II OSK 380/05
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną w sprawie warunków zabudowy, uznając zgodność decyzji z planem miejscowym i konstytucyjnymi ograniczeniami prawa własności.
Skarga kasacyjna dotyczyła odmowy ustalenia warunków zabudowy dla budowy domu jednorodzinnego na działce objętej planem zagospodarowania przestrzennego przewidującym tereny rolne. Sąd I instancji oddalił skargę, uznając sprzeczność inwestycji z planem. NSA oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że ograniczenia prawa własności wynikające z planu są zgodne z Konstytucją i nie naruszają prawa do własności ani Konwencji Praw Człowieka.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej H. S. od wyroku WSA w Gliwicach, który oddalił jej skargę na decyzję odmawiającą ustalenia warunków zabudowy dla budowy domu jednorodzinnego. Działka znajdowała się na terenie objętym planem zagospodarowania przestrzennego przeznaczonym pod uprawy rolne i funkcje przyrodnicze, z częściową ochroną konserwatorską. WSA uznał, że planowane zamierzenie inwestycyjne jest sprzeczne z ustaleniami planu miejscowego, co stanowiło podstawę do oddalenia skargi. Skarżąca kasacyjnie zarzucała naruszenie art. 21 Konstytucji RP, art. 1 Protokołu nr 1 do EKPC oraz art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Argumentowała, że postanowienia planu naruszają jej prawo własności i nie odpowiadają istniejącym stosunkom gospodarczym. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając zarzuty za chybione. Sąd podkreślił, że ograniczenia prawa własności wynikające z planów zagospodarowania przestrzennego muszą mieścić się w ramach konstytucyjnych (art. 64 ust. 3 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP) i mogą być uzasadnione ochroną innych wartości, takich jak środowisko czy dziedzictwo kulturowe. Stwierdził, że art. 140 k.c. również dopuszcza ograniczenia prawa własności wynikające z ustaw, a zgodność z planem miejscowym jest kluczowa dla wydania decyzji o warunkach zabudowy. NSA odrzucił również zarzut naruszenia art. 156 k.p.a., wskazując na zmianę przepisów procesowych i brak zastosowania k.p.a. przez WSA.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, ograniczenia te są zgodne z Konstytucją i EKPC, o ile mieszczą się w ramach konstytucyjnych (art. 64 ust. 3 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP) i służą ochronie innych wartości konstytucyjnych.
Uzasadnienie
Plany zagospodarowania przestrzennego mogą wprowadzać ograniczenia prawa własności w celu ochrony porządku publicznego, bezpieczeństwa, środowiska czy dziedzictwa kulturowego. Takie ograniczenia, zgodne z ustawami, mieszczą się w granicach konstytucyjnych i nie naruszają prawa własności.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (8)
Główne
u.z.p. art. 40 § 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym
Celem decyzji ustalającej zabudowę i zagospodarowanie terenu jest przesądzenie czy zamierzona inwestycja jest zgodna z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna orzekania przez NSA.
Pomocnicze
u.z.p. art. 46 a § 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym
Wydanie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu sprzecznej z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego stanowi o jej nieważności.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna oddalenia skargi przez WSA.
Konstytucja RP art. 64 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucyjne ramy ograniczeń prawa własności.
Konstytucja RP art. 31 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucyjne ramy ograniczeń prawa własności.
k.c. art. 140
Kodeks cywilny
Określa zakres uprawnień właściciela i dopuszczalne ograniczenia.
k.p.a. art. 156 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Przepis, którego naruszenia zarzucono, ale nie miał zastosowania w postępowaniu przed WSA.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zgodność ograniczeń prawa własności wynikających z planu zagospodarowania przestrzennego z Konstytucją RP i EKPC. Sprzeczność planowanego zamierzenia inwestycyjnego z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Niewłaściwe zastosowanie przepisów k.p.a. jako podstawy kasacyjnej po zmianie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 21 Konstytucji RP poprzez niewłaściwe zastosowanie. Naruszenie art. 1 zd. 1 Protokołu nr 1 do EKPC poprzez niewłaściwe zastosowanie. Naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie.
Godne uwagi sformułowania
ograniczenia prawa własności wprowadzone w planach zagospodarowania przestrzennego muszą się oczywiście mieścić w ramach wyznaczonych przez art. 64 ust. 3 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Ingerencja organów władzy publicznej w sferę prawa własności, mająca na celu przeciwdziałanie negatywnym skutkom określonych działań mieści się w udzielonym tej władzy upoważnieniu. celem decyzji ustalającej zabudowę i zagospodarowanie terenu jest przesądzenie czy zamierzona inwestycja jest zgodna z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Skład orzekający
Małgorzata Stahl
przewodniczący
Maria Czapska - Górnikiewicz
sprawozdawca
Jerzy Bujko
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uzasadnienie dopuszczalności ograniczeń prawa własności wynikających z planów zagospodarowania przestrzennego oraz zgodności tych ograniczeń z Konstytucją RP i EKPC."
Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego obowiązującego w dacie wydania decyzji i orzekania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje konflikt między prawem własności a interesem publicznym w zakresie planowania przestrzennego, co jest częstym zagadnieniem w praktyce prawniczej.
“Prawo własności a plan zagospodarowania: Kiedy interes publiczny ogranicza Twoje plany budowlane?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII OSK 380/05 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2006-01-10 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2005-03-23 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Jerzy Bujko Małgorzata Stahl /przewodniczący/ Maria Czapska - Górnikiewicz /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6153 Warunki zabudowy terenu Hasła tematyczne Budowlane prawo Sygn. powiązane II SA/Ka 2724/02 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2004-12-01 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 art. 184 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Stahl, Sędziowie NSA Jerzy Bujko, Maria Czapska-Górnikiewicz (spr.), Protokolant Mariusz Szufnara, po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej H. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 1 grudnia 2004 r. sygn. akt II SA/Ka 2724/02 w sprawie ze skargi H. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku Białej z dnia [...] października 2002 r. Nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu oddala skargę kasacyjną Uzasadnienie UZASADNIENIE. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 1 grudnia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę wniesioną przez H. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku – Białej z dnia [...] października 2002 r. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Bielska – Białej z dnia [...] września 2002 r., którą to decyzją odmówiono ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji obejmującej budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego o powierzchni zabudowy około 150 m2 na działce nr [...] przy ul. [...] w Bielsku – Białej. W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd stwierdził, iż jako podstawę prawną zaskarżonej decyzji wskazano art. 40 ust. 1 i ust. 3 oraz art. 42 ustawy z dnia 7.07.2994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 1999 r. Nr 15, poz. 139 ze zm.). Działka na której planowana jest przedmiotowa inwestycja znajduje się w strefie planu zagospodarowania przestrzennego oznaczonej symbolem B-II, 38R, która obejmuje "tereny upraw rolnych –pola i łąki. Zachowuje się dla gospodarki rolnej i funkcji przyrodniczej. Adaptuje się dotychczasową zabudowę ...Tereny objęte są strefą ochrony konserwatorskiej częściowej –BK". W tej sytuacji zdaniem Sądu I instancji, skoro ustalenia planu nie przewidują zabudowy na cele mieszkaniowe, to brak jest podstaw do uwzględnienia skargi, bowiem planowane zamierzenie inwestycyjne pozostaje w sprzeczności z ustaleniami planu miejscowego. Ze wskazanych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) oddalił wniesioną skargę. Powyższy wyrok został zaskarżony skargą kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez H. S. Skargę kasacyjną oparto na zarzucie: 1. naruszenia prawa materialnego, a to art. 21 ust. 1 Konstytucji RP poprzez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu, 2. naruszenia prawa materialnego, a to art. 1 zd. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności poprzez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu, 3. naruszenia prawa postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu. Na tej podstawie wnosząca skargę kasacyjną domagała się uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia na jej rzecz kosztów postępowania kasacyjnego. W uzasadnieniu wniesionej skargi kasacyjnej strona skarżąca stwierdziła, iż zgodzić należy się ze stwierdzeniem Sądu, iż "zamierzenie skarżącej (budowa domu mieszkalnego na nieruchomości pgr [...]) pozostaje w sprzeczności z ustaleniami planu", jednakże postanowienia tego planu w rażący sposób naruszają przysługujące skarżącej prawo własności przedmiotowej nieruchomości, ograniczając tym samym możliwość efektywnego korzystania z tego prawa. Skarżąca wskazała też na to, iż przedmiotowa nieruchomość dawno nie ma już rolniczego charakteru, a zatem plan ten nie odpowiada istniejącym na tym terenie stosunkom gospodarczym, co implikowało konieczność jego zmiany. Wprawdzie organy Gminy przedstawiły projekt nowego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego korzystnego dla skarżącej, ale na skutek protestów i zarzutów projekt ten ostatecznie nie został przyjęty. W ocenie skarżącej zaskarżona decyzja narusza nie tylko art. 140 k.c., lecz również art. 21 ust. 1 Konstytucji RP, jest także sprzeczna z art. 1 zd. 1 Protokołu nr 1 z dnia 20 marca 1952 r. do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Strona skarżąca wskazała, iż Sąd pominął argumenty przez nią przedstawione we wniesionej skardze, w szczególności przyjmując bezzasadnie, że "planowane przez skarżącą zamierzenie (budowa domu jednorodzinnego z zapleczem gospodarczym) sprzeczne jest z obowiązującymi ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Chybione są zarzuty (jako zbyt daleko idące), dotyczące naruszenia przepisów Konstytucji RP oraz naruszenia postanowień zawartych w art. 1 zd. 1 Protokołu nr 1 z dnia 20 marca 1952 r. do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Odnosząc się do zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących naruszenia wskazanych wyżej norm prawnych zauważyć należy, iż ograniczenia prawa własności wprowadzone w planach zagospodarowania przestrzennego muszą się oczywiście mieścić w ramach wyznaczonych przez art. 64 ust. 3 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Wprowadzenie ograniczeń w zakresie budowy określonych obiektów na danym terenie, może być uzasadnione koniecznością np. ochrony innych wartości konstytucyjnych, w szczególności - porządku publicznego, bezpieczeństwa państwa, środowiska naturalnego, a także dziedzictwa kulturowego. Ingerencja organów władzy publicznej w sferę prawa własności, mająca na celu przeciwdziałanie negatywnym skutkom określonych działań mieści się w udzielonym tej władzy upoważnieniu, a wynikającym z treści przepisów ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji badanej przez Sąd I instancji. Tym samym brak jest podstaw do zaakceptowania stanowiska strony skarżącej o naruszeniu art. 21 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a także o sprzeczności zaskarżonego orzeczenia z art. 1 zd. 1 Protokołu nr 1 z dnia 20 marca 1952 r. do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. W związku z treścią uzasadnienia zarzutów nawiązujących do przepisu art. 140 k.c., należy wskazać, że art. 140 k.c. określa szeroki zakres uprawnień właściciela, poddaje zarazem tego właściciela ograniczeniom stosownie do treści regulacji ustawowych bądź zasad współżycia społecznego. Odmienność uwarunkowań i potrzeb tych ograniczeń sprawia, że przybierają one zróżnicowaną postać - od szczegółowych nakazów i zakazów po ogólnie wyrażony obowiązek powstrzymania się od wykonywania własności. Takie ograniczenie prawa własności wprowadzone w planach zagospodarowania przestrzennego znajduje swe odzwierciedlenie w treści art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym ( tekst jednolity z 1999 r. Dz. U. Nr 15, poz. 139 ze zm.). Stosownie do powyższej regulacji celem decyzji ustalającej zabudowę i zagospodarowanie terenu jest przesądzenie czy zamierzona inwestycja jest zgodna z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W myśl bowiem przepisu art. 46 a ust. 1 pkt 1 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym wydanie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu sprzecznej z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego stanowi o jej nieważności. Oceniając zaskarżoną decyzję, na podstawie stanu prawnego obowiązującego w dacie jej wydania, Sąd I instancji trafnie podniósł w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, iż brak było podstaw do stwierdzenia, że zamierzenie inwestycyjne opisane we wniosku o wydanie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania działki jest zgodne z przepisami ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym i postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Miasta Bielska-Białej. Zaznaczyć bowiem należy, że wniosek skarżącej formułujący zamierzenie inwestycyjne obejmował budowę domu jednorodzinnego, a nie budowę domu jednorodzinnego z zapleczem gospodarczym. Odnosząc się do kolejnego zarzutu skargi kasacyjnej należy wskazać, że przepis kodeksu postępowania administracyjnego, na który powołano się w skardze kasacyjnej obowiązywał w postępowaniu przed sądem jedynie "odpowiednio" (art.59 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym - Dz. U. Nr 74,poz.368 ze zm. dalej w skrócie ustawy o NSA) i to do dnia 1.01.2004 r. Natomiast z dniem 1.01.2004 r. weszły w życie przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), co powoduje, że z uwagi na wydanie zaskarżonego wyroku w dniu 1 grudnia 2004 r. mają zastosowanie do postępowania przed Sądem tylko przepisy tej ustawy. Tak więc zarzut naruszenia przepisu art. 156 k.p.a. nie może - w świetle przepisu art. 174 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, - być uznany za prawidłową podstawę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny wydając zaskarżony wyrok nie stosował przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, a tym samym nie można skutecznie zarzucić mu naruszenia jego przepisów. Bliższego uzasadnienia naruszenia przez Sąd I instancji przepisu art. 156 k.p.a. we wniesionej skardze kasacyjnej nie zawarto, a tym samym nie jest możliwe szczegółowe odniesienie się do powyższego zarzutu. Z przytoczonych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI