SA/Sz 1564/02
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę notariusza na decyzję Izby Skarbowej dotyczącą odpowiedzialności za niepobranie opłaty skarbowej od umowy sprzedaży lokalu mieszkalnego.
Sprawa dotyczyła odpowiedzialności notariusza D.W. jako płatnika opłaty skarbowej od umowy sprzedaży lokalu mieszkalnego powstałego w wyniku adaptacji strychu. Organy podatkowe uznały, że notariusz nieprawidłowo obliczył i pobrał opłatę, stosując jako podstawę cenę sprzedaży zamiast wartości rynkowej lokalu. Notariusz kwestionował tę interpretację, powołując się na przepisy dotyczące taksy notarialnej i odpowiedzialności podatnika. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że notariusz jako płatnik ponosi odpowiedzialność za niepobranie opłaty od wartości rynkowej lokalu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie rozpoznał sprawę ze skargi notariusza D.W. na decyzję Izby Skarbowej, która orzekła o jego odpowiedzialności podatkowej jako płatnika z tytułu niepobranej opłaty skarbowej od umowy sprzedaży lokalu mieszkalnego. Sprawa dotyczyła aktu notarialnego sprzedaży lokalu powstałego w wyniku adaptacji pomieszczenia strychowego. Organy podatkowe uznały, że notariusz powinien był obliczyć opłatę skarbową od wartości rynkowej lokalu, ustalonej przez rzeczoznawcę, a nie od ceny sprzedaży podanej przez strony, która była niższa. Skarżący notariusz argumentował, że wartość przedmiotu czynności cywilnoprawnej dla celów taksy notarialnej powinna być przyjmowana według wartości podanej przez strony, a także kwestionował swoją odpowiedzialność jako płatnika. Sąd administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że obowiązek obliczenia i pobrania opłaty skarbowej od wartości rynkowej spoczywał na notariuszu jako płatniku. Sąd podkreślił, że wartość rynkowa lokalu powstałego w wyniku adaptacji jest taka sama jak każdego innego lokalu mieszkalnego i powinna stanowić podstawę opodatkowania, a nie cena sprzedaży pomniejszona o nakłady czy ulgi. W związku z tym, notariusz, pobierając opłatę od niższej kwoty, nie dopełnił należycie swoich obowiązków płatnika.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Notariusz jako płatnik jest zobowiązany do pobrania opłaty skarbowej od wartości rynkowej lokalu, która powinna być określona na podstawie przeciętnych cen stosowanych w danej miejscowości, a nie od ceny sprzedaży ustalonej przez strony, jeśli jest ona niższa.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wartość rynkowa lokalu mieszkalnego, nawet powstałego w wyniku adaptacji, jest taka sama jak każdego innego lokalu i powinna stanowić podstawę obliczenia opłaty skarbowej. Notariusz, pobierając opłatę od niższej ceny sprzedaży, nie dopełnił obowiązku płatnika.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (19)
Główne
u.o.s. art. 1 § 1 pkt 2 lit. "a"
Ustawa o opłacie skarbowej
Opłacie skarbowej podlegają umowy sprzedaży rzeczy i praw majątkowych.
u.o.s. art. 5 § pkt 4
Ustawa o opłacie skarbowej
Obowiązek uiszczenia opłaty skarbowej od umowy sprzedaży powstaje z chwilą dokonania tej czynności.
u.o.s. art. 10 § 1 pkt 1 lit. "c"
Ustawa o opłacie skarbowej
Podstawę obliczenia opłaty skarbowej od umowy sprzedaży stanowi wartość rynkowa rzeczy lub prawa majątkowego.
u.o.s. art. 12 § 1 pkt 1
Ustawa o opłacie skarbowej
Notariusze są obowiązani do obliczenia i pobrania opłaty skarbowej od dokonywanych przed nimi czynności cywilnoprawnych.
u.p.d.o. art. 8
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Definicja płatnika.
u.p.d.o. art. 17 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Odpowiedzialność płatnika za niepobranie lub pobranie w niższej wysokości podatku.
u.p.d.o. art. 27 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Decyzja o odpowiedzialności podatkowej płatnika.
u.p.d.o. art. 30 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Określenie wysokości niepobranego lub pobranego, a nie wpłaconego podatku w decyzji o odpowiedzialności płatnika.
