SA/Sz 1108/03
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargi spółki "P." S.A. w sprawie podatku od towarów i usług, uznając transakcje zakupu maszyn za pozorne i mające na celu obejście przepisów podatkowych.
Spółka "P." S.A. odwołała się od decyzji Izby Skarbowej dotyczącej podatku od towarów i usług za maj 2002 roku, kwestionując uznanie transakcji zakupu maszyn za pozorne. Organy podatkowe ustaliły, że zakupione maszyny były przedmiotem wielokrotnego obrotu między powiązanymi firmami, a ceny były sztucznie zawyżane, co miało na celu uzyskanie nienależnego zwrotu VAT. Sąd administracyjny podzielił stanowisko organów, uznając, że celem transakcji było obejście przepisów podatkowych i oddalił skargi spółki.
Sprawa dotyczyła skargi "P." Spółki Akcyjnej w S. na decyzję Izby Skarbowej utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej, która określiła spółce zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku od towarów i usług za maj 2002 roku. Organy podatkowe zakwestionowały prawo spółki do odliczenia podatku naliczonego z faktury dokumentującej zakup maszyn, urządzeń i narzędzi, uznając transakcje za pozorne i mające na celu obejście przepisów prawa podatkowego. Ustalono, że maszyny były przedmiotem wielokrotnego obrotu między powiązanymi kapitałowo i osobowo firmami, a ceny były znacząco zawyżane bez uzasadnienia ekonomicznego czy modernizacji. Sąd administracyjny, analizując zebrany materiał dowodowy, w tym dokumentację transakcji, zeznania świadków oraz analizę cen i przepływów finansowych, podzielił stanowisko organów podatkowych. Sąd uznał, że udział poszczególnych podmiotów w obrocie maszynami miał na celu wyłącznie podwyższenie ich ceny, co umożliwiło spółce uzyskanie nienależnego zwrotu podatku VAT. Sąd podkreślił, że prawo podatkowe pozwala na ocenę skutków podatkowych czynności cywilnoprawnych, nawet jeśli są one formalnie ważne, gdy ich celem jest obejście przepisów podatkowych. W konsekwencji, sąd oddalił skargi spółki, uznając, że organy podatkowe zasadnie zakwestionowały prawo do odliczenia podatku naliczonego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, organy podatkowe są uprawnione do oceny skutków podatkowych czynności cywilnoprawnych, nawet jeśli są one formalnie ważne na gruncie prawa cywilnego, gdy ich celem jest obejście przepisów podatkowych lub uzyskanie nienależnych korzyści podatkowych.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił autonomię prawa podatkowego i możliwość oceny rzeczywistego charakteru umów cywilnoprawnych w kontekście przepisów podatkowych, powołując się na przepisy rozporządzenia wykonawczego oraz orzecznictwo.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (6)
Główne
Dz.U. 2002 nr 27 poz. 268 art. 48 § ust. 4 pkt 5 lit c
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 marca 2002 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym
Faktury potwierdzające czynności, do których mają zastosowanie przepisy art. 58-83 Kodeksu cywilnego (np. czynności pozorne, obejście ustawy), nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego ani zwrotu podatku naliczonego.
Pomocnicze
k.c. art. 58 § § 1
Kodeks cywilny
Czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek, w szczególności że na miejsce nieważnych postanowień czynności prawnej wstępują w ich miejsce odpowiednie przepisy ustawy.
u.p.t.u. i p.a. art. 19 § ust. 1 i 2
Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym
Podatnik ma prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług.
u.p.t.u. i p.a. art. 21 § ust. 4
Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym
Ograniczenie prawa do zwrotu podatku naliczonego.
o.p. art. 53 § § 1 i § 4
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Naliczanie odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych.
o.p. art. 24b § § 1
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Przepis wprowadzony od 1 stycznia 2003 r., dotyczący pominięcia przez organy podatkowe skutków czynności prawnych dokonanych wyłącznie dla uzyskania korzyści podatkowej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Transakcje zakupu maszyn były pozorne i miały na celu obejście przepisów prawa podatkowego. Sztuczne zawyżanie cen w obrocie maszynami między powiązanymi podmiotami miało na celu uzyskanie nienależnego zwrotu VAT. Przepisy rozporządzenia wykonawczego pozwalają na odmowę prawa do odliczenia podatku naliczonego w przypadku czynności pozornych lub mających na celu obejście prawa.
Odrzucone argumenty
Umowa sprzedaży maszyn była skuteczna i ważna na gruncie prawa cywilnego, a zatem powinna odnieść skutek podatkowy. Organy podatkowe nie wykazały, jaki konkretny przepis prawny został ominięty przy zawieraniu umowy kupna maszyn. Wprowadzenie art. 24b Ordynacji podatkowej od 2003 r. wyklucza stosowanie doktryny obejścia prawa w sprawach wcześniejszych.
Godne uwagi sformułowania
udział poszczególnych podmiotów w obrocie używanymi maszynami i urządzeniami miał na celu wyłącznie podwyższenie ich ceny urządzenia i narzędzia zmieniły właścicieli tylko "na papierze" brak jest ekonomicznego uzasadnienia dla zakupu tych maszyn za w/w kwotę, aby uzyskać z ich dzierżawy przychód w wysokości [...] zł netto miesięcznie
Skład orzekający
Krystyna Zaremba
przewodniczący sprawozdawca
Alicja Polańska
sędzia
Kazimierz Maczewski
asesor
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie stosowania przepisów dotyczących czynności pozornych i obejścia prawa podatkowego w kontekście VAT, nawet przed wprowadzeniem art. 24b Ordynacji podatkowej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego sprzed 2003 roku, przed wprowadzeniem art. 24b Ordynacji podatkowej, choć sąd argumentuje, że zasady oceny czynności pozornych istniały wcześniej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje złożoność interpretacji transakcji między powiązanymi podmiotami i walkę organów podatkowych z agresywną optymalizacją podatkową, co jest zawsze interesujące dla prawników i przedsiębiorców.
“Jak "łańcuszek" transakcji maszynami doprowadził do sporu o VAT i zwrot podatku?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySA/Sz 1108/03 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2004-12-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2003-05-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Alicja Polańska
Kazimierz Maczewski
Krystyna Zaremba /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
611 Podatki i inne świadczenia pieniężne, do których mają zastosowanie przepisy Ordynacji podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Sygn. powiązane
I FSK 259/05 - Wyrok NSA z 2005-11-25
Skarżony organ
Izba Skarbowa
Treść wyniku
Oddalono skargi
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 27 poz 268
par. 48 ust. 4 pkt 5 lit c
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 marca 2002 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Zaremba /spr./ Sędziowie Sędzia WSA Alicja Polańska Asesor WSA Kazimierz Maczewski Protokolant Joanna Zienkowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2004r. sprawy ze skargi "P." Spółka Akcyjna w S. na decyzje Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za maj 2002r. oraz z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odsetek od zaległości podatkowych o d d a l a skargi
Uzasadnienie
Izba Skarbowa decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną w trybie odwoławczym, utrzymała w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej, z dnia [...], Nr [...] określającą "P." S.A. w S. z tytułu podatku od towarów i usług za maj 2002r. zobowiązanie podatkowe w kwocie [...] zł i zaległość podatkową w kwocie [...] zł oraz ustalającą dodatkowe zobowiązanie podatkowe w kwocie [...] zł.
Z uzasadnienia tego rozstrzygnięcia wynika, że w dniu [...] "P." S.A. złożyła w Drugim Urzędzie Skarbowym deklarację podatku od towarów i usług VAT-7 za maj 2002r., w której wykazała:
- wartość sprzedaży netto w kwocie [...] zł,
- podatek należny w kwocie [...] zł,
- kwotę podatku naliczonego do odliczenia [...] zł
- nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym w wysokości [...] zł
- kwotę do zwrotu na rachunek bankowy podatnika w wysokości [...] zł
W dniach od [...] do [...] przeprowadzono kontrolę skarbową w zakresie podatku od towarów i usług za maj 2002 r. Kontrolą objęto transakcję zakupu maszyn, urządzeń i narzędzi udokumentowaną fakturą nr [...] z dnia [...] wystawioną przez E. S.A dla "P." S.A. na kwotę netto [...] zł, podatek VAT [...] zł, kwotę brutto [...] zł, w której wyszczególniono:
1/ GRAWERKA typ SR 300 - wartość netto [...] zł, podatek [...] zł, wartość brutto [...] zł
2 /WIERTARKA współrzędnościowa typ BKOZ 900-1400 rok prod 1982 nr fabr.12403182
wartość netto [...] zł, podatek [...] zł wartość brutto [...] zł
3 / FREZARKA typ VersamilI 12 rok prod. 1982 nr fabr. 392 -
wartość netto [...] zł, podatek [...] zł, wartość brutto [...] zł
4/ PIEC ELEKTRYCZNY SOLNY PEE-35/50
wartość netto [...] zł, podatek [...] zł, wartość brutto [...] zł.
5/ WYCINARKA DRUTOWA JAP AX typ LS 500X
wartość netto [...] zł, podatek [...] zł, wartość brutto [...] zł.
6/ PRZECINARKA RAMOWA BKA 30
wartość netto [...] zł, podatek [...] zł, wartość brutto [...] zł
7/ NARZĘDZIA SPECJALISTYCZNE
wartość netto [...] zł, podatek [...] zł, wartość brutto [...] zł
Faktura została zaewidencjonowana w rejestrze zakupu środków trwałych za maj 2002 r., a zawarty w niej podatek naliczony w kwocie [...] zł odliczono od podatku należnego w deklaracji VAT-7 za ten miesiąc.
Podstawę dokonania powyższej transakcji stanowiła umowa sprzedaży zawarta w dniu [...] pomiędzy E. S.A. jako sprzedającym, a "P." S.A. jako kupującym. W umowie ustalono ceny netto towarów odpowiadające cenom netto wymienionym w fakturze oraz terminy płatności:
- [...] zł przelewem do dnia 30 kwietnia 2002r.,
- [...] zł przelewem do dnia 31sierpnia 2002r..
Do niniejszego postępowania włączono dowody z przeprowadzonych kontroli w firmach: C. S.A. K., H.A.S. A. Sp. z o.o. S., "M." Sp. z o.o. N., "A." M. R., M., [...], O. M. "P." S., M."P." Sp. z o.o. S., E. S.A. wymienione w poz.1 pkt 1-7, poz.II pkt 1-6, poz.III pkt 1-12, poz.IV pkt 1-12, poz.V pkt 1-14, poz. VI pkt 1-4, poz. VII pkt 1-12, poz. VIII pkt 1 ppkt 1,2 i pkt 2 ppkt 1 na str. 4-7,oraz w poz. 1 -4 na str. 8 decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej.
W toku czynności kontrolnych ustalono, że maszyny, urządzenia i narzędzia nabyte przez "P." S.A. w dniu [...] były przedmiotem obrotu przez powiązane ze sobą personalnie i kapitałowo firmy: T. I. M. S.A. K. C. S.A. K., H.A.S. A. Sp. z o.o. S., "M." Sp. z o.o N., "A." M. R., M., [...], O. M. "P." S., M.H. "P." Sp. z o.o. S., E. S.A. S.
Powiązania te wykazano na str. 17-20 decyzji organu skarbowego.
Następnie Izba w tabelach przedstawiła transakcje zakupu i sprzedaży pomiędzy w/w podmiotami w rozbiciu na poszczególne towary wymienione kolejno w przedmiotowej fakturze.
1/ GRAWERKA typ 5R 300
|[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |
|[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |
|[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |
|[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |
|[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |
|[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |
| | | | | |[...] |
|[...] |[...] |[...] |[...] |[...] | |
|[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |
|[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |
|[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |
|[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |
2/ WIERTARKA współrzędnościowa typ BKOZ 900-1400 rok prod. 1982,
nr fabr. 12403182
|Lp. |faktura nr |data |sprzedawca |nabywca |wartość netto | |
|1 |[...] |[...] |[...] |[...] |[...] | |
| |[...] |[...] |[...] |[...] |[...] | |
| |[...] |[...] |[...] |[...] |[...] | |
| |[...] |[...] |[...] |[...] |[...] | |
|2 |[...] |[...] |[...] |[...] |[...] | |
| |[...] |[...] |[...] |[...] |[...] | |
|3 |[...] |[...] |[...] |[...] |[...] | |
| |[...] |[...] |[...] |[...] |[...] | |
|4 |[...] |[...] |[...] |[...] |[...] | |
| |[...] |[...] |[...] |[...] |[...] | |
| |[...] |[...] |[...] |[...] |[...] | |
|5 |[...] |[...] |[...] |[...] |[...] | |
3/ FREZARKA typ Versamill12 rok prod. 1982, nr fabr. 392
|Lp. |faktura nr |data |sprzedawca |nabywca |wartość netto |
|1 |[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |
| |[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |
| |[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |
| |[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |
|2 |[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |
| |[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |
|3 |[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |
| |[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |
|4 |[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |
| |[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |
| |[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |
|5 |[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |
4/ PIEC ELEKTRYCZNY SOLNY
5/ WYCINARKA DRUTOWA JAPAX typ LS-500X
6) PRZECINARKA RAMOWA BKA 30
|Lp. |faktura nr |data |sprzedawca |nabywca |wartość netto |
| | | | | |za 1 szło |
|1 |[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |
| |[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |
|2 |[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |
| |[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |
|3 |[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |
| |[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |
| |[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |
|4 |[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |
7/ NARZĘDZIA SPECJALISTYCZNE
|Lp. |faktura nr |data |sprzedawca |nabywca |wartość netto |
|1 |[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |
| |[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |
| |[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |
|2 |[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |
| |[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |
|3 |[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |
| |[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |
| |[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |
|4 |[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |
|5 |[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |
Odnośnie maszyn i urządzeń wyszczególnionych w poz. 1+3 faktury Nr [...] z dnia [...] tj grawerka typ SR 300, wiertarka współrzędnościowa typ BKOZ 900-1400 rok prod. 1982 nr fabr.12403182, frezarka typ VersamilI 12 rok prod. 1982 nr fabr. 392 stwierdzono, że żadna z firm dokonujących obrotu tymi maszynami nie remontowała ich, ani nie modernizowała.
Ustalono też, że w czasie pierwszej transakcji nie znajdowały się one u sprzedawcy ( "M." S.A. K.), lecz w O. Ż.Sp.z o.o. L. w likwidacji i nie trafiły do kupującego lecz bezpośrednio do O. M. "P." w S. I tak grawerka została przewieziona z L. do S. w dniu [...], wiertarka w dniu [...], a frezarka w dniu [...]. Przejęcia dokonał dyrektor O. w imieniu "A.". Nabywcą usługi transportu była firma M.H. "P.". Faktura nr [...] z dnia [...] została wystawiona dla M.H. "P." za transport na trasie K.-L.-S. W trakcie przesłuchania w dniu [...] J. C. dyrektor ds. produkcji O. M. "P." Sp. z o.o. zeznał, że już w grudniu 2001 r. dysponował on listą maszyn, które zostaną nabyte w C. zawierającą 10 pozycji, wśród których były transportowane do O. M. "P." maszyny.
Ponadto w dniu [...]"P." S.A. jako wydzierżawiający zawarła umowę dzierżawy z O.M. "P." jako dzierżawcą na dzierżawę tych maszyn o łącznej wartości netto [...] zł od dnia [...]. Czynsz dzierżawny ustalono w kwocie [...] zł netto za każdą maszynę miesięcznie tj. [...] zł miesięcznie.
Natomiast odnośnie maszyn, urządzeń i narzędzi wyszczególnionych w poz. 4-7 przedmiotowej faktury tj.: piec elektryczny solny PEE-35/50, wycinarka drutowa JAPAX typ LS 500x, przecinarka ramowa BKA 30, narzędzia specjalistyczne ustalono, że do grudnia 2001 r. były własnością Z. P. i R.N. "P." Sp. z o.o. (ZPiRN "P." Sp. z o.o.) i znajdowały się na stanie środków trwałych tego Zakładu. W dniu [...] pomiędzy Syndykiem ZPiRN "P." Sp. z o.o. E. N. jako sprzedającym, a M. R. prowadzącym działalność pod nazwą "A.", M., [...] jako kupującym została zawarta umowa sprzedaży przedsiębiorstwa ZPiRN "P." Sp. z o.o. (w rozumieniu art. 551 kc), w skład którego wchodziły między innymi maszyny i urządzenia z poz. 4-7 przedmiotowej faktury. W świetle § 4 umowy wydanie przedsiębiorstwa nastąpi w dniu zapłaty ceny. Cenę za przedsiębiorstwo strony ustaliły w wysokości [...] zł, na którą składała się wartość rzeczy w kwocie [...] zł oraz wartość praw i pozostałych składników w kwocie [...] zł (szczegółowe zestawienie składników przedsiębiorstwa zawiera zał. nr 2 do umowy). Zapłaty w kwocie [...] zł dokonano na podstawie polecenia przelewu nr [...] w dniu [...]. Ponadto zgodnie z § 3 umowy kupujący przejął dług sprzedającego wobec "P." S.A. z tytułu użytkowania po dniu [...] majątku "P." S.A. w kwocie [...] zł. Pismem z dnia [...] N. K. - prezes Zarządu "P." S.A. oraz J. A. - członek Zarządu "P." S.A. działając w imieniu Spółki wyrazili zgodę na przejęcie tego długu przez M. R.
Wyszczególnione powyżej maszyny, urządzenia i narzędzia znajdowały się w pomieszczeniach "P." S.A. dzierżawionych przez ZPiRN "P." Sp. z o.o. na podstawie umowy najmu nr [...] z dnia [...] r.
Na podstawie zeznań Syndyka ZPiRN "P." Sp. z o.o. ustalono, że piec solny nie został ujęty w załącznikach do umowy sprzedaży przedsiębiorstwa, ponieważ nie przedstawiał żadnej wartości rynkowej. Z przedstawionego przez Syndyka "Zestawienia Środków Trwałych" będących na stanie ZPiRN "P." Sp. z o.o. na dzień 31.10.2001 r. wynika, że piec solny przyjęty został na stan środków trwałych ZPiRN "P." Sp. z o.o. w dniu [...] o wartości początkowej [...] zł, umorzenie wyniosło [...] zł, a tym samym wartość ewidencyjna netto wynosiła [...] zł. Syndyk ZPiRN "P." Sp. z o.o. zeznał też, że wycena składników sprzedawanego przedsiębiorstwa została dokonana komisyjnie w osobach pracowników ZPiRN "P." Sp. z o.o., którym był znany stan techniczny tych maszyn i urządzeń. W związku z tym wartość rynkową ustalono na podstawie stanu zużycia poszczególnych maszyn i urządzeń, cen nowych maszyn i urządzeń tego typu oraz ich przydatności do użytku. Syndyk ZPiRN "P." Sp. z o.o. przyjął taki sposób wyceny, gdyż rzeczoznawca oświadczył, że koszt wyceny poszczególnych składników majątku przewyższyłby ich wartość. Z zeznań Syndyka ZPiRN "P." Sp. z o.o. wynika też, że FMS "P." S.A. nie była zainteresowana kupnem ZPiRN "P." Sp. z o.o. mimo kilkukrotnych propozycji ustnych składanych prawnemu przedstawicielowi "P." S.A.
W świetle powyższego zdaniem organu kontroli skarbowej czynności zakupu i sprzedaży maszyn, urządzeń i narzędzi pomiędzy stronami uczestniczącymi w ich obrocie zostały zawarte dla pozoru celem obejścia przepisów prawa podatkowego i wykorzystania ulg podatkowych. Zamiarem stron było zwiększenie cen, a tym samym zawartego w nich podatku od towarów i usług. Ostateczną cenę miała zapłacić "P." S.A. i jednocześnie odebrać z urzędu skarbowego zwrot podatku VAT. Zgodnie z § 48 ust.4 pkt 5 lit. c rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 marca 2002 r. w sprawie wykonania przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 27, poz. 286 z późno zm.) faktury potwierdzające czynności, do których mają zastosowanie przepisy art. 58 -83 kodeksu cywilnego nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego.
Podmioty uczestniczące w opisanym powyżej obrocie towarami złożyły wyjaśnienia oraz przedłożyły szereg dokumentów, które miały wskazywać według nich na rzetelność tych operacji, jednak organ kontroli skarbowej zanegował ich wiarygodność ze względu na to, iż powołane w nich fakty nie znajdują potwierdzenia w dokumentach przedłożonych w toku kontroli oraz składanych zeznaniach świadków.
W konsekwencji Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej uznał, że nie ma podstaw do odliczenia podatku naliczonego zawartego w fakturze Nr [...] z dnia [...] i decyzją znak: [...] z dnia [...] określił zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za maj 2002 r. w wysokości [...] zł, zaległość podatkową w tej samej wysokości oraz ustalił dodatkowe zobowiązanie w kwocie [...] zł.
W odwołaniu z dnia [...] Spółka wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji kwestionując wnioski wynikające z ustaleń faktycznych dokonanych przez organ kontroli skarbowej, a w konsekwencji rozstrzygnięcie zawarte w decyzji określające zaległość podatkową oraz zobowiązanie dodatkowe. Zdaniem podatnika podmioty powiązane kapitałowo i osobowo mają prawo dokonywać między sobą czynności prawne polegające na zakupie i sprzedaży. Negatywne skutki wynikające z faktu powiązań na płaszczyźnie podatkowej mogą jedynie dotyczyć sytuacji, w których podmioty te dokonują transakcji między sobą poniżej cen transakcyjnych występujących na danym rynku pomiędzy podmiotami niepowiązanymi. Fakt znacznej różnicy między ceną zakupu a ceną sprzedaży nawet w transakcjach między podmiotami powiązanymi nie może świadczyć wyłącznie o pozorności zawieranych umów. Ponadto Spółka zarzuciła że, skoro organy te przyjmują, że "P." S.A. skutecznie nabyła przedmiotowe maszyny, urządzenia i narzędzia to nie można mówić o pozorności tych czynności, gdyż czynność pozorna zgodnie z treścią art. 83 § 1 kodeksu cywilnego jest nieważna i nieważność ta nie wywołuje skutków w żadnej płaszczyźnie również w podatkowej.
Izba Skarbowa nie podzieliła stanowiska odwołującej się strony.
Wyjaśniono, że stosownie do art. 19 ust.1 i ust.2 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. nr 11, poz. 50 z późno zm.) podatnik ma prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług, zaś kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku określonych w fakturach stwierdzających nabycie towarów i usług, z uwzględnieniem rabatów określonych w art.15 ust.2. Jednakże na mocy § 48 ust.4 pkt 5 lit.c rozporządzenia w sprawie wykonania przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym w przypadku, gdy wystawiono faktury potwierdzające czynności, do których mają zastosowanie przepisy art. 58 i 83 kodeksu cywilnego, faktury te nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego.
Organ odwoławczy stwierdził, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynikają następujące fakty:
1) w dniu [...]została wystawiona "P." S.A. przez Spółkę Akcyjną E. faktura Nr [...] dokumentująca sprzedaż maszyn, urządzeń oraz narzędzi na łączną wartość brutto [...] zł, w tym podatek od towarów i usług w wysokości [...] zł,
2) przedmiotowe maszyny i urządzenia oraz narzędzia "P." S.A. ujęła w ewidencji środków trwałych oraz w deklaracji VAT-7 za maj 2002r. jako zakup środków trwałych,
3) wcześniej ten towar był przedmiotem transakcji pomiędzy firmami powiązanymi ze sobą podmiotowo i kapitałowo wymienionymi na str. 3 niniejszej decyzji,
4) poszczególne ogniwa "łańcuszka" transakcji z wyjątkiem "P." S.A. dokonywały zakupu maszyn, urządzeń i narzędzi celem dalszej odsprzedaży traktując je w swoich ewidencjach księgowych jako towar handlowy, a nie środek trwały,
5) odnośnie maszyn i urządzeń wyszczególnionych w poz. 1 +3 faktury Nr [...] z dnia [...] tj. grawerka typ S-R 300, wiertarka współrzędnościowa typ BKOZ 900-1400 rok prod. 1982 nrfabr.12403182, frezarka typ Versamill12 rok prod. 1982 nr fabr. 392 stwierdzono, że:
a) w czasie pierwszej transakcji wyżej wymienione maszyny nie znajdowały się u sprzedawcy ("M." S.A. K.), lecz w O. Ż. Sp. z o.o. L. w likwidacji i nie trafiły do kupującego lecz bezpośrednio do O. M. "P." w S., a więc z pominięciem innych podmiotów biorących udział w obrocie tymi maszynami i urządzeniami. Przejęcia dokonał dyrektor O. w imieniu "A." ,
b) nabywcą usługi transportu była firma M.H. "P.". Faktura
nr [...] z dnia [...] została wystawiona dla M.H. "P." za transport na trasie K.-L.-S. W trakcie przesłuchania w dniu [...] J.C. dyrektor ds. produkcji O. M. "P." Sp. z o.o. zeznał, że już w grudniu 2001 r. dysponował on listą maszyn, które zostaną nabyte w "C." zawierającą 1 O pozycji, wśród których były transportowane do O. M. "P." maszyny oraz, że w miesiącu lutym 2002r. w O. wykonywane były fundamenty pod wiertarkę współrzędnościową oraz frezarkę V., a następnie zostały tam zamontowane. Natomiast grawerka została złożona w magazynie O.,
c) w dniu [...] "P." S.A. jako wydzierżawiający zawarła z O. M. "P." jako dzierżawcą umowę dzierżawy tych maszyn od dnia [...]. Czynsz dzierżawny ustalono w kwocie [...] zł netto za każdą maszynę miesięcznie tj. [...] zł miesięcznie.
6) Natomiast odnośnie maszyn, urządzeń i narzędzi wyszczególnionych w poz. 4-7 przedmiotowej faktury tj.: piec elektryczny solny PEE-35/50, wycinarka drutowa JAPAX typ lS 500x, przecinarka ramowa SKA 30, narzędzia specjalistyczne ustalono, że:
a) do grudnia 2001 r. były własnością ZPiRN "P." Sp. z o.o. (ZPiRN "P." Sp. z o.o.) i znajdowały się na stanie środków trwałych tego Zakładu,
b) w dniu [...]pomiędzy Syndykiem ZPiRN "P." Sp. z o.o. E. N. jako sprzedającym, a M. R. prowadzącym działalność pod nazwą "A.", M., [...] jako kupującym została zawarta umowa sprzedaży przedsiębiorstwa ZPiRN "P." Sp. z o.o. (w rozumieniu art.551 kc), w skład którego wchodziły między innymi maszyny, urządzenia i narzędzia wymienione w pkt 5) decyzji,
c) z zeznań Syndyka ZPiRN "P." Sp. z o.o. wynika, że kilkakrotnie składał prawnemu przedstawicielowi "P." S.A. (jak wynika z protokółu
posiedzenia Rady Nadzorczej "P." S.A. z dnia [...] radcą prawnym Spółki był D. N.) ofertę sprzedaży ZPiRN "P." Sp. z o.o., ale "P." S.A. nie była zainteresowana tą ofertą,
d) na podstawie zeznań innych świadków ustalono, że maszyny te znajdują się w pomieszczeniach "P." S.A. od momentu zakupu tj. od lat 80-tych, a po likwidacji ZPiRN "P." Sp. z o.o. w okresie od stycznia do 12 lipca 2002r. były użytkowane przez pracowników M.H. "P." Sp. z o.o., a następnie "P." S.A.,
e) na podstawie faktur wystawionych i otrzymanych przez M.H. "P." Sp. z o.o. stwierdzono, że jednego dnia 31 grudnia 2001 r. nastąpiła transakcja zakupu jak i sprzedaży tych samych maszyn i urządzeń oraz narzędzi, przy czym jak wynika z zeznań kierownika hurtowni M.H. "P." Sp. z o.o. w momencie ich przyjęcia i wydania te maszyny, urządzenia oraz narzędzia nie były przywożone czy też wywożone z pomieszczeń, w których się znajdowały, co potwierdza poniższe zestawienie:
Transakcja zakupu pomiędzy A. M. R. (sprzedawca) a M.H. "P." (nabywca) - faktura nr [...]z dnia [...].
|towar |wartość netto |podatek VAT |wartość brutto |
|[...] |[...] |[...] |[...] |
|[...] |[...] |[...] |[...] |
|[...] |[...] |[...] |[...] |
|[...] |[...] |[...] |[...] |
|[...] |[...] |[...] |[...] |
|[...] |[...] |[...] |[...] |
|[...] |[...] |[...] |[...] |
|[...] |[...] |[...] |[...] |
Transakcja sprzedaży pomiędzy M.H. "P." (sprzedawca) a O. M. "P." (nabywca) - faktura nr [...] z dnia [...]
|towar |wartość |podatek VAT |wartość brutto |
| |netto | | |
|[...] |[...] |[...] |[...] |
|[...] |[...] |[...] |[...] |
|[...] |[...] |[...] |[...] |
|[...] |[...] |[...] |[...] |
|[...] |[...] |[...] |[...] |
|[...] |[...] |[...] |[...] |
|[...] |[...] |[...] |[...] |
|[...] |[...] |[...] |[...] |
7) podobnie w przypadku transakcji w pozostałych ogniwach przedmiotowy towar nie został demontowany ani transportowany,
8) na podstawie wszystkich transakcji stwierdzono, że mimo małej liczby dni jakie upłynęły od jednej transakcji do drugiej, bądź nawet w transakcjach z tego samego dnia ceny wzrastały wielokrotnie mimo, ze żadna z firm dokonujących obrotu maszynami, urządzeniami i narzędziami nie remontowała ich, ani nie modernizowała, co wykazało poniższe zestawienie z podziałem na poszczególne towary:
-GRAWERKA TYP SR-300
|faktura nr |data |sprzedawca |nabywca |liczba dni |różnica w |
| | | | |od | |
| | | | |poprzed-niej|wartości netto |
| | | | |transakcji | |
|[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |
|[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |
|[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |
|[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |
|[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |
|[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |
|[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |
|[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |
- WIERTARKA WSPÓŁRZĘDNOŚCIOWA TYP BKOZ 900-1400 ROK PROD. 1982
|faktura nr |data |sprzedawca |nabywca |liczba dni |różnica w |
| | | | |od | |
| | | | |poprzed-niej|wartości netto |
| | | | |transakcji | |
|[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |
|[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |
|[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |
|[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |
|[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |
|[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |
|[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |
|[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |
- FREZARKA TYP VERSAMILL 12 ROK PROD. 1982 NR FABR. 392
|faktura nr |data |sprzedawca |nabywca |liczba dni |różnica w |
| | | | |od | |
| | | | |poprzed-niej|wartości netto |
| | | | |transakcji | |
|[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |
|[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |
|[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |
|[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |
|[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |
|[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |
|[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |
|[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |
PIEC ELEKTRYCZNY SOLNY PEE.35/50
WYCINARKA DRUTOWA JAPAX typ LS 500X
PRZECINARKA RAMOWA BKA 30
|faktura nr |data |sprzedawca |nabywca |liczba dni |różnica w |
| | | | |od | |
| | | | |poprzed-niej|wartości netto |
| | | | |transakcji | |
|[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |
|[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |
|[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |
|[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |
NARZĘDZIA SPECJALISTYCZNE
|faktura nr |data |sprzedawca |nabywca |liczba dni |różnica w |
| | | | |od | |
| | | | |poprzed-niej|wartości netto |
| | | | |transakcji | |
|[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |
|[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |
|[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |
|[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |
|[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |[...] |
9/ na podstawie protokołów z dnia [...] pracowników Drugiego Urzędu Skarbowego z oględzin maszyn i urządzeń wykazanych w przedmiotowej fakturze wystawionej dla "P." S.A. stwierdzono, że wycinarka drutowa JAPAX, przecinarka ramowa, piec elektryczny solny oraz narzędzia specjalistyczne znajdują się w pomieszczeniach (jak wynika z tablicy wiszącej nad drzwiami) ZPiRN "P." Sp. z o.o. Pomieszczenia te znajdują się w budynku "P." S.A. Natomiast z protokółu oględzin z dnia [...] dokonanych przez organ kontroli skarbowej w O. M. "P." w S. wynika, że grawerka typ SR 300, wiertarka współrzędnościowa typ BKOZ 9001400, frezarka typ VersamilI znajdują się w pomieszczeniach O. i stanowią przedmiot dzierżawy od "P." S.A.
Mając to wszystko na uwadze Izba Skarbowa uznała, iż nieracjonalnym z punktu widzenia logiki obrotu gospodarczego był udział "P." S.A. w obrocie używanymi maszynami i urządzeniami, a następnie wydzierżawienie ich O. "P." Sp. z o.o., która była jednym z ogniw "łańcuszka" transakcji tych maszyn i urządzeń oraz bezpośrednim ich odbiorcą z L. (C. S.A. K. wskazał to miasto jako miejsce odbioru) z pominięciem innych podmiotów uczestniczących w "łańcuszku" transakcji.
Biorąc pod uwagę efekt jakim było prawo "P." S.A. do bezpośredniego zwrotu różnicy podatku naliczonego nad należnym wykazanego w deklaracji VAT-7 za maj 2002r. stwierdzono, że udział poszczególnych podmiotów w omawianej transakcji miał na celu wyłącznie podwyższenie ceny przedmiotowych maszyn, urządzeń i narzędzi. Powyższy wniosek wynika z faktu dokonania zakupu przez "P." S.A. tych towarów (stanowiących pierwotnie własność "P." Sp. z o.o.) za łączną wartość netto [...] zł od Spółki E., zamiast za łączną wartość [...] zł od Syndyka ZPiRN "P." Sp. z o.o, a tym samym odrzucenie korzystnej oferty złożonej przez Syndyka w momencie likwidacji ZPiRN "P." Sp. z o.o. Gdyby "P." S.A. zakupiła ww. maszyny, urządzenia i narzędzia jak i te wymienione w pkt 5) niniejszej decyzji jako pierwszy nabywca całego ciągu transakcji, to z racji ograniczenia zwrotu wynikającego z art. 21 ust.4 ustawy o podatku od towarów i usług nie uzyskałaby prawa do bezpośredniego zwrotu w tak wysokiej kwocie jaką wykazała w deklaracji VAT - 7 za maj 2002r. Stąd też stanowisko odwołującej , że fakt znacznej różnicy między ceną zakupu a ceną sprzedaży nie może świadczyć, nawet w transakcjach między podmiotami powiązanymi o zamiarze obejścia przepisów prawa podatkowego nie jest trafne.
Istotne znaczenie w sprawie ma również kwestia kształtowania się płatności za sprzedaż maszyn, urządzeń i narzędzi. Jak wynika z ustaleń organu kontroli skarbowej zapłata za fakturę Nr [...] z dnia [...] dokumentującą sprzedaż przez E. S.A. maszyn, urządzeń i narzędzi "P." S.A. za kwotę brutto [...] zł nastąpiła w dniu [...] na kwotę [...]zł, pozostała różnica w kwocie [...] zł została rozliczona w drodze porozumienia kompensacyjnego z dnia [...], na mocy którego dokonano kompensaty należności E. SA wobec "P." S.A. wynikających z warunkowej przedwstępnej umowy sprzedaży z dnia [...]. Na podstawie przedmiotowej umowy "P." SA w październiku 2001 r. zapłaciła E. S.A. kwotę [...] zł. Zgodnie z wyjaśnieniami "P." S.A. powyższą kwotę uzyskała z zapłaty przez "K." Sp. z o.o. kwoty [...] zł - wg umowy z dnia [...] oraz zapłaty kwoty [...] zł w dniu [...] przez M.H. "P." Sp. z o.o.
Natomiast kwotę [...] zł Spółka uzyskała z zapłaty przez O. M. "P." Sp. z o.o. w dniu [...] kwot [...] zł i [...] zł. Zatem z powyższego wynika, że "P." S.A. bez angażowania swoich środków pieniężnych uregulowała swoje zobowiązania wobec E. S.A. Podobnie na szczeblu innych transakcji z omawianego "łańcuszka" odbywały się zapłaty za zakupione towary tj. przez dokonywanie kompensat.
Taki sposób regulowania wzajemnych należności jest zdaniem organu odwoławczego kolejnym dowodem, że zawierane umowy, a w wyniku nich transakcje zakupu i sprzedaży pomiędzy podmiotami powiązanymi kapitałowo i osobowo były działaniami celowymi i zaplanowanymi, a ich efektem było podwyższenie podatku naliczonego i w konsekwencji uzyskanie przez "P." S.A. prawa do bezpośredniego zwrotu różnicy podatku naliczonego nad należnym za maj 2002r.
Odnosząc się do zarzutu Spółki sformułowanego w odwołaniu, iż subiektywne stwierdzenie organu kontroli skarbowej o zawieraniu transakcji celem obejścia przepisów prawa podatkowego wobec faktu powiązań osobowych między podmiotami oraz faktu, że niektóre maszyny i urządzenia nie były przemieszczane, a niektóre z nich w ocenie kontrolujących nie były potrzebne "P." S.A. należy zauważyć, że z autonomii prawa podatkowego względem innych gałęzi prawa, w tym prawa cywilnego wynika, iż skuteczność czynności cywilnoprawnych na płaszczyźnie prawa podatkowego uzależniona jest od tego, czy nie stanowiły one działań zmierzających do uchylenia się od opodatkowania lub też obniżenia wysokości podstaw wymiaru podatków albo nieuzasadnionego wykorzystywania ulg przy celowym stworzeniu okoliczności umożliwiających ich wykorzystanie. Konieczności respektowania zasady wolności umów i autonomii woli stron w kształtowaniu wzajemnych stosunków nie można utożsamiać z pozbawieniem organów podatkowych możliwości oceny rzeczywistego charakteru umów cywilnoprawnych w kontekście rozważenia czy umowy te nie stanowią obejścia przepisów podatkowych w rozumieniu art. 58 § 1 k.c. Co więcej obowiązek takiej oceny wynika z cytowanego wyżej wydanego w granicach upoważnienia ustawowego § 48 ust 4 pkt 5 lit.c rozporządzenia w sprawie wykonania przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.
Izba Skarbowa wskazała, że jej stanowisko w tym zakresie znajduje oparcie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego - patrz: wyroki z dnia 18.12.1999 r. sygn. akt SA/Bk 1801/97 i z dnia 22.05.1997 r. sygn. akt I SA/Po 1052/96 (publikacja -program komputerowy "Temida"/2000 ) lub opublikowany w Doradcy Podatkowym wyrok NSA z dnia 02.06.1998 r. sygn. akt III SA 1322/97.
"P." SA w S. zaskarżyła rozstrzygnięcie ostateczne Izby skarbowej do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Wnosząc o uchylenie decyzji organów obu instancji, Spółka zarzuciła m.in.
1/ rażącą obrazę przepisów prawa materialnego poprzez:
- błędną wykładnię § 48 ust. 4 pkt 5 lit. c Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22.03.2002 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustany o podatku od i towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. nr 27 poz. 268 ze zm) i przyjęcie, że umowa sprzedaży maszyn i urządzeń i narzędzi dokonana przez Spółkę była skuteczna i ważna na gruncie prawa cywilnego natomiast nie odniosła skutku na gruncie prawa podatkowego.
Zdaniem skarżącej, w sprawie należało zastosować art. 17 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.
2/ naruszenie przepisów art. 222 i art. 187 ustawy Ordynacja podatkowa i nie przesłuchanie reprezentantów stron zakwestionowanej umowy na okoliczność, że umowa była pozorna jak i nieprzeprowadzenie dowodów z zeznań świadków uczestników kwestionowanych przez organa skarbowe umów.
Zdaniem skarżącej, nie wskazano także jaki przepis prawny został ominięty przy zawieraniu umowy kupna maszyn, urządzeń i narzędzi.
W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wniosła o jej oddalenie podtrzymując w całości merytoryczne stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Organ odwoławczy stwierdził również, że nie można zgodzić się., że w świetle dokonanych ustaleń organ I instancji powinien zastosować art. 17 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym zamiast § 48 ust.4 pkt 5 lit. c cyt. rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 marca 2002r. Powołany przez skarżącą przepis art. 17 przewiduje możliwość oszacowania obrotów podatnika w określonych sytuacjach i nie ma zastosowania przy ocenie prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony wynikający z art. 19 ustawy.
Skarżąca Spółka w piśmie procesowym z dnia [...] podtrzymując zarzuty i żądania skargi wskazała na wyrok Składu Siedmiu Sędziów NSA z dnia 24 listopada 20023r. sygn. GSA 3/03 w sprawie "O." i na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11 maja 2004r. sygn. akt K/03 uznający za niezgodną z Konstytucją treść art. 24b § 1 Ordynacji podatkowej.
Zdaniem skarżącej, orzeczenia te jednoznacznie przekreślają wcześniejszą doktrynę obejścia prawa i w związku z tym w obecnym stanie prawnym anachronizmem, sprzecznym z Konstytucją jest przywoływanie przez organy skarbowe § 48 ust.4 pkt 5 lit.c rozporządzenia z dnia 22 marca 2002r. i wydanie na podstawie tego rozporządzenia decyzji podatkowych.
Sąd na rozprawie w dniu 24 listopada 2004r. zarządził połączenie do łącznego rozstrzygnięcia przedstawioną powyższej sprawę ze sprawą sygn. SA/Sz 1109/03 ze skargi "P." SA w S. na decyzję Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odsetek za zwłokę od zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za maj 2002r. - na podstawie art. 111 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/.
Z uzasadnienia tej decyzji wynika, że skoro Dyrektor Urzędu Kontrolki Skarbowej wydał w dniu [...] decyzję Nr [...] określającą "P. " SA w S. w podatku od towarów i usług za maj 2002r. zobowiązanie podatkowe w wysokości [...] zł i zaległość podatkową w wysokości [...] zł oraz ustalił dodatkowe zobowiązanie podatkowe w kwocie [...] zł - to konsekwencją tego było wydanie również w dniu [...] decyzji Nr [...] określającej podatnikowi odsetki za zwłokę od zaległości podatkowej w kwocie [...] zł.
W odwołaniu od tej decyzji Spółka wnosząc o jej uchylenie wskazała, że w osobnym odwołaniu zakwestionowała decyzję określającą zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług oraz zaległość podatkową i w związku z tym konieczne stało się wniesienie odwołania od rozstrzygnięcia w sprawie odsetek za zwłokę od zaległości podatkowej.
Spółka nie odnosiła zarzutów odnośnie sposobu wyliczenia należnych odsetek ani ich wysokości.
Izba Skarbowa wymienioną powyżej decyzją z dnia [...] utrzymała w mocy decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 53 § 1 ustawy - Ordynacja podatkowa od zaległości podatkowych, z zastrzeżeniem art. 54, naliczane są odsetki za zwłokę.
Z kolei art. 53 § 4 ustawy - Ordynacja podatkowa stanowi, że gdy wskutek wszczętego postępowania podatkowego organ podatkowy wyda decyzję określającą wysokość zaległości podatkowej - organ ten nalicza odsetki za zwłokę, określając ich wysokość na dzień wydania decyzji .
Stawkę odsetek za zwłokę z art. 56 § 3 ustawy - Ordynacja podatkowa ogłasza Minister Finansów w drodze obwieszczenia w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski".
W przedmiotowej sprawie, Izba Skarbowa w trybie odwoławczym utrzymała w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] określającą zaległość podatkową w podatku od towarów i usług za maj 2002r. w kwocie [...] zł. W związku z tym, w sytuacji gdy Spółka nie podważa prawidłowości ustaleń organu I instancji co do wysokości kwoty odsetek tj. zastosowanej stopy oprocentowania lub okresu pozostawania w zwłoce - Izba Skarbowa stwierdziła, że nie ma podstaw do zakwestionowania przedmiotowej decyzji.
"P." SA w S. w skardze do Sądu na ostateczne rozstrzygnięcie organu odwoławczego nie sformułowała zarzutów bezpośrednio odnoszących się do tego rozstrzygnięcia, ale wnosząc o uchylenie decyzji organów obu instancji podnosi zarzuty dotyczące decyzji wymiarowej.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, właściwy do rozpoznania skarg z mocy art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1271/ zważył, co następuje:
Kwestię która ma zasadnicze znaczenie w przedmiotowej sprawie jest odpowiedź na pytanie, czy organy podatkowe były uprawnione do dokonywania właściwej oceny treści i celu umów cywilnoprawnych w zakresie ich skutków podatkowych.
Skład orzekający w tej sprawie nie podziela poglądu, że dopiero z dniem 1 stycznia 2003r. wprowadzony do ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze późn.zm./ przepis art. 24 b § 1 uprawnia organy podatkowe do pominięcia przy rozstrzyganiu spraw podatkowych skutków czynności prawnych dokonanych wyłącznie dla uzyskania korzyści o charakterze podatkowym.
W dacie wydawania zaskarżonej decyzji określającej skarżącej Spółce zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku towarów i usług za maj 2002r. z przepisów rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 marca 2002r. w sprawie wykonania przepisów ustawy o podatku akcyzowym wydanym na podstawie delegacji określonej w art. 23 pkt 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. Nr 11, poz. 50 z późn.zm ./ wynikało jednoznacznie, że nabywca nie może dokonać odliczenia podatku naliczonego z faktur potwierdzających czynności pozorne i czynności prawne sprzeczne z ustawą albo mające na celu obejście przepisów ustawy - czyli w sytuacjach gdy mają zastosowanie przepisy art. 58 i 63 Kodeksu cywilnego.
W doktrynie i orzecznictwie przyjęto, że czynność prawna mająca na celu obejście ustawy "polega na takim ukształtowaniu jej treści, która z punktu widzenia formalnego /pozornie/ nie sprzeciwia się ustawie ale w rzeczywistości /w znaczeniu materialnym/ zmierza do zrealizowania celu, którego osiągnięcie jest przez nią zakazane.
Pojęcie obejścia prawa i pozorności są sobie znaczeniowo bliskie i niejednokrotnie pokrywają się" (S.Dmowski, S.Rudnicki, Komentarz do Kodeksu cywilnego, księga pierwsza st.204 wyd. z 2002r.).
W rozpoznawanej sprawie, organy obu instancji w wyniku przeprowadzonego postępowania zakwestionowały rzetelność deklaracji podatkowej VAT-7 za maj 2002r złożonej przez skarżącą Spółkę, w której wykazano nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym w kwocie [...] zł, w tym do zwrotu na rachunek bankowy podatnika kwotę [...] zł.
Obniżenie kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego na podstawie art. 19 ust.1 i ust.2 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku dochodowym wynikało z faktury Nr [...] z dnia [...] wystawionej przez E. SA dokumentującej zakup przez skarżącą "P." SA maszyn, urządzeń i narzędzi na łączną wartość netto [...] zł.
Zebrany materiał dowodowy odnoszący się do powyższej transakcji pozwolił organom podatkowym ustalić, że w wyniku szeregu zaplanowanych transakcji pomiędzy wybranymi podmiotami na z góry określonych warunkach nastąpiło podwyższenie podatku naliczonego i w konsekwencji uzyskanie przez skarżącego prawa do bezpośredniego zwrotu znacznej kwoty podatku.
W uzasadnieniach swoich decyzji organy obu instancji wykazały, że fakturowanie sprzedaży przedmiotowych maszyn, urządzeń i narzędzi odbywało się za kwoty znacznie przewyższające ich wartość rynkową i ewidencyjną, w sytuacji gdy w okresie realizacji tych transakcji sprzedawane maszyny, urządzenia i narzędzia nie były remontowane ani modernizowane. Z zestawienia dat wystawionych faktur i zawartych umów wynikało , że urządzenia i narzędzia zmieniły właścicieli tylko "na papierze". Mimo bowiem obrotu tymi przedmiotami przez wiele podmiotów posiadających różne miejsca prowadzonej działalności wykazano, że maszyny i rządzenia nadal znajdowały się w miejscu, do którego zostały przetransportowane, a w przypadku do niektórych maszyn, urządzeń i narzędzi gdzie były pierwotnie składowane i mimo upływu 7 miesięcy od ich sprzedaży wraz z całym przedsiębiorstwem, nie została zmieniona tablica przez wejściem do tych pomieszczeń.
Organy podatkowe oceniając, że udział poszczególnych podmiotów w obrocie używanymi maszynami i rządzeniami miał na celu wyłącznie podwyższenie ich ceny zasadnie podkreśliły, że wynika to niewątpliwie z faktu, że skarżąca zakupiła towary /stanowiące pierwotnie własność ZPiRN "P." Spółka z o.o./ za łączną wartość netto [...] zł od Spółki "E.", zamiast za łączną wartość [...] zł od Syndyka ZPiRN "P." Spółka z o.o., odrzucając tym samym korzystną ofertę złożoną przez Syndyka w momencie likwidacji tego Zakładu. Gdyby zakupiła te przedmioty jako pierwszy nabywca całego ciągu transakcji - to z racji ograniczenia wynikającego z art. 21 ust.4 omawianej ustawy nie uzyskałaby prawa do bezpośredniego zwrotu w tak wysokiej kwocie jaką wykazała w deklaracji VAT-7 za maj 2002r.
Nie bez znaczenia dla oceny tego całego sytemu dotyczącego obrotu używanymi maszynami, urządzeniami i narzędziami jest również to, że nabyte przez skarżącą w dniu [...] grawerka, wiertarka i frezarka za kwotę netto [...] zł zostały na podstawie umowy dzierżawy z dnia [...] wydzierżawione O. "P." Spółka z o.o., a czynsz dzierżawny ustalono na kwotę [...] zł netto miesięcznie za każdą maszynę.
Trafnie podkreślono w decyzji organu I instancji, że brak jest ekonomicznego uzasadnienia dla zakupu tych maszyn za w/w kwotę, aby uzyskać z ich dzierżawy przychód w wysokości [...] zł netto miesięcznie.
Mając wszystko powyższe na względzie, Sąd podziela stanowisko organów podatkowych, że zamiarem uczestników przedstawionych transakcji było w efekcie wykorzystanie przepisów podatkowych do uzyskania nienależnego zwrotu podatku od towarów i usług. Zasadne było zatem zakwestionowanie przez te organy praw skarżącej do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotą podatku naliczonego wynikającego z faktury nr [...] zaewidencjonowanej w rejestrze zakupu środków trwałych za maj 2002r.
Odnośnie skargi dotyczącej decyzji w sprawie odsetek to prawidłowo wyjaśniono w uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia, że skoro wskutek wszczętego postępowania podatkowego została wydana w dniu [...] przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej decyzja określająca zobowiązanie podatkowej Spółki za maj 2002r. i zaległość podatkową z tego tytułu - to organ zgodnie z art. 53 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa /Dz.U. Nr 137, poz.926 ze zm./ obowiązany był naliczyć odsetki za zwłokę określając ich wysokość na dzień wydania decyzji.
W skardze na decyzję organu odwoławczego w tym przedmiocie nie przedstawiono zarzutów co do sposobu wyliczenia odsetek i wysokości. Nie ma więc podstaw do zakwestionowania rozstrzygnięcia również w tej kwestii.
Stosownie zatem do art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/ obie skargi należało oddalić.