SA/Sz 3065/01

SA/Sz 3065/01 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2004-06-30
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2001-12-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Alicja Polańska
Krystyna Zaremba /przewodniczący/
Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka /sprawozdawca/
Symbol z opisem
630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Hasła tematyczne
Celne postępowanie
Sygn. powiązane
GSK 1138/04 - Postanowienie NSA z 2004-12-14
Skarżony organ
Prezes Głównego Urzędu Ceł
Powołane przepisy
Dz.U. 1997 nr 23 poz 117
art. 13 par 1; art 60 par. 1; art. 64 par 1 i 2
Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Zaremba, Asesor WSA Nadzieja Karczmarczyk (spr.), Sędzia WSA Alicja Polańska, Protokolant Gabriela Porzezińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 czerwca 2004r. sprawy ze skargi A. G.-K. Firma Handlowo- Usługowa "B" w Ł. na decyzję Prezesa Głównego urzędu Ceł z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie długu celnego o d d a l a skargę.-
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...]r., Nr[...], wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 2a ustawy z dnia 29.08.1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), art. 13 § 1, § 3, art. 19 § 1 i § 3, art. 20 § 1 i § 2, art. 65 § 5, art. 83 i art. 85 § 1 ustawy z dnia 9.01.1997 r. - Kodeks celny (Dz.U. Nr 23, poz. 117 ze zm.), § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 19.12.1997 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej oraz ust. 2, ust. 5 pkt 1 i ust. 6 części "A" Postanowień wstępnych do Taryfy celnej (Dz.U. Nr 158, poz. 1047), § 11 ust. 1, § 13 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15.10.1997 r. w sprawie określania szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia (Dz. U. Nr 130, poz. 851) oraz art. 13, art. 16 i art. 32 Protokołu 4 Układu Europejskiego, zmienionego Porozumieniem między Rzeczpospolitą Polską a Wspólnotami Europejskimi podpisanym w Brukseli dnia 24 czerwca 1997 r. (zał. do Dz.U. z 1997 r., Nr 104, poz. 662 i z 1999 r., Nr 30, poz. 1084) Prezes Głównego Urzędu Ceł orzekł o uchyleniu decyzji Dyrektora Urzędu Celnego z dnia [...]r., Nr [...], wydanej wobec F.H.U. "B" - A. G.-K. z siedzibą przy ul. [...] w Ł., uznającej za nieprawidłowe zgłoszenie celne SAD nr [...] z dnia [...]r., na podstawie którego objęto procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym towar w postaci odzieży używanej i wymierzającej dla tego towaru należności celne z zastosowaniem autonomicznej stawki celnej w wysokości podwyższonej o 100 %, wskazując jednocześnie, że prawidłowa stawka celna wynosi 23,1 %.
W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że na podstawie wskazanego powyżej zgłoszenia celnego objęto procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym towar w postaci odzieży używanej, wobec którego dla wymiaru należności celnych przyjęto obniżoną stawkę celną przewidzianą dla towarów pochodzących z krajów Unii Europejskiej na podstawie deklaracji o preferencyjnym pochodzeniu towaru zawartych na fakturze zakupu ww. odzieży używanej nr [...] z dnia [...]r. Pismem z dnia 09.08.2000 r. władze celne państwa eksportera poinformowały, iż przeprowadzona weryfikacja wykazała, że towary objęte deklaracją eksportera nie są towarami pochodzącymi w rozumieniu Protokołu 4 Układu Europejskiego, wobec czego wszczęte zostało z urzędu postępowanie celne, w wyniku którego wydana została przez Dyrektora Urzędu Celnego decyzja uznająca przedmiotowe zgłoszenie celne za nieprawidłowe i wymierzająca należności celne dla importowanych towarów z zastosowaniem autonomicznej stawki celnej w wysokości 120%, od której to decyzji wniesione zostało odwołanie.
Wynika dalej z uzasadnienia decyzji Prezesa Głównego Urzędu Ceł, że rozpatrując sprawę na skutek wniesionego odwołania w pełni podzielił on stanowisko organu pierwszej instancji w kwestii nieprawidłowości spornego zgłoszenia celnego. Wskazując przede wszystkim na regulację art. 13 Kodeksu celnego, zgodnie z którym cła określane są na podstawie Taryfy celnej obejmującej obniżone stawki celne określone w umowach zawartych przez Rzeczpospolitą Polską z niektórymi krajami lub grupami krajów i że stawki te stosowane są na wniosek zgłaszającego, o ile towary, do których się to odnosi, spełniają warunki do ich zastosowania, organ odwoławczy wskazał również, iż obowiązujące w dniu dokonania zgłoszenia celnego przepisy postanowień wstępnych Taryfy celnej oraz postanowienia art. 13 i art. 16 Protokołu 4 Układu Europejskiego wprowadzają możliwość stosowania stawek celnych obniżonych w przypadku jednoczesnego spełnienia określonych warunków, a mianowicie warunku pochodzenia towaru z obszaru Unii Europejskiej w rozumieniu postanowień Protokołu 4 Układu Europejskiego, warunku udokumentowania takiego pochodzenia towaru prawidłowo sporządzonym świadectwem przewozowym EUR 1 lub deklaracją na fakturze oraz warunku bezpośredniego przywozu towaru do Polski. Organ odwoławczy przywołał również uregulowanie zawarte w jego art. 32, w myśl którego dodatkowa weryfikacja dowodów pochodzenia towaru przeprowadzana jest wyrywkowo lub wtedy, gdy władze celne kraju importu mają uzasadnione wątpliwości co do autentyczności tych dokumentów, statusu pochodzenia sprawdzanych produktów lub wypełnienia innych wymogów tego Protokołu, stwierdzając w konsekwencji, iż to właśnie w oparciu o postanowienia tej regulacji została przeprowadzona weryfikacja postimportowa w rozpatrywanej sprawie polegająca na sprawdzeniu deklaracji sporządzonej przez eksportera na przedłożonej przy odprawie celnej fakturze, która wykazała, iż towary będące przedmiotem importu nie są towarami pochodzącymi w rozumieniu Protokołu 4 Układu Europejskiego.
