SA/Sz 2008/02

SA/Sz 2008/02 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2004-10-27
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2002-09-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Alicja Polańska
Marian Jaździński /przewodniczący sprawozdawca/
Marzena Kowalewska
Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka
Symbol z opisem
630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Hasła tematyczne
Celne prawo
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 1997 nr 23 poz 117
art. 145 par. 1 par. 2 art. 89
Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny.
Sentencja
1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marian Jaździński [spr] Sędziowie Sędzia WSA Alicja Polańska Asesor WSA Nadzieja Karczmarczyk Protokolant Anna Malinowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2004r. sprawy ze skargi T K na decyzję Dyrektora Izby Celnej w S z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie długu celnego I. u c h y l a zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w S z [...] nr [...] II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, II. z a s ą d z a od Dyrektora Izby Celnej w S na rzecz strony skarżącej kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [..] r., Nr[...] , wydaną z powołaniem się na przepisy art. 212 § 1 pkt 1, § 2 i § 3, art. 13 § 1 i § 3, art. 29, art. 222 § 1, art. 223 § 1 i art. 2421 ustawy z dnia 9.01.1997 r. - Kodeks celny (Dz.U. Nr 23, poz. 117 ze zm.) oraz § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21.12.1999 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz.U. Nr 107, poz. 1217 ze zm.), Dyrektor Urzędu Celnego w S stwierdził, że nie został dochowany przez T K warunek wyłącznego użytkowania, przez osobę uprawnioną do korzystania z procedury odprawy czasowej, samochodu marki F F, rok prod.[..] , o wskazanym numerze nadwozia, zgłoszonego w formie ustnej do procedury odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem od cła oraz że w dniu [...] r. powstał dług celny w przywozie w kwocie [...] zł obliczony od wartości celnej w wysokości [...] zł. Decyzją tą ustalono też odsetki wyrównawcze od powstałego długu celnego w kwocie [...] zł oraz odsetki za zwłokę od powstałego długu celnego w wysokości [...] zł.
W uzasadnieniu tej decyzji organ celny wskazał na wstępie, iż w dniu [...] r. pełniący służbę patrolową funkcjonariusze Policji zatrzymali do kontroli drogowej pojazd marki [...] o nr. rej. [...] i stwierdzili, że pojazdem tym, zarejestrowanym na terenie N i należącym do będącego obywatelem tego państwa T K porusza się G K będący osobą krajową zamieszkałą w S. Następnie organ ten przedstawił kolejno przebieg czynności podjętych przez funkcjonariuszy Policji w stosunku do zatrzymanego pojazdu oraz czynności zmierzających do wyjaśnienia pochodzenia pojazdu, w wyniku których ustalono, że zatrzymanym do kontroli pojazdem kierowała osoba będąca bratem jego właściciela, który w dniu [...] r. przyjechał do S z N, a która przesłuchana w charakterze świadka podała, iż pojazd przed zatrzymaniem prowadziła na prośbę właściciela po jego odbiorze z warsztatu, gdzie usuwana była awaria. Opisując następnie czynności podejmowane w postępowaniu przed organem celnym, stwierdzono w uzasadnieniu omawianej decyzji, iż ujawniony stan faktyczny prowadzi do stwierdzenia, iż odprawiony czasowo z całkowitym zwolnieniem od cła samochód osobowy marki F F był w dniu [...] r. użytkowany przez osobę nie upoważnioną do korzystania z procedury czasowej z całkowitym zwolnieniem od cła, co pozwala na ustalenie, iż nie zostały wykonane obowiązki wynikające z zastosowanej procedury celnej, powodując tym samym powstanie długu celnego w przywozie zgodnie z art. 213 § 3 Kodeksu celnego.
Po rozpatrzeniu sprawy na skutek odwołania wniesionego od powyższej de-cyzji, w którym kwestionowano przede wszystkim ustalenie, że nie został dochowany warunek wyłącznego użytkowania przez osobę uprawnioną do korzystania z proce-dury czasowej i wywodzono, że T K nie przestał być użytkownikiem samochodu w następstwie zlecenia swemu braku G czynności jego przyprowadzenia z miejsca naprawy do miejsca swego pobytu, której to czynności nie mógł wykonać w tym czasie osobiście, Dyrektor Izby Celnej w S decyzją z dnia [...] r., Nr [...] , wydaną z powołaniem się na prze-pisy art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29.08.1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), art. 2 § 2, art. 3 § 1 pkt 1 i pkt 20, art. 35 § 1, art. 38, art. 57 § 1, art. 60 § 1, art. 62 § 1, art. 23 § 1 i § 7, art. 29 § 1, art. 145 § 1 i § 3, art. 212 § 1 pkt 1, § 2 i § 3 i art. 262 ustawy z dnia 9.01.1997 r. - Kodeks Celny (Dz.U. z roku 2001, Nr 75, poz. 802 ze zm.) oraz § 129 i § 130 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24.11.1999 r. w sprawie gospodarczych procedur celnych (Dz.U. Nr 104, poz. 1195 ze zm.), orzekł o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy.
Wynika z uzasadnienia decyzji organu odwoławczego, iż w pełni podzielił on ustalenia organu celnego pierwszej instancji co do tego, że nie został spełniony jeden z obowiązków związanych ze stosowania procedury odprawy czasowej z cał-kowitym zwolnieniem od cła, a więc obowiązek wyłącznego użytkowania objętego tą procedurą towaru przez osobę uprawnioną do korzystania z tej procedury. Wskazując m.in. na postanowienia art. 145 § 1 Kodeksu celnego, wedle którego procedura odprawy czasowej pozwala na wykorzystywanie na polskim obszarze celnym towarów niekrajowych przeznaczonych do powrotnego wywozu bez dokony-wania żadnych zmian, z wyjątkiem zużycia wynikającego z używania tych towarów, z całkowitym lub częściowym zwolnieniem od cła i bez stosowania wobec nich środków polityki handlowej, organ odwoławczy podkreślił, iż zgodnie z art. 3 § 1 pkt 20 Kodeksu celnego uprawnionym do korzystania z procedury celnej jest osoba, na rzecz której zostało dokonane zgłoszenie celne albo osoba na którą zostały prze-niesione prawa i obowiązki związane z procedurą celną, o ile jest to zgodne z prze-pisami prawa. Odwołując się dalej do przepisu art. 145 § 3 Kodeksu celnego, stosownie do którego procedurą odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem od cła mogą być objęte wyłącznie towary określone w rozporządzeniu Ministra Finansów, Dyrektor Izby Celnej w S wskazał na postanowienia § 129 i § 130 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24.11.1999 r. w sprawie gospodarczych celnych (Dz.U. Nr 104, poz. 1195 ze zm.), wedle których pojazdy samochodowe mogą być przedmiotem odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem od cła pod warunkiem, że zostaną przywiezione przez osobę mającą swoją siedzibę lub miejsce zamieszkania poza polskim obszarem celnym, są własnością takiej osoby oraz będą użytkowane wyłącznie przez osobę uprawnioną do korzystania z procedury odprawy czasowej, chyba że osobą tą jest organizator użytkowania, o którym mowa w art. 145 § 2 Kodeksu celnego.
Wskazując dalej na bezsporny fakt, że w dniu 28.11.2000 r. G K kierował pojazdem marki F F zarejestrowanym na terenie N i stanowiącym własność T K i przez tego ostatniego zgłoszonym ustnie do odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem od cła, organ odwoławczy za nieuprawnione uznał wyrażone w odwołaniu zapatrywanie, że pojęcie użytkowania, którym posługuje się ustawodawca w § 129 pkt 3 cyt. wyżej rozporządzenia, rozumieć należy w znaczeniu nadanym mu przepisami art. 252 i nast. Kodeksu cywilnego, a więc jako ograniczone prawo rzeczowe i wywiódł dalej, że pojęcie to może być rozumiane wyłącznie jako równoznaczne z pojęciem używania rzeczy. Skoro zatem w rozpatrywanej sprawie nastąpiło przekazanie przez T K samochodu F F G K do używania, to nastąpiło też naruszenie przez pierwszego z nich, jako korzystającego z procedury odprawy cza-sowej z całkowitym zwolnieniem od cła, postanowień § 129 powyższego rozpo-rządzenia.
Powyższa decyzja ostateczna zaskarżona została przez pełnomocnika T K do Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w S z powodu jej niezgodności z prawem. Domagając się uchylenia decyzji zaskarżonej oraz decyzji ją poprzedzającej, skarżący zarzuca naruszenie przy ich wydaniu przepisu § 129 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24.11.1999 r. w sprawie gospodarczych procedur celnych przez błędne ustalenie, że nie został dochowany warunek wyłącznego użytkowania samochodu przez osobę uprawnioną do korzystania z procedury odprawy czasowej, naruszenie art. 125 Ordynacji podatkowej poprzez rażące naruszenie obowiązku wnikliwego i szybkiego działania w sprawie, wyrażające się opieszałym wykonywaniem czynności i ponad miarę przedłużaniem postępowania celnego, wszczęcie którego nastąpiło dopiero w dniu 4.10.2001 r. wbrew wynikającej z art. 273 Kodeksu celnego zasadzie, że prowadzeniu postępowania celnego nie stoi na przeszkodzie prowadzenie postępo-wania karnego skarbowego. Z uzasadnienia skargi wynika, że naruszenia prawa materialnego skarżący upatruje w niewłaściwym rozumieniu użytego przez ustawo-dawcę celnego określenia pojęcia "użytkowania", któremu to pojęciu należy, wedle skarżącego, nadawać takie znaczenie, jakie przypisują mu przepisy Kodeksu cywil-nego. Podniósł też skarżący, iż zachowanie się T K nie naruszało warunków odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem od cła z tego względu, iż nie oddał on samochodu swemu bratu "do używania", jak to wywiodły organy celne obu instancji, lecz posłużył się swym bratem, jako kierowcą, do przyprowadzenia pojazdu z warsztatu do miejsca swego pobytu.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w S wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie, podkreślając dodatkowo, iż przesłuchiwany w toku postępowania karno-skarbowego w charakterze świadka T K zeznał, że po przyjeździe do kraju w dniu [...] roku samochód F F użyczył na okres jednego dnia swej zamieszkałej w kraju żonie, co wskazuje na to, że pojazd ten oddawał on wielokrotnie do używania osobom trzecim.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, co następuje:
Na wstępie wskazać należy, iż stosownie do regulacji art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administra-cyjnych oraz ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271), sprawy, w których skargi wniesione zostały do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakoń-czone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - prawo o postępowaniu przed sądami administracyj-nymi.
Skargę uznać należało za uzasadnioną, zachodzą bowiem podstawy do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja nie odpowiada przepisom prawa.
Istotą sporu w rozpatrywanej sprawie jest prawidłowość ustalenia przez organy celne obu instancji okoliczności dochowania przez T K, jako osoby uprawnionej do korzystania z odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem od cła, warunku wyłącznego użytkowania towaru do takiej odprawy przezeń zgłoszonego, a to w związku z ujawnieniem się faktu kierowania tym pojazdem w dniu [...] r. przez jego brata G K.
W związku z taką istotą rozpatrywanego sporu zauważyć należy przede wszystkim, że z treści art. 145 § 1 Kodeksu celnego wynika, iż celem przewidzianej tym przepisem procedury odprawy czasowej jest umożliwienie określonym osobom wykorzystywania na polskim obszarze celnym, z całkowitym lub częściowym zwolnie-niem od cła, towarów niekrajowych przeznaczonych do powrotnego wywozu bez dokonywania żadnych zmian, z wyjątkiem zwykłego zużycia wynikającego z ich używania. Jak wynika z kolei z art. 89 Kodeksu celnego, procedura odprawy czasowej jest jedną z kilku gospodarczych procedur celnych, podobnie jak procedura składu celnego, procedura uszlachetniania czynnego, procedura przetwarzania pod kontrolą celną czy procedura uszlachetniania biernego. Będąc procedurą gospodar-czą, procedura odprawy czasowej jest zarazem procedurą zawieszającą, a więc procedurą, której zastosowanie powoduje, że w stosunku do towarów nią objętych nie powstaje dług celny w całości lub w części. Takie usytuowanie przez ustawo-dawcę odprawy celnej czasowej wskazuje, iż dotyczy ona głównie działalności gospodarczej i że korzystać z niej mogą głównie podmioty prowadzące taką działal-ność, co rzecz jasna nie wyklucza od korzystania z niej podmiotów działalności takiej nie prowadzących. W świetle takiej regulacji ustawowej nie powinna budzić zatem wątpliwości teza, że stosując w art. 145 § 2 Kodeksu celnego określenie o "użytko-waniu towarów" przez osobę wnioskującą o pozwolenie na dokonanie odprawy celnej czasowej ustawodawca przez określenie to rozumie takie z nich korzystanie, które polega na ich fizycznym używaniu, podobnie jak ma to miejsce w przypadku pozo-stałych celnych procedur gospodarczych, a nie takie z nich korzystanie, które w swej istocie jest wprowadzeniem ich do obrotu prawnego.
Skoro zatem w wydanym na podstawie ustawowego upoważnienia rozporzą-dzeniu Ministra Finansów z dnia 24.11.1999 r. w sprawie gospodarczych procedur celnych (Dz.U. Nr 104, poz. 1195 ze zm.) zawarte zostało postanowienie, iż wymienione w jego § 128 towary, w tym również pojazdy samochodowe, zarejestrowane za granicą i nie przeznaczone do odpłatnego przewozu osób lub odpłatnego bądź nieodpłatnego przewozu towarów (pkt 2), mogą być przedmiotem odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem od cła pod warunkiem, że stanowią własność osoby mającej miejsce zamieszkania lub siedzibę poza polskim obszarem celnym i że będą użytkowane wyłącznie przez osobę uprawnioną do korzystania z procedury odprawy czasowej, którą w przypadku pojazdów samochodowych, o których mowa jest § 128 pkt 2, jest osoba taki towar przywożąca, mająca również swoją siedzibę lub miejsce zamieszkania poza polskim obszarem celnym, za w pełni uprawnione uznać należy wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zapatry-wanie, iż pod pojęciem wyłącznego użytkowania towaru objętego procedurą odprawy czasowej rozumieć należy takie jego wykorzystywanie, które jest związane z jego używaniem, rozumianym w języku polskim jako posługiwanie się czymś, zasto-sowanie czegoś jako środka lub narzędzia, zużytkowanie czegoś (por.: Słownik Języka Polskiego PWN - Warszawa 1996, t. III, str. 599).
Jakkolwiek okolicznością w sprawie nie kwestionowaną jest fakt, że w dniu 28.11.2000 r. samochodem objętym na wniosek T K procedurą odprawy czasowej kierował jego brat G, to jednakże nieuprawnionym jest stawianie, jak czynią to organy celne obu instancji, znaku równości między samą czynnością kierowania pojazdem a czynnością jego używania, w znaczeniu wyżej przedstawionym. Jakkolwiek prowadzenie pojazdu, tzn. kierowanie nim w ruchu drogowym, stwarza domniemanie, że osoba kierująca samochodem osobowym posługuje się nim we własnym imieniu i na własny rachunek, stosując tenże pojazd jako środek przewozowy, jednakże nie oznacza to wcale, że w każdym przypadku kierujący pojazdem jest jego użytkownikiem. Z dowodów zgromadzonych w rozpatrywanej sprawie, głównie w postaci zeznań zatrzymanego do kontroli drogowej G K, złożonych w dniu zatrzymania, jak ze złożonych w dniu [...] r. zeznań T K, nie wynika bynajmniej fakt, że osoba korzystająca z odprawy celnej czasowej z całkowitym zwolnieniem od cła oddała poddany tej odprawie towar do używania innej osobie, wynika natomiast to, że z przyczyn przez siebie wskazanych posłużyła się one jedynie inną osobą, jako kierowcą, do przeprowadzenia samochodu z miejsca jego naprawy do miejsca swego pobytu. Wynikające z tychże zeznań okoliczności nie zostały zweryfikowane w toku któregokolwiek z przeprowadzonych postępowań (karno-skarbowego i celne--go) i przez organy orzekające nie zostały też zakwestionowane (chociażby przez wykazanie niewiarygodności obu wskazanych wyżej zeznań, np. co do okoliczności usytuowania warsztatu samochodowego, w którym dokonywana była naprawa samochodu). Całkowite pominięcie tych okoliczności, będące - jak się wydaje - następstwem błędnego założenia, iż kierujący pojazdem jest każdorazowo jego użytkownikiem niezależnie od tego, że czyni to niejako w zastępstwie używającego ten pojazd właściciela, uznać należy za takie uchybienie jednej z podstawowych zasad postępowania celnego, jaką jest określona w art. 122 Ordynacji podatkowej zasada prawdy materialnej i podejmowania w toku tego postępowania wszelkich nie-zbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy w postępowaniu celnym, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Z tych względów, uznając że zarówno zaskarżona decyzja ostateczna, jak i poprzedzająca ją decyzja organu celnego pierwszej instancji wydane zostały ze wskazanym wyżej naruszeniem prawa procesowego prowadzącym do błędnego ustalenia stanu faktycznego, orzec należało o uchyleniu obu tych decyzji (art. 145 § 1 pkt 3 i art. 135 ustawy z dnia 30.08.2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz. 1270).
O kosztach postępowania sądowego orzeczono w oparciu o przepis art. 200 ustawy z dnia 30.08.2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.