SA/Sz 2140/03

SA/Sz 2140/03 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2005-02-09
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2003-11-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Iwona Tomaszewska /przewodniczący sprawozdawca/
Katarzyna Grzegorczyk-Meder
Maria Mysiak
Symbol z opisem
619  Stosunki pracy i stosunki służbowe, sprawy z zakresu inspekcji pracy
Hasła tematyczne
Policja
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 151 poz 1261
par. 15 ust. 1,2
Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 września 2002 r. w sprawie szczegółowych praw i obowiązków oraz  przebiegu służby policjantów
Dz.U. 1998 nr 4 poz 14
par. 32 ust. 4 pkt 1
Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1271
art. 97 par. 1, art. 134
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Tomaszewska /spr./ Sędziowie: Sędzia WSA Maria Mysiak Asesor WSA Katarzyna Grzegorczyk – Meder Protokolant st. sekr.sąd. Edyta Wójtowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lutego 2005r. sprawy ze skargi R.A. na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej I. u c h y l a zaskarżone orzeczenie i poprzedzające je orzeczenie Komendanta Powiatowego Policji w [...] z dnia [...] II. orzeka, że zaskarżone orzeczenie nie podlega wykonaniu.
Uzasadnienie
Komendant Powiatowy Policji w [...] orzeczeniem z dnia [...]. po rozpoznaniu sprawy st. post. R.A. obwinionego o to, że w dniach [...]r. nie stawił się do planowanej służby i nie uprzedził bezpośredniego przełożonego o uzasadnionej niemożności stawienia się do służby, czym naruszył przepisy zawarte w § 15 ust.1 i 2 Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 września 2002r. w sprawie szczegółowych praw i obowiązków oraz przebiegu służby policjantów /Dz.U. Nr 151, poz. 1261/, na podstawie § 24 ust.1 pkt 2 rozprządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 grudnia 1997r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz prowadzenia postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów – uznał R.A. za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu i wymierzył karę – ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby.
Organ I instancji w uzasadnieniu orzeczenia o ukaraniu podniósł, że w toku postępowania wyjaśniającego ustalono, że R.A. nie stawił się do służby w dniach od [...]. W dniu [...]r. stawił się do służby i po chwili poinformował dyżurnego, że boli go brzuch i idzie do lekarza, po czym wyszedł z jednostki nie informując przełożonego. Od tego czasu, aż do dnia [...]r. do godz. [...] R.A. nie stawił się do służby oraz nie informował o przyczynie nieobecności.
W dniu [...]r. po godz. [...] Kierownik Rewiru Dzielnicowych sierż. S.R. odnalazł R.A. w miejscu zamieszkania. Obwiniony źle się czuł, miał trudności z chodzeniem, był trzeźwy. Następnie R.A. został przewieziony do lekarza rodzinnego, który wystawił mu zwolnienie lekarskie na okres od [...]r. a wieczorem tego dnia został przewieziony do szpitala w [...]., na oddział neurologii.
R.A. przesłuchany w charakterze obwinionego nie przyznał się do przedstawionego zarzutu i wyjaśnił, że w dniu [...]r. po zakończeniu służby ok. godz. [...]-ej, udał się do miejsca zamieszkania. Idąc ulicą [...] potknął się, przewrócił i uderzył się w głowę. Od tej pory ma zaniki pamięci i nie wie co się z nim działo. Od innych osób wie, że był w szpitalu, obecnie zażywa leki eliminujące zawroty głowy i nadciśnienie, ma skierowanie na dalsze badania.
Przesłuchany w toku postępowania świadek asp. W.F. zastępca Komendanta KP [...] zeznał, że w dniu [...]r. przebywał w komisariacie i około godz. [...]-tej dyżurny poinformował go, że R. A. poczuł się źle, nie podjął służby i miał udać się do lekarza. Świadek polecił Kierownikowi Rewiru Dzielnicowych sprawdzenie przyczyny lub powodu choroby oraz czy przypadkiem nie doszło do wypadku w drodze do służby. Kierownik Rewiru Dzielnicowych po pewnym czasie poinformował świadka, że nie mógł nawiązać kontaktu z obwinionym, który nie odbiera telefonu i nie ma go w domu.
Słuchany w charakterze świadka S.R. Kierownik Rewiru Dzielnicowych potwierdził powyższe zeznania świadka W.F. co do zdarzeń w dniu [...]r. oraz zeznał, że w dniach [...]r. usiłował odnaleźć obwinionego w celu wyjaśnienia jego nieobecności w służbie i przyczyn tej nieobecności. Dopiero w dniu [...]r. po godz. [...] wraz z żoną obwinionego wszedł do ich mieszkania i zastał go leżącego na tapczanie. R. A. był rozebrany, trzeźwy , lecz trudno było się z nim porozumieć. Mówił, że jest chory, ale nie ma zwolnienia lekarskiego nie potrafił wyjaśnić, dlaczego nie informował przełożonych o niemożności podjęcia służby.
Kolejny świadek sierż. szt. R.K. zeznał, że w dniu [...]r. o godz. [...] pełnił służbę dyżurnego KP [...]. W tym czasie przyszedł R.A. mówiąc, że źle się czuje, boli go brzuch ma torsje idzie do lekarza. Wyjście R. A. świadek odnotował w książce wydarzeń. Tego dnia R.A. nie informował świadka o swoim stanie zdrowia oraz czy ma zwolnienie lekarskie. Nie mówił też nic o zdarzeniu w dniu [...] r., gdy wracał po służbie do domu.
W toku postępowania przesłuchano również policjantów, którzy w nocy [...]r. o godz. [...] interweniowali w zdarzeniu z udziałem R.A. W ocenie tych świadków R. A. był w pełni komunikatywny, mimo że by nietrzeźwy, nie miał obrażeń ciała, w szczególności głowy, nie mówił, że tej nocy przewrócił się i uderzył w głowę.
Organ I instancji uznał, że wyjaśnienia obwinionego nie można w pełni przyjąć za usprawiedliwienie jego nieobecności w służbie i nie informowania przełożonych o niemożności podjęcia służby. Zebrane w sprawie dowody nie potwierdziły jego twierdzeń, że wracając po służbie do domu doznał urazu głowy i z tego powodu cierpi na zaniki pamięci. Fakt, że stawił się w dniu [...]r. do służby, świadczy o tym, że nie miał zaburzeń pamięci. Postępowanie obwinionego świadczy o lekceważącym stosunku do służby. Lekarz rodzinny wystawił obwinionemu w dniu [...]r. zwolnienie na okres od [...]. na jego prośbę po interwencji przełożonych, którzy odnaleźli go w miejscu zamieszkania. Wina zatem R.A. polega na popełnieniu czynu określonego w § 15 ust.1 i 2 rozporządzenia MSWiA z dnia 2 września 2002r. w sprawie szczegółowych praw i obowiązków oraz przebiegu służby policjantów.
Odwołanie od orzeczenia o ukaraniu wniósł R.A. domagając się uchylenia wymierzonej kary z uwagi na usprawiedliwienie nieobecności w służbie.
W uzasadnieniu odwołania podniósł, że w dniu[...]r. wracając po służbie do domu przewrócił się i uderzył w głowę doznając urazu. W dniu [...]r. pomimo urazu /zachwianie świadomości – jak to określił neurolog/ udał się do komisariatu, by poinformować o chorobie i absencji, co potwierdzili świadkowie. W dniach [...]r. Kierownik Rewiru Dzielnicowych i Komendant Komisariatu Policji w[...] kontaktowali się telefonicznie z Jego żoną, otrzymując informację na temat Jego absencji. W dniu [...]r. został odnaleziony w miejscu zamieszkania przez przełożonych, którzy później zeznali, o widocznym braku niemożności porozumienia się. Tego dnia dostarczył zwolnienie lekarskie, a z uwagi na pogarszający się stan zdrowia został przyjęty do szpitala, gdzie podjęto specjalistyczne badania neurologiczne. Ilość leków potwierdza fakt niemożności podejmowania czynności służbowych. Zaświadczenie lekarskie oraz przyczyny choroby nie mogą być weryfikowane przez osobę nieuprawnioną jaką jest policjant. Z tych przyczyn R.A. wniósł o uchylenie wymierzonej kary.
Komendant Wojewódzki Policji w [...] orzeczeniem z dnia [...]r., na podstawie § 32 ust.4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 grudnia 1997r. w sprawie szczegółowych zasad i udzielania wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów /Dz.U. z 1998r. Nr 4, poz. 14/, po rozpatrzeniu odwołania R.A., utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie.
