SA/Sz 1143/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w SzczecinieSzczecin2005-03-23
NSAAdministracyjneŚredniawsa
ewidencja gruntówprawo wodnetrwały zarządwłasność Skarbu Państwaurządzenia melioracyjnerowywody publicznepostępowanie administracyjnekontrola sądowa

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje dotyczące ewidencji gruntów, uznając, że wpisy dotyczące trwałego zarządu rowami przez Zarząd Melioracji były nieprawidłowe i wymagały wyjaśnienia z udziałem Marszałka Województwa.

Sprawa dotyczyła skargi Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych na decyzje Starosty i Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, które wprowadziły zmiany w ewidencji gruntów dotyczące działek stanowiących rowy. Zarząd kwestionował wpisanie tych działek jako własność Skarbu Państwa w trwałym zarządzie Zarządu, argumentując, że rowy nie są wodami publicznymi i nie ma podstaw do takiego wpisu. Sąd uchylił zaskarżone decyzje, stwierdzając naruszenie przepisów dotyczących ewidencji gruntów i postępowania administracyjnego, w szczególności brak należytego wyjaśnienia stanu prawnego i praw właścicielskich z udziałem Marszałka Województwa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie rozpoznał skargę Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, która utrzymała w mocy decyzję Starosty o wprowadzeniu zmian w operacie ewidencji gruntów. Zmiany te dotyczyły działek ewidencyjnych nr [...] i [...] w obrębie ewidencyjnym [...], które zostały wprowadzone jako własność Skarbu Państwa w trwałym zarządzie Zarządu Melioracji. Zarząd kwestionował te wpisy, argumentując, że działki te stanowią rowy, które nie są wodami publicznymi w rozumieniu Prawa wodnego, a Skarb Państwa nigdy nie nabył tych gruntów ani nie przekazał ich w trwały zarząd. Sąd uznał, że organy administracji naruszyły przepisy Prawa geodezyjnego i kartograficznego oraz Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wskazał, że wpisy w ewidencji gruntów muszą być aktualne i zgodne ze stanem prawnym, a zmiany mogą być dokonywane na podstawie aktów normatywnych, decyzji administracyjnych lub orzeczeń sądowych. Sąd podkreślił, że ustalenie, czy rowy są wodami publicznymi i czy Skarb Państwa jest ich właścicielem, wymagało szczegółowego postępowania wyjaśniającego z udziałem Marszałka Województwa, który wykonuje prawa właścicielskie w stosunku do wód publicznych. Ponadto, sąd zwrócił uwagę na nieprawidłowość wpisu "administrator" jako rozwinięcia informacji o właścicielu, co nie jest przewidziane w przepisach rozporządzenia o ewidencji gruntów. Z uwagi na te uchybienia, sąd uchylił zaskarżone decyzje.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Nie, ustawa Prawo wodne nie zalicza rowów do płynących wód publicznych w sposób, który uzasadniałby automatyczne przypisanie ich do kategorii wód publicznych w kontekście art. 11 ust. 1 pkt 1-3.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że Prawo wodne z 1962 r. i późniejsze ustawy traktują grunty pokryte wodami jako własność Państwa, ale rowy są specyficznie definiowane jako sztuczne koryta, a przepisy nie zaliczają ich wprost do wód publicznych w rozumieniu art. 11 ust. 1 pkt 1-3.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (19)

Główne

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia decyzji administracyjnej w przypadku naruszenia prawa materialnego lub istotnych wad postępowania.

p.p.s.a. art. 152

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do orzeczenia, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania.

Pomocnicze

p.w. art. 9 § 1

Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne

Definicja rowów jako urządzeń melioracji szczegółowych.

p.w. art. 73 § 1

Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne

Obowiązek utrzymania urządzeń melioracji szczegółowych przez właścicieli gruntów lub spółkę wodną.

p.w. art. 77 § 1

Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne

Obowiązek utrzymania urządzeń melioracji szczegółowych.

p.w. art. 11 § 1

Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne

Określenie organów wykonujących prawa właścicielskie w stosunku do wód publicznych Skarbu Państwa.

p.w. art. 12

Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne

Wody w rowach stanowiących własność nieruchomości gruntowej są własnością właściciela tej nieruchomości.

rozp. ewid. grunt. art. 12 § 1

Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków

Zmiany w stanie prawnym zapisanym w ewidencji gruntów są możliwe na podstawie m.in. aktów normatywnych.

rozp. ewid. grunt. art. 46 § 1

Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków

Z urzędu wprowadza się zmiany wynikające z aktów normatywnych.

rozp. ewid. grunt. art. 46 § 2

Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków

Z urzędu wprowadza się zmiany wynikające z aktów normatywnych.

rozp. ewid. grunt. art. 54

Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków

Obowiązek starosty zapewnienia okresowych weryfikacji danych ewidencyjnych.

p.g.k. art. 20

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne

Obowiązek utrzymywania ewidencji gruntów w stałej aktualności.

p.g.k. art. 22

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne

Obowiązek utrzymywania ewidencji gruntów w stałej aktualności.

p.g.k. art. 24

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne

Obowiązek utrzymywania ewidencji gruntów w stałej aktualności.

u.g.n. art. 11

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Organem reprezentującym Skarb Państwa w sprawach gospodarowania nieruchomościami jest starosta.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu działania w sposób budzący zaufanie do organów państwa.

k.p.a. art. 77

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 28

Kodeks postępowania administracyjnego

Określenie stron postępowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niewłaściwa wykładnia i zastosowanie art. 11 ust. 1 pkt 4 i art. 12 Prawa wodnego w stosunku do rowów jako urządzeń szczegółowych. Błąd w ustaleniach faktycznych dotyczący charakteru działek nr 28 i 29 (rzeka, a nie rów). Błędne zastosowanie przepisów rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków poprzez niewłaściwy wpis. Brak podstawy prawnej do wpisu "administrator" w ewidencji gruntów. Naruszenie przepisów KPA poprzez brak odniesienia się do zarzutów strony i brak wyczerpującego postępowania wyjaśniającego.

Odrzucone argumenty

Argumentacja organów o tym, że Zarząd Melioracji ma statutowo przypisane wykonywanie zadań w zakresie gospodarowania gruntami Skarbu Państwa, nie oznacza obowiązku zarządzania rowami. Argumentacja organów o tym, że wpisy w ewidencji odzwierciedlają stan prawny istniejący po II wojnie światowej, nie stanowi podstawy do utrzymania błędnych wpisów.

Godne uwagi sformułowania

"Ewidencja gruntów jest specjalnie prowadzonym i wywierającym określone skutki prawne zbiorem informacji o gruntach i powinna być utrzymywana w stałej aktualności nie tylko co do stanu faktycznego, ale i stanu prawnego." "Słusznie jednak skarżący podnosi, iż przepisy aktualnie obowiązującego rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków nie przewidują określenia "administrator" jako "pomocniczego rozwinięcia informacji o właścicielu", stąd dokonanie takiego wpisu z urzędu (bez zgody strony) jest nie tylko naruszeniem przepisów rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, ale także stanowi naruszenie prawa procesowego." "Ustalenie czy wody znajdujące się w rowach są wodami publicznymi winno zatem następować z udziałem strony - Marszałka Województwa [...] – względnie podmiotów działających z jego upoważnienia." "Tymczasem w zaskarżonej decyzji organ nie odniósł się do zarzutu iż działki ewidencyjne nr [...] i [...] w ewidencji oznaczone są jako rowy, choć faktycznie należą do rzeki [...] , co stanowi naruszenie art.7 i 77 Kpa."

Skład orzekający

Barbara Gebel

sprawozdawca

Henryk Dolecki

przewodniczący

Iwona Tomaszewska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących ewidencji gruntów, prawa wodnego, a także zasad prowadzenia postępowań administracyjnych w sprawach dotyczących nieruchomości Skarbu Państwa i urządzeń melioracyjnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej rowów i ich wpisu do ewidencji gruntów, a także relacji między różnymi podmiotami zarządzającymi mieniem Skarbu Państwa.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy złożonych kwestii związanych z ewidencją gruntów i prawem wodnym, pokazując, jak ważne jest prawidłowe ustalenie stanu prawnego i proceduralnego w administracji publicznej.

Błąd w ewidencji gruntów: Sąd wyjaśnia, kto zarządza rowami Skarbu Państwa.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SA/Sz 1143/03 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2005-03-23
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2003-05-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Barbara Gebel /sprawozdawca/
Henryk Dolecki /przewodniczący/
Iwona Tomaszewska
Symbol z opisem
612  Sprawy geodezji i kartografii
Hasła tematyczne
Ewidencja gruntów
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 145 par 1 pkt 1 lit.a i c ,art. 152,art.200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Dolecki Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel /spr./ Sędzia NSA Iwona Tomaszewska Protokolant St. Sekr. Sąd. Krzysztof Chudy po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 marca 2005r. sprawy ze skargi [...] Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...] - Rejonowego Oddziału [...] na decyzję [...] o Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w [...] z dnia [...] . Nr [...] w przedmiocie ewidencji gruntów I. u c h y l a zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] . Nr [...] II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. z a s ą d z a od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w [...] na rzecz skarżącego [...] Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w [..] - Rejonowego Oddziału w [...] kwotę [...] /[...] / zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r. numer [...] Starosta [...] orzekł z urzędu o wprowadzeniu w operacie ewidencji gruntów i budynków w obrębie ewidencyjnym[...] , gmina[...] , zmianę polegającą na zmianie numeru działki ewidencyjnej nr [...] stanowiącej własność Skarbu Państwa w trwałym zarządzie Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych Województwa [...] w [...] Rejonowy Oddział w [...] – w miejsce dotychczasowej działki ewidencyjnej nr [...] o powierzchni [...] ha wprowadził działkę ewidencyjną nr [...] o powierzchni [...] ha. Organ swoją decyzję uzasadnił pracami związanymi z wykonaniem numerycznej mapy ewidencji gruntów i budynków dla obrębu[...] .
Pismem z dnia [...] r. [...] Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...] Rejonowy Oddział w [...] w nawiązaniu do decyzji z dnia [...] r. wniósł o wygaszenie bezpodstawnie przypisanego Zarządowi trwałego zarządu dla ww.gruntów (nieruchomości).
Przedmiotowa działka jest to rów o nazwie [...] , który zgodnie z art.9 ust.1 pkt 13 i art.73 ust.1 pkt 1 ustawy Prawo wodne z dnia 18 lipca 2001 ( Dz.U. Nr 115, poz.1229 z późn.zm.) jest urządzeniem melioracji szczegółowych, a którego utrzymanie należy zgodnie z art.77 ust.1 powyższej ustawy do zainteresowanych właścicieli gruntów, a jeżeli urządzenia te są objęte działalnością spółki wodnej – do tej spółki. Zarząd w imieniu Marszałka Województwa [...] zajmuje się utrzymaniem wód płynących ( rzek ) istotnych dla regulacji stosunków wodnych na potrzeby rolnictwa, służących polepszeniu zdolności produkcyjnej gleby i ułatwieniu jej uprawy oraz utrzymaniem urządzeń melioracji podstawowych jako zadaniem z zakresu administracji rządowej. Zgodnie z art.11 ust.1 pkt 4 ustawy Prawo wodne prawa właścicielskie dla ww.wód płynących i urządzeń melioracji podstawowych wykonuje Marszałek Województwa natomiast nie wykonuje tych praw w stosunku do urządzeń (rowów) melioracji szczegółowych.
Decyzją z dnia [...] r. numer [...] Starosta [...] po rozpatrzeniu wniosku [...] Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...] Rejonowy Oddział w [...] o wykreślenie z ewidencji gruntów przypisanego tej jednostce prawa trwałego zarządu działki ewidencyjnej nr [...] obręb ewidencyjny [...] , gmina[...] , stanowiącej urządzenie melioracji szczegółowych – rów o nazwie [...] orzekł:
- wykreślić z urzędu w jednostce rejestrowej [...] obręb ewidencyjny[...] , gmina[...] , zapis zarządu trwałego przypisany Zarządowi Melioracji i Urządzeń Wodnych Województwa [...] w [...] Rejonowy Oddział w [...] w stosunku do działek ewidencyjnych nr[...] ;
- ustalić w stosunku do działek ewidencyjnych nr [...] zapisanych w jednostce rejestrowej [...] obrębu ewidencyjnego [...] następujące zapisy:
a) właściciel: Skarb Państwa – Marszałek Województwa [...]
b) administrator : [...] Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...] Rejonowy Oddział w [...] W uzasadnieniu decyzji organ podał, iż po szczegółowej analizie przepisów ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne oraz rozporządzenia wykonawczego z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków ustalono, że istniejący zapis w ewidencji gruntów przypisujący prawo trwałego zarządu dla wnioskodawcy w działkach ewidencyjnych nr [...] jest niewłaściwy i powinien być zamieniony jak w osnowie niniejszej decyzji. Według zapisów ewidencji gruntów i budynków – działki nr [...] położone w obrębie ewidencyjnym [...] , gmina [...] jako nieruchomości gruntowe stanowią własność Skarbu Państwa. Art.12 Prawa wodnego stanowi, że wody w rowach ( działki[...] ) znajdujące się w granicach nieruchomości gruntowej stanowią własność właściciela tej nieruchomości. Zatem woda w przedmiotowych rowach jest własnością Skarbu Państwa – czyli jest wodą publiczną. Art.72 Prawa wodnego potwierdza również, że działki ewidencyjne nr [...] ( rzeka[...] ) jako urządzenia melioracji podstawowych stanowią własność Skarbu Państwa – co potwierdza ewidencja gruntów i budynków obrębu ewidencyjnego[...] , zatem wody w ciekach są również wodami publicznymi.
Ponadto organ dodał, że niniejsza decyzja jest rozstrzygnięciem wydanym z urzędu i ma na celu uporządkowanie zapisów w operacie ewidencji gruntów i budynków /.../ w związku z przepisami znowelizowanego Prawa wodnego. Wniosek [...] Zarządu Melioracji i urządzeń Wodnych w [...] Rejonowy Oddział w [...] dotyczący działki nr [...] został poszerzony o dz.nr [...] w celu uporządkowania zapisów w całej jednostce rejestrowej. Zgodnie bowiem z § 46 ust.2 pkt 1 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, z urzędu wprowadza się zmiany wynikające z aktów normatywnych ( tu: Prawa wodnego ). Uprawnienie Zarządu do gospodarowania mieniem Skarbu Państwa związanym z gospodarką wodną wynika ze Statutu nadanego przez Zarząd Województwa [...]
Od decyzji tej [...] Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...] Rejonowy Oddział w [...] odwołał się do [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjno-Kartograficznego w [...]
Decyzją z dnia [...] r. numer [...][...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy stwierdził, iż ustalenia Starosty [...] co do praw właścicielskich w odniesieniu do działek ewidencyjnych nr [...] i [...] w obrębie ewidencyjnym [...] wynikają z przepisów ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne i są poprawne, z następujących względów:
- wymienione działki ewidencyjne są własnością Skarbu Państwa,
- wody stanowiące własność Skarbu Państwa są wodami publicznymi ( art.10 ust.2 ),
- prawa właścicielskie w stosunku do wód publicznych Skarbu Państwa ujętych w art.11 ust.1 pkt 4 wykonuje marszałek województwa,
- rowy stanowiące własność Skarbu państwa, jako wody publiczne zaliczają się do pozostałych wód nie wymienionych w punktach 1-3 art.11 ust.1,
- Zachodniopomorski Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w Szczecinie Rejonowy Oddział w [...] w imieniu Marszałka Województwa ma przypisane statutowo, między innymi, wykonywanie zadań z zakresu administracji rządowej, w tym gospodarowanie gruntami Skarbu Państwa i innym mieniem związanym z gospodarką wodną, stanowiącym własność Skarbu Państwa,
- decyzja o wprowadzeniu aktualnego zapisu w ewidencji gruntów i budynków wynika z dyspozycji zawartej w akcie normatywnym, jakim w rozpatrywanym przypadku jest Prawo wodne ( § 12 ust.1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków ),
- określenie faktycznego posiadacza nieruchomości jako "administrator" jest pomocniczym rozwinięciem informacji o właścicielu, co w niczym nie narusza praw właścicielskich a daje bardziej czytelną informację o właścicielu. Jest to definicja możliwa do podania przez system informatyczny, w którym aktualnie prowadzona jest część opisowa ewidencji gruntów i budynków powiatu[...] .
Powyższa decyzja została zaskarżona do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie przez [...] Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...] Rejonowy Oddział w[...] .
Zarząd zarzucił przedmiotowej decyzji:
- naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art.11 ust.1 pkt 4 i art.12 Prawa wodnego – w stosunku do rowów jako
urządzeń szczegółowych przez przyjęcie, że rowy stanowiące własność Skarbu Państwa są wodami publicznymi,
- błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia w stosunku do działek nr 28 i 29, polegający na przyjęciu, że działki te są rowami, a w rzeczywistości stanowią koryto rzeki Radew,
- błędne zastosowanie przepisów § 11 i 12 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków ( Dz.U. Nr 38, poz.454 ) poprzez niewłaściwy wpis w ewidencji :"[...] i Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...] Rejonowy Oddział w [...] jako administrator wód płynących i rowów".
Skarżący Zarząd podnosi, iż z dniem wejścia w życie Prawa wodnego z dnia 30 maja 1962 r. grunty pokryte wodami płynącymi – w granicach określonych liniami brzegów, z wyjątkiem rowów, stały się własnością Państwa ( art.2 ). Zasada ta znalazła również potwierdzenie w ustawie z dnia 24 października 1974 r. Prawo wodne oraz w obecnie obowiązującym Prawie wodnym, z tym że zgodnie z art.9 ust.1 pkt 13 – rowami są obecnie sztuczne koryta prowadzące wodę. Żaden przepis obowiązującego Prawa wodnego nie zalicza rowów do płynących wód publicznych, stąd też nie ma do niego zastosowania art.11 ust.1 pkt 1-3.
Pogląd organu, iż Zarząd ma statutowo przypisane wykonywanie zadań w zakresie gospodarowania gruntami Skarbu Państwa związanych z gospodarką wodną, nie oznacza iż jednostka ta ma obowiązek zarządzać rowami – które bez udziału strony – zostały wpisane do ewidencji gruntów jako własność Skarbu Państwa, w trwałym zarządzie Zarządu.
Zdaniem skarżącego z dokumentów zebranych w sprawie wynika, że Skarb Państwa nigdy nie nabył gruntu przez które przechodzi działka nr [...] jako rów, brak jest również decyzji administracyjnej przekazującej tę działkę w trwały zarząd Zarządowi. Wpisy te powstały wskutek wcześniejszego błędu i należało je wykreślić w całości. Do tego zarzutu podnoszonego w odwołaniu organ II instancji nie
ustosunkował się, podobnie jak do zarzutu strony, że działki nr [...] i [...] stanowią koryto rzeki [...] , a zatem nie są rowami. Ponadto przepisy rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków określają cywilnoprawne formy władania nieruchomością i nie posługują się pojęciem "administrator". Stąd też, organ nie może w sposób dowolny, wbrew przepisom wprowadzać pozaustawowych form władania nieruchomościami przez jednostki samorządowe, działające z upoważnienia Marszałka Województwa.
W odpowiedzi na skargę [...] i Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Ponadto dodał, iż dotychczasowy zapis w rejestrze ewidencji gruntów i budynków dla obrębu ewidencyjnego [...] w gminie [...] odzwierciedla stan prawny istniejący na czas założenia rejestru ewidencji gruntów i budynków, odpowiadający sytuacji prawnej powstałej w odniesieniu do tych terenówko zakończeniu II wojny światowej, potwierdzony orzeczeniem Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia[...] . o wykonaniu aktów nadania w części dotyczącej ustalenia granic gospodarstw (działek) na obszarze wsi [...] Odnośnie zarzutu, że działki ewidencyjne nr [...] i [...] w ewidencji gruntów oznaczone są jako rowy, a zdaniem skarżącego należą do rzeki[...] , nie ma to istotnego znaczenia w sprawie, gdyż dotyczy tego samego podmiotu prawnego. Aktualizacja zapisów w ewidencji dokonywana jest przez starostę, po dostarczeniu odpowiednich dokumentów przez wnioskodawcę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Z dniem 1 stycznia 2004 r. utworzony został Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie. Sprawy, w których skargi zostały wniesione przed tą datą do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie i postępowanie nie zostało zakończone, na podstawie art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz.1271, Nr 240, poz.2052 ), podlegają rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz.1270, z 2004 r. Nr 162, poz.1692 ) .
Zgodnie z art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. Nr 153, poz.1269 z późn.zm. ) Sąd właściwy jest do
kontroli decyzji administracyjnych w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Tak więc uchylenie decyzji administracyjnych przez Sąd następuje tylko w przypadku naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy.
W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia wystąpiły i w związku z tym skarga została uwzględniona, choć nie do końca z przyczyn w niej podniesionych.
Ewidencja gruntów jest specjalnie prowadzonym i wywierającym określone skutki prawne zbiorem informacji o gruntach i powinna być utrzymywana w stałej aktualności nie tylko co do stanu faktycznego, ale i stanu prawnego ( art. 20, 22, 24 - ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne - Dz. U. z 2000 r. Nr 100, poz. 1086 z późn. zm.).
Dokonywanie zmian w stanie prawnym zapisanym w ewidencji gruntów jest możliwe na podstawie prawomocnych wpisów dokonanych w księgach wieczystych, prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych, dyspozycji zawartych w aktach normatywnych oraz w umowach dzierżawy - § 12 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz.454). Powołany przepis dotyczy zarówno zmian dokonywanych z urzędu przez organ administracji, jak również zmian wnioskowanych przez zainteresowane osoby wymienione w art. 20 ust. 2 pkt 1 i art. 51 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, z tym że z urzędu wprowadza się zmiany wynikające z:
1) prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych, aktów normatywnych,
2) opracowań geodezyjnych i kartograficznych, przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, zawierających wykazy zmian danych ewidencyjnych,
3) dokumentacji architektoniczno-budowlanej gromadzonej i przechowywanej przez organy administracji publicznej,
4) ewidencji publicznych prowadzonych na podstawie innych przepisów ( § 46 rozporządzenia ).
W niniejszej sprawie organ I instancji wydał decyzję po rozpatrzeniu wniosku
[...] Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...] Rejonowy Oddział w[...] , ale dokonując zmian z urzędu.
W przypadku gdy przepis prawa materialnego nie normuje expressis verbis inicjatywy wszczęcia postępowania w danej kategorii spraw administracyjnych, należy przyjąć, że jeżeli chodzi o ustalenie sytuacji prawnej jednostki w zakresie jej uprawnień, zgodnie z zasadą, że jednostka rozporządza swoim prawem, wszczęcie postępowania następuje na jej wniosek. Z urzędu organ mógł więc dokonać nowych wpisów lub zmian dotychczasowych wpisów tylko i wyłącznie w zakresie na jaki zezwalały mu dyspozycje zawarte w aktach normatywnych. Słusznie jednak skarżący
podnosi, iż przepisy aktualnie obowiązującego rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków nie przewidują określenia "administrator" jako "pomocniczego rozwinięcia informacji o właścicielu", stąd dokonanie takiego wpisu z urzędu ( bez zgody strony ) jest nie tylko naruszeniem przepisów rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, ale także stanowi naruszenie prawa procesowego.
W ocenie Sądu niezasadne jest stanowisko organów, że Zarząd jest legitymowany do występowania jako strona postępowania w niniejszej sprawie w zakresie dotyczącym wpisu w ewidencji Skarbu Państwa jako właściciela przedmiotowych nieruchomości.
Zgodnie z art.11 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz.U. z 2000 r. Nr 46, poz.543 z późn.zm. ), z zastrzeżeniem wyjątków wynikających z przepisów tej ustawy oraz odrębnych ustaw, organem reprezentującym Skarb Państwa w sprawach gospodarowania nieruchomościami jest starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, który również gospodaruje zasobem nieruchomości Skarbu Państwa.
Na zasadzie wynikającej z ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne ( Dz.U. Nr 115, poz.1229 z późn.zm. ), prawa właścicielskie w stosunku do wód publicznych stanowiących własność Skarbu Państwa, z zastrzeżeniem art. 13, wykonują:
1) minister właściwy do spraw gospodarki morskiej - w stosunku do wód morza terytorialnego oraz morskich wód wewnętrznych wraz z wodami Zatoki[...]
2) Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej - w stosunku do wód istotnych dla kształtowania zasobów wodnych oraz ochrony przeciwpowodziowej, w szczególności wód podziemnych oraz śródlądowych wód powierzchniowych:
a) w potokach górskich i ich źródłach,
b) w ciekach naturalnych, od źródeł do ujścia, o średnim przepływie z wielolecia równym lub wyższym od 2,0 m3/s w przekroju ujściowym,
c) w jeziorach oraz sztucznych zbiornikach wodnych, przez które przepływają cieki, o których mowa w lit. b),
d) granicznych,
e) w śródlądowych drogach wodnych,
3) dyrektor parku narodowego - w stosunku do wód znajdujących się w granicach parku,
4) marszałek województwa, jako zadanie z zakresu administracji rządowej wykonywane przez samorząd województwa - w stosunku do wód istotnych dla regulacji stosunków wodnych na potrzeby rolnictwa, służących polepszeniu
zdolności produkcyjnej gleby i ułatwieniu jej uprawy, oraz w stosunku do pozostałych wód niewymienionych w pkt 1-3 ( art.11 ust.1).
Ustalenie czy wody znajdujące się w rowach są wodami publicznymi winno zatem następować z udziałem strony - Marszałka Województwa [...] – względnie podmiotów działających z jego upoważnienia. Z akt niniejszej sprawy nie wynika by [...] Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...] Rejonowy Oddział w [...] działał z upoważnienia Marszałka. Upoważnienie do działania oparte na statucie Zarządu jako jednostki samorządu województwa, nadanym uchwałą nr [...] Zarządu Województwa[...] , nie jest bowiem równoznaczne z upoważnieniem Marszałka Województwa [...] do działania w zakresie jaki został mu powierzony w oparciu o cytowany powyżej art.11 ust.1 pkt 4 ustawy Prawo wodne.
Zgodnie z § 54 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków starosta zapewnia przeprowadzenie okresowych weryfikacji danych ewidencyjnych w zakresie:
1) zgodności tych danych z treścią dokumentów źródłowych stanowiących podstawę wpisu do ewidencji,
2) zgodności treści mapy ewidencyjnej ze stanem faktycznym w terenie
- a niezgodności stwierdzone w wyniku weryfikacji, podlegają usunięciu w trybie przewidzianym dla aktualizacji operatu ewidencyjnego.
Przedstawione przez [...] Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...] Rejonowy Oddział w [...] stanowisko co do niewłaściwych zapisów w ewidencji gruntów mogło zostać rozpatrzone przez organ
I instancji w sposób szczegółowy tylko przy udziale Marszałka Województwa [...] i po przeprowadzeniu stosownego postępowania wyjaśniającego. Tymczasem w zaskarżonej decyzji organ nie odniósł się do zarzutu iż działki ewidencyjne nr [...] i [...] w ewidencji oznaczone są jako rowy, choć faktycznie należą do rzeki [...] , co stanowi naruszenie art.7 i 77 Kpa. Ustalenie zaś czy Skarb Państwa faktycznie jest właścicielem działek stanowiących rowy winno być dokonane po przeanalizowaniu wszystkich dyspozycji zawartych w aktach normatywnych – począwszy od 1945 r. – dotyczących praw właścicielskich Skarbu Państwa.
W świetle powyższego zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Starosty [...] zostały wydane z naruszeniem wymienionych powyżej przepisów rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz.454), a także art.28 Kpa i dlatego też, Wojewódzki sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit.a i c, art.152 oraz art.200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. r 153, poz.1270 z późn.zm. ) orzekł, jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI