SA/Sz 193/03

SA/Sz 193/03 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2004-04-20
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2003-01-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Arkadiusz Windak
Elżbieta Makowska /przewodniczący/
Henryk Dolecki /sprawozdawca/
Symbol z opisem
620  Ochrona zdrowia, w tym sprawy dotyczące chorób zawodowych, zakładów opieki zdrowotnej, uzdrowisk, zawodu lekarza, pielęg
Hasła tematyczne
Służba zdrowia
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA E. Makowska, Sędziowie NSA H. Dolecki (spr.), A. Windak, Protokolant K. Chudy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi K. Spółki z o.o. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...]r. Wojewódzki Inspektor Sanitarny , działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 5, pkt 4a ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej z dnia 14.03.1985r. (Dz.U.Nr 90, poz. 575 z 1998 r. ze zm.), § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65, poz. 294 ze zm. Dz.U. Nr 61, poz. 364) po rozpatrzeniu odwołania K. Spółka z o.o. w [...]od decyzji Inspektora Sanitarnego w [...]z dnia [...]0r. stwierdzającej chorobę zawodową - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję i stwierdził chorobę zawodową narządu słuchu u R. M. w postaci obustronnego odbiorczego ubytku słuchu.
W uzasadnieniu decyzji organ podał, że sprawa stwierdzenia choroby zawodowej u R. M. rozpatrywana jest przez organ odwoławczy po raz drugi, w związku z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie z dnia 10.04.2002r., który uchylił decyzję organu II instancji i wskazał, że w toku postępowania administracyjnego nie uwzględniono wniosku zakładu pracy o dopuszczenie dodatkowego dowodu, a mianowicie specjalistycznego badania lekarskiego we właściwym instytucie medycyny pracy.
Wojewódzki Inspektor Sanitarny mając na uwadze treść wyroku sądu i rozpatrując odwołanie wniesione przez pracodawcę R. M. Spółkę -K." w [...] podjął następujące działania:
- Zwrócił się do Instytutu Medycyny Pracy w [...], jednostki orzeczniczej II szczebla, z którą Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w [...]podpisał umowę o wykonywanie badań lekarskich pracowników na podstawie § 9 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, o wskazanie procedury postępowania w przypadku wystąpienia przez pracodawcę w ramach odwołania o przeprowadzenie badania lekarskiego pracownika w instytucie medycyny pracy.
Instytut Medycyny Pracy w [...]wyjaśnił, że badania lekarskie M. M. w jednostce II szczebla orzeczniczego mogą być przeprowadzone po uzyskaniu akceptacji przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w [...], który jest dysponentem środków finansowych na działalność diagnostyczno-orzeczniczą.
W związku z tym Wojewódzki Inspektor Sanitarny, przesłał do WOMP w [...]pismo w celu załatwienia sprawy stosownie do wniosku pracodawcy zawartego w odwołaniu.
Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w [...], w piśmie w którym szczegółowo ustosunkował się do zarzutów pracodawcy R. M. zawartych w odwołaniu i uzasadnieniu skargi do NSA, odrzucił wniosek pracodawcy i nie wyraził zgody na skierowanie pracownika na badanie do Instytutu Medycyny Pracy w [...]. Wskazał też, że pracodawca może złożyć w powyższej sprawie wniosek bezpośrednio do Instytutu Medycyny Pracy.
- Wystąpił pismem do Spółki -K." w [...]tj. do zakładu pracy, w którym pracownik był ostatnio narażony na hałas, czynnik wywołujący rozpoznaną chorobę, o poinformowanie, czy pracodawca wystąpił do IMP w [...]o przeprowadzenie badania w celu rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu i ustalenia jego etiologii. Pracodawca na to i następne pismo nie odpowiedział. Poza tym R. M. zwrócił się do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...], o skierowanie na ponowne badanie do Instytutu Medycyny Pracy w [...]. Postąpił tak, pomimo otrzymanego w I instancji pozytywnego dla siebie orzeczenia, którego nie kwestionuje. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w [...]nie przekazał tego wniosku do Instytutu Medycyny Pracy w [...], uzasadniając swoją decyzję tym, że R. M. nie zakwestionował orzeczenia lekarskiego wydanego w I instancji.
Wojewódzki Inspektor Sanitarny, biorąc pod uwagę powyższe działania oraz całość dokumentacji zebranej w sprawie przyjął, że pracodawca w odwołaniu od decyzji zwrócił się o ponowne specjalistyczne przebadanie pracownika w celu stwierdzenia czy choroba słuchu jest następstwem pracy zawodowej czy chorobą parazawodową i kiedy pracownik nabył taką chorobę. Nie kwestionuje on zatem rozpoznania - obustronnego odbiorczego ubytku słuchu, kwestionuje natomiast etiologię i chce ustalenia kiedy pracownik nabył tę chorobę. Przedstawił też dowody: wynik badania konsultacyjnego z dnia [...]r. wykonanego w Wojewódzkiej Przychodni Przemysłowej, w wyniku którego rozpoznano obustronne dźwięko-odbiorcze osłabienie słuchu oraz orzeczenie o zdolności do pracy na stanowisku [...]. Zdaniem WOMP w [...]lekarz przeprowadzający badanie wstępne do pracy winien był wydać zaświadczenie lekarskie o przeciwwskazaniu do pracy w narażeniu na hałas i zgłosić podejrzenie choroby zawodowej. Wówczas ostatnim zakładem pracy, gdzie R. M. był narażony na hałas byłby inny zakład. Niezależnie od tego, Spółka -K." dysponując wynikiem badania konsultacyjnego miała możliwość ustalenia, że przyjęto do pracy pracownika z uszkodzeniem słuchu. Domaganie się więc ustalenia badaniem w Instytucie Medycyny Pracy, kiedy doszło do uszkodzenia słuchu u pracownika jest bezzasadne, tym bardziej że takie metody diagnostyczne nie istnieją.
Ponadto Spółka -K." zatrudniła R. M. na stanowisku, na którym występował hałas powyżej obowiązującej normy higienicznej (na podstawie wyników pomiarów z dnia [...]r. wynosił [...]dB). Hałas ten stwarzał ryzyko pogłębiania procesu uszkodzenia słuchu. Również, znając wynik badania z dnia [...]r. (w posiadaniu pracodawcy), wykonanego w Wojewódzkiej Przychodni Przemysłowej w ramach badania okresowego i stwierdzonego przeciwwskazania do pracy w hałasie, pracodawca nie przesunął pracownika na inne stanowisko pracy, ograniczając się do poinformowania pracownika, że na jego stanowisku występuje hałas powyżej obowiązującej normy higienicznej oraz pouczenia o obowiązku używania ochronników słuchu. Następnie, kiedy w wyniku badania okresowego przeprowadzonego w [...]r., nie dopuszczono pracownika do pracy w narażeniu na hałas i zgłoszono podejrzenie choroby zawodowego uszkodzenia słuchu, pracodawca podniósł, że nie może się zgodzić z tym rozpoznaniem i ponosić odpowiedzialności za chorobę zawodową nabytą w innym zakładzie pracy i dlatego domaga się przeprowadzenia ponownego badania lekarskiego.
Pracodawca w skardze do NSA Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie wniósł o ponowne specjalistyczne przebadanie pracownika, ponieważ wyniki badań audiometrycznych przeprowadzanych w WOMP w [...]wątpliwości budzą, ze względu na sposób przeprowadzenia i wykorzystania przez lekarza wydającego orzeczenia lekarskie o dopuszczeniu do pracy. Pracodawca w tym przypadku, zmienił sposób działania i zakwestionował wyniki badań lekarskich i wynik oceny narażenia zawodowego na hałas. Według opinii WOMP w [...]rozpoznanie u R. M. obustronnego odbiorczego ubytku słuchu typowego dla ubytku słuchu spowodowanego działaniem hałasu dokonano w oparciu o badania audiometryczne przeprowadzone w dniach [...]r. zgonie z obowiązującą procedurą i kwestionowanie tej procedury jest bezzasadne.
W tej sytuacji organ odwoławczy przyjął, że w przedmiotowej sprawie uzyskał wymagane wyrokiem NSA Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie w sprawie SA/Sz 227/2001 dowody mające znaczenie w sprawie i jest zasadne utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, ponieważ:
- Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w [...]rozpoznał u R. M. obustronny odbiorczy ubytek słuchu o cechach zawodowego uszkodzenia słuchu. W wyniku badania potwierdzającego to rozpoznanie nie ustalono by, kiedy pracownik nabył taką chorobę. Tak więc nie obraz kliniczny uszkodzenia słuchu jest podstawą zgłoszenia wniosku o przeprowadzenie ponownego badania lekarskiego.
- Zawodowe uszkodzenie słuchu rozpoznaje się w przypadku obustronnego symetrycznego ubytku słuchu typu odbiorczego, powstałego w wyniku długotrwałego narażenia na hałas o poziomach stwarzających ryzyko utraty słuchu. R. M. pracował w narażeniu hałas stwarzający takie ryzyko [...] lat, przy czym [...] lat na stanowiskach [...], w narażeniu na hałas impulsowy, który stwarza szczególne ryzyko uszkodzenia słuchu.
- Stopień zawodowego uszkodzenia słuchu zależy od parametrów hałasu i indywidualnej wrażliwości ucha, w rozpoznawanej sprawie w wyniku badań przeprowadzonych w [...]r. uznano, że rozmiar uszkodzenia słuchu z lekarskiego punktu widzenia upoważnia do uznana go za chorobę zawodową. Fakt, że w [...]r. lekarz przeprowadzający badanie wstępne do pracy w -K." w [...], w oparciu o badania audiometryczne wykonane w WOMP w [...]winien wydać zaświadczenie lekarskie o przeciwwskazaniu do pracy w narażeniu na hałas i zgłosić podejrzenie choroby zawodowej, nie może być przyczyna kwestionowania obecnego orzeczenia lekarskiego o istnieniu choroby zawodowej.
Od powyższej decyzji skargę do Sądu administracyjnego złożyła -K." Spółka z o.o. w [...], podnosząc, że została ona podjęta z naruszeniem przepisów prawa materialnego, co miało wpływ na wynik sprawy. Naruszono zwłaszcza § 1, 6, 10 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65, poz. 294), jak również przepisy proceduralne, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a zwłaszcza art. 10 § kpa, art. 80 kpa, art. 81 kpa, art. 77 § 1 kpa, art. 78 § 1 kpa, art. 107 § 2 kpa i art. 136 kpa.
Rozwijając argumentację uzasadniającą podniesione zarzuty strona skarżąca stwierdziła, że w myśl rozporządzenia dotyczącego chorób zawodowych, schorzeniami tymi są chorobami spowodowanymi działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. Przy ocenie działania czynnika szkodliwego uwzględnia się rodzaj, stopień i czas narażenia zawodowego, a ponadto przeprowadza się dochodzenie epidemiologiczne.
W przedmiotowej sprawie oceniono czynniki szkodliwe dla zdrowia, tj. ich rodzaj, stopień i czas narażenia zawodowego, tj. w okresie [...] lat pracy R. M. przed zatrudnieniem u skarżącego, bez posiadania wyników jakichkolwiek badań i pomiarów hałasu w miejscu pracy. Zdaniem strony skarżącej jest to skutkiem błędnej interpretacji § 1 cyt. rozporządzenia. Nadto zdaniem skarżącego przez użyty w § 6 i § 10 cyt. rozporządzenia termin -wyniki" należy rozumieć potwierdzone przez uprawnione instytucje badania i pomiary w miejscu pracy konkretnego pracownika, którego decyzja dotyczy.
Zgodnie z art. 107 § 3 kpa uzasadnienie decyzji winno wskazywać dowody, na których organ decyzyjny się oparł. W zakresie wskazanych przesłanek choroby zawodowej brak jest takich dowodów i nie mogą ich zastąpić rozważania teoretyczne organu wydającego decyzję. Materiały dowodowe sprawy nie potwierdzają wieloletniego zatrudnienia R. M. w warunkach narażenia na powstanie choroby zawodowej. Poważne wątpliwości budzą również badania audiometryczne słuchu gdyż były wykonywane wprawdzie trzykrotnie, ale przez tą samą jednostkę diagnostyczną.
W odwołaniu od decyzji I instancji skarżący wniósł o specjalistyczne przebadanie R. M. przez co rozumiał przebadanie przez Instytut Medycyny Pracy w [...], niezależny od jednostki diagnostycznej dotychczas wykonującej badania. W celu potwierdzenia wyników dotychczasowych, względnie stwierdzenia, że choroba R. M. jest choroba pozazawodową. Są to okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy i istnieją możliwości przeprowadzenia takich badań. Zdaniem skarżącego doszło zatem, do odrzucenia jego wniosku dowodowego i naruszenia art. 78 § 1 kpa i 136 kpa, jak również art. 10 § 1, art. 80 kpa i art. 81 kpa przez uniemożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów. Nie dopełniono też obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Sposób przeprowadzenia dotychczasowych badań audiometrycznych i wyprowadzonych z nich wniosków budzą poważne wątpliwości, gdyż przed zatrudnieniem u skarżącego w trakcie wstępnych badań lekarskich stwierdzono u R. M. obustronne dźwięko-odbiorcze osłabienie słuchu. Pomimo tego lekarz dopuścił go do pracy u skarżącego, bez jakichkolwiek uwag np. takich, że osłabienie słuchu ma charakter zawodowy. Ponadto obecnie lekarz dopuszcza możliwość zatrudnienia w hałasie do 80 dB. Nie rozważono również, w dostateczny sposób faktu, że R. M. wyposażony był u skarżącego w ochronniki słuchu, co ewidentnie sprzeciwia się wnioskom, iż był on narażony na hałas przekraczający NDN.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany swego stanowiska.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skargę należało uwzględnić.
Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Natomiast na podstawie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność była przedmiotem zaskarżenia.
W wyroku z dnia 10 kwietnia 2002r., SA/Sz 227/2001 Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie uchylając zaskarżoną decyzję stanął na stanowisku, że przepis § 9 ust. 1 rozporządzenia z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65, poz. 294, zm. Dz.U. z 1989r. Nr 61, poz. 364) nie wyłącza stosowania przepisów art. 75-88 kpa o dowodach. Wskazał też, że stosowanie do art. 78 § 1 kpa żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie w sprawie.
W związku z tym obowiązkiem organu orzekającego było dopuszczenie dowodu z opinii właściwego instytutu badawczego. Zaniechanie tej czynności i wydanie decyzji bez przeprowadzenia tego dowodu stanowi naruszenie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego i przepisów rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, jak również przepisów prawa o postępowania przed sądami administracyjnymi. Organ odwoławczy podjął wprawdzie działania przygotowawcze, szczegółowo opisane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, ale nie doprowadziło to do zbadania R. M. w Instytucie Medycyny Pracy w [...].
Z wywodów zawartych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wynika, że podstawą odmowy przeprowadzenia badań przez wymieniony instytut była kwestia poniesienia kosztów tych badań. Tego rodzaju przeszkody nie mogą jednak w żaden sposób usprawiedliwiać zaniechania przeprowadzenia istotnego w sprawie dowodu. Żaden z przepisów, zarówno regulujących postępowanie w sprawach ustalenia istnienia choroby zawodowej, jak również przepisów procedury administracyjnej nie uzależnia konieczności dokonywania prawidłowych ustaleń (art.7 i 77 kpa) od kwestii, który z organów administracji ma ponosić koszty związane z przeprowadzeniem dowodu w postaci badań w specjalistycznej jednostce medycznej.
Postępowanie administracyjne podporządkowane jest zasadzie prawdy, a zatem potrzeba dokonywania ustaleń faktycznych nie może być ograniczona przez ilość środków finansowych pozostających w dyspozycji organu administracji ewentualnie przez spór, który z organów ma te środki zapewnić.
W związku z tym, zgodnie z powyższą, naczelną zasadą procesową oraz związaniem Sądu sformułowaną poprzednio oceną, nadal istnieje potrzeba przeprowadzenia badań u R. M. w celu ustalenia, czy stwierdzone u niego schorzenie należy zaliczyć do choroby zawodowej.
W związku z tym Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit.c powołanego wyżej Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.