Dz.U. 2002 nr 153 poz. 1270 art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa oddalenia nieuzasadnionej skargi.
Pomocnicze
u.o.s. art. 10 § ust. 2
Ustawa o opłacie skarbowej
Wartość rynkowa określa się na podstawie przeciętnych cen stosowanych w danej miejscowości w obrocie rzeczami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem ich stanu i stopnia zużycia, bez odliczenia przejętych przez nabywcę długów i ciężarów.
u.o.s. art. 12 § 2
Ustawa o opłacie skarbowej
Notariusze są obowiązani uzależnić dokonanie czynności cywilnoprawnej od uprzedniego uiszczenia opłaty skarbowej.
Dz.U. 1989 nr 4 poz 23 art. 1 § ust. 1 pkt 1 lit. "a"
Ustawa z dnia 31 stycznia 1989 r. o opłacie skarbowej
Opłacie skarbowej podlegają czynności cywilnoprawne.
Dz.U. 1989 nr 4 poz 23 art. 12 § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 31 stycznia 1989 r. o opłacie skarbowej
Obowiązek notariusza obliczenia i pobrania opłaty skarbowej.
u.p.d.o. art. 30 § § 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Wyłączenie odpowiedzialności płatnika, gdy odrębne przepisy stanowią inaczej lub podatek nie został pobrany z winy podatnika.
u.p.d.o. art. 30 § § 3 i 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Roszczenie płatnika wobec podatnika o zapłatę równowartości niepobranego podatku.
Dz.U. 1994 nr 136 poz. 705 art. 58 § ust. 1 pkt 1
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 9 grudnia 1994 r. w sprawie opłaty skarbowej
Opłata skarbowa od umowy sprzedaży nieruchomości lub prawa użytkowania wieczystego wynosi 5%.
Dz.U. 1989 nr 86 poz. 959 art. 12 § ust. 2
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 21 lipca 1989 r. w sprawie sposobu pobierania, uiszczania i zwrotu opłaty skarbowej oraz sposobu prowadzenia rejestrów tej opłaty
Obowiązek notariuszy określania w aktach podstawy i sposobu obliczenia opłaty skarbowej oraz pouczania stron.
Dz.U. 1991 nr 39 poz 174 art. 3 § ust. 1
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 kwietnia 1991 r. w sprawie taksy notarialnej
Za wartość przedmiotu czynności notarialnej przyjmuje się wartość podaną przez strony czynności (dotyczy ustalania taksy notarialnej).
Dz.U. 2002 nr 153, poz. 1271 art. 97 § § 1
Przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przekazanie spraw do rozpoznania wojewódzkim sądom administracyjnym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy podatkowe prawidłowo ustaliły, że podstawę obliczenia opłaty skarbowej stanowi wartość rynkowa lokalu, a nie cena sprzedaży. Notariusz jako płatnik ponosi odpowiedzialność za niepobranie opłaty skarbowej od wartości rynkowej lokalu.
Odrzucone argumenty
Notariusz nie ponosi odpowiedzialności, ponieważ wartość przedmiotu czynności dla celów taksy notarialnej jest ustalana na podstawie wartości podanej przez strony. Nie można mówić o wartości rynkowej lokalu powstałego w wyniku adaptacji, gdyż nie istnieje rynek adaptacji.
Godne uwagi sformułowania
wartość rynkowa będącego przedmiotem sprzedaży lokalu mieszkalnego nie wywiązał się należycie z obowiązków płatnika nie można mówić o cenach przeciętnych - nie istnieje bowiem rynek (w znaczeniu ekonomicznym) adaptacji
Skład orzekający
Marian Jaździński
przewodniczący-sprawozdawca
Alicja Polańska
członek
Kazimierz Maczewski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalanie podstawy opodatkowania opłatą skarbową od umów sprzedaży nieruchomości, w szczególności tych powstałych w wyniku adaptacji, oraz odpowiedzialność notariuszy jako płatników."
Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie wydania orzeczenia, zwłaszcza w zakresie przepisów o opłacie skarbowej i Ordynacji podatkowej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje praktyczne problemy związane z ustalaniem wartości rynkowej dla celów podatkowych, szczególnie w przypadku nieruchomości powstałych w wyniku adaptacji. Jest to istotne dla notariuszy i uczestników rynku nieruchomości.
“Notariusz kontra skarbówka: Kto decyduje o wartości lokalu i opłacie skarbowej?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySA/Sz 1564/02 - Wyrok WSA w Szczecinie Data orzeczenia 2004-04-08 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2002-07-12 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie Sędziowie Alicja Polańska Kazimierz Maczewski Marian Jaździński /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 611 Podatki i inne świadczenia pieniężne, do których mają zastosowanie przepisy Ordynacji podatkowej, oraz egzekucja t Hasła tematyczne Celne prawo Sygn. powiązane FSK 1671/04 - Wyrok NSA z 2005-04-28 Skarżony organ Izba Skarbowa Powołane przepisy Dz.U. 1989 nr 4 poz 23 art. 10 ust. 1 pkt 1 lit. "c" Ustawa z dnia 31 stycznia 1989 r. o opłacie skarbowej. Dz.U. 1997 nr 137 poz 926 art. 8, art. 27 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marian Jaździński (spr.), Sędzia WSA Alicja Polańska, Asesor WSA Kazimierz Maczewski, Protokolant K. Kapelczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi D.W. na decyzję Izby Skarbowej z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie opłaty skarbowej oddala skargę Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] r. Nr [...], wydaną z powołaniem się na przepisy art. 27 § 1 i art. 30 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. "a", art. 7 ust. 2 i art. 10 ust. 1 pkt 1 lit. "c" i art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o opłacie skarbowej (Dz. U. Nr 4, poz. 23 ze zm.) oraz § 58 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 9 grudnia 1994 r. w sprawie opłaty skarbowej (Dz. U. Nr 136, poz. 705 ze zm.), Urząd Skarbowy orzekł o odpowiedzialności podatkowej płatnika - notariusza D.W z tytułu nie pobranej opłaty skarbowej od umowy sprzedaży lokalu mieszkalnego położonego przy ul. [...] w S. zawartej w dniu [...] r., określając jej wysokość na kwotę [...] zł. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że w dniu [...] r. w Kancelarii Notarialnej D.W. zawarta została w formie aktu notarialnego umowa o oddanie w wieczyste użytkowanie, ustanowienia odrębnej własności lokalu mieszkalnego i jego sprzedaży. Stronami tej umowy byli: Zarząd Miasta działający przez pełnomocnika w osobie E.R., Spółka z o.o. "A." z siedzibą w S. będąca zarządcą Wspólnoty Mieszkaniowej nieruchomości położonej w S. przy ul. [...] oraz I. i M. S. zamieszkali w lokalu mieszkalnym przy [...]. Z umowy tej wynika, że zarządca nieruchomości, działający w imieniu Wspólnoty właścicieli, ustanowił odrębną własność lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku mieszkalnym przy ul. [...] i lokal ten sprzedał I. i M. małżonkom S. wraz z wynoszącym [...] udziałem we własności część wspólnych budynku. Zgodnie z § [...] aktu notarialnego, wartość będącego przedmiotem sprzedaży lokalu wraz z udziałem we wspólnych częściach budynku wynosi, zgodnie z wyceną rzeczoznawcy, kwotę [...] zł, zaś wartość nakładów poniesionych przez nabywcę na wybudowanie tego lokalu w drodze adaptacji pomieszczenia strychowego - kwotę [...] zł. Po uwzględnieniu nakładów własnych poniesionych przez nabywcę wartość lokalu powstałego z adaptacji poddasza ustalono na kwotę [...] zł. Z treści § [...] wskazanego wyżej aktu notarialnego wynika, że notariusz obliczył i pobrał opłatę skarbową od wartości powierzchni strychowej przed adaptacją zgodnie z aneksem do operatu szacunkowego sporządzonego przez biegłych rzeczoznawców, tj. od kwoty [...] zł. Wskazując na regulacje art. 12 ust 1 pkt 1 ustawy z 31 stycznia 1989 r. o opłacie skarbowej, wedle którego obowiązkiem notariusza jest prawidłowe obliczenie i pobranie opłaty skarbowej od dokonywanych przed nim czynności cywilnoprawnych oraz wpłacenie jej na rachunek właściwego urzędu skarbowego, a także odwołując się do przepisu § 58 ust 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 9 grudnia 1994 r. w sprawie opłaty skarbowej, wedle którego opłata skarbowa od umowy sprzedaży nieruchomości lub prawa użytkowania wieczystego wynosi 5%, organ podatkowy stwierdził dalej w uzasadnieniu swej decyzji, że czynnością cywilnoprawną, od dokonania której notariusz obowiązany był obliczyć i pobrać opłatę skarbową, była umowa sprzedaży udziału w powierzchni lokalu mieszkalnego położonego przy ul. [...] w Szczecinie, uzyskanego w wyniku adaptacji pomieszczenia strychowego oraz że wartość tego udziału w dniu zawarcia tej umowy ustalona została na kwotę [...] zł. Przyjmując, że ta ostatnia kwota winna stanowić podstawę obliczenia opłaty skarbowej i że wysokość należnej od tej czynności opłaty wynosi kwotę [...] zł, Urząd Skarbowy stwierdził, iż sporządzający akt notarialny notariusz nie wywiązał się należycie z obowiązków płatnika oraz określił, iż kwota nie naliczonej i nie pobranej przez notariusza opłaty skarbowej wynosi [...] zł ([...] minus [...]). Po rozpatrzeniu sprawy na skutek wniesionego przez płatnika odwołania od powyższej decyzji, Izba Skarbowa decyzją z dnia [...] r. Nr [...], wydaną z powołaniem się na przepisy art. 233 § 1 pkt 1, art.. 27 § 1 i art. 30 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), art. 1 ust. 1 pkt 2 lit. "a", art. 7 ust. 2, art. 10 ust. 1 pkt 1 lit. "c" i art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 stycznia 1989 r. o opłacie skarbowej (Dz. U. Nr 4, poz. 23 ze zm.), § 58 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 9 grudnia 1994 r. w sprawie opłaty skarbowej (Dz. U. Nr 136, poz. 705 ze zm.) oraz § 12 i § 16 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 21 lipca 1989 r. w sprawie sposobu pobierania, uiszczenia i zwrotu opłaty skarbowej oraz sposobu prowadzenia rejestrów tej opłaty (Dz. U, Nr 86, poz. 959 ze zm.), orzekła o utrzymaniu w mocy decyzji organu pierwszej instancji. Z uzasadnienia decyzji organu odwoławczego wynika, że w pełni podzielił on ustalenia organu pierwszej instancji co do tego, że odwołujący się płatnik nie wywiązał się należycie z obowiązku obliczenia i pobrania opłaty skarbowej od dokonanej przed nim czynności cywilnoprawnej. Wskazując na obowiązki notariusza w zakresie dotyczącym naliczania i pobierania opłaty skarbowej od dokonanych z jego udziałem czynności, jakie wynikają z przepisów art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o opłacie skarbowej i z przepisów § 12 wskazanego wyżej rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 21 lipca 1989 r. oraz podkreślając, że treść aktu notarialnego, z dokonaniem którego wiąże się sporna opłata skarbowa, dostarcza wszelkich informacji pozwalających prawidłowo ustalić stan faktyczny sprawy, a w szczególności przedmiot i podstawę opodatkowania opłatą skarbową, organ odwoławczy stwierdził, iż z dokumentu tego wynika, że wartość będącego przedmiotem sprzedaży udziału w powierzchni lokalu mieszkalnego strony umowy określiły - zgodnie z