SA/Sz 1762/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w SzczecinieSzczecin2004-12-30
NSApodatkoweWysokawsa
podatek dochodowydochody nieujawnionewydatkiakty notarialnedowodyocena dowodówOrdynacja podatkowaWSApostępowanie podatkowe

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Izby Skarbowej dotyczącą zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych, uznając, że organy podatkowe błędnie oceniły dowody i przypisały aktom notarialnym nieuzasadnioną, zwiększoną moc dowodową.

Sprawa dotyczyła zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych, gdzie organy podatkowe ustaliły zobowiązanie podatniczki z tytułu dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach. Kluczowym zarzutem podatniczki było zaliczenie do jej wydatków kwoty, która rzekomo miała zostać przekazana matce jako przedpłata za mieszkanie, co jednak nie miało miejsca. Organy podatkowe oparły się na zapisach aktu notarialnego, odrzucając oświadczenia podatniczki i jej matki. WSA uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając, że akty notarialne nie są dokumentami urzędowymi w rozumieniu Ordynacji podatkowej i nie mogą automatycznie przesądzać o prawdziwości oświadczeń w nich zawartych, zwłaszcza gdy istnieją sprzeczne dowody i zasady doświadczenia życiowego wskazują na możliwość złożenia nieprawdziwych oświadczeń w celu uzyskania kredytu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie rozpoznał skargę D. Sz. na decyzję Izby Skarbowej dotyczącą zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za rok podatkowy, w którym stwierdzono dochody nieznajdujące pokrycia w ujawnionych źródłach. Organy podatkowe ustaliły zobowiązanie podatniczki, opierając się m.in. na kwocie wydatków, która obejmowała przedpłatę na zakup mieszkania od matki, zapisaną w akcie notarialnym. Podatniczka twierdziła, że kwota ta nie została faktycznie przekazana, a zapis w akcie miał na celu jedynie uzyskanie kredytu bankowego. Organy podatkowe obu instancji odrzuciły te twierdzenia, uznając akty notarialne za dokumenty urzędowe o zwiększonej mocy dowodowej, które przesądzają o prawdziwości zawartych w nich oświadczeń. WSA uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając, że akty notarialne nie są dokumentami urzędowymi w rozumieniu art. 194 Ordynacji podatkowej i nie posiadają zwiększonej mocy dowodowej. Sąd podkreślił, że organy podatkowe przekroczyły zasadę swobodnej oceny dowodów, nie odnosząc się wszechstronnie do materiału dowodowego i nie uzasadniając prawidłowo uznania oświadczeń podatniczki i jej matki za niewiarygodne. Sąd wskazał, że zasady doświadczenia życiowego mogą sugerować, iż konieczność uzyskania kredytu mogła skłonić strony do złożenia przed notariuszem oświadczenia niezgodnego z prawdą. W związku z naruszeniem przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, akt notarialny nie jest dokumentem urzędowym w rozumieniu Ordynacji podatkowej i nie posiada zwiększonej mocy dowodowej w zakresie oświadczeń stron. Oświadczenia stron mogą być oceniane w kontekście całokształtu materiału dowodowego i zasad doświadczenia życiowego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że akty notarialne nie są dokumentami urzędowymi w rozumieniu art. 194 Ordynacji podatkowej, a jedynie dokumentują złożenie oświadczeń woli przez strony. Notariusz nie potwierdza prawdziwości tych oświadczeń. W sytuacji, gdy istnieją zgodne oświadczenia stron o nieprzekazaniu środków, a zasady doświadczenia życiowego wskazują na możliwość złożenia nieprawdziwych oświadczeń w celu uzyskania kredytu, organy podatkowe nie mogą automatycznie odrzucać tych oświadczeń na podstawie samego zapisu w akcie notarialnym.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (15)

Główne

u.p.d.o.f. art. 20 § 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

u.p.d.o.f. art. 10 § 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

u.p.d.o.f. art. 20 § 3

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

u.p.d.o.f. art. 30 § 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

u.p.d.o.f. art. 30 § 7

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

o.p. art. 21 § 1

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 233 § 1

Ordynacja podatkowa

Pomocnicze

o.p. art. 121

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 180

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 187

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 191

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 194 § 1

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 194 § 2

Ordynacja podatkowa

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 97 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 145 § 1

Argumenty

Skuteczne argumenty

Akt notarialny nie jest dokumentem urzędowym w rozumieniu Ordynacji podatkowej i nie posiada zwiększonej mocy dowodowej w zakresie oświadczeń stron. Organy podatkowe przekroczyły zasadę swobodnej oceny dowodów, nie odnosząc się wszechstronnie do materiału dowodowego i nie uzasadniając prawidłowo uznania oświadczeń podatniczki i jej matki za niewiarygodne. Zasady doświadczenia życiowego mogą sugerować, że konieczność uzyskania kredytu mogła doprowadzić do złożenia przed notariuszem oświadczenia niezgodnego z prawdą.

Odrzucone argumenty

Organy podatkowe prawidłowo oceniły dowody, opierając się na aktach notarialnych. Zobowiązanie podatkowe zostało ustalone na podstawie prawidłowo wyliczonej podstawy opodatkowania, a omyłka w podsumowaniu wydatków nie miała wpływu na wynik sprawy.

Godne uwagi sformułowania

akt notarialny nie stanowi takiego dokumentu nie posiada zwiększonej mocy dowodowej w zakresie tego, co zostało w nim stwierdzone Notariusz nie ponosi żadnej odpowiedzialności za treść oświadczeń składanych przez dane osoby, nie potwierdza też ich prawdziwości, a jedynie stwierdza, że takie oświadczenie woli zostało przed nim złożone organy podatkowe przekroczyły zasadę swobodnej oceny dowodów

Skład orzekający

Maria Dożynkiewicz

przewodniczący

Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka

sprawozdawca

Kazimiera Sobocińska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących mocy dowodowej aktów notarialnych oraz oceny dowodów w postępowaniu podatkowym, zwłaszcza w sprawach dotyczących dochodów z nieujawnionych źródeł."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której oświadczenia stron w akcie notarialnym są sprzeczne z ich późniejszymi oświadczeniami, a celem było uzyskanie kredytu. Może być mniej relewantne w przypadkach, gdy nie ma wątpliwości co do faktycznego dokonania transakcji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe rozumienie mocy dowodowej dokumentów urzędowych i jak sąd może zakwestionować ustalenia organów podatkowych, opierając się na zasadach logiki i doświadczenia życiowego. Jest to ciekawy przykład z zakresu prawa podatkowego.

