SA/Sz 1992/02

SA/Sz 1992/02 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2004-08-25
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2002-08-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Iwona Tomaszewska
Kazimierz Maczewski /sprawozdawca/
Zofia Przegalińska /przewodniczący/
Symbol z opisem
611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II FZ 21/05 - Postanowienie NSA z 2005-02-28
Skarżony organ
Izba Skarbowa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1966 nr 24 poz 151
art. 26 par. 1, art. 27 par. 1 i 2, art. 29 par. 1 zd. 1 i  par. 2, art. 59 par. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Przegalińska Sędziowie: Sędzia NSA Iwona Tomaszewska Asesor WSA Kazimierz Maczewski /spr/ Protokolant Joanna Zienkowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 sierpnia 2004r. sprawy ze skargi "R" Spółka z o.o. w P. na postanowienie Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego o d d a l a skargę
Uzasadnienie
Naczelnik Urzędu Skarbowego wszczął postępowanie egzekucyjne w stosunku do "R." w P. na podstawie 7 tytułów wykonawczych o numerach: [...] wystawionych w dniu 9.07.2002 r. przez wierzyciela - Urząd Skarbowy. Podstawę wystawienia tych tytułów stanowiły decyzje z [...] Inspektora Kontroli Skarbowej, określające "R" wysokość zaległości z tytułu podatku od towarów i usług oraz ustalające dodatkowe zobowiązanie podatkowe z tego tytułu za miesiące: styczeń, luty i wrzesień 2000 r., a także zaległość z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za rok 2000. Decyzje te wysłano w dniu 28.05.2002 r. na adres siedziby Spółdzielni, jednak nie zostały one odebrane, a następnie przesyłka została zwrócona z adnotacją doręczyciela "pod wskazanym adresem odmówiono przyjęcia przesyłki informując, iż "R" została zlikwidowana, a obecni pracownicy nie posiadają uprawnień do odbioru przesyłek dla zlikwidowanej firmy".
W trakcie tego postępowania w dniu 11.07.2002 r. organ egzekucyjny zajął i odebrał ruchomości należące do "R." Spółki z o. o. z siedzibą w P. - jako następcy prawnego Spółdzielni. W tym samym dniu Spółka wystąpiła do organu egzekucyjnego z zażaleniem na czynność zajęcia ruchomości, wnosząc o jej uchylenie i zawieszenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu egzekucyjnego wydanego na nieistniejącą osobę prawną.
Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia [...] nr [...] na podstawie art. 59 § 1 pkt 10 i art. 60 § 1 ustawy z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j. t. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071) orzekł o umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych na "R." w Likwidacji, odstępując od uzasadnienia postanowienia wobec uwzględnienia w całości wniosku strony.
W dniu 22.07.2002 r. Spółka wniosła zażalenie na to postanowienie, wnosząc o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia wniosku Spółki o wznowienie postępowania w sprawie decyzji wymiarowych oraz o uznanie za nieważne tytułów egzekucyjnych wobec braku podstawy w postaci decyzji o zobowiązaniach podatkowych Spółki. W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że wniosek Spółki w ogóle nie został uwzględniony postanowieniem organu pierwszej instancji, gdyż zażalenie Spółki z 11.07.2002 r. dotyczyło zajęcia ruchomości Spółki niezgodnie z decyzjami podatkowymi i tytułami egzekucyjnymi oraz wnioskowało o uchylenie tego zajęcia. Mimo takiego żądania Spółki, tego samego dnia, w którym umorzono postępowanie egzekucyjne wobec Spółdzielni "R.", Urząd Skarbowy wystawił nowe tytuły egzekucyjne wobec Spółki.
Postanowieniem nr [...] z dnia [...] powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 123 i 144 ustawy z dnia 17.06.1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (j. t. Dz. U. z 1991 r. Nr s36, poz. 161 ze zm.) oraz art. 18 i art. 59 § 1 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wskazał, że w myśl art. 93 § 1 w zw. z § 2, § 3 i § 7 ustawy z dnia 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) osoba prawna będąca następcą prawnym innej osoby prawnej, wstępuje we wszelkie, przewidziane w przepisach prawa podatkowego, a także wynikające z decyzji administracyjnych wydanych na podstawie takich przepisów, prawa i obowiązki tej osoby prawnej. Jest to tzw. "sukcesja uniwersalna", powstająca z mocy samego prawa. Taki następca prawny ma zatem obowiązek płacenia podatków należnych od poprzednika także z mocy prawa - bez konieczności wydawania odrębnej decyzji zarówno w sprawie odpowiedzialności jak i w sprawie wysokości zaległości podatkowej. Podniósł dalej organ odwoławczy, że zasady te mają zastosowanie w niniejszej sprawie, bowiem skarżąca Spółka zawiązana została w dniu 21.06.2001 r. (w uzasadnieniu mylnie wpisano datę: 21.06.2002 r. - co zostało sprostowane postanowieniem z dnia 20.08.2002 r. - k. 47), i jest ona następcą Spółdzielni "R." w związku z wniesieniem przedsiębiorstwa Spółdzielni do Spółki w formie wkładu niepieniężnego (aportu). Wobec stwierdzenia przez organ egzekucyjny, że Spółdzielnia "R." została w dniu 08.07.2002 r. wykreślona z Krajowego Rejestru Sądowego, organ ten zasadnie - zdaniem organu odwoławczego - umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych wobec Spółdzielni. W postanowieniu organu egzekucyjnego powołano także art. 60 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgodnie z którym umorzenie postępowania egzekucyjnego powoduje uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych (w sprawie niniejszej - zajęcia ruchomości). Nie znajdując także podstaw prawnych do uwzględnienia żądania skarżącej Spółki dotyczącego uznania za nieważne tytułów wykonawczych wystawionych na Spółkę w dniu 19.07.2002 r., ani szczególnych okoliczności przemawiających za uwzględnieniem wniosku o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego organ odwoławczy orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca Spółka wnosi o uchylenie zaskarżonego ostatecznego postanowienia oraz postanowienia organu I instancji, zarzucając zaskarżonemu postanowieniu "oparcie rozstrzygnięcia na błędnie wskazanym stanie faktycznym, odsunięcie skarżącej i pozbawienie wszelkich praw strony w postępowaniu podatkowym, kontrolnym i dalszym, /oraz/ brak decyzji orzekającej obowiązek podatkowy po poprzedniku prawnym, w sytuacji gdy organy podatkowe przyjmują jako datę powstania sukcesji generalnej 21.06.2002 r.".
W uzasadnieniu skargi wskazano, że skarżąca Spółka jest od 21.06.2001 r. następcą prawnym Spółdzielni na podstawie art. 93 Ordynacji podatkowej, a mimo tego organ podatkowy nie traktował Spółki jako stronę w postępowaniu podatkowym i kontrolnym prowadzonym po tej dacie, mimo iż o faktach stanowiących podstawę następstwa prawnego był informowany przez likwidatora Spółdzielni i przez prezesa Spółki. Decyzje wymierzające zobowiązania podatkowe nie zostały Spółce doręczone, a zatem nie mogą być one podstawą wystawienia tytułów wykonawczych wobec Spółki. Ponadto skarżąca podniosła zarzut dokonania fałszerstwa przez organ odwoławczy, poprzez wskazanie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia dnia 21.06.2002 r., jako daty powstania Spółki, podczas gdy z dokumentu (aktu notarialnego) wynika data 21.06.2001 r.
Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do zmiany stanowiska wyrażonego w zaskarżonym postanowieniu.
Pismem procesowym z dnia 30.06.2004 r. pełnomocnik skarżącej Spółki powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 02.06.2004 r. w sprawie Sygn. akt SA/Sz 2439/02 podniósł, że w świetle tego rozstrzygnięcia "żądanie odstąpienia od egzekucji przeciwko skarżącemu było i jest całkowicie zasadne", a w związku z tym, że "organy kontrolne a następnie organy skarbowe wbrew własnym ustaleniom i stanowisku co do sukcesji generalnej, bezpodstawnie i świadomie pozbawiły Spółkę praw strony i udziału w tychże postępowaniach, tak więc wszelkie decyzje i postanowienia organów skarbowych nie kierowane do Spółki są nieważne z mocy prawa".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, co następuje:
Na wstępie wskazać należy, iż zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Wobec powyższego niniejsza skarga podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, który właściwy jest do rozpoznawania skarg wniesionych przed tą datą do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie.
Skarga nie jest zasadna, nie istnieją bowiem przesłanki pozwalające na uznanie, że zaskarżone postanowienie nie odpowiada przepisom prawa.
Zgodnie z art. 26 § 1 ustawy z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - j. t. Dz. U. z 1991 r. Nr 36, poz. 161 ze zm. (zwaną dalej: "u.p.e.a.") organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego. Przed wszczęciem postępowania organ egzekucyjny, w myśl art. 29 § 1 zd. pierwsze i § 2 u.p.e.a., bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej oraz wymogi formalne tytułu wykonawczego, określone w art. 27 § 1 i 2 tej ustawy, a w razie stwierdzenia, że tytuł wykonawczy nie spełnia tych wymogów organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji, zwracając tytuł wierzycielowi. Zgodnie z art. 29 § 1 zd. drugie u.p.e.a. organ egzekucyjny nie może jednak badać zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, nie bada więc zasadności wystawienia przez wierzyciela tytułu wykonawczego. Otrzymując tytuły wykonawcze w sprawie niniejszej i nie stwierdzając niedopuszczalności egzekucji administracyjnej lub niezgodności tytułów wykonawczych z wymogami formalnymi określonymi w art. 27 § 1 i 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny podjął egzekucję, dokonując w dniu 11.07.2002 r. zajęcia ruchomości należących do skarżącej Spółki, tj. podmiotu do którego umową z dnia 21.06.2001 r. zostało wniesione aportem przedsiębiorstwo Spółdzielni "R.". W związku z zażaleniem Spółki na tę czynność i żądaniem zawieszenia postępowania egzekucyjnego, po stwierdzeniu, że podmiot zobowiązany (Spółdzielnia "R." w Likwidacji) już nie istnieje, gdyż w dniu 08.07.2002 r., a więc jeden dzień przed wystawieniem tytułów wykonawczych, została wykreślona z KRS, organ egzekucyjny postanowieniem z dnia 19.07.2002 r. umorzył to postępowanie egzekucyjne. Umorzenie postępowania egzekucyjnego z przyczyn określonych w art. 59 § 1 pkt 1 - 8 i 10 u.p.e.a. powoduje - w myśl art. 60 § 1 tej ustawy - uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych (w sprawie niniejszej - zajęcia ruchomości skarżącej Spółki).
Zgodnie z art. 59 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny umarza postępowanie m. in. gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego (pkt 4) oraz w innych przypadkach przewidzianych w ustawach (pkt 10). Organ egzekucyjny I instancji powołał wprawdzie wymieniony pkt 10 jako podstawę umorzenia postępowania, nie wskazując tej innej "ustawy" (przepisu), jednak organ odwoławczy zmienił podstawę umorzenia, powołując się na art. 59 § 1 pkt 4 u.p.e.a., a więc przyjął, że nastąpił błąd co do osoby zobowiązanego. Z takim rozstrzygnięciem należy się zgodzić, bowiem postępowanie egzekucyjne nie mogło się toczyć przeciwko wymienionemu w tytułach wykonawczych zobowiązanemu (Spółdzielni "R."), który przestał istnieć. Tytuły wykonawcze zawierały więc błąd co do osoby zobowiązanej, gdyż wskutek przejęcia przedsiębiorstwa Spółdzielni "R." skarżąca Spółka na podstawie art. 93 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) stała się następcą prawnym Spółdzielni, a więc przejęła wszelkie prawa i obowiązki Spółdzielni, zarówno wynikające z przepisów prawa jak i decyzji administracyjnych podatkowego wydanych na podstawie takich przepisów.
Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego oparcia rozstrzygnięcia na błędnie ustalonym stanie faktycznym, a nawet zarzucanie organowi odwoławczemu dopuszczenia się fałszerstwa, stwierdzić należy, że jest on całkowicie chybiony. Zarzut ten oparty został przede wszystkim na oczywistej omyłce drukarskiej organu odwoławczego, który w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazał błędnie datę zawiązania Spółki "R." - zamiast 21.06.2001 r. wpisano 21.06.2002 r. Błąd ten został niezwłocznie sprostowany (postanowieniem z [...].), ponadto był on oczywisty, tym bardziej że organ powołał się w omawianym zdaniu, iż data ta wynika z zapisu w akcie notarialnym. Organ odwoławczy uwzględnił także fakt następstwa prawnego Spółki, wynikający z przejęcia przedsiębiorstwa Spółdzielni, kwestia ta nie jest sporna.
Nieuzasadniony jest też zarzut skargi dotyczący odsunięcia skarżącej Spółki i pozbawienia jej praw strony w postępowaniu "podatkowym, kontrolnym i dalszym", jednak nie dlatego, że Sąd nie stwierdził takich uchybień, lecz dlatego, że w niniejszej sprawie Sąd nie badał tych kwestii, bowiem przedmiotem rozpoznania było ostateczne orzeczenie organu odwoławczego, utrzymujące w mocy postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego wydane w tym postępowaniu przez organ egzekucyjny, a nie kwestie związane z wydaniem decyzji podatkowych. Jak wyżej wykazano organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności egzekwowanego obowiązku, a więc także kwestii związanych z prowadzeniem postępowania podatkowego - te kwestie rozpoznawane są w innych postępowaniach.
Chybiony jest też kolejny zarzut skargi, dotyczący braku decyzji orzekającej obowiązek podatkowy po poprzedniku prawnym, w sytuacji gdy organy podatkowe przyjmują jako datę powstania sukcesji generalnej 21.06.2002 r. Zarzut ten w istocie oparty jest na nieistniejącej przesłance - nie jest prawdą, co omówiono wyżej - że organy "podatkowe" przyjmują tę datę, jako datę powstania sukcesji generalnej, lecz jest ona wynikiem oczywistej omyłki pisarskiej. Kwestia braku decyzji orzekającej obowiązek podatkowy Spółki po poprzedniku prawnym także nie była przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie, która dotyczy wystawienia tytułów wykonawczych i wszczęcia a następnie umorzenia postępowania egzekucyjnego właśnie przeciwko poprzednikowi prawnemu Spółki, czyli wobec Spółdzielni "R.", której skarżąca Spółka jest następcą prawnym.
Stwierdzić także należy, iż dla oceny legalności zaskarżonego postanowienia nie mógł mieć znaczenia przywołany przez pełnomocnika skarżącej wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 02.06.2004 r. w sprawie o sygn. akt: SA/Sz 2439/02, w którym Sąd rozpoznający skargę Spółki na ostateczne postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych przez skarżącą zarzutów orzekł o uchyleniu zaskarżonego orzeczenia i poprzedzającego je postanowienia organu I instancji, uznając, że zostały one wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności poprzez niewyjaśnienie kwestii związanych z doręczeniem decyzji wymiarowych, następstwem prawnym skarżącej, zasadnością wystawienia tytułów wykonawczych oraz zasadnością wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego (wobec zarzutów skarżącej o nieistnieniu obowiązku podatkowego, dobrowolnej zapłacie egzekwowanej należności i błędu co do osoby zobowiązanej). Stwierdzony w tym wyroku fakt nienależytego wyjaśnienia powyższych kwestii nie ma bowiem żadnego związku z umorzeniem postępowania egzekucyjnego w niniejszej sprawie, a ponadto dotyczy innego postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie innych tytułów wykonawczych. Sądowi z urzędu jest także znany fakt, iż wyrok ten nie jest prawomocny, gdyż został zaskarżony skargą kasacyjną przez organ odwoławczy.
Nie znajdując w tych warunkach podstaw do stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie ostateczne niezgodne jest z przepisami prawa materialnego względnie uchybia przepisom postępowania co najmniej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, orzec należało o oddaleniu skargi jako nieuzasadnionej (art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270).