wyceną dokonaną przez biegłego rzeczoznawcę - na kwotę [...] zł, zaś pouczone przez dokonującego czynność notarialną o skutkach wynikających z art. 10 ust. 2 i 3 ustawy o opłacie skarbowej oraz o skutkach karnoskarbowych - wartość przedmiotu umowy określiły na kwotę równą cenie sprzedaży, tj. na kwotę [...] zł, odpowiadającą wartości przedmiotu umowy określonego jako "powierzchnia strychowa przed adaptacją". Uznając, że przyjęcie przez notariusza za podstawę obliczenia opłaty skarbowej wskazanej przez strony ceny sprzedaży było wadliwe, organ odwoławczy stwierdził dalej w uzasadnieniu swej decyzji, że podstawę obliczenia tej opłaty winna stanowić wartość rynkowa będącego przedmiotem sprzedaży lokalu mieszkalnego, a więc kwota [...] zł, ustalona zgodnie z wyceną rzeczoznawcy, która to wartość stanowiła też podstawę ustalenia ceny sprzedaży przy uwzględnieniu nadto nakładów własnych poniesionych przez kupującego na wybudowanie lokalu oraz zastosowanych przez sprzedającego ulg. Zgodnie z przepisem art. 10 ust. 1 pkt 1 lit, "c" ustawy o opłacie skarbowej, podstawę obliczenia opłaty skarbowej od czynności cywilnoprawnej przy umowie sprzedaży stanowi wartość rynkowa rzeczy lub prawa majątkowego, którą zgodnie z art. 10 ust. 2 tejże ustawy określa się na podstawie przeciętnych cen stosowanych w danej miejscowości w obrocie rzeczami tego samego rodzaju i gatunku z uwzględnieniem ich stanu i stopnia zużycia oraz w obrocie prawami majątkowymi tego samego rodzaju, bez odliczenia przejętych przez nabywcę długów i ciężarów. Sporządzając akt notarialny na podstawie prawdziwych informacji uzyskanych od stron czynności cywilnoprawnej zarówno co do przedmiotu umowy jak i podstawy opodatkowania, notariusz obowiązany był na podstawie tych informacji i z uwzględnieniem zasad obliczania opłaty skarbowej prawidłowo ocenić stan faktyczny zawieranej przed nim umowy sprzedaży, a w konsekwencji obliczyć i pobrać opłatę w wysokości naliczonej od prawidłowo określonego przedmiotu umowy, stwierdził w uzasadnieniu swej decyzji organ odwoławczy, dodając, że takie zachowanie się notariusza nie stoi bynajmniej w sprzeczności z § 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 kwietnia 1991 r. w sprawie taksy notarialnej, stanowiącego, że za wartość przedmiotu czynności przyjmuje się wartość podaną przez jej strony. Powyższa decyzja ostateczna zaskarżona została przez D.W. do Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie z powodu jej niezgodności z prawem. Domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji skarżący kwestionuje stanowisko zawarte w zaskarżanej decyzji i zarzuca, że niezgodne jest ono z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 kwietnia 1991 r. w sprawie taksy notarialnej, wedle którego za wartość przedmiotu czynności przyjmuje się wartość podaną przez strony czynności, a także z art. 30 § 2 Ordynacji podatkowej wyłączającym odpowiedzialność płatnika, jeżeli odrębne przepisy stanowią inaczej albo jeżeli podatek nie został pobrany z winy samego podatnika. W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wniosła o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do zmiany swego stanowiska w sprawie, W dniu [...] r. wpłynęło do akt sprawy pismo pełnomocnika strony skarżącej, stanowiące uzupełnienie skargi. Z obszernych jego wywodów wynika, że skarżący niezgodności z prawem zaskarżonej decyzji ostatecznej upatruje głównie w bezpodstawnym przyjęciu przez organy podatkowe, iż podstawę obliczenia opłaty skarbowej w rozpatrywanej sprawie stanowi wartość rynkowa przedmiotu umowy sprzedaży, jakim był lokal mieszkalny powstały w wyniku adaptacji powierzchni strychowej Uważa on, iż skoro przedmiotem tej umowy był lokal mieszkalny powstały w wyniku adaptacji, to nie można mówić o jego wartości rynkowej, tę bowiem określa się na podstawie przeciętnych cen stosowanych w danej miejscowości w obrocie prawami rzeczowymi tego samego rodzaju i gatunku z uwzględnieniem ich stanu i stopnia zużycia oraz w obrocie prawami majątkowymi tego samego rodzaju z dnia powstania obowiązku podatkowego, tymczasem "w przypadku adaptacji nie można mówić o cenach przeciętnych - nie istnieje bowiem rynek (w znaczeniu ekonomicznym) adaptacji". Wartość rynkowa nieruchomości lokalowych powstałych w efekcie adaptacji nie może być traktowana - według pełnomocnika skarżącego - analogicznie do pojęcia wartości rynkowej lokali sprzedawanych na wolnym rynku. Dopiero po dokonaniu adaptacji, nabyciu wyodrębnionego lokalu (pomieszczenia) i ustanowieniu jego odrębnej własności może być mowa o wartości rynkowej powstałego lokalu, a zatem może to mieć miejsce dopiero na rynku wtórnym, podkreśla się w piśmie uzupełniającym skargę, prowadząc zarazem do konkluzji, iż przyjęcie za podstawę wymiaru opłaty skarbowej od wartości lokalu pomniejszonej o dokonane nakłady było zgodne z prawem. Niezgodności z prawem zaskarżonej decyzji ostatecznej pełnomocnik skarżącego upatruje również w bezpodstawnym przyjęciu, że za niewłaściwe określenie podstawy opodatkowania odpowiedzialność ponosi notariusz jako płatnik. Wskazując na brzmienie przepisu art. 27 § 1 Ordynacji podatkowej stwierdza on, iż nie zachodzi żadna ze wskazanych w tym przepisie przesłanek do przyjęcia odpowiedzialności skarżącego jako płatnika, dokonał on bowiem prawidłowo wszystkich czynności i na podstawie oświadczeń stron czynności cywilnoprawnej obliczył i pobrał opłatę skarbową od przedmiotu czynności, którego wartość rynkową stanowi jego cena uwzględniająca wartość nakładów poniesionych w związku z adaptacją lokalu, odpowiadająca faktycznie wartości tzw. powierzchni strychowej przed adaptacją. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, co następuje: Na wstępie wskazać należy, iż stosownie do regulacji art.. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271), sprawy, w których skargi wniesione zostały do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarga okazała się nieuzasadnioną, nie zachodzą bowiem podstawy do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja ostateczna nie odpowiada przepisom prawa. Stosownie do przepisu art. 1 ust. 1 pkt 2 lit "a" ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o opłacie skarbowej (Dz. U. Nr 4, poz.. 23 ze zm.) opłacie skarbowej podlegają min. umowy sprzedaży rzeczy i praw majątkowych, zaś obowiązek uiszczenia takiej opłaty powstaje - jak wynika to z art. 5 pkt 4 - z chwilą dokonania tej czynności cywilnoprawnej. Zgodnie z regulacją art. 10 ust. 1 pkt 1 lit,, "c" wskazanej ustawy, przy umowie sprzedaży rzeczy lub prawa majątkowego podstawę obliczenia opłaty skarbowej stanowi wartość rynkowa rzeczy lub prawa majątkowego, którą to wartość określa się na podstawie przeciętnych cen stosowanych w danej miejscowości w obrocie rzeczami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem ich stanu i stopnia zużycia oraz w obrocie prawami majątkowymi, z dnia dokonania tej czynności, bez odliczenia przejętych przez nabywcę długów i ciężarów. Jak to wynika z kolei z przepisu art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o opłacie skarbowej, do obliczenia i pobierania opłaty skarbowej oraz do wypłacenia jej na rachunek właściwego urzędu skarbowego obowiązani są notariusze w przypadku dokonywania przed nimi