Wskazując dalej na postanowienia ustępu 5 Części A Postanowień wstępnych taryfy celnej stanowiącej załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19.12.1997 r., w myśl którego stawki celne obniżone wynikające z umów zawartych przez Rzeczpospolitą Polska z niektórymi krajami lub grupami krajów (umowy o strefach wolnego handlu) stosuje się do niektórych towarów pochodzących m.in. z państw członkowskich Unii Europejskiej, organ odwoławczy podkreślił, iż o możliwości zastosowania do importowanego towaru stawek celnych obniżonych przesądza rzeczywiste pochodzenie towaru z kraju, z którym Polskę wiąże umowa o strefie wolnego handlu, przy czym pochodzenie to wykazane winno być dowodem pochodzenia prawidłowym zarówno pod względem formalnym, jak i materialnym.
Ustosunkowując się do zarzutów odwołania o braku uzasadnionych podstaw do wszczęcia przez organy celne postępowania weryfikacyjnego i wadliwości prze-prowadzonej weryfikacji dowodów pochodzenia, organ odwoławczy wyjaśnił dalej w uzasadnieniu swej decyzji, że w myśl art. 83 Kodeksu celnego po zwolnieniu towarów organ celny z urzędu lub na wniosek zgłaszającego może dokonać kontroli zgłoszenia celnego. W celu upewnienia się o prawidłowości danych zawartych w zgłoszeniu celnym może on w szczególności kontrolować dokumenty i dane handlowe dotyczące operacji przywozu lub wywozu towarów objętych zgłoszeniem, jak również późniejszych operacji handlowych dotyczących tych towarów, jeżeli zaś z kontroli zgłoszenia celnego po zwolnieniu towaru wynika, że przepisy regulujące procedurę celną zastosowane zostały w oparciu o nieprawdziwe, nieprawidłowe lub niekompletne dane lub dokumenty, organ celny podejmuje niezbędne działania w celu właściwego zastosowania przepisów prawa celnego, biorąc pod uwagę nowe dane. Odpierając zarzut wadliwości postępowania celnego, mającej - wedle odwołującej się strony - wynikać z braku "uzasadnionych wątpliwości" co do prawidłowości deklaracji celnej, organ odwoławczy zauważył dalej, iż ze względu na zadeklarowanie pochodzenia towaru z Unii Europejskiej organ celny dokonał wyrywkowej weryfikacji zgłoszenia celnego w oparciu o art. 32 pkt 1 Protokołu 4 Układu Europejskiego, wedle którego weryfikacja taka nie musi być uzasadniona. Przeprowadzana przez władze celne kraju eksportu weryfikacja jest jedyną przewidzianą przez Protokół 4 formą kontroli dowodów pochodzenia towaru i wynik jej jest rozstrzygający dla władz celnych kraju importu.
Odnosząc się z kolei do podniesionego w odwołaniu zarzutu naruszenia przez organ celny pierwszej instancji ogólnych zasad postępowania administracyjnego Prezes Głównego Urzędu Ceł zarzut ten uznał za chybiony. Podkreślił, iż decyzja zaskarżona odwołaniem wydana została na podstawie przepisów prawa, na co wskazują przywołane w decyzji przepisy prawa materialnego. Organ celny zgromadził w sprawie pełny materiał dowodowy i dopiero po dokonaniu jego oceny podjął rozstrzygnięcie z powołaniem jego podstaw prawnych. Postępowanie prowadzone było w sposób budzący zaufanie do organów celnych, z zachowaniem zasady bezstronności. Organ celny podejmował wszelkie dostępne mu działania zmierzające do zapewnienia stronie czynnego udziału w sprawie, informując ją na każdym etapie postępowania o wszystkich aspektach sprawy i przyczynach wszczęcia postępowania. Nieuzasadniony jest zarzut naruszenia art. 123 i art. 200 Ordynacji podatkowej, t.j. zarzut uniemożliwienia stronie czynnego udziału w sprawie, strona bowiem została poinformowana o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i o wyznaczeniu jej trzydniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Uznając ten zarzut za chybiony organ odwoławczy przedstawił dalej w uzasadnieniu swego stanowiska okoliczności, jakie towarzyszyły podejmowanym przez organ celny czynnościom doręczenia pism procesowych stronie postępowania.
