SA/Sz 1052/03

SA/Sz 1052/03 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2005-01-26
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2003-05-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Elżbieta Makowska
Grzegorz Jankowski /przewodniczący sprawozdawca/
Marzena Iwankiewicz
Symbol z opisem
607  Gospodarka mieniem państwowym i komunalnym, w tym gospodarka nieruchomościami nierolnymi
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Dnia 26 stycznia 2005r r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Jankowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz Sędzia NSA Elżbieta Makowska Protokolant st. sekr. sąd. Krzysztof Chudy po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2005r. sprawy ze skargi R. K. W. K., J. i C. i M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia[...] . Nr [...] w przedmiocie nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości o d d a l a skargę
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r. , Nr [...] , [... ] wydaną na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz.U. z 2001r. Nr 113, poz. 1209, Dz.U. z 2003r. Nr 3, poz. 24) w związku z art. 1 dekretu z dnia 6 września 1951r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz.U. Nr 46, poz. 340, Dz.U. z 1957r. Nr 39, poz. 172, Dz.U. z 1969r. Nr 13, poz. 95 i Dz.U. z 1989r. Nr 106, poz. 668) oraz art. 104 i 268a Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071, zm. Dz.U. z 2001r. Nr 49, poz. 509, Dz.U. z 2002r. Nr 113, poz. 984) Prezydent Miasta [...] po rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] r. R. K. w udziale do 5/8 części oraz wniosku z dnia [...] r. I. i J. L. w udziale do 1 / 2 części, A. i M. T. w udziale do 1 / 2 części, o nabycie własności nieruchomości odmówił nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości położonej przy ul. [...] w [...] nr [...] – Pogodno oznaczonej numerem działki 1 / 2 o powierzchni [...] m2, uregulowanej w księdze wieczystej KW nr [...].
W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, że zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz.U. z 2001r. Nr 113, poz. 1209, Dz.U. z 2003r. Nr 3, poz. 24) osobom fizycznym będącym w dniu 26 maja 1990r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy, tj. 24 października 2001r. użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości położonych na obszarach Państwa Polskiego, wymienionych w dekrecie z dnia 6 września 1951r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz.U. Nr 46, poz. 340, Dz.U. z 1957r. Nr 39, poz. 172, Dz.U. z 1969r. Nr 13, poz. 95 i Dz.U. z 1998r. Nr 106 poz. 668) zabudowanych na cele mieszkaniowe lub stanowiących nieruchomości rolne, przysługuje roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności tych nieruchomości.
Z treści cytowanego przepisu wynika, że o rodzaju nieruchomości w stosunku do których przysługuje roszczenie o nieodpłatne nabycie ich na własność rozstrzyga w/w dekret. Art. 1 natomiast stanowi, że dekret ten dotyczy gospodarstw rolnych nadanych w trybie osadnictwa rolniczego na obszarze Ziem Odzyskanych. Zatem akt ten dotyczy tylko takich nieruchomości, które są gospodarstwami rolnymi lub stanowią działki gruntowe i zostały nadane w trybie osadnictwa rolniczego na obszarze Ziem Odzyskanych i byłego Wolnego Miasta Gdańska, tj. w trybie dekretu z dnia 6 września 1946r. o ustroju rolnym i osadnictwie na Obszarze Ziem Odzyskanych i byłego Wolnego Miasta Gdańska (Dz.U. nr 49, poz. 279 ze zm.) lub wymienionego dekretu z dnia 6 września 1951r.
W związku z powyższym cyt. Ustawa z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości ma zastosowanie tylko i wyłącznie do takich nieruchomości, które posiadają obecnie charakter rolny lub są zabudowane na cele mieszkaniowe, znajdują się na Obszarze Ziem Odzyskanych lub byłego Wolnego Miasta Gdańsk, także jeśli były nadane w trybie osadnictwa rolniczego i zostały wymienione w dekrecie z dnia 6 września 1951r., jeżeli z jakichkolwiek przyczyn stały się własnością Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego i następnie zostały oddane osobom fizycznym w użytkowanie wieczyste.
Nadto organ wskazał, że przedmiotowa nieruchomość stała się własnością Skarbu Państwa na podstawie dekretu z dnia 8 marca 1946r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz.U. z 19.04.1946r. Nr 13, poz. 87) a prawo użytkowania wieczystego zostało ustanowione na podstawie przepisów ustawy z dnia 28 maja 1957r. o sprzedaży przez Państwo domów mieszkalnych i działek budowlanych (Dz.U. Nr 31, poz. 132), ustawy z dnia 14 lipca 1961r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz.U. Nr 32, poz. 159) stanowiących podstawę do zawarcia aktu notarialnego Rep "A" Nr [...] z dnia [...] r.
Ponadto organ podniósł, że przedmiotowy wniosek nie spełnia wymogów art. 1 cyt. Ustawy z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, ponieważ użytkownicy lokalu nr [...] stali się wieczystymi użytkownikami na podstawie zawartej w dniu [...] r. umowy sprzedaży – akt notarialny Rep. "A" Nr [...] , a zatem po określonym w ustawie terminie.
W odwołaniu od decyzji organu I instancji R. K., M. K., J. C. i W. K. podnieśli, iż w wydanej decyzji organ w sposób nieuprawniony zastosował zawężającą interpretację przepisów ustawy z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu prawa własności nieruchomości przez użytkowników wieczystych. Zdaniem skarżących w art. 1 ust. 1 w/w ustawy wyraźnie jest określone, iż roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności nieruchomości przysługuje osobom fizycznym, będącym w dniu 26 maja 1990r. i w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanej na cele mieszkaniowe lub stanowiącej nieruchomość rolną, o ile nieruchomość ta jest położona na obszarach Państwa Polskiego wymienionych w dekrecie z dnia 6 września 1951r. o ochronie i uregulowaniu własności gospodarstw osadniczych na Ziemiach Odzyskanych, natomiast wymieniony dekret w art. 1 ust. 1 zdaniem stron tylko określa zakres geograficzny obowiązywalności uprawnień ustawowych ( tj. Ziem Odzyskanych) a nie ogranicza zakresu podmiotowego osób uprawnionych tylko do tych, którym nadano użytkowanie wieczyste na mocy tego dekretu. Intencją prawodawcy było nadanie uprawnień przedmiotowych do uwłaszczenia wszystkim użytkownikom wieczystym, którzy nabyli prawo użytkowania wieczystego na Ziemiach Odzyskanych przed 27 maja 1990r.
W uzasadnieniu decyzji organ II instancji ustosunkowywując się do argumentów skarżących podniósł, iż stosownie do treści art. 1 ust. 1 cyt. ustawy z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych
prawa własności nieruchomości o rodzaju nieruchomości w stosunku do których przysługuje roszczenie o nieodpłatne nabycie ich na własność rozstrzyga dekret z dnia 6 września 1951r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz.U. Nr 46, poz. 340 ze zm.). Dekret ten dotyczy tylko takich nieruchomości, które są gospodarstwami rolnymi lub stanowią działki gruntowe i zostały nadane w trybie osadnictwa rolniczego na obszarze Ziem Odzyskanych i byłego Wolnego Miasta Gdańska, tj. w trybie dekretu z dnia 6 września 1946r. o ustroju rolnym i osadnictwie na obszarze Ziem Odzyskanych i byłego Wolnego Miasta Gdańska (Dz.U. Nr 49, poz. 279 ze zm.) lub cytowanego dekretu z dnia 6 września 1951r.
W oparciu o powyższe Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wskazało, że ustawa z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości ma zastosowanie
tylko i wyłącznie do takich nieruchomości, które posiadają obecnie charakter rolny lub są zabudowane na cele mieszkaniowe i znajdują się na obszarze Ziem Odzyskanych lub byłego Wolnego Miasta Gdańska oraz były nadane w trybie osadnictwa rolniczego.
Z dokumentów zgromadzonych w przedmiotowej sprawie wynika, że przedmiotowa nieruchomość nigdy nie została nadana na własność w trybie osadnictwa rolniczego, nadto była nieruchomością nierolniczą. Została natomiast oddana w użytkowanie wieczyste przez Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w [...] aktem notarialnym z dnia [...] r. w trybie ustawy z dnia 14 lipca 1961r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz.U. Nr 32, poz. 159). Mając na uwadze przytoczone okoliczności organ II instancji uznał, iż sporna nieruchomość nie może stanowić przedmiotu nabycia na własność w trybie ustawy z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości.
Skarżąc powyższą decyzję ostateczną do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie skarżący wnieśli o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w[...] w całości. W uzasadnieniu skargi skarżący przytoczyli argumenty zawarte w odwołaniu od decyzji Prezydenta Miasta [...] .
W odpowiedzi organ II instancji podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny u z n a ł, co następuje:
Właściwość Sądu została ustalona na podstawie art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1271/ w myśl którego sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne.
Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji prowadzona na podstawie art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ doprowadziła do stwierdzenia, że skarga jest niezasadna.
Ustawa z 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości /Dz.U. Nr 113, poz. 1209/ w art. 1 ust.1 określa krąg podmiotów, które mogą skorzystać z uprawnień wynikających z jej przepisów.
Są to osoby, którym w dniu 26 maja 1990r oraz w dniu 24 października 2001r. tj. w dniu wejścia w życie powołanej ustawy przysługiwało prawo wieczystego użytkowania określonej nieruchomości.
W ocenie Sądu decyzja o odmowie nieodpłatnego nabycia prawa własności jest zasadna chociaż Sąd nie podziela wszystkich wywodów uzasadnienia decyzji.
Nietrafne jest bowiem ograniczenie podmiotowe i przedmiotowe kręgu osób uprawionych do nabycia własności nieruchomości na podstawie art. 1 ust.1 wspomnianej ustawy.
Treść przytoczonego wyżej przepisu winna być ustalona przede wszystkim przy zastosowaniu wykładni gramatycznej. Zakres podmiotowy zawartej w tym przepisie regulacji ustalany przy zastosowaniu obowiązujących norm językowych jednoznacznie wskazuje, iż odnosi się on do "osób fizycznych będących w dniu 26 maja 1990r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy /tj. 23.10.2001 r./ użytkownikami lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości. Dalsza część hipotezy tej normy określa jej zakres przedmiotowy przez określenie obszaru, których ma dotyczyć, wskazując, iż ustawodawcy chodzi o nieruchomości położone na obszarach Państwa Polskiego, wymienione w dekrecie z dnia 6 września 1951 r. /.../ oraz spełniające dodatkowy warunek tj. 1) zabudowane na cele mieszkaniowe, 2) stanowiące nieruchomości rolne. Nie ulega wątpliwości, iż zapis "wymienionych w dekrecie z 6 września 1951 r. /.../ stanowi dookreślenie użytego w tym przepisie sformułowania "obszarów Państwa Polskiego...". Dlatego nie przekonuje wniosek, że odwołanie się w tym przepisie do dekretu z 6 września 1951 r. oznacza zawężenie zakresu podmiotowego ustawy do osób, które w trybie tego dekretu zostały uwłaszczone oraz zakresu przedmiotowego do nieruchomości rolnych nadanych w trybie osadnictwa rolniczego. Byłoby to zresztą chybione z punktu widzenia celu ustawy z 26 lipca 2001 r., gdyż przy takiej interpretacji ustawa dotyczyłaby uwłaszczenia osób już uwłaszczonych na podstawie w/w dekretu. Ponadto,
gdyby ustawodawca zamierzał wprowadzić takie dodatkowe ograniczenie, uczynniłby to w sposób wyraźny i jednoznaczny.
Powyższe rozumowanie Sądu wspiera treść tego przepisu po zmianie ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. dokonanej ustawą, z 11 kwietnia 2003r. o kształtowaniu ustroju rolnego /Dz.U. Nr 64, poz. 592/ w brzmieniu:
"Art.1.1. Osoby fizyczne będące w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub stanowiących nieruchomości rolne nabywają z mocy prawa własność tych nieruchomości z dniem, w którym decyzja, o której mowa w ust. 3, stała się ostateczna.
2. Prawo własności nieruchomości nabywają także osoby fizyczne będące następcami prawnymi osób, o których mowa w ust. 1.
3. Decyzję o nabyciu prawa własności nieruchomości wydaje starosta - w odniesieniu do nieruchomości Skarbu Państwa, lub wójt (burmistrz, prezydent miasta), starosta lub marszałek województwa - w odniesieniu do nieruchomości będącej własnością jednostki samorządu terytorialnego".
Jednak zdaniem Sądu organy administracji trafnie wskazały, że wniosek o nabycie prawa własności nieruchomości złożony przez użytkowników wieczystych nieruchomości przy ul. [...] w [...] nie spełnia wymogów art. 1 ustawy z 12 lipca 2001r. o na bywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, gdyż użytkownicy lokalu Nr 2 pp T. stali się użytkownikami wieczystymi na podstawie zawartej w dniu [...] r. umowy sprzedaży - akt notarialny Rep. "A" Nr [...] , czyli po określonym w ustawie terminie.
W ocenie Sądu warunek bycia użytkownikiem wieczystym tak w dniu 26 maja 1990r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy tj. 24 października 2001r. dotyczy wszystkich użytkowników wieczystych nieruchomości objętej wnioskiem o nieodpłatne nabycie własności nieruchomości stąd Prezydent [...] trafnie wskazał, że wniosek o nieodpłatne nabycie prawa własności nieruchomości nie spełnia wymagań art. 1 ustawy z 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości.
Na gruncie obowiązującego porządku prawnego nie można bowiem doprowadzić do takiego rozporządzenia prawami do gruntu, które prowadziłoby do powstania współwłasności i użytkowania wieczystego na tej nieruchomości gruntowej.
Z istoty użytkowania wieczystego wynika, że jego przedmiotem jest fizycznie wydzielona część powierzchni ziemskiej, do której prawo własności przysługuje tylko jednemu podmiotowi.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.