Organ odwoławczy w uzasadnieniu orzeczenia stwierdził, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Wskazał, że zwolnienie lekarskie stwierdzające niezdolność policjanta do wykonywania zadań służbowych w okresie od [...]r, zostało wystawione wstecz w dniu [...]r. Bezpośredni przełożony obwinionego sierż. szt. S.R. w dniach [...]r., poszukiwał go w miejscu zamieszkania oraz próbował nawiązać kontakt telefoniczny. Odnalazł go w dniu [...]r. o godz. [...] w jego mieszaniu, wchodząc tam z żoną A.A. Obwiniony dopiero wówczas udał się do lekarza i uzyskał zwolnienie lekarskie. Za niewiarygodne uznano twierdzenia obwinionego, że w dniu [...]r. podczas upadku doznał urazu głowy. W trakcie służby w dniu [...]r. uskarżał się na ból brzucha i zwolnił się do lekarza. Ponadto z karty informacyjnej leczenia szpitalnego na oddziale neurologii wynika, że był hospitalizowany z powodu spowolnienia zaburzeń pamięci. Z dokumentu tego nie wynika, że doznał urazu głowy.
Organ odwoławczy wskazał też, że zachowanie obwinionego w dniu [...]r. ok. godz. [...]było przyczyną interwencji funkcjonariuszy Policji. Policjanci ci zeznali, że interweniowali w miejscu zamieszkania obwinionego, ponieważ ten szarpał swoją żonę za włosy. Po zajściu obwiniony przebywał w mieszkaniu U.C., wiedział co się dzieje, nie wspominał o wypadku w drodze do domu, było czuć od niego alkohol, nie zataczał się.
Organ orzekający przytoczył treść przepisu § 15 ust.1 i 2 cyt. rozporządzenia i uznał, że R.A. dwukrotnie tj. w dniu [...] i w [...]r. nie spełnił obowiązku wynikającego z cytowanego przepisu. Nie zaistniała też obiektywna przeszkoda uniemożliwiająca powiadomienie przełożonego o niemożności stawienia się do służby. Organ ten nie dał wiary wyjaśnieniom obwinionego, że doznany uraz głowy na skutek wypadku w drodze z pracy był przyczyną jego stanu zdrowia wykluczającego możliwość nawiązania kontaktu z przełożonymi. Przeczy temu jego zachowanie w trakcie interwencji w dniu [...]r. oraz zachowanie na terenie szpitala w dniu [...]r.. Dlatego organ odwoławczy nie znalazł żadnych okoliczności przemawiających za zmianą rozstrzygnięcia oraz uznał, że wymierzona kara dyscyplinarna jest współmierna do popełnionych czynów i stopnia zawinienia.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego R.A. wniósł o uchylenie orzeczenia o ukaraniu. Skarżący podniósł, że w odwołaniu przedstawił fakty przemawiające za uchyleniem orzeczenia o ukaraniu tj. zwolnienie lekarskie, powiadomienie bezpośrednich przełożonych za pośrednictwem żony A.A. oraz orzeczenie lekarskie. Dokumenty powyższe dołączył do skargi.
Komendant Wojewódzki Policji w [...] odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Po wniesieniu skargi skarżący złożył pismo z dnia [...]. nazwane "Pozwem zaocznym o odszkodowanie", w którym podniósł, że w związku z orzeczoną karą dyscyplinarną utracił dodatek służbowy, trzynastą pensję, nagrody okresowe oraz poniósł uszczerbek na zdrowiu i znaczne koszty leczenia. Dlatego wniósł o przeprowadzenie w tym zakresie rozprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:
Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1271/ sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej P.p.s.a /.
Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonana według kryterium zgodności z prawem oraz w granicach rozstrzygania Sądu zakreślonych w art. 134 P.p.s.a, doprowadziła do stwierdzenia, że skarga w aktualnym stanie sprawy jest zasadna.
W rozpoznawanej sprawie skarżący R.A. został uznany winnym tego, że w dni ach [...]r. nie stawił się do planowanej służby i nie uprzedził bezpośredniego przełożonego o uzasadnionej niemożności stawienia się do służby, czym naruszył przepisy zawarte w § 15 ust.1 i 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 września 2002r. w sprawie szczegółowych praw i obowiązków oraz przebiegu służby policjantów /Dz.U. Nr 151, poz. 1261/.
Paragraf 15 wskazanego rozporządzenia stanowi: Policjant jest obowiązany uprzedzić bezpośredniego przełożonego o niemożności stawienia się do służby lub spóźnieniu z przyczyny z góry wiadomej lub możliwej do przewidzenia oraz określić przewidywany czas trwania nieobecności.
ust. 2 W razie nie stawienia się do służby lub spóźnienia z innej przyczyny niż określona w ust.1, policjant jest obowiązany poinformować bezpośredniego przełożonego tego samego dnia o przyczynie nieobecności w służbie i przewidywanym czasie jej trwania lub przyczynie spóźnienia, z zastrzeżeniem ust.3
ust.3. W razie zaistnienia przyczyny uniemożliwiającej dopełnienie obowiązku, o którym mowa w ust.2 policjant jest obowiązany poinformować o przyczynie nieobecności w służbie i przewidywanym czasie jej trwania lub przyczynie spóźnienia, niezwłocznie po ustaniu tej przyczyny.
ust.4. W przypadkach, o których mowa w ust.1-3, policjant jest obowiązany poinformować bezpośredniego przełożonego osobiście lub za pośrednictwem innej osoby, poprzez środek łączności lub drogą pocztową. Za datę przekazania informacji drogą pocztową uważa się datę stempla pocztowego".
W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja wydana została z obrazą prawa materialnego. W § 15 ust.1 i 2 cyt. rozporządzeniu zostały określone bowiem przesłanki dwóch różnych obowiązków policjanta, z których w razie ich nie wypełnienia wynikają dwa wykluczające się przewinienia dyscyplinarne.
Przesłanką różnicującą oba te obowiązki jest charakter przyczyny niestawienia się lub spóźnienia się na służbę.
W przypadku ust.1 § 15 chodzi o przyczynę z góry wiadomą lub możliwą do przewidzenia, a w ust.2 § 15 chodzi o inną przyczynę, przy czym rozporządzenie nie określa jaka to przyczyna. Jednakże z zestawienia dyspozycji ust.1 i ust.2 wynika, że chodzi o taką przyczynę, która nie jest z góry wiadoma i nie jest możliwa do przewidzenia, a więc chodzi o zdarzenie nagłe i nieprzewidywalne.
Prawidłowe zatem ustalenie obowiązku jaki w niniejszej sprawie ciążył na skarżącym, z czym wiąże się nierozerwalnie prawidłowa kwalifikacja przewinienia dyscyplinarnego jakiego dopuścił się nie wypełniając tego obowiązku, ma istotne znaczenie dla konsekwencji prawnych tj. dla możliwości przypisania winy. W odniesieniu bowiem do przewinienia, jakie może zaistnieć w razie niedopełnienia obowiązku wskazanego w § 15 ust.2 przewidziane zostały okoliczności mogące prowadzić do uchylenia odpowiedzialności.
W myśl bowiem przepisu ust. 3 § 15, w razie zaistnienia przyczyny uniemożliwiającej dopełnienie obowiązku, o którym mowa w ust.2, policjant jest obowiązany poinformować o przyczynie nieobecności w służbie i przewidywanym czasie jej trwania lub przyczynie spóźnienia, niezwłocznie po ustaniu tej przyczyny.
W takiej sytuacji rzeczą organu jest ustalenie czy w rozpoznawanej sprawie zaistniała przyczyna uniemożliwiająca dopełnienie obowiązku, o którym mowa w ust.2 § 15 i czy skarżący poinformował bezpośredniego przełożonego w sposób wskazany w § 15 ust.4, o przyczynie nieobecności w służbie i przewidywanym czasie jej trwania lub przyczynie opóźnienia, niezwłocznie po ustaniu tej przyczyny.
Jak z powyższego wynika, przyjęta przez organy orzekające kwalifikacja przewinienia skarżącego jako naruszającego obowiązki z § 15 ust.1 i 2 jest wewnętrznie sprzeczna .
Naruszenie to miało istotny wpływ na wynika sprawy, bowiem w zależności od ustaleń faktycznych co do kwalifikacji niezbędne są dalsze ustalenia, gdyż w przypadku ust.2 § 15 badać należy przesłanki z ust.3 § 15, czego organy orzekające w sposób rzetelny nie dokonały, skoro nie odniesiono się do dowodów medycznych w aspekcie § 15 ust.3 i 4.
W tym stanie rzeczy nie przesądzając ostatecznego sposobu rozstrzygnięcia, należało uchylić decyzje obu organów.
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy należy zebrać materiał dowodowy w taki sposób by możliwe było dokonanie prawidłowych ustaleń w zakresie: po pierwsze, czy skarżący naruszył obowiązek z ust.1 czy z ust.2 § 15 rozporządzenia, po drugie, jeśli z ust. 2 § 15 to czy zachodzi kontratyp z ust. 3 przy uwzględnieniu warunków z ust.4 § 15, po trzecie – wyjaśnić i ocenić dowody medyczne w aspekcie § 17 tego rozporządzenia i pozostałe dowody wnioskowane przez skarżącego.
Podnieść też należy, że kognicja sądu administracyjnego określona została w art. 3 i 4 ustawy P.p.s.a. i przepisy te nie przewidują możliwości rozpoznania przez ten Sąd roszczeń skarżącego zawartych w piśmie z dnia 26 listopada 2004r.
Z tych wszystkich względów należało na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 152, poz. 1270 ze zm./ orzec jak w sentencji.