Powyższa decyzja ostateczna zaskarżona została przez pełnomocnika importera do Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie z powodu jej niezgodności z prawem. Domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji ostatecznej oraz poprzedzającej ją decyzji organu celnego pierwszej instancji skarżący zarzuca naruszenie przy ich wydaniu przepisów art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 123, art. 124, art. 126, art. 187 § 1, art. 191 i art. 200 ustawy z dnia 29.08.1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) oraz art. 13 § 1, § 3 pkt 2 i 4, § 4, art. 83 § 3 i art. 85 § 1 - 3, art. 253 § 2 ustawy z dnia 9.01.1997 r. - Kodeks celny (Dz.U. Nr 23, poz. 117 ze zm.), a także art. 5, art. 6, art. 16, art. 21, art. 24 i art. 32 Protokołu 4 Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzeczpospolitą Polską, z jednej strony, a Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi, z drugiej strony, sporządzonego w Brukseli dnia 16.12.1991 r. (Dz.U. z 1994 r. Nr 11, poz. 38 ze zm.) oraz przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19.12.1997 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz. U. Nr 158, poz. 1047 ze zm.).
Przedstawiając szczegółowo okoliczności, w jakich doszło do wszczynania przez polskie organy celne postępowań weryfikacyjnych w zakresie klasyfikacji taryfowej odzieży używanej i podkreślając, że u ich podłoża leżała zmiana interpretacji przepisów prawa w tym przedmiocie dokonana przez Komisję Europejską, wskazująca na to, że noszenie odzieży może być traktowane wyłącznie jako tzw. czynność niewystarczającej obróbki bądź przetworzenia (czynność minimalna), wskutek czego nie można uznać odzieży używanej (noszonej) w danym kraju Unii Europejskiej za towar pochodzący z tego kraju, skarżący wywodzi, iż sama zmiana interpretacji przepisów nie może w żaden sposób stanowić podstawy do wysuwania wątpliwości w stosunku do importerów odzieży używanej, działających w dobrej wierze co do tego, że przedkładane świadectwa pochodzenia przywożonych towarów wystawione zostały w zgodzie z ówcześnie obowiązującymi przepisami i praktyką. Polemizując także ze stanowiskiem zaprezentowanym we wrześniu 1999 r. przez Komisję Europejską, jako pozostającym w zasadniczej sprzeczności z europejskim prawem o odpadach, skarżący wywodzi dalej, że sortowanie zebranej odzieży używanej, traktowanej na tym etapie jako odpad i wynikająca z niego przemiana odpadu w wyrób, traktowane jest jako czynność wystarczającej obróbki lub przetworzenia, uzasadniającej wystawienie świadectwa pochodzenia dla tego towaru. Zwracając dalej uwagę na regulacje zawarte w art. 32 Protokołu 4 Układu Europejskiego, w szczególności na przewidziany w tym przepisie warunek przeprowadzenia dodatkowej weryfikacji dowodów pochodzenia towarów w postaci istnienia uzasadnionych wątpliwości co do autentyczności tych dokumentów, statusu pochodzenia sprawdzanych produktów lub innych wymogów tego Protokołu, skarżący podnosi też w wywodach uzasadnienia skargi, że organ odwoławczy w ogóle nie wskazuje w swej decyzji na to, czy istniały jakiekolwiek wątpliwości co do rzetelności informacji, a to oznacza, że polskie organy celne nie zastosowały wymogów postępowania weryfikacyjnego, skoro swych wątpliwości nie przedstawiły we wniosku o przeprowadzenie weryfikacji.
Podkreślono dalej w uzasadnieniu skargi, że sporządzona przez eksportera na fakturze deklaracja o pochodzeniu towaru spełnia w rozpatrywanej sprawie wszystkie wymogi Protokołu 4 dotyczącego definicji pojęcia "produkty pochodzące" i metod współpracy administracyjnej, wobec czego nie może ona zostać uznana za dokument poświadczający nieprawdę, zaś sama zmiana interpretacji przepisów prawa europejskiego nie daje podstaw do zmiany stawek celnych po ponad dwóch latach od dnia dokonania odprawy celnej, w szczególności z tego powodu, że importując określony towar strona działała w dobrej wierze co do prawdziwości deklaracji pochodzenia. Zarzuca też skarżący, że jakkolwiek weryfikacja świadectw pochodzenia jest przy spełnieniu określonych przesłanek dopuszczalna, to winna się ona odbywać w ramach postępowania prowadzonego w kraju przed polskim organem celnym i zgodnie z obowiązującymi w Polsce przepisami, tymczasem w rozpatrywanej sprawie organ celny dokonywał weryfikacji faktury załączonej do zgłoszenia celnego bez wszczęcia jakiegokolwiek postępowania, które odbywałoby się z udziałem strony. Nie zapewniając stronie czynnego udziału w postępowaniu weryfikacyjnym organy celne naruszyły zatem postanowienia art. 123 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego. Naruszenia tego przepisu skarżący upatruje również w fakcie, że strona pozbawiona została czynnego udziału w postępowaniu na skutek braku rzeczywistego doręczenia jej pism procesowych, a w szczególności postanowienia o wszczęciu postępowania, co było wynikiem wadliwego wysyłania pism na adres domowy, a nie na adres siedziby prowadzonej przez stronę firmy.
Podnosi też skarżący, że w sytuacji, gdy strona działała w dobrej wierze co do prawdziwości danych wymaganych do zgłoszenia celnego, organy celne winne były zastosować normę przepisu art. 209 § 3 Kodeksu celnego, według którego za dłużników zobowiązanych do uiszczenia niedoboru należności celnych mogą być uznane w takim przypadku wyłącznie te osoby, które dostarczyły nieprawdziwych danych i które wiedziały lub przy zachowaniu należytej staranności mogły dowiedzieć się, że dane te są nieprawdziwe.
Nadto w skardze sformułowano zarzut bezpodstawnego uniemożliwienia pełnomocnikowi strony zapoznania się z aktami sprawy w postępowaniu prowadzonym przez organ celny pierwszej instancji po uprzedniej odmowie uznania za pełnomocnika w tym postępowaniu radcy prawnego R. O. prawidłowo umocowanego przez stronę na podstawie umowy pełnomocnictwa.
W odpowiedzi na skargę Prezes Głównego Urzędu Ceł wniósł o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do zmiany dotychczasowego stanowiska w sprawie.
Pismem z dnia [...]r. pełnomocnik strony skarżącej uzupełnił skargę o zarzut naruszenia przepisu art. 65 § 5 Kodeksu celnego, wskazując na fakt, że zaskarżona decyzja organu odwoławczego wydana została po upływie 3 lat od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego. Podnosząc ten zarzut powołał się on przy tym na zapatrywanie prawne wyrażone w tej mierze w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 7.05.2004 r., sygn. akt 3 I SA/Wr 4181/02.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, co następuje:
Na wstępie wskazać należy, iż stosownie do regulacji art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271), sprawy w których skargi wniesione zostały do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Skarga okazała się nieuzasadniona, nie zachodzą bowiem podstawy do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja ostateczna nie odpowiada przepisom prawa.
Stosownie do przepisu art. 13 § 1 ustawy z dnia 9.01.1997 r. - Kodeks celny (Dz.U. Nr 23, poz. 117 ze zm.), cła określane są na podstawie taryfy celnej lub innych środków taryfowych. Obejmując Polską Scaloną Nomenklaturą Towarową Handlu Zagranicznego PCN (nomenklaturą towarową) stawki celne, sposób, warunki i zakres ich stosowania oraz jednostki miar, taryfa celna obejmuje też obniżone stawki celne określone w umowach zawartych przez Rzeczpospolitą Polską z nie-którymi krajami lub grupami krajów oraz preferencyjne stawki celne przyjęte jednostronnie przez Rzeczpospolitą Polską w odniesieniu do niektórych krajów, grup krajów lub regionów (art. 13 § 2 Kodeksu celnego). Stawki celne obniżone i preferencyjne stosowane są na wniosek zgłaszającego, o ile towary, do których się to odnosi, spełniają warunki do ich zastosowania, przy czym zastosowanie tych stawek może nastąpić również retrospektywnie, o ile zostaną spełnione warunki określone przepisami prawa, w tym umowami międzynarodowymi (art. 13 § 4 Kodeksu celnego).
Przepisy zawarte w części A ust. 5 pkt 1 postanowień wstępnych do Taryfy celnej, stanowiącej załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19.12.1997 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz.U. Nr 148, poz. 1047) oraz postanowienia art. 13, art. 16 i art. 21 Protokołu 4 Układu Europejskiego wprowadzają możliwość stosowania stawek celnych obniżonych wobec niektórych towarów w przypadku jednoczesnego spełnienia trzech warunków: pochodzenia towaru z obszaru Unii Europejskiej w rozumieniu postanowień Protokołu 4, udokumentowania tego pochodzenia prawidłowo sporządzonym świadectwem przewozowym EUR 1 lub deklaracją na fakturze oraz bezpośredniego przywozu towaru do Polski. Określając w art. 21, jakim warunkom formalnym winna odpowiadać deklaracja pochodzenia sporządzona przez eksportera na fakturze, Protokół 4 Układu Europejskiego zawiera w art. 32 również postanowienia dotyczące weryfikacji dowodów pochodzenia, stanowiąc, że dodatkowa weryfikacja dowodów pochodzenia towaru przeprowadzana jest wyrywkowo lub wtedy, gdy władze celne kraju importu mają uzasadnione wątpliwości co do autentyczności tych dokumentów, statusu pochodzenia sprawdzanych towarów (produktów) lub wypełnienia innych wymogów tego Protokołu.