czynności cywilnoprawnych, ustanowienia hipoteki oraz sporządzanych przez nich dokumentów. Notariusze obowiązani są, jak to stanowi przepis art. 12 ust. 2, uzależnić dokonanie czynności cywilnoprawnej od uprzedniego uiszczenia opłaty skarbowej. Sposób pobierania, uiszczania i zwrotu opłaty skarbowej oraz sposób prowadzenia rejestrów tej opłaty określony został w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 21 lipca 1989 r. Z rozporządzenia tego wynika m. in., że notariusze, jako płatnicy opłaty skarbowej od dokonywanych przed nimi czynności cywilnoprawnych, obowiązani są określać w treści sporządzonych aktów podstawę i sposób obliczenia opłaty skarbowej, a także pouczać strony o przysługującym urzędowi skarbowemu prawie do określenia, podwyższenia lub obniżenia wartości przedmiotu czynności cywilnoprawnej (§12 ust 2). Z przepisu art. 8 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) wynika, że płatnikiem jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nie mająca osobowości prawnej, obowiązana na podstawie przepisów prawa podatkowego do obliczenia i pobrania od podatnika podatku i wpłacenia go we właściwym terminie organowi podatkowemu. W zakresie przewidzianym wyżej wskazanym przepisem płatnik odpowiada całym swoim majątkiem za niepobranie podatku od podatnika lub pobranie podatku w wysokości niższej od należnej oraz za niewpłacenie w terminie pobranych podatków (art. 17 § 1 Ordynacji podatkowej). W razie niedopełnienia przez płatnika powyższego obowiązku organ podatkowy wydaje decyzję o jego odpowiedzialności podatkowej, w której to decyzji określa wysokość nie pobranego lub pobranego, a nie wpłaconego podatku (art. 30 § 1 Ordynacji podatkowej), chyba że odrębne przepisy stanowią inaczej albo jeżeli podatek nie został pobrany z winy podatnika - w obu tych przypadkach odpowiedzialność za niepobranie podatku ponosi podatnik (art. 30 § 2), jeżeli jednak dochodzi do wydania decyzji o odpowiedzialności płatnika, to płatnikowi przysługuje, w terminie roku od dnia dokonania wpłaty na jej podstawie, dochodzone w postępowaniu przed sądem powszechnym roszczenie w stosunku do podatnika o zapłatę równowartości nie pobranego podatku (art. 30 § 3 i 4). Poza sporem w rozpatrywanej sprawie pozostaje okoliczność, że skarżący jako płatnik zobowiązany był do naliczenia i pobrania oraz następnie do odprowadzenia do właściwego urzędu skarbowego opłaty skarbowej należnej z tytułu dokonania przed nim czynności cywilnoprawnej sprzedaży lokalu mieszkalnego. Z aktu notarialnego sporządzonego na okoliczność zawarcia tej umowy wynika jednoznacznie, że ustalona przez strony cena sprzedaży lokalu odbiegała od jego wartości rynkowej, która przez strony zgodnie wskazana została w wysokości wynikającej z wyceny biegłego rzeczoznawcy majątkowego. O wartości rynkowej lokalu mieszkalnego jako przedmiotu sprzedaży nie decyduje ani roszczenie nabywcy w stosunku do sprzedającego z tytułu zwrotu nakładów poniesionych na jego uzyskanie w drodze adaptacji pomieszczenia strychowego, ani też stosowane przez sprzedającego, z jakichkolwiek powodów, upusty lub obniżki w cenie. Za w pełni zasadne uznać należy zatem stanowisko organów podatkowych obu instancji co do tego, że naliczając i pobierając opłatę skarbową od ceny sprzedaży ustalonej przez strony, a nie od przyjętej przez nie wartości rynkowej przedmiotu sprzedaży, będący płatnikiem notariusz ze swej winy nie dopełnił obowiązku prawidłowego naliczenia i pobrania tej opłaty. Orzeczenie w tej sytuacji o odpowiedzialności podatkowej skarżącego jako płatnika znajduje swoją podstawę zarówno w przepisach ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o opłacie skarbowej, a w szczególności w jej przepisie art. 10 ust. 1 pkt 1 lit. "c", jak i we wskazanych wyżej przepisach Ordynacji podatkowej. Odnosząc się do podniesionego w skardze zarzutu niezgodności zaskarżonej decyzji z przepisem § 3 ust 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 kwietnia 1991 r. w sprawie taksy notarialnej, stwierdzić należy, iż zarzut ten jest w zupełności chybiony. Jak wynika z treści § 1 w/w rozporządzenia, określa ono wysokość i zasady pobierania należności przypadającej notariuszowi za wykonywane przezeń czynności, wobec czego przywoływana przez skarżącego i wynikająca z § 3 ust, 1 omawianego rozporządzenia (w jego brzmieniu obowiązującym w roku 1999) zasada przyjmowania za wartość przedmiotu czynności notarialnej wartości podawanej przez jej strony odnosi się wyłącznie do ustalania tej należności, a nie należności podatkowej z tytułu opłaty skarbowej, w tej bowiem mierze zastosowanie mają przywołane wyżej przepisy prawa podatkowego. Za chybiony w zupełności uznać należy podniesiony w uzupełnieniu skargi zarzut bezpodstawnego przyjęcia przez organy podatkowe wartości rynkowej przedmiotu podlegającej opłacie skarbowej czynności cywilnoprawnej, a to z powodu braku na rynku takiego przedmiotu. U podstaw tego zarzutu legło nieuprawnione założenie, iż przedmiotem czynności cywilnoprawnej nie była sprzedaż rzeczy nieruchomej w postaci stanowiącego odrębną własność lokalu mieszkalnego, powstałego w wyniku adaptacji powierzchni strychowej, ale sprzedaż samej powierzchni strychowej i że to wartość tej powierzchni w istocie stanowić winna podstawę naliczenia i pobrania opłaty skarbowej. Okoliczność, że do powstania lokalu mieszkalnego dochodzi w następstwie przebudowy lub nadbudowy budynku mieszkalnego, dokonanej nakładem środków finansowych osoby innej niż jego właściciel, nie rodzi dla tej osoby żadnego prawa o charakterze rzeczowym, a jedynie wierzytelność do właściciela budynku o zwrot tych nakładów, m. in. także poprzez zaliczenie ich na poczet ceny w przypadku zakupu tego lokalu lub na poczet czynszu w przypadku jego wynajmu. Wartość rynkowa lokalu mieszkalnego powstałego w wyniku adaptacji powierzchni strychowej budynku lub w wyniku jego nadbudowy jest taka sama zarówno w przypadku dokonania tego na koszt osoby nie będącej właścicielem budynku, jak i w przypadku dokonania tego na koszt samego właściciela. Przedmiotem podlegającej opłacie skarbowej czynności cywilnoprawnej sprzedaży był niewątpliwie w rozpatrywanej sprawie lokal mieszkalny, jako odrębny przedmiot własności, zatem przyjęcie za podstawę obliczenia tej opłaty jego wartości rynkowej, określonej przez strony w akcie notarialnym na podstawie opinii biegłego rzeczoznawcy, znajduje pełne uzasadnienie faktyczne i prawne. Nie jest też uzasadnionym podniesiony w uzupełnieniu skargi zarzut braku podstaw do ustalenia odpowiedzialności skarżącego notariusza za pobranie opłaty skarbowej w wysokości niższej od należnej. Skoro, jak to wyżej wskazano, strony określiły przy dokonywanej czynności, że ustalona przez biegłego rzeczoznawcę wartość rynkowa przedmiotu sprzedaży jest wyższa od ustalonej przez nie ceny sprzedaży, to obowiązkiem skarżącego jako płatnika było obliczenie i pobranie opłaty od wskazanej wartości rynkowej, a niedopełnienie przezeń tej powinności rodzić musi skutki określone przepisem art. 27 § 1 Ordynacji podatkowej. Nie znajdując w tych warunkach podstaw do uznania zaskarżonej decyzji za niezgodna z prawem, orzec należało o oddaleniu skargi jako nieuzasadnionej (art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI