu drogowego do odpowiedniego stanu technicznego i estetycznego. Organ pierwszej instancji pierwotnie nałożył obowiązek na Gminę Miejską, jednak po odwołaniu, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił tę decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Następnie, po ponownym rozpoznaniu, organ pierwszej instancji ponownie wskazał Gminę Miejską jako adresata decyzji. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, rozpatrując kolejne odwołanie, uchylił decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej zobowiązanego i orzekł nałożenie obowiązku na Zarząd Gminy, uznając, że wiadukt stanowi część drogi gminnej. Gmina Miejska złożyła skargę do WSA, zarzucając niewłaściwą interpretację przepisów ustawy o drogach publicznych i błąd w ustaleniach faktycznych, twierdząc, że wiadukt nie leży na terenie Gminy Miejskiej i nie jest jej własnością. Sąd administracyjny, działając na podstawie art. 134 § 1 P.p.s.a., stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji, uznając, że organ odwoławczy rażąco naruszył art. 138 § 1 k.p.a. oraz art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. Sąd wskazał, że organ odwoławczy nie może zmieniać stron postępowania ani rodzaju sprawy, a wydanie decyzji wobec osoby niebędącej stroną w postępowaniu przed organem pierwszej instancji stanowi przesłankę nieważności.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, organ odwoławczy nie może zmienić stron postępowania ani rodzaju sprawy. Wydanie decyzji wobec osoby niebędącej stroną w postępowaniu przed organem pierwszej instancji stanowi przesłankę nieważności decyzji.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że organ odwoławczy, uchylając decyzję organu pierwszej instancji i nakładając obowiązek na inny podmiot (Gminę zamiast Zarządu Gminy), naruszył art. 138 § 1 k.p.a. oraz art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a., co skutkuje stwierdzeniem nieważności decyzji.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
stwierdzono_nieważność
Przepisy (14)
Główne
P.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi.
P.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd stwierdza nieważność decyzji administracyjnej w przypadkach określonych w przepisach.
k.p.a. art. 138 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy może uchylić decyzję organu pierwszej instancji i umorzyć postępowanie w stosunku do niewłaściwej osoby.
k.p.a. art. 156 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Decyzja podlega stwierdzeniu nieważności, jeżeli m.in. została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości lub w stosunku do osoby niebędącej stroną w sprawie.
Pomocnicze
u.d.p. art. 4 § 1
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych
Definicja obiektu budowlanego jako części drogi.
u.d.p. art. 19
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych
Zakres właściwości zarządcy drogi.
u.d.p. art. 19 § 2
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych
Zarząd gminy jako zarządca drogi gminnej.
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 85
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 97 § 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1
Zakres kognicji sądu administracyjnego.
P.p.s.a. art. 152
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzeczenie o niewykonalności decyzji.
P.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzeczenie o kosztach postępowania.
P.p.s.a. art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzeczenie o kosztach postępowania.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu art. 14 § 2
Określenie wysokości opłat za czynności radców prawnych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości lub w stosunku do osoby niebędącej stroną w sprawie (art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.). Organ odwoławczy naruszył art. 138 § 1 k.p.a., zmieniając strony postępowania.
Godne uwagi sformułowania
Organ odwoławczy nie może zmienić rodzaju sprawy ani stron postępowania. Wydanie decyzji administracyjnej nakładającej na daną osobę określony obowiązek tworzy określony stosunek prawny między organem a tą właśnie osobą. Organ odwoławczy wydał decyzję wobec osoby niebędącej stroną w sprawie, której dotyczyła decyzja organu I instancji, co stanowi przesłankę nieważności decyzji.
Skład orzekający
Stefan Kłosowski
przewodniczący-sprawozdawca
Marzena Iwankiewicz
członek
Arkadiusz Windak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Naruszenie przez organ odwoławczy zasad postępowania administracyjnego, w szczególności możliwość zmiany stron postępowania i wydania decyzji wobec podmiotu niebędącego stroną."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej, gdzie organ odwoławczy błędnie zmienił adresata decyzji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje kluczowe zasady postępowania administracyjnego i konsekwencje ich naruszenia przez organy administracji, co jest istotne dla praktyków prawa.
“Organ odwoławczy nie może zmieniać stron postępowania – kluczowa zasada w prawie administracyjnym.”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySA/Sz 2861/02 - Wyrok WSA w Szczecinie Data orzeczenia 2004-10-14 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2002-12-14 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie Sędziowie Arkadiusz Windak Marzena Iwankiewicz Stefan Kłosowski /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 601 Budownictwo, nadzór architektoniczno-budowlany i specjalistyczny, ochrona przeciwpożarowa Hasła tematyczne Bankowe prawo Skarżony organ Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego Treść wyniku Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji Powołane przepisy Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Stefan Kłosowski/spr./ Sędziowie: Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz Asesor WSA Arkadiusz Windak Protokolant Małgorzata Frej po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 października 2004 r. sprawy ze skargi Wójta Gminy na decyzję Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia do odpowiedniego stanu technicznego i wyglądu estetycznego budowli I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, II. stwierdza, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, IIIl. zasądza od Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego kwotę [...] zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] , wydaną na podstawie art. 66 ustawy z dnia [...] r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89 poz. 414 ze zm.) Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał Gminie Miejskiej doprowadzenie do prawidłowego stanu technicznego i wyglądu estetycznego wiaduktu drogowego, którego użytkowanie zagraża życiu i zdrowiu ludzi, a także zabezpieczenie wiaduktu przed dostępem osób trzecich do czasu wykonania decyzji. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że wiadukt drogowy zlokalizowany jest na działce nr [...] będącej w zarządzaniu Gminy Miejskiej i drogi wewnętrznej będącej w zarządzaniu Lasów Państwowych Nadleśnictwo . W trakcie oględzin stwierdzono brak barierek ochronnych, spękania słupków betonowych podtrzymujących barierki, oraz konieczność konserwacji wykonanej z bruku nawierzchni wiaduktu. Organ wskazał, że w dniu [...] r. wydał decyzję nakazującą usunięcie w/w nieprawidłowości Gminie Miejskiej, która odwołała się od tej decyzji. i Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] r. uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że decyzja adresowana jest do Gminy Miejskiej jednakże z zebranego materiału dowodowego nie można jednoznacznie stwierdzić w granicach jakiej gminy usytuowany jest przedmiotowy wiadukt. Dlatego też, przy ponownym rozpoznaniu sprawy, należy dokładnie ustalić powyższą kwestię i wydać nakaz właściwemu zarządcy obiektu. Jednakże Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, po ponownym rozpoznaniu sprawy, nie znalazł podstaw do zmiany adresata decyzji. Od powyższej decyzji ponownie odwołała się Gmina Miejska. W odwołaniu podniosła, że zaskarżona decyzja jest niewłaściwie adresowana, gdyż wiadukt nie leży na terenie Gminy Miejskiej i nie jest jej własnością. Po rozpatrzeniu odwołania Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] uchylił decyzję organu I instancji w części dotyczącej zobowiązanego i orzekł nałożenie obowiązku na Zarząd Gminy, a pozostałą cześć decyzji dotyczącej określenia obowiązku utrzymał w mocy. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że wiadukt usytuowany jest na działce nr [...] położonej w obrębie Sitno i stanowi część drogi gminnej mającej swój bieg na terenie Gminy Miejskiej. Z protokołu wznowienia znaków granicznych sporządzonego przez uprawnionego geodetę oraz mapy geodezyjnej wynika, iż właścicielem działki nr X na której posadowiony został sporny wiadukt jest Skarb Państwa, a użytkownikiem wieczystym [...] SA w W. Sporny wiadukt, stosownie do art. 4 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2000 r. nr 71 poz. 838 ze zm.) nie jest samoistnym obiektem, ale częścią drogi gminnej i usytuowany jest bezpośrednio przy granicy gmin, po stronie Gminy. Zgodnie z art. 19 ustawy o drogach publicznych, sprawy z zakresu planowania, budowy i modernizacji, utrzymania i ochrony dróg należą do właściwości zarządcy drogi. Zarządcą drogi dla dróg gminnych jest zarząd gminy (art. 19 ust. 2 pkt 4 ustawy o drogach publicznych). W świetle powyższego zobowiązanym do utrzymania wiaduktu jest Zarząd Gminy. W świetle art. 25 ust 1 i 2 ustawy o drogach publicznych, organ I instancji słusznie uznał za zarządcę obiektu zarząd gminy, jako właściwy w przypadku skrzyżowania drogi gminnej (wyższej kategorii) z drogami wewnętrznymi. Jednak obowiązek nałożony został niewłaściwie na gminę, w granicach której nie jest zlokalizowany przedmiotowy wiadukt. W dniu 12 grudnia 2002 r. Wójt Gminy złożył w Naczelnym Sądzie Administracyjnym Ośrodku Zamiejscowym w Szczecinie skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, domagając się jej uchylenia. Zaskarżonej decyzji zarzucił niewłaściwą interpretację art. 4 pkt 1 ustawy o drogach publicznych, oraz błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia. Błąd polegał na przyjęciu, że wiadukt kolejowy usytuowany na działce nr X w obrębie [...] jest częścią drogi gminnej, oraz, że zarządcą tego wiaduktu jest Zarząd Gminy. Z protokołu wznowienia znaków granicznych oraz mapy geodezyjnej, sporządzonych przez uprawnionego geodetę wynika, że wiadukt nie jest częścią drogi gminnej i nie leży w jej ciągu. Droga gminna kończy się ok. 120 m przed wiaduktem i służy wyłącznie do dojazdu rolników do gruntów rolnych, nie ma natomiast połączenia z wiaduktem. Skoro więc wiadukt nie leży w ciągu drogi gminnej, Zarząd Gminy nie może być zarządcą tego wiaduktu. Zatem organ II instancji błędnie orzekł w decyzji nałożenie obowiązku na Zarząd Gminy . Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu swojego stanowiska podniósł, że sporny wiadukt usytuowany jest na terenie gminy Szczecinek i pełni rolę wiaduktu drogowego. Zatem zobowiązanym do utrzymania wiaduktu w części stanowiącej odcinek drogi jest Zarząd Gminy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 85 i art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271 ze zm.) do rozpoznania niniejszej skargi właściwy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo 0 postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270; zm. Dz. U z 2004 r. Nr 162 poz. 1692- dalej: P.p.s.a.). Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 20Q2r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Analiza zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, że nie odpowiada ona prawu, choć z innych przyczyn niż podniesione w skardze. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi. W niniejszej. sprawie organ odwoławczy, uwzględniając odwołanie Gminy Miejskiej uchylił wydaną w stosunku do niej decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakładającą obowiązek doprowadzenia obiektu budowlanego do odpowiedniego stanu technicznego i wydał decyzję nakładającą ten obowiązek na inną osobę - Gminę. Takie rozstrzygnięcie rażąco narusza art. 138 § 1 kpa jak i spełnia przesłankę nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt4 kpa. Zakres rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej decyzją odwoławczą wyznaczony jest zakresem rozstrzygnięcia sprawy decyzją organu I instancji. W postępowaniu odwoławczym może być rozpoznana i rozstrzygnięta wyłącznie sprawa tożsama pod względem podmiotowym i przedmiotowym. Organ odwoławczy nie może zmienić rodzaju sprawy ani stron postępowania. Zmiana strony przez organ odwoławczy oznaczałaby naruszenie zasady dwuinstancyjności rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy. Jeśli organ odwoławczy, rozpatrując odwołanie od decyzji organu I instancji ustali, że decyzja została skierowana do niewłaściwej osoby winien zgodnie z art. 138 § 1 pkt 2 kpa uchylić decyzję i umorzyć postępowanie I instancji w stosunku do tej osoby. Decyzja nakładająca na stronę określony obowiązek winna być wydana przez organ I instancji po przeprowadzeniu stosownego postępowania z udziałem tej osoby. Wydanie decyzji administracyjnej nakładającej na daną osobę określony obowiązek tworzy okreśiony stosunek prawny między organem a tą właśnie osobą. Jest ona stroną decyzji wydanej w danej sprawie. Osoby, których dany obowiązek nie dotyczy nie zostały uznane przez organ za stronę. Dlatego wydanie przez organ odwoławczy decyzji nakładającej obowiązek na inną osobę, niż uczynił to organ I instancji oznacza, że organ odwoławczy wydał decyzję wobec osoby niebędącej stroną w sprawie, której dotyczyła decyzja organu I instancji, co stanowi przesłankę nieważności decyzji wskazaną w art. 156 § 1 pkt 4 kpa. Z tego względu na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy P.p.s.a, Sąd stwierdził jej nieważność. Orzeczenie zawarte w pkt II wyroku wydano w oparciu o art. 152, zaś w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania na podstawie art. 200 i 205 § 2 ustawy P.p.s.a, oraz § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163 poz. 1394 ze zm|