SA/Sz 1158/03

SA/Sz 1158/03 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2004-11-18
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2003-05-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Kazimiera Sobocińska /przewodniczący/
Kazimierz Maczewski /sprawozdawca/
Krystyna Zaremba
Symbol z opisem
630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Hasła tematyczne
Celne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji
Powołane przepisy
Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
art. 247 par. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Dz.U. 1997 nr 23 poz 117
art. 262
Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Kazimiera Sobocińska, Sędziowie Asesor WSA Kazimierz Maczewski (spr.),, Sędzia NSA Krystyna Zaremba, Protokolant Krzysztof Kapelczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 listopada 2004r. sprawy ze skargi D. R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie długu celnego I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, II. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu
Uzasadnienie
W dniu [...] r. skarżący D. R. zgłosił do odprawy celnej samochód osobowy marki [...], rok produkcji [...], nr nadwozia [...]. Wraz ze zgłoszeniem celnym przedłożono m. in.: Deklarację Wartości Celnej, ocenę techniczną nr [...] oraz rachunek nr [...] z dnia [...] r. na kwotę [...] DEM (w równowartości [...] zł), wystawiony przez niemiecką firmę "A.". Po przyjęciu zgłoszenia celnego Dyrektor Urzędu Celnego decyzją nr [...] z dnia [...] r. zakwestionował wartość transakcyjną wynikającą z przedłożonego przez zgłaszającego rachunku oraz ustalił wartość celną przedmiotowego pojazdu metodą wynikającą z art. 29 ustawy Kodeks celny w wysokości [...] zł (tj. [...] DEM). Towar został zwolniony, a od decyzji organu I instancji D. R. nie wniósł odwołania.
Następnie organ celny w ramach czynności kontrolnych (na podstawie art. 83 Kodeksu celnego) wystąpił do niemieckich władz celnych z wnioskiem o przeprowadzenie postępowania weryfikacyjnego, w trakcie którego S. E. (właściciel firmy "A." wyjaśnił, że rachunek z [...] r., nie został wystawiony przez jego firmę, a ponadto ustalono, że sprzedaży pojazdu dokonała firma "V." za kwotę [...] DEM, co zostało udokumentowane fakturą nr [...].
W wyniku wznowienia postępowania Dyrektor Urzędu Celnego decyzją nr [...] z dnia [...] r. uchylił w całości swoją decyzję nr [...] z dnia [...] r., postanowił nie uznać przedmiotowego pojazdu za towar pochodzący z krajów Wspólnoty Europejskiej, w rozumieniu Protokołu nr 4 oraz uznał za nieprawidłowe zgłoszenie celne zawarte w dokumencie SAD nr [...] z dnia [...] r., w części dotyczącej wartości celnej, zastosowanych preferencji, stawki celnej i kwoty długu celnego oraz ponownie orzekł w tym zakresie.
W odwołaniu do Prezesa Głównego Urzędu Ceł, D. R. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji organu I instancji w całości oraz o umorzenie postępowania. Wobec tego, iż na mocy art. 2 ustawy z dnia 20.03.2002 r. o przekształceniach w administracji celnej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 2002r. nr 41, poz. 365) został zniesiony centralny organ administracji państwowej w sprawach celnych - Prezes Głównego Urzędu Ceł - zgodnie z art. 4 pkt 1 tej ustawy odwołanie to podlegało rozpatrzeniu przez Dyrektora Izby Celnej.
Decyzją nr [...] z dnia [...] r., wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) oraz art. 21, art. 23 § 1 i § 7, art. 30 § 1 pkt 5, art. 85 § 1 i art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. – Kodeks celny (j. t. Dz. U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 ze zm.) Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy decyzję organu celnego pierwszej instancji, uznając za prawidłowe ustalenia faktyczne i rozstrzygnięcie prawne dokonane przez organ I instancji.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie skarżący, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucił organom celnym obu instancji naruszenie prawa materialnego i formalnego, tj. przepisów art. 21, art. 23 § 1, art. 30 § 1 pkt 5 i art. 230 Kodeksu celnego oraz art. 121 § 1, art. 122, art. 123, art. 124, art. 130 § 1 pkt § i art. 180 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż w wydaniu decyzji II instancji brały udział osoby, które brały również udział w wydaniu decyzji I instancji, a rozstrzygnięcie sprawy oparte zostało o dokumenty, które nie mają waloru dokumentów urzędowych ani prywatnych (niepotwierdzone kserokopie). Ponadto w uzasadnieniu skargi zarzucono organom celnym pominięcie wniosku skarżącego o zbadanie autentyczności rachunku firmy "V." z R., tym bardziej, że firma ta nie jest znana skarżącemu i nigdy nie miał z nią żadnych kontaktów. Zarzucił także skarżący, że organy celne bezzasadnie nie uznały jego oświadczenia, iż rachunek przedłożony przez niego do zgłoszenia jest oryginalny, a wskazana w nim wartość transakcyjna pojazdu odpowiadała rzeczywistej wartości pojazdu. Organy celne obu instancji nie wyjaśniły ponadto innych okoliczności podnoszonych przez skarżącego, lecz oparły swe decyzje na wątpliwym – zdaniem skarżącego - materiale dowodowym, w tym bezkrytycznie przyjęły ustalenia Kryminalnego Urzędu Celnego w Niemczech oraz popełniły inne naruszenia obowiązującej procedury, m. in. przez brak tłumaczeń dokumentów zagranicznych.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji jako wydanej z naruszeniem zasady wyłączenia pracownika organu odwoławczego od załatwiania sprawy, w której brał udział w postępowaniu pierwszoinstancyjnym. Dyrektor Izby Celnej nie zgodził się jednak z pozostałymi zarzutami skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, co następuje:
Na wstępie wskazać należy, iż zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Wobec powyższego niniejsza skarga podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, który właściwy jest do rozpoznawania skarg wniesionych przed tą datą do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie.
Skargę należało uwzględnić, bowiem zaskarżona decyzja wydana została z rażącym naruszeniem prawa, skutkującym uznaniem decyzji za nieważną (art. 247 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) w zw. z art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. – Kodeks celny (j. t. Dz. U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 ze zm.).
W myśl art. 130 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej (której przepisy działu IV mają zastosowanie w niniejszej sprawie na mocy art. 262 Kodeksu celnego) pracownik, w tym odpowiednio również pracownik Izby Celnej, podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Jest to wyłączenie z mocy samego prawa, w związku z czym taki pracownik nie może brać "udziału w postępowaniu", (tj. udziału zarówno w czynnościach procesowych o charakterze przygotowawczym, niezbędnych do załatwienia sprawy, jak i w rozstrzyganiu sprawy) w postępowaniu odwoławczym – bez potrzeby wydawania jakiegokolwiek orzeczenia o wyłączeniu pracownika. Należy przy tym stwierdzić, że pracownikami podlegającymi wyłączeniu z mocy prawa są jedynie ci pracownicy, którzy brali udział w wydaniu zaskarżonej decyzji, a więc podejmowali, jednoosobowo lub kolegialnie, taką decyzję.
W niniejszej sprawie K. B., jako Zastępca Dyrektora Urzędu Celnego, podpisał w I instancji decyzję nr [...] z dnia [...] r., natomiast w II instancji (w wyniku wniesienia przez stronę odwołania od tej decyzji), jako Zastępca Dyrektora Izby Celnej wydał postanowienie nr [...] z dnia [...] r. o wyznaczeniu stronie trzydniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego.
Zgadzając się zatem ze stanowiskiem obu Stron, iż przy wydaniu zaskarżonej decyzji organu II instancji naruszony został przepis art. 130 § 1 pkt 6 (po zmianie tego przepisu od 01.01.2003 r.) uznać także należało, iż opisane wyżej naruszenie przepisu o wyłączeniu pracownika z mocy samego prawa od udziału w postępowaniu w sprawie powinno być zakwalifikowane jako rażące naruszenie prawa, skutkujące uznaniem decyzji odwoławczej za nieważną.
Instytucja wyłączenia pracownika organu podatkowego lub celnego ma bowiem ścisły związek z podstawowymi zasadami dotyczącymi postępowania podatkowego (celnego), tj. zasadą zaufania do tych organów (art. 121 § 1 Ord. pod.), zasadą praworządności (art. 120 Ord. pod.) oraz ich konsekwencjami pozaprawnymi, takimi jak bezstronność i obiektywizm. Prowadzenie takiego postępowania powinno być wolne od wątpliwości co do przestrzegania tych zasad w sytuacjach, gdy okoliczności faktyczne sprzyjają powstawaniu takich problemów, czemu służyć ma właśnie wyłączenie pracownika. Wyłączenie obligatoryjne, z mocy samego prawa, występuje w okolicznościach uznanych przez ustawodawcę za zagrażające realizacji tych zasad postępowania podatkowego, a stosowanie zasady wyłączenia pracownika organu nie doznaje żadnych wyjątków.
Sąd nie podzielił przy tym stanowiska organu odwoławczego, iż doszło także do naruszenia art. 130 1 pkt Ordynacji podatkowej wskutek udziału w postępowaniu odwoławczym J. W., który jako Zastępca Dyrektora Izby Celnej podpisał zaskarżoną skargą do NSA decyzję nr [...] z dnia [...] r., bowiem w I instancji nie brał on udziału w wydaniu decyzji, lecz jedynie, jako Zastępca Dyrektora Urzędu Celnego, podpisał wniosek o udzielenie pomocy w sprawach celnych przez władze celne Niemiec nr [...] z dnia [...] r.
Wobec uznania zaskarżonej decyzji za nieważną, Sąd nie zajmował się oceną zasadności pozostałych zarzutów skargi.
Mając na względzie powyższe, orzeczono w myśl art. 145 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O niewykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 tej ustawy.