SA/Sz 2610/02

SA/Sz 2610/02 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2004-01-29
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2002-11-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Elżbieta Makowska /przewodniczący sprawozdawca/
Grzegorz Jankowski
Marzena Kowalewska
Symbol z opisem
601  Budownictwo, nadzór architektoniczno-budowlany i specjalistyczny, ochrona przeciwpożarowa
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
OSK 743/04 - Wyrok NSA z 2004-11-03
Skarżony organ
Wojewoda
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 106 poz 1126
art. 35 ust. 3, art. 3 pkt 11,
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący del. Sędzia NSA Elżbieta Makowska/spr./ Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska Asesor WSA Arkadiusz Windak Protokolant: st.sekr.sąd. Krzysztof Chudy po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2004r. sprawy ze skargi H. i W. R. na decyzję Wojewody z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i pozwolenia na rozbudowę oddala skargę
Uzasadnienie
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 35 ust. 3 ustawy Prawo budowlane (Dz.U. z 2000r. Nr 106, poz. 1126 z późn.zm.), po rozpatrzeniu odwołania Spółdzielni Mieszkaniowej [...]- utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] odmawiającą H. i W.R. zatwierdzenia projektu budowlanego i wydania pozwolenia na rozbudowę domu mieszkalnego jednorodzinnego przy ul. [...] .
Z uzasadnienia decyzji Wojewody wynika, że przyczyną wydania przez organ I instancji decyzji odmownej było ustalenie, że przedłożona przez inwestora opinia geodety (znak[...].) dotycząca przebiegu granicy nr [...] nie rozstrzyga o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Odnosząc się do odwołania złożonego przez Spółdzielnię Mieszkaniową "[...]" będącą wieczystym użytkownikiem przedmiotowego terenu, w którym podniesiono, że wnioskodawca wystąpił do Biura Geodety Miasta Urzędu Miejskiego w [...] o sprostowanie ewidentnego błędu dotyczącego położenia linii granicznej, co pozwoli spełnić pkt 3 postanowienia organu I instancji dotyczący prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, organ odwoławczy powołał się na przepis art. 32 ust. 4 Prawa budowlanego. Wskazał, że przepis ten uzależnia wydanie pozytywnej dla inwestora decyzji o pozwoleniu na budowę, od wykazania się przez inwestora prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Przez prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane należy rozumieć, zgodnie z art. 3 pkt 11 ustawy Prawo budowlane, tytuł prawny wynikający z prawa własności, użytkowania wieczystego, trwałego zarządu, ograniczonego prawa rzeczowego albo stosunku zobowiązaniowego, przewidującego uprawnienia do wykonywania robót budowlanych. W związku z tym Wojewoda wyjaśnił, że przyjęte rozwiązanie projektowe (nadbudowa części [...] nad garażem) zakłada ingerencję w ścianę nośną która jest jednocześnie ścianą wspólną rozgraniczającą budynki należące do różnych właścicieli. Zatem jakakolwiek czynność związana z częścią wspólną wymaga zgody wszystkich współwłaścicieli (art. 199 kc). Brak takiej zgody jest równoznaczny z brakiem prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Wobec braku zgody na przedmiotowe rozwiązanie projektowe Z. i J. R. - współwłaścicielek nieruchomości, na której znajduje się sporna ściana, główne argumenty odwołania, a dotyczące przebiegu granicy nie mogą mieć wpływu na rozstrzygnięcie w sprawie pozwolenia na budowę.
Skargę na wyżej opisaną decyzję ostateczną do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnieśli w dniu [...]r. H. i W.R.. Domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji skarżący podnieśli, że dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy konieczne jest wyeliminowanie ewidentnego błędu geodezyjnego co do przebiegu linii granicznej między posesjami przy ul. [...] w taki sposób, jak wykazał to uprawniony geodeta. Organ odwoławczy w ogóle nie odniósł się do żądanej konieczności sprostowania zaistniałego błędu granicznego w takim trybie jak wymagają tego odnośne przepisy kpa.
Zdaniem skarżących, spełniony został nałożony postanowieniem organu I instancji obowiązek wykazania prawa do dysponowania terenem na cele budowlane lub okazania zgody sąsiada na zajęcie części jego działki, od którego Urząd Miejski uzależnił wydanie pozwolenia na mieszkalną nadbudowę garażu. Przedłożyli bowiem konkretny pomiar geodezyjny, który w sposób jednoznaczny wykazał, że do tego nieporozumienia granicznego doszło "z winy Urzędu Miejskiego i Urzędu Rejonowego w [...], które dopuściły do zalegalizowania błędnego pomiaru geodezyjnego z [...]r.".
Zakwestionowano dalej w skardze stanowisko organu odwoławczego "jakoby istniejący mur nośny między segmentami [...] przy [...] należał wyłącznie do państwa R.". Skarżący w związku z tym wyjaśnili, że kiedy zbudowali już część tego muru na terenie pozostającym w Ich użytkowaniu od [...]r., to p. J.R. uzgodnił z Nimi, że szybciej dobuduje dalszą część tego muru nośnego "na potrzeby naszych obu segmentów [...], a nam wolno też będzie mocować w nim nasze belki [...] przy dalszej rozbudowie naszego domu", a to - zdaniem skarżących oznaczać powinno, iż stosować w tym przypadku należy art. 65 i 354 kc, a nie art. 199 kc.
Na poparcie swych twierdzeń H. i W.R. powołali się na złożone oświadczenie J.R. z dnia [...]r. z dodatkowym potwierdzeniem przez p. Z.R w dniu [...]r.
W pismach procesowych [...]. skarżący uzupełnili wywody skargi dotyczące faktycznego przebiegu granicy działki Nr [...] przy ul. [...] i przedłożyli dokumentację fotograficzną "z naniesionymi przez geodetę czerwonymi kreskami na słupku ogrodzeniowym i ścianie budynku" celem zilustrowania, że Ich garaż należący do segmentu przy ul. [...]
nigdy nie wkraczał na teren działki [...]. Zdaniem skarżących doszło do "skrytego nieprawidłowego i nieodpłatnego poszerzenia działki [...] o [...] m" kosztem dzierżawionego terenu na potrzeby Ich segmentu przy ul. [...].
W piśmie z dnia [...]r. skarżący sformułowali nowe wnioski domagając się :
sądowego uznania przebiegu linii granicznej dla działki [...] w sposób ustalony przez uprawnionego geodetę w jego protokole wznowienia znaków granicznych z dnia [...]r.,
uchylenia zaskarżonej decyzji z jednoczesnym wskazaniem na konieczność:
a. dalszego załatwienia przedmiotowej sprawy w trybie art. 138 § 2 kpa w
stosunku do decyzji organu I instancji,
b. uchylenia decyzji Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...]r. znak
[...]w trybie art. 156 i 157 kpa, w tym i do wymazania
jej skutków zapisanych w [...] dla działki [...] obręb [...]
c. włączenie tych [...] m2 gruntu do ich działki Nr [...] na zasadach ogólnych i w oparciu o te przepisy prawne, które
skarżący, stosownie do wyroku NSA z dnia 7.07.1992r. , I SA 116/93(ONSA 1994 nr 3, poz. 3) przywołali w swym piśmie do Wojewody.
Wojewoda [...] odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutów odwołania Wojewoda stwierdził, że z projektu budowlanego, przedłożonego przez inwestora jednoznacznie wynika, że planowana rozbudowa obiektu usytuowanego w granicy z działką sąsiednią, wiąże się z osadzeniem belek stropowych w ścianie wspólnej rozgraniczającej budynki należące do różnych właścicieli.
Zatem wobec wybudowania takiego rodzaju obiektu inwestor obowiązany jest przedstawić prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (do tej części nieruchomości stanowiącej współwłasność - art. 199 kc). i już tylko to ustalenie stanowiło wystarczającą podstawę do odmowy zatwierdzenia projektu budowlanego oraz udzielenia pozwolenia na budowę, skoro bezspornym było, że Panie Z.i J. R - właścicielki dz. Nr [...] nie wyraziły zgody na ingerencję w ścianę wspólną (pismo z dnia [...]r.). Z tych względów zbędne jest rozpatrywanie dalszych wywodów skargi dot. nieuregulowanej sprawy granic, skoro kwestia te nie ma wpływu na istotę rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z dnia [...]r. uczestniczki postępowania Z. i J. R._ będące współwłaścicielami nieruchomości położonej przy ul. [...] wyraziły sprzeciw przeciwko takiej rozbudowie budynku na nieruchomości przy ul. [...], która wiązałaby się z wykorzystaniem ściany szczytowej budynku na Ich posesji.
Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądowa kontrola działalności administracji publicznej sprawowaną jest pod względem zgodności z prawem (jeżeli ustawy nie stanowią inaczej).
Oznacza to, że w przypadku stwierdzenia istotnych wad prawnych zaskarżonej decyzji (lub postanowienia) określonych w art. 145 § 1 pkt 1, 2 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd decyzję taką uchyla w całości albo w części lub stwierdza jej nieważność (w zależności od rodzajów stwierdzonego naruszenia prawa), natomiast w przypadku zgodności z prawem - skarga podlega oddaleniu.
Zawarcie w niniejszym uzasadnieniu informacji co do zasad precedowania i orzekania przez Sąd administracyjny niezbędne jest ze względu na żądania skargi.
Dlatego wyjaśnić również trzeba, iż Sąd badając zgodność zaskarżonej decyzji z prawem materialnym i przepisami prawa procesowego orzeka na podstawie akt administracyjnych w oparciu o stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wydania zaskarżonej decyzji ostatecznej w granicach sprawy, w której toczyło się postępowanie administracyjne. Przedmiot postępowania sądowego jest więc wyznaczony przedmiotem sprawy administracyjnej rozpoznanej i rozstrzygniętej zaskarżoną decyzją administracyjną.
Z powyższego wynika, że sąd administracyjny rozpatrując skargi na decyzje administracyjne :
nie wydaje wyroków zawierających merytoryczne rozstrzygnięcia co do istoty sprawy tj. nie przyznaje uprawnień i nie nakłada obowiązków itp.,
nie posiada kompetencji do obejmowania kontrolą sporów, których przedmiot wykracza poza przedmiot sprawy rozstrzygniętej - zaskarżoną decyzją ostateczną. Ponadto, jak wynika to z przepisów art. 1 - 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dz.U. Nr 153, poz. 1270) określonej dalej skrótem p.p.s., sąd administracyjny rozpatruje sprawy sądowoadministracyjne, nie jest natomiast właściwy do rozpatrywania spraw cywilnoprawnych
należących do właściwości sądów powszechnych. Przedmiotem postępowania administracyjnego zakończonego w administracyjnym toku instancji zaskarżoną decyzją Wojewody Zachodniopomorskiego było - jak wynika to z wniosku skarżących złożonego do organu I instancji w dniu [...] r. - wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę polegającą na "rozbudowie i modernizacji segmentu [...] w zabudowie szeregowej - nadbudowa i rozbudowa w granicy istniejącej zabudowy, ocieplenie istn. ścian [...], adaptacja części pomieszczeń [...] na pokoje mieszkalne [...]".
Treść wniosku wyznaczyła przedmiot postępowania administracyjnego prowadzonego przez właściwe organy administracji architektoniczno - budowlanej na podstawie przepisów ustawy z dnia 11 lipca 1994r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2000r. Nr 106, poz. 1126 z późn.zm.) w brzmieniu obowiązującym w dacie decyzji.
Natomiast rozgraniczenie nieruchomości, które ma na celu ustalenie przebiegu ich granic prowadzone są w trybie i na zasadach określonych w ustawie z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz.U. z 2000r. Nr 100, poz.
1086 z późn.zm.). Zgodnie z art. 29 ust. 3 tej ustawy rozgraniczenie nieruchomości dokonują wójtowie (burmistrzowie, prezydenci miasta) oraz, w wypadkach określonych w ustawie sądy (powszechne). Jest to odrębny - od zakończonego zaskarżoną decyzją - przedmiot postępowania administracyjnego. W powyższych względów żądania skargi, a także zarzuty i wywody związane z szeroko w niej opisywanym sporem dotyczącym przebiegu granicy pomiędzy nieruchomościami położonymi w [...] uznać należało za bezprzedmiotowe dla rozstrzygnięcia sprawy.
W świetle zgromadzonego w aktach administracyjnych materiału dowodowego, kwestia faktycznego przebiegu granicy pomiędzy nieruchomościami przy ul. [...] nie ma znaczenia dla oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji.
Z jej uzasadnienia wynika bowiem jasno, co podkreślone zostało również w odpowiedzi na skargę, że przyczyną odmowy udzielenia pozwolenia na wnioskowaną budowę nie było umiejscowienie planowanej rozbudowy na granicy działki, lecz rozwiązanie projektowe zakładające taką rozbudowę budynku mieszkalnego skarżących, które zakłada zakotwiczenie belek stropowych w ścianie nośną, która jest jednocześnie ścianą wspólną rozgraniczającą budynki należące do różnych właścicieli. Taki stan faktyczny wynika także z przedstawionych przez skarżących w skardze okoliczności wybudowania "muru nośnego" na potrzeby obu segmentów jednorodzinnych.
W tym stanie faktycznym nie naruszył prawa organ II instancji powołując się na art. 32 ust. 4 ustawy Prawo budowlane jako na podstawę prawną obowiązku przedłożenia przez inwestora zgody współwłaścicielek nieruchomości sąsiedniej na taką ingerencję w przedmiotową ścianę.
Wbrew wywodom skargi i przekonaniu skarżących wyartykułowanemu na rozprawie udzielona przez J.R. w dniu [...]r. zgoda na takie rozwiązanie projektowe, zaakceptowane przez Jego żonę Z.R. w dniu [...]r. nie wiązała organu.
Były to bowiem oświadczenia woli złożone przed zapoznaniem się przez małżonków R. z projektem budowlanym. J.R. w chwili złożenia przez skarżących wniosku o pozwolenie na budowę już nie żył, na co wskazuje treść prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w Szczecinie z dnia [...]
mocą którego Z. i J. R. nabyły spadek po J.R. zmarłym w dniu [...]r.
W aktach organu I instancji znajduje się pismo Z. i J. W. zawierające oświadczenie, że po wnikliwym zapoznaniu się z projektem budowlanym zgłaszają "kategoryczny protest odnośnie proponowanych rozwiązań w tym projekcie" poprzez wykorzystanie ściany szczytowej budynku Ich własności.
Zdaniem Sądu oświadczenie to jest wyrazem cofnięcia przez następców prawnych J/R. jego oświadczenia z [...]r. oraz cofnięciem przez Z.R. jej uprzedniej zgody udzielonej przed zapoznaniem się z projektem budowlanym.
Kwestia zgody sąsiada i dopuszczalności jej odwołania (cofnięcia) w odniesieniu do usytuowania budynku w granicy działki była przedmiotem licznych wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego, z których wyłoniło się stanowisko o dopuszczalności odwołania tej zgody aż do czasu zakończenia postępowania administracyjnego (por. wyroki NSA z dnia 25.02.1997r., II SA/Lu 553/96; 28.02.1997r., II SA/Po 1437/96; 7.02.1997r. II SA/Po 1103/96). W wyroku z dnia 16.06.1997r. (SA/Ka 1553/96) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zgoda właściciela na usytuowanie budynku w granicy jest niezbędna nie tylko wówczas, gdy wznoszony jest nowy obiekt, lecz także wówczas, gdy inwestor ma zamiar dokonać nadbudowy, rozbudować względnie odbudować budynek.
Zdaniem Sądu, jeśli wykazanie prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane wymaga oceny skuteczności cofnięcia uprzedniej zgody właściciela nieruchomości sąsiedniej na ingerencję w ścianę nośną jego budynku, to nie można tego dokonywać przez pryzmat przepisów kodeksu cywilnego dotyczących oświadczeń woli, gdyż przepisy prawa administracyjnego - w tym wypadku ustawy Prawo budowlane - takiego odesłania nie przewidują
Z powyższych względów Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja prawa nie narusza i dlatego skarga nie może być uwzględniona.
Dlatego należało orzec jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.