SA/Sz 1621/02

SA/Sz 1621/02 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2004-08-19
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2002-07-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Marzena Kowalewska /sprawozdawca/
Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka
Zofia Przegalińska /przewodniczący/
Symbol z opisem
607  Gospodarka mieniem państwowym i komunalnym, w tym gospodarka nieruchomościami nierolnymi
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 145 par. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Dnia 19 sierpnia 2004 r Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Przegalińska Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska (spr.) Asesor WSA Nadzieja Karczmarczyk Protokolant St. sekr. sąd. Joanna Białas - Gołąb po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 sierpnia 2004 r sprawy ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r Nr [...] w przedmiocie odmowy nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości I uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Przewodniczącego Zarządu Miasta [...] z dnia [...] r Nr [...], II zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącej [...] kwotę 10 ( dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r. Przewodniczący Zarządu Miasta [...] odmówił
nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości położonej przy ul, [.]w
obrębie[...], oznaczonej numerem działki [...] o pow. [...]w prawo własności w
udziałach na rzecz [...].
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził, że wnioskiem z dnia [...] zwróciła się do Przewodniczącego Zarządu Miasta [..]o nieodpłatne
nabycie prawa własności nieruchomości położonej w [...]przy ul. [...]w
obrębie[...], oznaczonej numerem działki [...]o powierzchni [...]Organ uzasadnia,
że zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez
użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz. U, z 2001 r. Nr
113, poz. 1209), osobom fizycznym będącym w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu
wejścia w życie ustawy tj. w dniu 24 października 2001 r. użytkownikami
wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości położonych na
obszarach Państwa Polskiego, wymienionych w dekrecie z dnia 6 września 1951
r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na
obszarze Ziem Odzyskanych (Dz. U. Nr 46, poz. 340, Dz. U. z 1957 r. Nr 39,
poz. 172, Dz. U. z 1969 r. Nr 13, poz. 95 i Dz. U. z 1998 r. Nr 106, poz.
668) zabudowanych na cele mieszkaniowe lub stanowiących nieruchomości rolne
przysługuje roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności tych
nieruchomości, a z treści powyższego przepisu wynika, że o rodzaju
nieruchomości w stosunku do których przysługuje roszczenie o nieodpłatne
nabycie ich na własność rozstrzyga dekret z dnia 6 września 1951 r. o
ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na
obszarze Ziem Odzyskanych (Dz. U. Nr 46, poz. 340, Dz. U. z 1957 r. Nr 39,
poz. 172, Dz. U, z 1969 r. Nr 13, poz. 95 i Dz. U. z 1998 r. Nr 106, poz.
668).
Zdaniem organu art. 1 powyżej cytowanego dekretu stanowi, że dekret ten dotyczy gospodarstw rolnych lub działek gruntowych nadanych w trybie
osadnictwa rolniczego na obszarze Ziem Odzyskanych i byłego Wolnego Miasta
Gdańska tj. w trybie dekretu z dnia 6 września 1946 r. o ustroju rolnym i
osadnictwie na obszarze Ziem Odzyskanych i byłego Wolnego Miasta Gdańska
(Dz. U. Nr 49, poz. 279 ze zmianami) lub wymienionego dekretu z dnia 6
września 1951 r. (art. 1 w związku z art. 13 i 10 dekretu z dnia 6 września
1951r.).
Organ podał, że w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego
ustalono, że przedmiotowa nieruchomość stała się własnością Skarbu Państwa
na podstawie dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i
poniemieckich (Dz. U. Nr 13 z 19.04.1946 r. poz. 87), a wnioskiem z dnia
[...]r. Pan [...]zwrócił się o sprzedaż nieruchomości nierolniczej położonej
w [..] przy ul. [...] na podstawie przepisów ustawy z dnia [...]r. o sprzedaży przez
Państwo domów mieszkalnych i działek budowlanych (Dz. U, Nr 31, poz. 132).
Decyzją Nr [...]z dnia [...]r. Prezydium Miejskiej Rady Narodowej przyznało prawo nabycia przedmiotowej nieruchomości w trybie przepisu art. 11 ust. 5 ustawy z dnia
28.05.1957 r. o sprzedaży... (Dz. U. Nr 31, poz. 132). Decyzja ta stanowiła
podstawę do zawarcia umowy sprzedaży- akt notarialny Rep. A [...]r. z dnia[...].
Od decyzji Przewodniczącego Zarządu Miasta [...]odwołała się [...]wnosząc o jej uchylenie z uwagi na niezgodne ze stanem faktycznym i prawnym zawarte w niej orzeczenie. W uzasadnieniu odwołania podnosi, że "...powołanie się w tym artykule Ustawy na przepisy Dekretu odnosi się tylko i wyłącznie do zakresu geograficznego obszarów Państwa Polskiego, a nie osób lub rodzajów nieruchomości jak zastosowano w decyzji. Nie ma też znaczenia na jakiej podstawie prawnej przyznano osobie fizycznej prawo użytkowania wieczystego, ponieważ Ustawa nie zawiera takiego zapisu (wymogu). Ponadto, skarżący podnosi, że intencją ustawodawcy było nadanie uprawnień przedmiotowych do uwłaszczenia wszystkim użytkownikom wieczystym, którzy z jakiś przyczyn nie stali się z mocy
nadanego Dekretem prawa właścicielami gospodarstw rolnych i działek
gruntowych.
Dalej podaje, że jej zdaniem niezbyt wnikliwie zostały przeprowadzone
ustalenia w trakcie postępowania administracyjnego sugerujące, że
nieruchomość (działka gruntowa) położona przy ul. [...] w obrębie[...],
oznaczona numerem [...] o powierzchni [...] uregulowana w księdze wieczystej KW
nr[...],została sprzedana [...].
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymując w mocy decyzję organu I instancji podniosło, że jak wynika z treści art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 24
lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności
nieruchomości (Dz.U. Nr 113, poz. 1209), ustawa ma zastosowanie tylko i
wyłącznie do takich nieruchomości, które posiadają obecnie charakter rolny
lub są zabudowane na cele mieszkaniowe i znajdują się na:
- obszarze Ziem Odzyskanych lub byłego Wolnego Miasta Gdańska,
- były nadane w trybie osadnictwa rolniczego,
- zostały wymienione w dekrecie z dnia 6 września 1951 roku jeżeli z
jakichkolwiek przyczyn stały się własnością Skarbu Państwa lub jednostki
samorządu terytorialnego i następnie zostały oddane osobom fizycznym w
użytkowanie wieczyste.
Jak wynika z akt zgromadzonych w sprawie przedmiotowa działka gruntu nigdy nie została nadana na własność w trybie osadnictwa rolniczego i nie stanowi działki rolnej.
Z tych też względów nieruchomość ta, jako nie wymieniona w dekrecie z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych, nie może stanowić przedmiotu nabycia na własność w trybie ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości.
W tych warunkach, zdaniem organu, badanie pozostałych przesłanek dopuszczających nabycie współwłasności działki gruntu nr [...] o pow. [...], uregulowanej w KW nr[...], położonej przy ul[...] w obrębie[...], stanowiącej własność gminy Miasta[...], na rzecz [...] w trybie cyt. wyżej ustawy należy
uznać za bezprzedmiotowe.
Ustosunkowując się do twierdzenia strony, co do niezbyt wnikliwego
przeprowadzenia ustaleń w trakcie postępowania administracyjnego,
Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, iż faktycznie przedmiotową
nieruchomość w użytkowanie wieczyste uzyskali [...] na podstawie "Umowy
przeniesienia własności i prawa wieczystego użytkowania" z dnia [...] r. (Akt
notarialny Repertorium A Numer[...]) od [...] w [...]. Fakt ten nie miał wpływu na
zasadność zaskarżonej decyzji.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie skarżąca wniosła o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium
Odwoławczego jako niezgodnej z prawem. Zdaniem skarżącej ustawodawca w art.
1 ust 1 tej ustawy określił bardzo wyraźnie, iż uprawnionymi do uwłaszczenia
są użytkownicy wieczyści, którzy byli użytkownikami wieczystymi
nieruchomości w dniu [...] r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy z 24
października 2001 r., gdy nieruchomości te położone są na obszarach państwa
polskiego wymienione w dekrecie z dnia 6 września 1951r. czyli na Ziemiach
Odzyskanych i zabudowane są na cele mieszkaniowe lub też stanowią
nieruchomości rolne. Jako koronny argument wskazujący na taką właśnie
interpretację przepisów ustawy cytuje na podstawie stenogramu sejmowego
wypowiedź marszałka prowadzącego obrady sejmowe odnośnie do najważniejszej
poprawki przyjętej przez Sejm:. "W poprawce 1 do art. 1 ust. 1 wnioskodawca
proponuje, aby osobom fizycznym będącym w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu
wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami
wieczystymi nieruchomości położonych na obszarach państwa polskiego
wymienionych w dekrecie o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych i
gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych zabudowanych na cele
mieszkaniowe lub stanowiących nieruchomości rolne, przysługiwało roszczenie
o nieodpłatne nabycie tych nieruchomości (patrz Sprawozdanie stenograficzne
ze 114. posiedzenia Sejmu RP s. 318)". Wyniki głosowań nad tą poprawką jak i
nad całością projektu ustawy są bardzo wymownym dowodem woli Sejmu w sprawie
uwłaszczenia użytkowania wieczystego na Ziemiach Odzyskanych. Senat przyjął
na mocy swojej uchwały ustawę bez poprawek a Prezydent RP złożył pod nim
podpis, która została opublikowana w Dzienniku Ustaw w dniu 9 października
2001 r., a weszła w życie 24 października 2001 r.W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi z uzasadnieniem jak w rozstrzygnięciu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.
1271), sprawy, w których skargi zostały wniesione Naczelnego Sądu
Administracyjnego przed dniem 01 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało
zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy
administracyjne na podstawie przepisów ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o
postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).
Skargę uznać należy za zasadną. Skarżąca trafnie zarzuciła niewłaściwą
wykładnię dokonaną przez organy obu instancji art. 1 ust.1 ustawy z dnia z
26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności
nieruchomości (Dz.U. z 2001 r. Nr 113, poz. 1209).
Przedmiotem sporu jest zakres podmiotowy i przedmiotowy stanowiącego
podstawę zaskarżonej decyzji art. 1 ust. 1 ustawy z 26 lipca 2001 r. o
nabywaniu przez użytkowników wieczystych własności nieruchomości. Przepis
ten w dacie wydania zaskarżonej decyzji miał brzmienie następujące: "Osobom
fizycznym będącym w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy
użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości
położonych na obszarach Państwa Polskiego, wymienionych w dekrecie z dnia 6
września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw
chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz. U. Nr 46, poz. 340, z 1957 r.
Nr 39, poz. 172, z 1969 r. Nr 13, poz. 95 i z 1998 r. Nr 106, poz. 668):
1) zabudowanych na cele mieszkaniowe,
2) stanowiących nieruchomości rolne
przysługuje roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności tych nieruchomości".
Treść i redakcja powyższego przepisu spowodowały powstałe w sprawie
rozbieżności interpretacyjne.
Jako wyjściową podstawę zrozumienia wyrażeń normokształtnych, dyrektywy wykładni przyjmują użycie interpretacyjnych dyrektyw językowych (por. M. Zieliński "Wykładnia prawa. Zasady. Reguły. Wskazówki." Wyd. LexisNexis, Warszawa 2002 r., s. 309 i nast.). Treść przytoczonego wyżej przepisu winna być zatem ustalona przede wszystkim przy zastosowaniu wykładni gramatycznej.
Zakres podmiotowy zawartej w tym przepisie regulacji ustalany przy
zastosowaniu obowiązujących norm językowych wskazuje, iż odnosi się on do
"osób fizycznych będących w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie
ustawy (tj. 23 października 2001 r.) użytkownikami lub współużytkownikami
wieczystymi nieruchomości. Dalsza część hipotezy tej normy określa jej zakres przedmiotowy przez określenie obszaru, których ma dotyczyć, wskazując, iż chodzi o nieruchomości położone na obszarach Państwa Polskiego, wymienione w dekrecie z dnia 06 września 1951 r. oraz spełniające dodatkowe warunki (tj. gdy są: 1) zabudowane na cele mieszkaniowe, 2) stanowią nieruchomości rolne). Zatem użyty zapis "wymienionych w dekrecie z 06 września 1951 r." stanowi dookreślenie użytego w tym przepisie sformułowania "obszarów Państwa Polskiego".
Sąd nie podzielił dokonanej przez organy obu instancji wykładni, wedle
której, odwołanie się w tym przepisie do dekretu z 06 września 1951 r.
oznacza zawężenie zakresu podmiotowego ustawy do osób, które w trybie tego
dekretu zostały uwłaszczone oraz zakresu przedmiotowego do nieruchomości
rolnych nadanych w trybie osadnictwa rolniczego.
Zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji,
odmawiająca skarżącej nieodpłatnego nabycia własności nieruchomości, oparte
więc zostały na niewłaściwej wykładni przepisu art. 1 ust. 1 ustawy z 26
lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności
nieruchomości, a zatem wydane zostały z naruszeniem prawa materialnego,
które miało wpływ na wynik sprawy.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien ponadto ustalić i ocenić spełnienie przez wnioskodawcę pozostałych przesłanek dopuszczających nabycie przedmiotowej nieruchomości, które to ustalenia kwestionowane były przez stronę a ich wyjaśnienie i ocenę uznał organ drugiej instancji za bezprzedmiotową wobec przyjętej interpretacji art. 1 ustawy o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości.
Mając na uwadze naruszenie prawa materialnego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił decyzję Przewodniczącego Zarządu Miasta [.] i decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [.] na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.