Stosownie do przepisu art. 60 § 1 Kodeksu celnego, każdy towar, który ma być objęty procedurą celną, powinien zostać zgłoszony do tej procedury. Do zgłoszenia celnego, sporządzonego w formie pisemnej na właściwym formularzu, zgłaszający powinien dołączyć dokumenty, których przedstawienie jest wymagane do objęcia towaru procedurą celną, do której jest on zgłaszany (art. 64 § 1 i 2 Kodeksu celnego). Stosownie do postanowień art. 65 tegoż Kodeksu, organ celny przyjmuje zgłoszenie celne, jeżeli odpowiada ono wymogom formalnym określonym w art. 64 i jeżeli wraz ze zgłoszeniem celnym przedstawiono towar nim objęty. Podstawę do zastosowania procedury celnej do towaru objętego zgłoszeniem stanowią dane zawarte w zgłoszeniu celnym przyjętym przez organ celny, o ile przepis szczególny nie stanowi inaczej. Przyjęcie zgłoszenia celnego przez organ celny powoduje z mocy samego prawa objęcie towaru wnioskowaną procedurą celną oraz określenie kwoty wynikającej z długu celnego - chyba, że w sprawie wydana zostanie decyzja rozstrzygająca inaczej o przeznaczeniu celnym towaru lub o kwocie wynikającej z długu celnego, a więc o kwocie wynikającej z powstałego z mocy prawa zobowiązania do uiszczenia należności celnych, odnoszącego się do towarów. Po przyjęciu zgłoszenia celnego, organ celny na wniosek strony wydaje decyzję lub z urzędu może wydać decyzję, w której albo uznaje zgłoszenie celne za prawidłowe, albo uznając zgłoszenie celne za nieprawidłowe określa kwotę wynikającą z długu celnego zgodnie z przepisami prawa celnego, względnie uznając, że objęcie towaru wnioskowaną procedurą jest niemożliwe, rozstrzyga o objęciu towaru właściwą procedurą celną lub nadaje towarowi właściwe przeznaczenie celne. Decyzja taka może zostać wydana przez organ celny jedynie przez upływałem trzech lat od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego.
Wynika z kolei z art. 70 § 1 Kodeksu celnego, że po przyjęciu zgłoszenia celnego, a więc po stwierdzeniu, że spełnione zostały warunki określone w art. 65 § 1, organ celny może przystąpić do jego weryfikacji polegającej w szczególności na kontroli zgłoszenia celnego i dołączonych do niego dokumentów, mogąc przy tym żądać od zgłaszającego przedstawienia innych dokumentów w celu sprawdzenia prawidłowości danych zawartych w zgłoszeniu. Uznając po jego weryfikacji zgłoszenie celne za nieprawidłowe, organ celny wydaje decyzję, o jakiej mowa w art. 65 § 4 pkt 2. Według postanowień art. 75 i art. 76 Kodeksu celnego, organ celny zwalnia towary, a więc umożliwia użycie towarów w celach określonych przez procedurę, do której zostały zgłoszone (np. dopuszczenia do obrotu), z chwilą dokonania weryfikacji zgłoszenia celnego lub jego przyjęcia bez weryfikacji, jeżeli spełnione zostaną warunki objęcia towarów wskazaną procedurą i o ile towary te nie są przedmiotem ograniczeń lub zakazów, przy czym w przypadku, gdy przyjęcie zgłoszenia celnego powoduje powstanie długu celnego, towary, których zgłoszenie to dotyczy, zwolnione mogą zostać pod warunkiem zapłacenia lub zabezpieczenia kwoty wynikającej z długu celnego. Z przedstawionej wyżej regulacji wynika, że pod pojęciem "weryfikacji zgłoszenia celnego" ustawodawca celny rozumie fakultatywne postępowanie, prowadzone w okresie między przyjęciem zgłoszenia celnego a zwolnieniem towarów lub nadaniem im właściwego przeznaczenia celnego, w ramach którego to postępowania organ celny może podejmować wszelkie czynności, które są niezbędne dla sprawdzenia prawidłowości danych zawartych w zgłoszeniu celnym; postępowanie to kończy się albo doręczeniem zgłaszającemu dokumentu zgłoszenia celnego i zwolnieniem towaru albo wydaniem decyzji, o jakiej mowa w art. 65 § 4 pkt 2 Kodeksu celnego i zwolnieniem towaru lub nadaniem mu dopuszczalnego przeznaczenia celnego.
Niezależnie od postępowania weryfikującego zgłoszenie celne przed zwolnieniem towaru, Kodeks celny przewiduje również możliwość przeprowadzenia kontroli zgłoszenia celnego już po zwolnieniu towarów, a więc przeprowadzenia tzw. kontroli postimportowej, stanowiąc w art. 83, iż organ celny może to czynić zarówno z urzędu, jak i na wniosek zgłaszającego. Kontrola ta ma na celu upewnienie się o prawidłowości danych zawartych w zgłoszeniu celnym. Dla osiągnięcia tego celu organ celny może w szczególności kontrolować dokumenty i dane handlowe dotyczące operacji przywozu lub wywozu towarów objętych zgłoszeniem, jak również późniejszych operacji dotyczących tych towarów. Jeżeli z kontroli zgłoszenia celnego przeprowadzonej po zwolnieniu towaru wynika, że przepisy regulujące procedurę celną zostały zastosowane w oparciu o nieprawdziwe, nieprawidłowe lub niekompletne dane lub dokumenty, organ celny zobowiązany jest, biorąc pod uwagę te dane, podjąć niezbędne działania w celu właściwego zastosowania przepisów prawa celnego.
Na gruncie rozpatrywanej sprawy jest okolicznością bezsporną, że do wydania zaskarżonej decyzji ostatecznej oraz poprzedzającej ją decyzji organu celnego pierwszej instancji doszło w wyniku przeprowadzenia przez ten organ postępowania w ramach tzw. kontroli postimportowej, a więc postępowania przewidzianego przepisami art. 83 Kodeksu celnego. Dokonane przez organ celny w ramach tego postępowania czynności miały na celu sprawdzenie prawidłowości danych zawartych w zgłoszeniu celnym, a przede wszystkim prawidłowości zastosowanej przez zgłaszającego obniżonej stawki celnej, mającej swoją podstawę w przyjęciu - na podstawie deklaracji eksportera na fakturze - pochodzenia towaru z krajów Unii Europejskiej w rozumieniu przepisów Protokołu 4 Układu Europejskiego. Jak wynika z akt sprawy, weryfikacji deklaracji eksportera na fakturze organy celne dokonały w trybie określonym w art. 32 Protokołu 4, występując od władz celnych kraju eksportu o potwierdzenie, czy będące przedmiotem importu towary mają status "towarów pochodzących" w rozumieniu tegoż Protokołu. Jest też w sprawie okolicznością w istocie przez skarżącego nie kwestionowaną, że przeprowadzona w tymże trybie weryfikacja deklaracji pochodzenia towaru, dokonana przez właściwe władze celne kraju eksportu, wykazała, iż będące przedmiotem zgłoszenia celnego towary w postaci odzieży używanej nie korzystają ze statusu "produktów pochodzących" z krajów Unii Europejskiej w rozumieniu postanowień Protokołu 4 Układu Europejskiego. Wbrew wywodom skargi, przewidziany w art. 32 Protokołu 4 tryb weryfikacji dowodów pochodzenia towarów (produktów) jest, jak to słusznie podkreślił organ odwoławczy, jedynym sposobem sprawdzenia prawidłowości dowodów pochodzenia, a jego wyniki są w istocie wiążące dla organów celnych kraju importera. Postanowienia Układu Europejskiego, jako ratyfikowanej umowy międzynarodowej wraz ze stanowiącymi ich integralną część załącznikami i protokółami, zgodnie z art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej są źródłem powszechnie obowiązującego prawa, mającym w określonych sytuacjach, stosownie do art. 91 Konstytucji, pierwszeństwo w stosowaniu przed ustawami, t.j. przed Kodeksem celnym i Ordynacją podatkową, brak jest zatem podstaw prawnych do kwestionowania wyników weryfikacji deklaracji eksportera w przedmiocie statusu pochodzenia towarów objętych zgłoszeniem celnym, przeprowadzonej w trybie art. 32 Protokołu 4 Układu Europejskiego. W świetle tak postrzeganego trybu stosowania w/w postanowień Protokołu 4, za pozbawione jakiegokolwiek merytorycznego znaczenia uznać należy wywody skargi sprowadzające się zarówno do kwestionowania rozumienia pojęcia "towarów pochodzących" przyjętego w odniesieniu do odzieży używanej przez władze celne krajów Unii Europejskiej, jak i do twierdzenia, iż podstawę postimportowej kontroli polskich organów celnych stanowiła zmiana interpretacji tego pojęcia przez te władze, dokonana już po przyjęciu zgłoszenia celnego.
Za chybione też uznać należy podniesione w skardze zarzuty naruszenia przez organy celne przepisów postępowania celnego, czy to w następstwie braku zapewnienia stronie udziału w tej części postępowania, w której przeprowadzana była kontrola prawidłowości zawartej na fakturze deklaracji eksportera w sprawie pochodzenia towaru, czy też w następstwie podejmowania nieskutecznych prób doręczenia stronie pism procesowych informujących ją o toczącym się postępowaniu celnym i tym samym uniemożliwienia jej czynnego udziału w sprawie. Odnosząc się do pierwszego z tych zarzutów wskazać należy, iż przewidziana art. 32 Protokołu 4 Układu Europejskiego weryfikacja dowodu pochodzenia towaru dokonywana jest z udziałem organu celnego kraju eksportera, a więc organu państwa obcego. Jest rzeczą oczywistą, że czynności sprawdzające tego organu wykraczają poza zakres postępowania administracyjnego zmierzającego do wydania decyzji uznającej zgłoszenie celne za nieprawidłowe, w istocie bowiem wynik tych czynności, w postaci stwierdzenia przez organ celny kraju eksportera, iż określony towar nie ma statusu produktu pochodzącego w rozumieniu Protokołu 4, stanowi dopiero podstawę do wszczęcia tego postępowania, a zatem nieuprawnioną w zupełności jest teza, jaka legła u podstaw tego zarzutu, że przy czynnościach kontrolnych znajduje również zastosowanie zasada określona w art. 123 Ordynacji podatkowej, a więc zasada określająca obowiązek zapewnienia stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania administracyjnego, podejmowane bowiem z udziałem organu państwa obcego czynności sprawdzające prawidłowość dowodu pochodzenia towaru nie są czynnościami postępowania administracyjnego w rozumieniu przepisów działu IV tejże Ordynacji.
Co się tyczy zarzutu pozbawienia strony udziału w postępowaniu celnym poprzez brak jej rzeczywistego zawiadomienia o wszczęciu tego postępowania, to uznając ten zarzut za chybiony wskazać należy, iż z akt sprawy wynika, że wszczynając postępowanie celne zmierzające do zweryfikowania wskazanych zgłoszeń celnych dotyczących importowanej odzieży używanej organ celny pierwszej instancji podjął wszelkie dostępne mu kroki celem doręczenia będącemu stroną importerowi postanowienia wszczynającego to postępowanie, a w szczególności mając informację o dokonanej w międzyczasie zmianie jego adresu podjął działania, które pozwoliły mu na ustalenie nowego adresu. Nie mogąc jednak doręczyć stronie pism również pod tym adresem, organ celny doręczenia tego dokonał w trybie określonym w art. 150 Ordynacji podatkowej, wzywając adresata w drodze dwukrotnego ogłoszenia, zamieszczonego w dzienniku o ogólnopolskim charakterze, do odbioru pisma. W sytuacji takiej nietrafnym jest zarzut, iż w wyniku braku rzeczywistego otrzymania zawiadomienia o wszczęciu postępowania strona pozbawiona została możliwości czynnego udziału w sprawie. Uzyskawszy w międzyczasie, na skutek podejmowanych dalej działań zmierzających do skutecznego zawiadomienia strony o możliwości wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego, informację o kolejnej zmianie adresu importera, organ celny doprowadził do uzyskania przezeń stosownej informacji o toczącym się postępowaniu i o wyznaczeniu mu trzydniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego, czego dowodzą wniesione przez importera pisma z dnia [...]r.
Chybionym w zupełności jest też podniesiony w skardze zarzut naruszenia przez organy celne norm przepisu art. 209 § 3 Kodeksu celnego przez jego nie zastosowanie i brak przyjęcia, że wobec działania strony skarżącej w dobrej wierze co do prawdziwości deklaracji eksportera jest ona zwolniona z obowiązku uiszczenia niedoboru należności celnych. Wskazać tu należy, że z przepisu tego wynika przede wszystkim, że w przypadku długu celnego w przywozie dłużnikiem jest składający zgłoszenie celne, zaś w sytuacji gdy zgłoszenie celne złożone zostało przez przedstawiciela pośredniego (agencję celną) dłużnikiem jest, obok tego przedstawiciela, również osoba, na rzecz której składane jest zgłoszenie celne. Za dłużników zostają też uznane osoby, które dostarczyły nieprawdziwe dane wymagane do sporządzenia zgłoszenia i które wiedziały lub przy zachowaniu należytej staranności mogły się dowiedzieć o nieprawdziwości tych danych, a w wyniku takiego zgłoszenia należności celne nie zostały pobrane lub zostały pobrane w kwocie niższej niż prawnie należna. Z przytoczonych norm nie wynika bynajmniej, że uznanie za dłużnika osoby dostarczającej nieprawdziwych danych stanowiących podstawę zgłoszenia celnego zwalnia z obowiązku pokrycia tego długu osobę zgłaszającą lub osobę, na rzecz której zgłoszenie celne zostało złożone przez przedstawiciela pośredniego (agencję celną), regulacja ta wskazuje natomiast, iż odpowiedzialność za ten sam dług celny w określonych warunkach ciążyć może na kilku osobach równocześnie i że stosownie do art. 221 Kodeksu celnego odpowiedzialność ich jest solidarna.
Co do zarzutu niedopuszczenia pełnomocnika strony do postępowania celnego wskazać należy, że ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny wprowadziła w art. 253 § 1 pojęcie przedstawicielstwa bezpośredniego i pośredniego. Tym sposobem dokonano rozszerzenia tradycyjnego pojęcia przedstawicielstwa (działanie w imieniu reprezentowanego i na jego rzecz), obejmując nim także tzw. zastępstwo pośrednie (działanie we własnym imieniu, lecz na cudzy rachunek), dotychczas odróżniane od przedstawicielstwa. Jednocześnie - jak wynika z art. 253 § 2 kodeksu celnego, w brzmieniu obowiązującym do dnia 19.03.2001 r. - pojęciem przedstawiciela bezpośredniego obejmuje się pracowników, a pośredniego - agencję celną. Przepis ten reguluje także kwestie wykonywania przedstawicielstwa w różnych kategoriach spraw. W sprawach przed dyrektorem urzędu celnego (a więc w pierwszej instancji), gdy dotyczą one towaru, którego rodzaj lub ilość wskazują na przeznaczenie do działalności gospodarczej, ww. art. 253 § 2 kodeksu celnego przewidywał, że przedstawicielem bezpośrednim może być tylko upoważniony pracownik strony lub agencja celna, a jako przedstawiciel pośredni występować może tylko agencja celna. Tym samym, w postępowaniu w pierwszej instancji, na podstawie wskazanego zapisu, wyłączono w kodeksie celnym możliwość ustanawiania jako pełnomocników innych osób, w tym adwokatów i radców prawnych. Ograniczenie to dotyczyło tylko postępowania w pierwszej instancji, nie było natomiast przeszkód, aby w drugiej instancji i w postępowaniu sądowo-administracyjnym ustanawiać pełnomocników innych niż wymienieni w art. 253 § 2 kodeksu celnego.
W ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), którą stosuje się subsydiarnie (art. 262 kodeksu celnego) do postępowania w sprawach celnych, kwestie przedstawicielstwa uregulowano w art. 136 - 138. W szczególności art. 136 generalnie dopuszcza możliwość działania przez pełnomocnika, a art. 137 § 1 stanowi, iż "pełnomocnikiem może być osoba fizyczna mająca pełną zdolność do czynności prawnych". Nie ma tu więc ograniczeń przewidzianych w kodeksie celnym. Z porównania obu aktów normatywnych wynika, iż zakres wyjątku przewidzianego w postępowaniu celnym dotyczącym towaru o gospodarczym przeznaczeniu obejmuje tylko postępowanie przed dyrektorem urzędu celnego, gdzie jako reprezentant strony do czasu zmiany treści art. 253 § 2 pkt 1, która wprowadzona została przez art. 1 pkt 71 ustawy z dnia 22.12.2000 r. (Dz. U. Nr 12, poz.92) zmieniającej ustawę Kodeks celny od dnia 19.03.2001 r., mógł działać tylko pracownik strony lub agencja celna. Z uwagi na ww. zmianę od dnia 19.03.2001 r. przedstawicielem bezpośrednim osoby może być, oprócz pracownika i agencji celnej także adwokat, radca prawny lub doradca podatkowy. Tak więc pełnomocnictwo udzielone radcy prawnemu przed ww. datą w postępowaniu przed organem pierwszej instancji nie mogło być skuteczne. Niemniej w rozpatrywanej sprawie, pomimo zawartego w skardze zarzutu obrazy art. 253 § 2 Kodeksu celnego, nie ustalono by skarżąca udzielała pełnomocnictwa radcy prawnemu R. O. w postępowaniu prowadzonym przez Dyrektora Urzędu Celnego przed dniem 19.03.2001 r., a ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że ww. umocowany został do występowania w charakterze pełnomocnika dopiero z dniem 18.10.2001 r.
Za nieuzasadniony uznać także należało podniesiony w uzupełnieniu skargi zarzut przedawnienia prawa do wydania przez organ celny decyzji uznającej zgłoszenie celne za nieprawidłowe. Jak to już wyżej wskazano, weryfikacja przyjętego zgłoszenia celnego przez organ celny, o jakiej to weryfikacji mowa jest w art. 70 § 1 Kodeksu celnego, nastąpić może zarówno przed zwolnieniem towaru, jak i po dokonaniu tej czynności w ramach tzw. kontroli postimportowej (art. 83). Uznanie przez organ celny, że przyjęte zgłoszenie celne jest nieprawidłowe, nakłada na ten organ obowiązek wydania stosowanej decyzji, która jednakże nie może zostać wydana, jak wynika to z przepisu art. 65 § 5 Kodeksu celnego, jeżeli upłynęły 3 lata od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego. Jakkolwiek postępowanie celne, jak każde postępowanie administracyjne, jest postępowaniem dwuinstancyjnym, którego istotą jest dwukrotne rozpoznanie i rozstrzyganie tej samej sprawy, raz przez organ celny pierwszej instancji i powtórnie - w przypadku wniesienia odwołania - przez organ odwoławczy, to jednakże zarówno wykładnia językowa ostatnio wskazanego przepisu, jak i jego wykładnia celowościowa prowadzą do wniosku, że trzyletni termin do wydania decyzji weryfikującej zgłoszenie celne odnosi się wyłącznie do decyzji organu celnego pierwszej instancji. Zważywszy, że wydanie takiej decyzji nastąpić może nie tylko w wyniku postępowania wszczętego z urzędu, ale również na wniosek strony, przyjęcie tezy, iż trzyletni okres przedawnienia prawa do wydania decyzji odnosi się również do decyzji organu odwoławczego, prowadziłoby do sytuacji, w której strona na skutek dalszego upływu czasu (np. wobec przewlekłości postępowania odwoławczego) pozbawiona zostałaby możliwości skutecznej kontroli odwoławczej niekorzystnej dla siebie decyzji organu celnego pierwszej instancji podjętej przez upływem tego okresu. Jakkolwiek zakreślenie trzyletniego terminu do wydania decyzji weryfikującej przyjęte zgłoszenie celne ma niewątpliwie na celu usuniecie stanu niepewności, wynikającego z samej możliwości skorygowania takiego zgłoszenia, to jednakże cel ten osiągnięty już zostaje przez wydanie decyzji organu celnego pierwszej instancji, zaś pozostawanie w tym stanie nadal w wyniku złożenia odwołania jest konsekwencją swobodnego wyboru podmiotu nie godzącego się z tym rozstrzygnięciem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, w składzie orzekającym w rozpatrywanej sprawie, nie podziela w tym zakresie odmiennego zapatrywania leżącego u podstaw wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 7.05.2004 r., 3 I SA/Wr 4181/02, na które to zapatrywanie powołuje się strona skarżąca, zarzucając przedawnienie prawa do wydania decyzji w tejże sprawie.
Nie znajdując w tych warunkach podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja ostateczna nie odpowiada przepisom prawa, orzec należało o oddaleniu skargi jako nieuzasadnionej (art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz. 1270).