Akt notarialny to nie wyrok: Sąd wyjaśnia, kiedy oświadczenia stron mogą być ważniejsze niż dokumenty urzędowe.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SA/Sz 1762/03 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2004-12-30
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2003-09-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Kazimiera Sobocińska
Maria Dożynkiewicz /przewodniczący/
Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka /sprawozdawca/
Symbol z opisem
611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ
Izba Skarbowa
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 14 poz 176
art 20 ust 1; art 10 ust 1 pkt 9
Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 31 stycznia 2000 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
art 180; art 191; art 194 par 1 i 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Dożynkiewicz, Sędziowie Asesor WSA Nadzieja Karczmarczyk (spr.), Sędzia NSA Kazimiera Sobocińska, Protokolant Karolina Borowska, po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi D. Sz. na decyzję Izby Skarbowej Ośrodek Zamiejscowy z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za [...] rok uchyla zaskarżoną decyzję
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...]r. nr[...], wydaną na podstawie art. 21 § 1 pkt 2, art. 233 § 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), art. 20 ust. 1 i 3, art. 30 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. nr 14, poz.176 ze. zm.), Izba Skarbowa Ośrodek Zamiejscowy, po rozpatrzeniu odwołania D. Sz. od decyzji Urzędu Skarbowego z dnia [...]r. nr[...], ustalającej zryczałtowany podatek dochodowy od osób fizycznych za [...] rok w kwocie [...] zł od dochodu w kwocie [...] zł nieznajdującego pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu, uchyliła zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji w całości i ustaliła zobowiązanie podatkowe ww. podatniczki z tytułu tego podatku za [...] rok w kwocie [...] zł od dochodów, nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów, w wysokości [...]zł.
W uzasadnieniu wymienionej decyzji ostatecznej wskazano, że w okresie od [...]r. do [...]r. Urząd Skarbowy wszczął i przeprowadził postępowanie podatkowe wobec D. i K. Sz. w zakresie dochodów za [...] i [...] rok nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu, w wyniku którego stwierdził, że kwota wydatków poniesionych w [...] roku, na które ww. małżonkowie nie posiadali źródeł pokrycia wyniosła [...] zł. Ponadto organ podatkowy pierwszej instancji ustalił, że łączna suma wydatków poniesionych w [...] r. przez D. Sz. wyniosła [...] zł zł, podczas gdy w tym roku podatkowym osiągnęła ona przychód w kwocie [...] zł.
Zatem, jak stwierdził Urząd Skarbowy, pokrycia w ujawnionych źródłach tej podatniczki nie znajdowała kwota [...] zł.
Dalej w uzasadnieniu omawianej decyzji wskazano, że organ podatkowy pierwszej instancji nie dał wiary oświadczeniom podatniczki i jej matki - M. T., że zadatek w kwocie [...] zł na zakup mieszkania M. T. nie został faktycznie przekazany ww. przez podatniczkę, jako kupującej ten lokal, w [...]r.
Powyższe stanowisko oraz pozostałe ustalenia organu podatkowego pierwszej instancji w zakresie przychodów i wydatków podatniczki w [...] r. skutkowały wydaniem wskazanej na wstępie decyzji, w której Urząd Skarbowy ustalił D. Sz. wysokość przychodu nieznajdującego pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu za [...] rok w kwocie [...] zł i z tego tytułu należny podatek dochodowy w kwocie [...] zł.
Nie zgadzając się ze stanowiskiem organu pierwszej instancji podatniczka złożyła odwołanie od tej decyzji wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania w sprawie. Jednocześnie zarzuciła ona organowi pierwszej instancji obrazę:
- art. 121 Ordynacji podatkowej, poprzez zaliczenie w poczet jej wydatków kwoty [...] zł, która nie została przekazana sprzedającej mieszkanie Marii Tatar tytułem przedpłaty,
* art. 187 Ordynacji podatkowej, poprzez podjęcie rozstrzygnięcia niezgodnego z faktami, wskutek zaliczenia do wydatków zawyżonej kwoty
wpłaconej do banku kaucji za samochód.
Do odwołania D. Sz. dołączyła faks z [...] BANK S.A. potwierdzający, że w [...] r. zapłacona przez nią kaucja za samochód wynosiła [...] zł, a nie [...] zł, jak to przyjął organ podatkowy.
W uzasadnieniu odwołania podatniczka stwierdziła, że zaskarżona decyzja nie znajduje oparcia w stanie faktycznym sprawy oraz zebranym materiale dowodowym albowiem, jej zdaniem, nie można przyjąć, że przedpłata w kwocie [...]zł na zakup lokalu mieszkalnego od jej matki została faktycznie zapłacona, tylko dlatego, że takiego zapisu dokonano w akcie notarialnym. D. Sz. wskazała, że zarówno ona, jak i jej matka, złożyły w trakcie prowadzonego postępowania oświadczenia, że taki fakt nie miał miejsca, które to dowody organ podatkowy pierwszej instancji ocenił tendencyjnie, nie opierając swojej oceny na logicznej i spójnej interpretacji całości zgromadzonego materiału dowodowego. Podatniczka podkreśliła, że konieczność uregulowania zapłaty za zakupiony przez nią wraz z mężem w 1999 r. lokal użytkowy spowodowała, że podjęła ona decyzję o zakupie mieszkania od matki i jednocześnie pożyczeniu od niej udzielonego przez bank kredytu na zakup tego mieszkania w kwocie [...] zł. Z uwagi na to, że warunkiem otrzymania ww. kredytu była konieczność wpłaty, co najmniej 20 % kosztów inwestycji, w akcie notarialnym, stanowiącym umowę przedwstępną sprzedaży lokalu mieszkalnego, znalazł się zapis, że kwota [...] zł stała przez nią przekazana Marii Tatar, co jednak faktycznie nie miało miejsca.
Ponadto, zdaniem podatniczki, w toku postępowania nie przeprowadzono elementarnych czynności, mających na celu wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Przykładem na to jest fakt, że do wydatków poniesionych przez nią w [...] roku Urząd Skarbowy zaliczył kaucję za samochód w wysokości [...] zł (czyli tyle ile wynikało z umowy z bankiem), podczas gdy faktycznie uiściła ona kaucję w wysokości [...] zł.
Odwołująca zarzuciła też, że w zaskarżonej decyzji Urząd Skarbowy zawyżył o 20 % roczne koszty bieżącego utrzymania jej rodziny w [...] r. Faktycznie koszty te były znacznie niższe z uwagi na to, że w [...] r. mieszkała ona z matką i pozostawała na jej utrzymaniu.
Rozpatrując odwołanie, Izba Skarbowa stwierdziła, że dokonane przez organ pierwszej instancji ustalenia, dotyczące wysokości przychodów osiągniętych przez podatniczkę w [...] roku, które były źródłem pokrycia wydatków poniesionych w tym roku nie budzą wątpliwości.
Sporna w sprawie, jak wskazał organ odwoławczy, jest jedynie wysokość wydatków poniesionych przez D. Sz. w [...] roku ustalona przez Urząd Skarbowy, przy czym na uwzględnienie zasługuje jedynie zarzut, że w badanym roku podatniczka wydatkowała tytułem kaucji za samochód kwotę [...] zł, a nie [...] zł, jak to przyjął organ podatkowy pierwszej instancji. Na etapie prowadzonego postępowania D. Sz. nie przedstawiła jednak żadnego dowodu, oprócz umowy kredytowej o wysokości wpłaconych przez nią kaucji za samochód w [...] roku, a dopiero do odwołania załączyła zaświadczenie z [...] BANK S.A. w G, z którego wynika, że w [...] roku z tytułu kaucji wpłaciła kwotę [...] zł. Z tego względu zasadne było, jak stwierdziła Izba Skarbowa, skorygowanie w tym zakresie zaskarżonej decyzji.
Jeżeli chodzi o zarzut, że ustalenia zawarte w zaskarżonej decyzji nie znajdują oparcia w ustalonym stanie faktycznym organ drugiej instancji stwierdził, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Podnoszona przez podatniczkę okoliczność, że nie zapłaciła ona swojej matce - M. T. kwoty [...] zł, stanowiącej przedpłatę przy nabyciu od niej lokalu mieszkalnego w Kołobrzegu, nie może zostać uwzględniona albowiem oświadczenia złożone w tej kwestii przez M. T. i D. Sz. są sprzeczne z urzędowymi dokumentami, które Urząd Skarbowy zgromadził jako dowody w sprawie, tj. przedwstępną umową sprzedaży ww. lokalu z dnia[...] r. - Rep. A Nr [...] i umową sprzedaży tego mieszkania z dnia [...] r. - Rep. A Nr [...], w których zapisano, że pierwsza rata w wysokości [...] zł została przez kupującą zapłacona przed podpisaniem obydwu umów i fakt ten sprzedająca potwierdziła. Organ odwoławczy podkreślił, że akt notarialny jest dokumentem urzędowym, o szczególnym znaczeniu w postępowaniu administracyjnym i do czasu jego zmiany, uchylenia lub stwierdzenia nieważności przez uprawniony organ korzysta z domniemania ważności. Z tego względu, zdaniem Izby Skarbowej, organ podatkowy pierwszej instancji miał nie tylko prawo, lecz obowiązek przyjęcia, zgodnie z treścią aktów notarialnych, że kwota [...] zł została zapłacona przed sporządzeniem przedwstępnej umowy sprzedaży lokalu mieszkalnego. W przeciwnym razie organ podatkowy zaakceptowałby fakt złożenia przez obydwie strony oświadczeń nieprawdy, których celem było wyłudzenie z banku wysokiego kredytu.
Dlatego też Izba Skarbowa podtrzymała stanowisko organu pierwszej instancji zawarte w uzasadnieniu decyzji, że D. Sz. i jej matka M. T. złożyły odmienne oświadczenia w trakcie toczącego się postępowania podatkowego (od tych, które zawarte są w aktach notarialnych) dla potrzeb prowadzonego postępowania podatkowego i oświadczenia te nie zasługują na wiarę.
Odnośnie zarzutu odwołania w kwestii zawyżenia poniesionych wydatków przez podatniczkę, a dotyczących kosztów bieżącego utrzymania, Izba Skarbowa wskazała, że w tym zakresie uwzględniła oświadczenie K. i D. Sz. o poniesionych wydatkach w latach [...] i [...], w którym podatnicy określili wysokość wydatków na wyżywienie w granicach [...] zł na miesiąc dla 2 osób, natomiast wydatki na ubiór określili w wysokości [...] zł na 2 lata dla dwóch osób. W związku z tym, jak stwierdził organ odwoławczy, ustalenia w tym zakresie dokonane przez Urząd Skarbowy, szczegółowo opisane w zaskarżonej decyzji, nie budzą wątpliwości.
Mając na uwadze powyższe Izba Skarbowa Ośrodek Zamiejscowy stwierdziła, że wydatki poniesione przez D. Sz. w [...] roku, nieznajdujące pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów, a także w mieniu zgromadzonym wcześniej, wynoszą [...] zł, co wynika z różnicy między wydatkami poniesionymi w [...] roku w kwocie [...] zł a uzyskanymi przychodami w kwocie [...] zł. Z uwagi na fakt, iż wydatki te stanowią dochód z nieujawnionych źródeł, podlegający opodatkowaniu według stawki 75 %, organ odwoławczy wskazał, że zobowiązanie podatkowe D. Sz. z tytułu ryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za [...] r. wynosi [...] zł.
W skardze skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego podatniczka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie zarzucając bezpodstawne przyjęcie przez organy podatkowe po stronie wydatków poniesionych w [...] r. kwotę [...] zł zapłaconą rzekomo przez skarżącą matce - M. T. z tytułu przedpłaty za zakup spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego. Podobnie jak w odwołaniu podatniczka po raz kolejny podniosła, że nie zapłaciła matce tej kwoty, a zapis, który zamieszczono na tę okoliczność w akcie notarialnym, miał na celu jedynie uzyskanie kredytu w wysokości [...] zł, co zostało potwierdzone stosownymi oświadczeniami złożonymi w toku postępowania podatkowego zarówno przez podatniczkę jaki i jej matkę.
Ponadto skarżąca podniosła, że zawyżono jej zobowiązanie podatkowe o kwotę [...] zł z uwagi na błędne podsumowanie w zaskarżonej decyzji wydatków poniesionych przez nią w [...] roku.
Dyrektor Izby Skarbowej, odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Odnośnie zarzutu zawyżenia podatku o kwotę [...] zł organ odwoławczy wskazał, że zawyżenie takie nie miało miejsca, a zobowiązanie podatkowe zostało ustalone na podstawie prawidłowo wyliczonej podstawy opodatkowania. Faktem jest, że z podsumowania wydatków zestawionych na str. 2 i 3 decyzji wynika kwota [...]zł, a nie jak powinno być [...] zł lecz jest to omyłka niemająca jednak wpływu na ustalenie podstawy opodatkowania zryczałtowanym podatkiem dochodowym, która została przyjęta w prawidłowo ustalonej przez organy podatkowe kwocie [...] zł.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, właściwy do rozpoznania skargi z mocy przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. nr 14, poz.176 ze. zm.), w art. 20 ust. 1, w brzmieniu obowiązującym w 2000 roku, stanowiła, że za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 uważa się m.in. przychody nie znajdujące pokrycia w ujawnionych źródłach. Sposób ustalania wysokości przychodów określał ust. 3 art. 20 wskazując, że jest to suma poniesionych w roku podatkowym wydatków i wartości zgromadzonego w tym roku mienia, nie znajdująca pokrycia w mieniu zgromadzonym w roku podatkowym oraz w latach poprzednich, pochodzącym z przychodów opodatkowanych bądź wolnych od opodatkowania. Z treści tych przepisów wynika, że dla prawidłowego ustalenia podstawy opodatkowania przychodów z nieujawnionych źródeł konieczne jest:
* wykazanie wydatków podatnika poniesionych w danym roku podatkowym,
* określenia ujawnionych źródeł przychodów i wynikających z nich dochodów w danym roku podatkowym,
* ustalenie wielkości zasobów majątkowych zgromadzonych przez podatnika przed okresem objętym postępowaniem, pochodzących z przychodów opodatkowanych bądź wolnych od opodatkowania.
Ponieważ postępowanie w zakresie ustalenia zobowiązań podatkowych od dochodów z nieujawnionych źródeł jest postępowaniem szczególnym to ciężar dowodu rozkłada się tutaj na uczestnikach postępowania w inny sposób niż to ma miejsce w pozostałych rodzajach postępowania podatkowego. Z jednej strony, na organie podatkowym spoczywa obowiązek wykazania w sposób jednoznaczny i bezpośredni faktu poniesienia wszelkich wydatków, na których pokrycie brak jest dochodów z ujawnionych źródeł przychodów (dochodach zeznanych przez podatnika, bądź też w zasobach wcześniej zgromadzonych, pochodzących ze źródeł wolnych od podatku, czy też źródeł ujawnionych w trakcie postępowania). Z drugiej zaś strony, na podatniku ciąży konieczność wykazania, że jego wydatki znajdują pokrycie w określonym źródle przychodów lub posiadanych zasobach bądź, jak w niniejszej sprawie, że nie zostały w ogóle poniesione.
Art. 180 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) stanowi, że jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy a nie jest sprzeczne z prawem. Przyjmuje się zasadę równej mocy środków dowodowych, nie wprowadzając ograniczeń co do rodzaju dowodów, którym należy przyznać pierwszeństwo w ustalaniu istnienia danego faktu.
Wyjaśnienia o oświadczenia podatnika stanowią dowód w postępowaniu podatkowym, lecz podlegają ocenie organu i ich wartość dowodowa zależy od tego, czy są one prawdopodobne.
Zgodnie z art. 191 Ordynacja podatkowa organ podatkowy ocenia na podstawie zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Oznacza to, że organ podatkowy w ocenie materiału dowodowego nie jest skrępowany żadnymi regułami ustalającymi wartość poszczególnych dowodów, a ustaleń faktycznych dokonuje według własnego przekonania na podstawie wszechstronnie zebranego materiału dowodowego. W teorii prawa podkreśla się, że swobodna ocena dowodów, aby nie przerodziła się w samowolę, musi być dokonana z uwzględnieniem norm procesowych, odnoszących się do środków dowodowych, i z zachowaniem określonych reguł tej oceny. Organ w tej ocenie powinien kierować się wiedzą i zasadami życiowego doświadczenia. Rozumowanie, w wyniku którego organ ustala istnienie okoliczności faktycznych, powinno być też zgodne z prawidłami logiki. Podkreślić należy, że organ podatkowy obowiązany jest rozpatrzyć nie tylko poszczególne dowody z osobna, ale wszystkie dowody we wzajemnej łączności, ustosunkowując się do istotnych różnic. Możliwe jest odmówienie wiary poszczególnym dowodom, ale dopiero po wszechstronnym ich rozpatrzeniu, i wskazaniu przyczyny takiej oceny.
Przechodząc od ww. uwag wstępnych na grunt sprawy, będącej przedmiotem rozpoznania wskazać należy, że trafne jest stanowisko Izby Skarbowej, że omyłka w podsumowaniu wydatków podatniczki, znajdująca się na karcie 2 i 3 zaskarżonej decyzji nie miała wpływu na zawyżenie zobowiązania podatkowego z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego podatniczki, ponieważ zostało ono ustalone na podstawie prawidłowo wyliczonej podstawy opodatkowania, tj. kwoty [...] zł.
Tak więc, kwestią sporną w niniejszej sprawie jest w zasadzie jedynie zaliczenie do wydatków podatniczki kwoty [...] zł, którą miała ona przekazać matce tytułem zaliczki na zakup jej mieszkania. Na tę okoliczność zarówno matka podatniczki - M. T. jak i ona sama złożyły stosowne oświadczenia wskazując, że fakt taki nie miał miejsca, a zamieszczony w akcie notarialnym zapis o przekazaniu tej kwoty przez podpisaniem umowy służył jedynie otrzymaniu kredytu, który w efekcie podatniczka przeznaczyła na spłatę swoich zobowiązań, a nie zapłatę za mieszkanie.
Organy podatkowe obydwu instancji stanęły na stanowisku, że dowody te nie mogą być uwzględnione z uwagi na zapisy znajdujące się w aktach notarialnych, dotyczących zakupu przez podatniczkę mieszkania matki - M. T.. Ponadto organ odwoławczy podkreślił, że akt notarialny jest dokumentem urzędowym, który stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone, zgodnie z art. 194 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej.
Odnosząc się do tego stanowiska Izby Skarbowej stwierdzić należy, że jest ono błędne. Faktem jest, że Ordynacja podatkowa przyznaje zwiększoną moc dowodową dokumentom urzędowym, ale akt notarialny nie stanowi takiego dokumentu. Art. 194 Ordynacji podatkowej, na który powołuje się organ odwoławczy, stanowi, że "dokumenty urzędowe sporządzone w formie określonej przepisami prawa przez powołane do tego organy władzy publicznej stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone". Ordynacja podatkowa przyznaje też moc dokumentu urzędowego, dokumentom sporządzonym przez inne jednostki niż organy państwowe i organy samorządu terytorialnego, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów są one uprawnione do ich wydania, są to np.: zakłady publiczne (szkoły, zakłady opieki zdrowotnej), organizacje społeczne. Tak więc, akt notarialny jako niepochodzący od organu władzy publicznej, ani niezawierający oświadczenia tego organu, a więc nie będący dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 194 Ordynacji podatkowej, wbrew twierdzeniom Izby Skarbowej, nie posiada zwiększonej mocy dowodowej w zakresie tego, co zostało w nim stwierdzone.
Akt notarialny, oprócz faktów wynikających z dokumentów, zawiera również dowolne oświadczenia składane przez strony danej umowy w obecności notariusza. Notariusz nie ponosi żadnej odpowiedzialności za treść oświadczeń składanych przez dane osoby, nie potwierdza też ich prawdziwości, a jedynie stwierdza, że takie oświadczenie woli zostało przed nim złożone. Nie ulega wątpliwości, że składanie nieprawdziwych oświadczeń jest niezgodne z prawem i może pociągać za sobą negatywne następstwa dla składających takie oświadczenia, niemniej nie ulega wątpliwości, że z różnych przyczyn strony mogą takie oświadczenia składać. W takim przypadku dokumenty takie, pomimo iż sporządzone w szczególnej formie aktu notarialnego, nie będą odzwierciedlać stanu faktycznego.
W rozpatrywanej sprawie, mając na uwadze zgodne oświadczenia stron, co do faktu nieprzekazania przez podatniczkę kwoty [...] zł matce, a także podawane przez D. Sz. i jej matkę okoliczności i powody zawarcia umowy przedwstępnej i umowy sprzedaży mieszkania M. T., stwierdzić należy, że przedstawiona przez organy podatkowe, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, ocena zgromadzonego materiału dowodowego nie może zostać zaaprobowana. Nie można odmówić wiarygodności dowodom w postaci oświadczeń podatniczki oraz M. T., a także zeznaniom M. T. złożonych w dniu [...] r. w Urzędzie Skarbowym bez wyraźnego podważenia wersji podawanej przez ww., powołując się na zapisy w akcie notarialnym, w sytuacji gdy zasady doświadczenia życiowego, którymi powinny także kierować się organy podatkowe, pozwalają przypuszczać, że konieczność uzyskania środków finansowych z kredytu bankowego mogła doprowadzić do złożenia przez ww. przed notariuszem oświadczenia niezgodnego z prawdą.
Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że w rozpatrywanej sprawie organy podatkowe przekroczyły zasadę swobodnej oceny dowodów, nie odnosząc się wystarczająco wszechstronnie do całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego, nie uzasadniając w sposób prawidłowy faktu uznania dowodów w postaci oświadczeń podatniczki oraz oświadczeń i zeznań M. T. za niewiarygodne, a także przypisując zwiększoną moc dowodową aktom notarialnym, które nie są dokumentami urzędowymi w rozumieniu art. 194 Ordynacji Podatkowej.
Z tego względu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie - na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji, jako wydanej z naruszeniem przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI